BU HESAPTA YOKTU
KÜÇÜK TİYATRONUN BÜYÜK YAZARI:
ALEKSANDR OSTROVSKİ

Moskova'daki "Maly Theatre" (Küçük Tiyatro) "Ostrovski'nin Evi" diye bilinir. 
Aleksandr Nikolayeviç Ostrovki (1823-1886) on dokuzuncu yüzyılın ortalarında Rus 
tiyatrosuna damgasını vuran adamdır. Bugün hâlâ ülkesindeki tiyatroların 
dağarında yer almakla kalmaz; sınırları çoktan aşan oyunları tiyatro dünyasının 
başkentlerinde tekrar tekrar oynanır.
Babası Nikolai Fedoroviç ünlü, varlıklı bir avukattı. Aleksandr'ın annesi ölünce 
genç, güzel, zengin barones Emilia Andreyevna von Tessin'le evlendi. Mülküne 
mülk, parasına para kattı. İsveç asıllı barones kendi çocuklarından başka üvey 
oğlu Aleksandr'ın da eğitimiyle ilgilenmiş, onun yabancı diller ve müzikteki 
yeteneğine hayran olmuştu. Güzel bir tenor sesi olan delikanlı notaları da 
yazılar kadar severek okuyup yazıyordu. Aleksandr, "gimnasium"u birincilikle 
bitirdikten sonra babasının ısrarıyla hukuk eğitimi gördü. İlk önemli oyunu 
"İflas Bayrağı"nı yazıncaya kadar mahkemelerde dolanıp durdu. Gel gelelim 
avukatlık yılları daha çok oyunları için malzeme toplamasına yaradı. Daha sonra 
"Aile İçinde Kalsın" adıyla da bilinen bu oyun dalavereci tüccar sınıfının 
yaşamını realist çizgilerle çiziyordu. Sansürün hışmına uğradığı için tam on üç 
yıl sahnelenmesi yasaklandı. Ama daha sahnelenmeden yazarına ün getirmişti. 
Tiyatro yeteneği yazarlıkla sınırlı kalmayan Ostrovski oyunu belli çevrelerde 
okuyor, sesini bile değiştirmeden, ilginç tonlamalarla kadınlı erkekli bütün 
kişileri dinleyenler için hayata geçiriyordu. Her kişinin uyumlu bir biçimde 
bütüne hizmet etmesi, başkalarını ezerek sivrilmeye çalışmaması daha o zamandan 
inandığı, bizzat uyguladığı bir dramaturjiydi.
Daha sonra yazdığı "Fakirlik Ayıp Değil" adlı komedi bir hayli başarı kazandı. 
Bunu "Kozma Minin" ve "Vasilisa Melenteva" gibi tarihi piyesler izledi. "Karların 
Kızı" adlı fantezisini Rimsky-Korsakov bir opera yaptı.
Yine de en başarılı yapıtları Rusya'daki orta sınıf, tüccarlar ve küçük toprak 
sahipleri üstüne yazdığı oyunlar ve komedyalardır. En önemli rollerinden birini 
"Çeyizsiz Gelin"de oynayan Stanislavski, yazardan çok etkilendiğini söyler:
"Volga'daki küçük kentlerden birinde Avrupa limanlarına gidip şık giyinmesini, 
hava basmasını öğrenen tüccarlar yüreklerinde hâlâ hayvanoğlu hayvandırlar. Yarı 
çingene, güzel Larissa bir handa çigan melodileri söyler. Eski bir kurtizan olan 
annesi onu en fazla para bastırana satmak hevesindedir. Volga'dan, eski subay, 
şimdi gemi sahibi olan Paratov gelir. Gelişi bir olaydır. Larissa'yı baştan 
çıkarır. Adamın evli olduğu anlaşılınca birtakım acı olaylar birbirini kovalar. 
Kızla evlenmek isteyen çekingen, tutucu Karandişev ile Paratov birbirlerine ateş 
ederken çeyizsiz gelin vurulur.
"Ostrovski'nin zengin, kusursuz dilinin hakkını verememek korkusu beni dehşete 
düşürüyordu. Ancak kırk derecelik ateşle tiyatroya gelip kendimi unuttuğum ve 
Paratov'un insanca yönlerini de kavrayabildiğim gece iyi bir oyun çıkarttım."
Ostrovski, ailesinin onaylamadığı güler yüzlü, tatlı dilli, ama okuyup yazması 
bile olmayan Agafia İvanovna'yı eve getirince baba ocağından kovuldu. Bir 
tavanarasına sığınan gençler çok sıkıntılı yıllar geçirdiler. Evlilik dışı 
çocukları yaşamadı. Çevresi çekici aktrislerle dolu olan Aleksandr, Agafiya 
ölünceye kadar ona sadık kaldı.
İkinci aşkı bir serf olarak doğan, ama çalışkanlığı, direnci, üstün yeteneğiyle 
baş oyunculuğa yükselen Lubov Kositskaya idi. Olağanüstü bir sesi olan kadın 
drama kadar opera, vodvil ve farslarda da başarılıydı. Ostrovki'nin kendisi için 
yazdığı, belki ilk Rus feminist eğilimli yapıt sayabileceğimiz "Fırtına"yı 
oynadığı zaman o sırada kent dışında bulunan yazara "Fırtına Moskova'da 
kıyametleri kopartıyor" diye yazmıştı. Gerçekten kazanılan başarı müthişti. 
Kositskaya ömrünün sonuna kadar yazarla dostluğunu sürdürmüş, ama onun evlenme 
teklifini kabul etmemişti.
Kositskaya kendinden bir hayli genç, yakışıklı, ama yeteneksiz ve hayırsız bir 
oyuncuyla hayatını birleştirince, Ostrovski de kendinden bir hayli genç, güzel, 
ama yeteneksiz bir oyuncuyla evlendi. Ama Maria Vasilyevna hayırlı çıktı ve 
yazara altı çocuk doğurdu. Tabii ailesini geçindirebilmek için çok daha fazla 
çalışması gerekiyordu. İşten baş kaldıramasa bile çocuklarının üstüne titrer, bir 
tanesi hastalansa günlerce eline kalem kâğıt alamaz, bir konuk holde altı çocuğu 
bir arada görürse, "İşte en güzel eserlerim" diye övünürdü.
Yazları ailece Şçelikovo'daki büyük eve giderlerdi. Aleksandr ile kardeşi Mikhail 
bu konak yavrusunu babaları ölünce üvey annelerinden satın almışlardı. Mikhail, 
St.Petersburg'da önemli bir devlet memuru olduğu için buraya seyrek gelirdi. Evin 
kapısı dostlara, yoksul oyunculara, özellikle yazarın balıkçılık merakını 
paylaşanlara açıktı.
Aleksandr burada sağlıklı, rahat, güzel günler geçirebilirdi. Ne var ki sansür 
hâlâ belini büküyor, yapıtlarının oynanabilmesi için yüksek memurlara meram 
anlatmaya çalışmak gücüne gidiyor, tiyatronun geleceğinin mankafaların elinde 
olması kanını başına sıçratıyordu. Masrafların gittikçe artması soluk 
aldırmıyordu ona.
1860'lı yıllarda Rus tiyatrosuna yirmi beş yapıt armağan etmişti. Molière, Dumas 
ve Shakespeare'den yaptığı çeviriler de cabası. Tiyatrolar onun sayesinde bol bol 
para kazanıyor, ama yazarın iki yakası bir araya gelmiyordu. Biraz telif hakkı 
alabilmek için şuna buna yüzsuyu dökmek hiç ona göre değildi. Tiyatrodan 
vazgeçmeyi ciddi ciddi düşünmeye başladı. Hiç değilse artık çağdaş komediler 
yazmayacak, belki bir iki tarihi oyunla yetinecekti. Kanıyla canıyla kendini 
tiyatroya adamış biri zaman zaman "Bıktım artık, tiyatroyu gözüm görmesin" dese 
de bu tövbe uzun sürer mi!
Ostrovski tiyatronun her yönüyle ilgiliydi, yönetmenliğin henüz bir meslek 
sayılmadığı günlerde gençlere, bu arada Stanislavski'ye ışık tutan bir yönetmen, 
Nemiroviç Dançenko'yu yüreklendiren bir oyunculuk eğitmeniydi. Oyunculara iyi bir 
eğitim verilmeden tiyatro yapılamayacağına yürekten inanıyordu.
Ostrovski büyük tövbesinden sonra birbirinden güzel komedyalar vermeyi sürdürdü. 
1855'ten 1886'da ölünceye kadar seksen tane oyun yazdı. Bir yandan "Oyun 
Yazarları Derneği"ni kurup yazarların haklarını savunmak, öbür yandan oyunculuk 
eğitimi veren bir okul açmak heyecanla sarıldığı işler arasındaydı. 1885'te büyük 
mücadeleler sonucunda Moskova İmparatorluk Tiyatrosu'nun başına getirildiği zaman 
sağlığı bozulmuş, yüreği teklemeye başlamıştı. Bir yıl sonra Shakespeare'den 
çevirdiği "Antonius ile Kleopatra" metni üstünde çalışırken bu eşsiz yürek 
duruverdi.
Ostrovski'nin yazdığı en çarpıcı politik satir olan "Bu Hesapta Yoktu" ya da "En 
Akıllı Adam da Yanılabilir" 1868'de kaleme alındı. İlk kez 1869'da St. 
Petersburg'daki Aleksandrinski Tiyatrosu'nda oynandı. Herkesi alaya alıp 
taşlamalar yazan bir genç adam, Yegor Glumov, (bu ad, eğlenmek anlamına gelen 
'glumitsya' fiiline dayanır) bu yolla bir yere varamayacağını anlayınca 
çevresindeki mevki ve servet sahibi budalaları pohpohlayarak avucunun içine alır. 
Bu gidiş zaman zaman midesini bulandırmaktadır. İçindeki zehiri günlüğüne kusarak 
ferahlar. Erkekleri kandırıp kadınları büyüleyerek rahat bir işe, bol paraya, 
dolgun bir drahoması olan genç bir kıza kavuşmak üzeredir. Gel gelelim en akıllı 
adam bile bazen bönlük eder, ihtiyatı elden bırakıverir.
Bu oyun 1944'te David Magarschak'ın çevirisiyle İngiltere'de basıldı ve oynandı. 
Fırtına 1900'de New York'ta, 1929'da Londra'da sergilendi. Anglosaksonlar, 
Ostrovski'nin zengin dilini, bol kullandığı atasözlerini ve deyimleri, 
oyunlarındaki bölgesel rengi kendi dillerine aktarmakta zorlanmışlardır. 
Türkçenin Rus deyimlerini, halk dilindeki kıvraklığı, mizah anlayışlarını bize 
getirmek, bize mal etmek için çok daha elverişli olduğunu söyleyebilirim. Örneğin 
halktan bir kadın olan falcı Manyefa'nın tekerlemelerini "Gözlüye gizli yoktur... 
Görenedir görene, köre nedir köre ne? Bin bilsen de bir bilene danış... Kime 
niyet, kime kısmet... Göğe direk, denize kapak olur mu?" gibi deyişlerini 
İngilizce metinlerde bulamazsınız. Oyunun önemli kişilerinden Krutitski (Moskova 
genel Valisi Zavkrevski'yi andırdığı söylenir) yaşlı, tutucu bir adamdır. Ozerov 
ekolüne mensup olduğu için dili eskimiş bazı yazılarını Glumov'un çağdaş Rusçaya 
çevirmesini ister. Bu adamı Osmanlıca konuşturmak çeviriye bir renk kattı.
"Bu Hesapta Yoktu" 1974'te Ankara Devlet Tiyatrosu'nda Sevgi Sanlı'nın çevirisi, 
Nihat Akçan'ın rejisiyle oynandı. Rusçayı ve Rus Tiyatrosu'nu çok iyi bilen 
İsmail Ağlagül'e, gerek metnin özgün dildeki aslıyla karşılaştırılmasından, gerek 
oynanış üslubundaki bazı özellikleri bize iletmesinden ötürü teşekkür borçluyuz.
Glumov rolünde Cihan Ünal kariyerinin en başarılı rollerinden birini oynadı. 
Beyhan Saran'ın Madam Glumovası, Sadrettin Kılıç'ın Grodulini, Meral Gözendor'un 
Kleopatrası unutulmaz. Engin Şenkan ile Alp Öyken konservatuvardan yeni mezun 
oldukları halde Mamayev ile Krutitski gibi yaşlı başlı, kerli ferli adamları 
nasıl da ilginç, nasıl da inanılır kıldılar. Maral Ünal'ın Manyefasını görmemek 
bir kayıptır. Kurçayef'de Cemil Özbayar sırım gibi bir süvari zabitiydi. Madam 
Turisina'da Suna Akbel, Maşa'da Işıl Poyraz seslerini, jestlerini ayrıntılarıyla 
anımsadığım oyuncular.
1984'te aynı oyun, aynı çeviriyle, ama değişik bir ad altında İstanbul Şehir 
Tiyatrosu'nda oynandı. "Utanmazın Defteri"ni yöneten Nedret Güvenç'ti. Erhan 
Yazıcıoğlu'nun Glumov'la başını çektiği seçkin oyuncu kadrosunda Filiz Toprak, 
Metin Çoban, Ayşegül İşsever, Yavuz Şeker, Emin And, Tanju Tuncel gibi adlar 
vardı.
Ankara Sanatseverler Derneği 1973-74 tiyatro sezonunda "Bu Hesapta Yoktu"yu Nihat 
Akçan'ı en iyi yönetmen, Cihan Ünal'ı en iyi erkek oyuncu, Sevgi Sanlı'yı en iyi 
çevirmen seçerek ödüllendirdi. Birbirine uzanan iki eli, gülen ağlayan tiyatro 
masklarıyla birlikte sunan bu güzel heykelciği sevgiyle, onurla saklarım. 
Ostrovski'nin parlak zekâsı, sımsıcak yüreği, tükenmeyen tiyatro sevgisiyle 
ülkeme el uzatmasında benim de parmağım varsa kendimi çok, ama çok şanslı saymaz 
mıyım!
Sevgi Sanlı

BU HESAPTA YOKTU

KİŞİLER

YEGOR DİMİTRİÇ GLUMOV: Genç, zeki, kurnaz, yakışıklı bir adam.
GLAFİRA KLİMOVNA GLUMOVA: Yegor'un annesi, suç ortağı.
STYOPKA: Uşakları.
NEYEL FEDOSEYİÇ MAMAYEV: Kısa, tıknaz, komik bir adam, 55 yaşında.
KLEOPATRA İLVOVNA MAMAYEVA: 40 yaşlarında, daha genç görünmeye çalışan, cilveli 
bir kadın. Mamayev'in eşi.
KRUTİTSKİ: 60 yaşlarında, ince uzun, kibar görünüşlü bir adam.
İVAN İVANOVİÇ GORODULİN: 35 yaşlarında, iyi giyinen, önemli bir devlet memuru.
SOFYA İGNATİYEVNA TURİSİNA: Orta yaşlı, güzel, solgun, dindar bir kadın. Zengin 
bir tüccarın dul karısı.
MAŞENKA: Genç, güzel bir kız. Turisina'nın yeğeni.
YEGOR VASİLİÇ KURÇAYEV: İnce uzun, yakışıklı, bir genç süvari subayı.
GOLUTVİN: 30 yaşlarında, işsiz güçsüz şantajcı.
MANYEFA: İri yarı, içkiye düşkün falcı kadın.
MATRİOŞA: Şişman, komik bir kadın. Turisina'nın arkadaşı.
LUDİNKA: Zayıf, pasaklı, komik bir kadın, Turisina'nın arkadaşı.
MAMAYEV'İN UŞAĞI 
GRİGORİ: Turisina'nın uşağı. Dobra dobra konuşur.

ZAMAN: 1860 YILI. 
YER: Moskova ve Moskova dışı.

BİRİNCİ PERDE 
Sahne I : Glumov'un evi. 
Sahne II: Mamayev'in evi.
İKİNCİ PERDE 
Sahne I : Madam Turisina'nın Moskova yakınındaki evi.
Sahne II: Glumov'un evi.
ÜÇÜNCÜ PERDE
Madam Turisina'nın evi.

BİRİNCİ PERDE

SAHNE I

Glumovların Moskova'daki apartmanlarının oturma odası. Daha şık, daha modaya 
uygun bir oturma odasına yakışacak bir iki parça eşya bir yana bırakılırsa, 
fakirce döşenmiştir. İki kapı vardır. Sağdaki hole, ikincisi dairedeki öbür 
odalara açılır. Uşak Styopka, sırtında bir gömlek, aylak aylak dişlerini 
karıştırır. Odada beş aşağı beş yukarı gezinen Glumov sahne gerisindeki kapıya 
doğru giderek seslenir.

GLUMOV - Anne! Haydi şu mektupları yazıver, n'olursun.
MADAM G. - Evde ağza konacak bir lokma yemek yok.
GLUMOV - Sen benim dediklerimi yap hele, görürsün bak, nasıl tıka basa doyarız.
MADAM G. - Yazdıracak başka birini bulaydın keşke. (Görünür.)
GLUMOV - İtiraz istemez.
MADAM G. - (Styopka'ya.) Kalk ayağa, aylak herif, doğru mutfağa! Kaç haftadır 
semaver parlatılmadı.
STYOPKA - Kaç haftadır metelik almadım. İhtiyar öldü öleli.
MADAM G. - O durağı cennet olan efendinden öyle saygısızca söz etme. Ruhu şad 
olsun. Ne duruyorsun, yıkıl karşımdan. Seni gözüm görmesin. (Yazı masasına 
giderek, kâğıt, kalem ve mürekkep çıkarır)
STYOPKA - Sanki ben de buraya bayılıyordum. Böyle külüstür evlerde oturmaya 
alışkın değilim. Siz buraya taşınınca bir ben kaldım adamlarınızdan. Sizi 
bırakmadığıma şükredin.
MADAM G. - Bu ülkenin uğradığı en büyük felaket serflerin serbest bırakılması 
oldu.
STYOPKA - Küçük beyin hatırı olmasa zor kalırdım burda. Ama çok geçmeden gene 
konaklara kurulacağız sayesinde.
GLUMOV - Haydi göreyim seni, git de Bay Mamayev'in uşağıyla o işi pişiriver. 
Biriktirdiğin paralardan ne kaldı?
STYOPKA - İki yüz ruble kadar, efendim.
GLUMOV - Saçmalama. En az beş yüz rublen vardır. Bana elli ruble daha ödünç ver.
STYOPKA - (Hafiften homurdanarak, eski bir kese çıkarıp içini araştırır.)
MADAM G. - (Bir mektubun kopyasını çıkarmaktadır.) Bu ne Yegor? Yazını 
okuyamıyorum. Kurçayev neymiş?
GLUMOV - (Omzunun üstünden bakarak.) "Kızları baştan çıkaran bir aşağılık." 
(Uşaktan parayı alarak) Sağol... Al bakalım beş ruble Mamayev işi için, beş ruble 
erzak düzmeye, iki ruble de sana.
STYOPKA - Çok teşekkür ederim, efendim. (Kapıya doğru gider.)
GLUMOV - Zorda kalmazsan yiyecek için para verme.
STYOPKA - (Dışardan.) Baş üstüne efendim.
MADAM G. - (Arkasından bakarak.) İğrenç herif. (Glumov'a.) O rublelerden onunu da 
bana ver bakayım. Baban öldüğünden beri yeni bir şapka alamadım. Onun sağlığında 
da ancak üç ayda bir alırdım. Cimri moruk!
GLUMOV - (Parayı verir. Kadın kapar.) Haydi, bitir şu mektupları.
MADAM G. - Boşuna zahmet. Madam Turisina, yeğeniyle evlenmene dünyada razı olmaz. 
20.000 rublelik drahoma...
GLUMOV - Zaten gözüm onda.
MADAM G. - Bu kadar parayla bir prens, bilemedin bir general bulurlar. Kurçayev 
de kızı alamayacak. Onun için böyle imzasız mektuplar yazmanın ne gereği var? Öz 
amcanın torunu üstelik.
GLUMOV - Sanki senin umurundaydı. Adamı bilirsin, uçarı bir süvari subayı. Eline 
para geçse kumarda çarçur eder.
MADAM G. - Mektupların bir işe yarayacağını bilsem.
GLUMOV - Bu benim bileceğim iş.
MADAM G. - Sence bir umut var mı?
GLUMOV - Hiç şüphen olmasın. Sevgili anneciğim, oğlunu iyi tanırsın. Açıkgöz, 
kurnaz, hınzır herifin biriyim. Kendimden daha iyi durumda olanları çekemem. Sana 
çekmişim, besbelli. Babam sağken, biz para içinde yüzerken ne yaptım ben? Can 
sıkıntısından, öfkeden kahrolarak şurda burda sürtmekten, şuna buna taşlamalar 
yazmaktan başka ne halt ettim? Ama geçim derdine düşünce anladım ki, bu şehri 
yöneten aptallarla alay etmek karın doyurmaz. Marifet, onların enayiliklerinden 
yararlanmayı bilmek. Ne yazık, Moskova'da bir meslek sahibi olmayı 
düşünemezsiniz. Burada çene çalmaktan başka iş yapılmaz. Ancak zengin bir kız 
alıp işi az, maaşı dolgun bir göreve atandın mı sırtın yere gelmez.
MADAM G. - Nerde bulacaksın böyle görevi?
GLUMOV - Devlet hizmetinde tabii. Moskova'da başarı kazanmanın yolu nedir? Hiçbir 
iş görmeyeceksin ama çenen makas gibi işleyecek. Önemli olan laf etmek ve laf 
taşımaktır. Benim de ağzım laf yapar hani. Bu ağzından zehirli alev saçanlar 
cennetinde tutunmama kim engel olacak. Hiç kimse.
MADAM G. - Öyleyse, çeneni kapat da şu mektupları yazayım.
GLUMOV - (Odanın içinde dolaşıp bir şey arayarak.) Hatıra defterimi gördün mü 
anne?
MADAM - Orada, masanın üstünde.
GLUMOV - (Alır.) Teşekkür ederim. Yergiler, taşlamalar yazmak benim neyime? Artık 
böyle şeylere paydos. (Kendini bir koltuğa atarak.) Bundan böyle dalkavuğun 
daniskası olacağım. Yaltaklanmak, yüz suyu dökmek, yağ çekmek: Seçkin 
Moskovalıların anladığı tek dil budur. Önce Madam Turisina'nın çevresinden 
başlıyorum işe. Onları sıkılmış limon gibi bir köşeye attıktan sonra bir başka 
çevreye geçerim.
MADAM G. - Sus Allahaşkına. Başım ağrıyor. Bu da nesi? Kuryaçev neymiş, neymiş?.. 
Bir criminel mi?
GLUMOV - Hayır, bir liberal. Bu sersemleri, bu aptalları pohpohlarken ne 
yapacağım, biliyor musun anne? Bir yere içimi boşaltmam gerek, yoksa çıldırırım. 
(Defteri gösterir.) Şu günlük, benim sır ortağım olacak. İçimde kabaran zehri 
buraya akıtacağım. Dudaklarımdan bal dökülecek. Gecenin ıssızlığında yapayalnız, 
insanların küçüklüğünü yansıtan bu öyküleri yazacağım. Sadece kendim için. Yazar 
da ben, okur da. (Sokak kapısı çalınır.)
MADAM G. - Styopka! (Uşak ceketini giyerek içeriye girer.)
STYOPKA - O subay geldi efendim, hani o süvari alayındaki. Başka bir bayla 
birlikte bir arabadan indiler. İkisi de çakırkeyif bana sorarsanız.
MADAM G. - Kurçayev. Ne istiyor acaba?
GLUMOV - Ne isteyecek? Gene salaklığını göstermeye gelmiştir.
MADAM G. - (Styopka'yı izleyerek.) Ceketini düğmele, o ay çiçeği çekirdeklerini 
çıkar ağzından. On yıl önce olsaydı bir temiz dayak yerdin...
STYOPKA - (Hole giderek.) ama on yıl öncesinde değiliz. Eski çamlar bardak oldu.
MADAM G. - (Telaşla giderek.) Aman, şu mektupları göz önünden kaldırayım. Yegor, 
sen de şu defterini saklasan iyi edersin. Yabancıların karıştırmasını istemezsin 
herhalde.
GLUMOV - Her şeyi olduğu gibi bırak anne.
STYOPKA - (Gelişlerini bildirir.) Bay Kurçayev ile Bay Golutvin.
KURÇAYEV - (O dönemin tipik bir süvarisidir. İnce, uzun, asker görünüşlü, yüzünde 
boş bir ifade olan bir delikanlı. Çakırkeyif olduğu için her zamankinden daha 
canlı, daha candandır. Kendinden birkaç yaş daha büyük olan arkadaşı, gülünçlüğe 
kaçan bir özenle giyinip kuşanmıştır. Onun da başı dumanlıdır.) Glumov, iki 
gözüm, seni çok aziz bir dostumla tanıştırmak istiyorum. Ah, affedersiniz Madam 
Glomova, özür dilerim. (Topuklarını vurarak elini öper.) Nasılsınız? Sıhhatiniz 
nasıl?
MADAM G. - Pek iyi değil... Ermiş kocacığım aramızdan ayrılalı ancak altı hafta  
oldu, ruhu şadolsun. Ama dayanıyorum, şu zavallı Yegorumun hatırı için 
dayanıyorum...
KURÇAYEV - İzin verirseniz, size çok aziz bir dostumu tanıtayım.
GOLUTVİN - (Madamın elini öperek.) Enchantée Madame.
GLUMOV - (Aylakça kapıdan bakan uşağa.) Styopka, durma. Git de o işi hallet bir 
an önce. Anlaşıldı mı?
STYOPKA - Hay hay efendim. (Çıkar.)
KURÇAYEV - (Golutvin'i Glumov'a doğru götürerek.) Birbirinizi seveceğinizden 
eminim. Golutvin cin gibi zekidir. Glumov - Golutvin. (Golutvin'i Glumov'un 
kollarına iter nerdeyse.) İşte, onu sana emanet ediyorum.
GLUMOV - (Dönüp günlüğünü bir çekmeceye koyarak.) Sorumluluğunu üstüme alamam. 
(Duraklama.) Bu, Bay Golutvin'i ilk görüşüm değil.
GOLUTVİN - Sesinin tonunu pek beğenmedim.
MADAM G. - (Alçak sesle.) Ermiş babacığı öleli, ruhu şad olsun, kendinde değil 
zavallı çocuk. Buyrun, oturun, rica ederim. Beni hoşgörürseniz bitirilecek 
mektuplarım var. (Masanın başına oturarak, bundan sonraki sahne boyunca yazmaya  
devam eder. Ara sıra başını kaldırıp Kurçayev'e bakar.)
KURÇAYEV - Tabii. Tabii. Şöyle otur, Golutvin.
GLUMOV - Bu ziyareti neye borçlu olduğumu sorabilir miyim? Vaktim çok dar baylar. 
Ne istiyorsunuz? (Oturur.)
GOLUTVİN - (Kurçayev'le bir bakışmadan sonra.) Mon cher ami, bize şiirlerinizi 
gösterir misiniz?
GLUMOV - Şiirlerimi mi, siz yanlış kapı çalmışsınız.
GOLUTVİN - Mais non, mais non! Vous êtes trop modeste, mon cher.
GLUMOV - (Masaya oturup bir kalem alarak bir kâğıda bir şeyler çizen Kurçayev'e.) 
Kâğıtlarımı karalamayın lütfen.
KURÇAYEV - Affedersin Yegorcuğum... Senin şiir yazdığını bal gibi  biliyoruz. 
Hani şunu bunu alaya alan şiirler vardır, ne derler onlara?
GOLUTVİN - Taşlama. (Glumov'a dönerek.) Kısacası sizde bir takım taşlamalar 
varmış. Bunlar bize gerekli.
GLUMOV - Özür dilerim. Bende yok öyle şey.
KURÇAYEV - Saklama... Biliyoruz biliyoruz. Kaç kişiden işittik. Kentte herkes 
üzerine çok komik şiirler yazmışsın. Ne olur bir iyilik ediver de şu aziz 
dostumun elinden tut. Bir gazetede dedikodu yazarı olmak istiyor.
GLUMOV - Ya öyle mi? (Golutvin'e.) Şimdiye kadar bir şey yazdınız mı?
GOLUTVİN - Bir şey mi? Her şey yazdım. Romanlar, öyküler, oyunlar, denemeler, 
destanlar...
GLUMOV - Bunlar yayınlandı mı?
GOLUTVİN - Hayır. Hiçbiri yayınlanmadı.
KURÇAYEV - Çok üstün yapıtlar bunlar, dert orda.
GLUMOV - Sen okudun mu?
KURÇAYEV - Hayır ama, bana anlattı.
GOLUTVİN - (Sözünü keserek Glumov'a.) Bugün kimse dedikodudan başka bir şeyle 
ilgilenmiyor. Kim ne yapmış, ne türlü rezillikler çevirmiş! Ben de bunları 
yazmaya karar verdim.
GLUMOV - Sizin yerinizde olsam uzak dururdum böyle işlerden. Tehlikeli olabilir.
GOLUTVİN - Tehlikeli mi? Ne demek istiyorsunuz, gece evime giderken üstüme mi 
çullanırlar?
GLUMOV - Birkaç kamçı yemekle kurtulursanız, şükredin.
GOLUTVİN - (Kısa bir duraklamadan sonra.) Moskova'da böyle şeyler olmaz, aziz 
dostum. Böyle barbarlıkları biz daha az uygar kentlere bıraktık.
GLUMOV - Öyleyse ne duruyorsunuz, yazın.
GOLUTVİN - Ama kimden söz edeyim? Kimseyi tanımıyorum ki.
KURÇAYEV - Bana bak Yegor. Senin bir günlük tutup herkesleri batırdığını, 
kimsenin iler tutar yerini bırakmadığını işittik.
GOLUTVİN - Moskova'da en keskin ve en şirin taşlamalar sizin kaleminizden 
çıkarmış. Yalvarırım, şu günlüğü ödünç verin bana.
GLUMOV - Günlük münlük yok bende.
KURÇAYEV - Bırak bu ağızları, bize yutturamazsın.
GOLUTVİN - Sizden sadece materyel istiyorum, mon cher, düşünün sizin 
materyelinizle benim yeteneğim bir araya gelince ne paralar kırarız.
KURÇAYEV - Gözünü seveyim, Yegor. Şu arkadaşa bir iyilik et. Gerçekten paraya 
ihtiyacı var. Hep başkalarının kesesinden içip küçük düşüyor.
GOLUTVİN - Çalışmak istiyorum, işe susamışım ama ne yazık malzemem yok.
GLUMOV - (Kalkarak.) Dedim ya, yanlış kapı çaldınız. (Kurçayev'in önünden bir 
kâğıt alarak) Bu ne resmi? Bir suaygırı mı?
KURÇAYEV - Suaygırı değil. Pek sayın amcam Neyel Fedoseyiç Mamayev'in resmi. 
Tabii, bir suaygırı biçiminde çizilmiş.
GOLUTVİN - Nasıl, zengin, nüfuzlu biri mi?
KURÇAYEV - İşin kötüsü, miras bırakacak bir yığın parası var. Onun için amcama 
hep akıl danışmak zorunda kalıyorum. Kendisine akıl danıştınız mı keyfine diyecek 
yoktur.
GOLUTVİN - (Resmi Glumov'dan alarak.) Excusez moi, Monsieur. Şimdi bu resme 
eğlenceli bir söz bulduk mu, gazeteye veririz. Durun, gerçekten komik bir şey 
uydurmalı... Ne diyelim... Buldum... Konuşan suaygırı.
KURÇAYEV - (Gülerek resmin altına yazar.) Konuşan suaygırı. Ama bana bak iki 
gözüm, bu resmi gazetelerde yayınlatamayız. Ne de olsa amcam.
GLUMOV - (Resmi ondan alarak cebine atar.) Benim de akrabam.
GOLUTVİN - Biraz daha anlat amcanı. Benim taşlayabileceğim başka özellikleri var 
mı? 
KURÇAYEV - Pek aklı başında değil, bence. Üç yıldan beri ev arıyor. Taşınmaya 
niyeti yok. Kapı kapı gezip insanların başını şişirmek için bir bahane. Dostlar  
alışverişte görsün. Sabah sabah yola çıkıp on kadar ev dolaşır. Ev sahipleriyle, 
kapıcılarla çene çalar. Dükkânlara uğrayıp havyarların, füme balıkların tadına 
bakar. Bir sandalyeye kurulup zavallı çırakların kafasını ütüler. Bu beyefendiyi 
nasıl başlarından savacaklarını bilemezler. Ama kendisi zevkten dört köşe olur.  
Çok faydalı bir sabah geçirdiğine inanır. (Glumov'a dönerek.) Laf aramızda, 
karısı, Kleopatra yengem sana aşık olmuş.
GLUMOV - Yok canım! Sahi mi?
KURÇAYEV - Geçen akşam seni operada gördü. Kim bu delikanlı diye bana sora sora 
bir hal oldu. Gözleri yuvalarından uğradı, sana bakacağım diye boynu kopacaktı 
nerdeyse... Bak karışmam, bu iş şakaya gelmez.
GLUMOV - Ben şaka etmiyorum. Her işi alaya alan sensin.
KURÇAYEV - Her neyse, kulağında bulunsun. (Madam Glumova'ya bir göz attıktan 
sonra alçak sesle.) Senin yerinde olsam bu durumdan yararlanırdım. Şimdi bize şu 
hatıra defterini gösterecek misin?
GLUMOV - Hayır.
KURÇAYEV - İnsafsızlık etme.
GOLUTVİN - Şöyle köşeciğinden bakalım.
GLUMOV - (Susar.)
GOLUTVİN - Bir kaç taşlama verin öyleyse... Tek bir şiir... Bir dize.
GLUMOV - Size söyledim. Bende şiir filan yok.
GOLUTVİN - (Birden kalkıp kapıya doğru yürüyerek.) Burada boşuna nefes 
tüketiyoruz. Gidip karnımızı doyuralım. (Çıkarken madamı başıyla selamlayarak.) 
Bonjour madame. Mersi.
MADAM G. - (Nazikçe gülümseyerek.) Pek çabuk kalktınız. (Kurçayev'e dönerek.) Of, 
bu mektuplardan sıkıldım. Başım çatlıyor. İmlamı bile şaşırıyorum. Aşağılık bir 
zampara... Aşağılık kaç "ş" ile yazılır? Bir mi, iki mi?
KURÇAYEV - Aşağılık... Aşağılık... Durun bakayım. Bir "ş" ile.
MADAM G. - Tabii, tabii. Teşekkür ederim.
KURÇAYEV -Size bir yardımım dokunabilir mi? Mektuplarınızı uşağımla yollatayım 
mı?
MADAM G. - Çok naziksiniz. Sizi zahmete sokmak istemem. Güle güle. Gene buyurun. 
Bunu saymayız. Oturmaya da gelin. Bizi aramanız beni her zaman sevindirir. (Elini 
Kurçayev'e öptürür.)
KURÇAYEV - İlk fırsatta gelirim. (Topuklarını birbirine vurur. Dışarıya çıkmak 
üzereyken Glumov onu durdurur.)
GLUMOV - Böyle bir herifle niye düşüp kalkarsın?
KURÇAYEV - Cin gibi zeki bir adam. Zeki insanlardan hoşlanırım.
GLUMOV - Allah için, zekâsı kulaklarından taşıyor.
KURÇAYEV - Bize göre zeki, hiç değilse. Gerçekten zeki adamlar bize yüz 
vermezler. (Çıkar.)
(Golutvin onu dışardaki kapıda beklemektedir. Kapı kapanınca Glumov kasılmayı 
bırakır, kahkahalarla gülmeye başlar. Coşkun bir sevinçle odada üç aşağı beş 
yukarı gezinir.)
GLUMOV - İşler tıkırında anne, planlarım birer birer gerçekleşiyor. İşimiz iş, 
Kleopatra yengenin beni locasından gözetlediğini biliyordum. Dikkatini çekmek 
için elimden geleni yapmıştım. Bol bol profilden poz verdim. Duygulu, romantik 
bir genç gibi görünmeye çalıştım.
MADAM G. - Şu Mamayev var ya, kadının kocası, asıl onu tavlamaya bakmalısın. 
Neden Kurçayev onun mirasına konacakmış? Bu miras sana kalmalı, Yegor. Ona da 
imzasız bir mektup yazayım mı?
GLUMOV - Yok. Yok. Ben her işi güzelce planladım. Mamayev üzerine yeteri kadar 
bilgim var. Adamın elliye yakın amca çocuğu, hala kızı, dayı oğlu var. Onunla 
daha karşılaşmadık, ama ben de bu sürü sepet akrabaları arasındayım. Adam kardeş 
çocuklarından birini seçip varını yoğunu onun üstüne yaptırıyor. Bıkıncaya kadar. 
Bıktı mı kıçına bir tekme, kapı dışarı. Bu kez bir başkasını gözüne kestirip, 
mirasçısı ilan ediyor... Ama Kurçayev çabuk gözden düşecek... Şu küçük suaygırı 
resmi çok işe yarayacak. (Cebinden çıkarıp gene koyar.) Bir kez Mamayevlerle dost 
oldum mu, merdivenin ilk basamağına çıktım demektir. Onların aracılığıyla 
Krutitski ve Gorodulin'i tanıyabilirim. Bu iki adam hem yüksek kademeli birer 
devlet memuru, hem de Madam Turusina'nın yakın dostlarıdır. Bir kere de bu sayın 
bayanın evine adım attım mı artık beni kimse durduramaz.
MADAM G. - Hepsi pek âlâ, pek güzel, ama ilk adımı atmak zor.
GLUMOV - Merak etme, ben ilk adımı attım bile. Mamayev bu sabah buraya geliyor.
MADAM G. - Ne dedin, ne dedin?
GLUMOV - İhtiyar sokak sokak dolaşıp evlere bakmaya bayılırmış. Bunu birkaç gün 
önce öğrenmiştim. Styopka uşağıyla anlaşıp onu buraya getirtecek. (Kapı zili 
çalar.) Gelen Manyefa ise onu güler yüzle karşıla, güzelce ağırla.
MADAM G. - Daha neler! Böyle iğrenç, bayağı bir kadının karşısında kendimi küçük 
düşürür müyüm hiç? Nefesi leş gibi votka kokan adi bir falcı.
GLUMOV - Gaipten haber veren bir kahin anne. Ve faydalı bir işbirlikçi. Gelecek 
çarşamba Madam Turusina'nın evinde fala bakacak. Ben Madam Turusina'nın yeğeniyle 
evlenince hanımefendi rolü oynamak için bol bol vaktin olur. Şimdilik senden tek 
dileğim bana yardım etmen. Manyefa'ya bir ulu rahipmiş gibi davran. Evin içinde 
dolaşırken iki rahip çömezi gibi koltuk altlarından kavrayıp kendisini 
desteklemeliyiz. Bizden bunu bekler. Kalk votkayı da ona ver. (Glumov kapıyı 
açar. Başını nefis bir şalla sarmış, iri yarı, kırmızı yüzlü bir kadın görünür. 
Kapının pervazına dayanıp durur. Soluk soluğadır.)
Madam Manyefa! Anneciğim, geldi. Madam Manyefa geldi. Dualarımız kabul olundu. 
İçeri buyurmaz mısınız, Madam Manyefa? Bizim için ne şeref, değil mi anneciğim?
MANYEFA - (Azametle odaya girerek.) Bu yalan dünyanın boş heveslerini terk edecek 
misin, delikanlı?
GLUMOV - Niyetim o, Madam Manyefa. Ama bunun için sizin yardımınız, sizin kutsal 
etkiniz gerekecek. Anne, madama bir sandalye getir.
MANYEFA - (İnleyip sızlayarak güçlükle oturur.) Ah sırtım, ah mafsallarım... Of 
anacığım... (Diyaframını ovup geğirir.) Dün akşam uğradığım evde verdikleri çay 
dokundu bana. Zaten o evi hiç gözüm tutmamıştı. (Karşısında durmadan selam veren, 
reveranslar yapan Madam Glumova'yı görmezden gelir.)
GLUMOV - Bir yudum votka size iyi gelir, sanırım. Anne, Madam Manyefa'ya votka 
getir. (Madam Glumova votka getirmeye gider.) Fazla yoruluyorsunuz. Biraz da 
kendinizi düşünün canım.
MANYEFA - (Gözlerini Madam Glumova'nın getirdiği votka şişesine dikmiştir.) Bu 
yalan dünyanın nimetlerine göz dikme... Bugün dini bütün bir aile fakirlere 
dağıtmam için para verdi bana. Benim elimle fakirleri sevindiriyorlar. Sadakanın 
günahkar ellerle değil de kutsal ellerle verilmesi ermişlerimizin katında daha 
makbuldür. (Madam Glumova'nın bir kadehe votka koymasını dikkatle izler.)
GLUMOV - Ne kutsal eller! (Para çıkararak.) Haddim olmayarak yirmi ruble takdim 
edebilir miyim?
MANYEFA - (Parayı çantasına koyarak.) Varını vereni Allah utandırmaz... Şunu otuz 
yapsanız.
GLUMOV - Yirmi beş. (Manyefa karşılık vermeden beş ruble daha almak için elini 
uzatır ve votkayı bir dikişte devirir. Styopka eli kolu nevale dolu gelir. 
Sosisler, füme balıklar, ekmek somunları ve bir şişe şarap.)
STYOPKA - Bu iş tamam efendim. İhtiyar az sonra kapımızı çalacak.
GLUMOV - Fakir soframızı şereflendirir misiniz, Madam Manyefa?
MANYEFA - (Yiyeceklere oburca bakar.) Yeter. Bir lokma ekmek yeter bana. Maksat 
nefis körletmek.
GLUMOV - Belki önce biraz dinlenmek istersiniz. Anne, Madam Manyefa'yı odana 
götür. (Bu dişi peygamberi koltuklar, annesine de aynı şeyi yapmasını işaret    
eder. Kadın gizlice suratını buruşturarak Manyefa'ya yardım eder.)
MANYEFA - Ah, sırtım. Vay, vay, vay! Allah sevdiğine dert verir. (Kapıya doğru 
giderler.) Dünya nimetlerinden yüz çevirin ey kullar.
GLUMOV - Anne, votka şişesini yanınıza alın. Madam Manyefa hayır işlemekten 
yorgun düşmüş, bitmiş, tükenmiş zavallı. (Madam Glumova öfkesini zor bastırarak, 
oğluna ters ters bakar. Geri dönüp votka şişesiyle kadehi masanın üstünden hırsla 
alır. Manyefa'yı dışarıya çıkarırlar. Styopka yiyecekleri bir masanın üstüne 
yayar. Glumov geri gelir.)
GLUMOV - Umarım bunlara para vermedin, Styopka.
STYOPKA - Hiç verir miyim? Kurçayev'in alışveriş ettiği Smirnof'un dükkanından 
veresiye aldım. Onun hesabına yazdırıverdim.
GLUMOV - (Füme balığından tadarak.) İyi. Mamayev'in uşağına kaç para verdin?
STYOPKA - Üç ruble.
GLUMOV - Bütün bunları bir kenara yazmalı. (Günlüğünü alıp masaya oturur.) Dur 
bakayım, Manyefa'ya yirmi beş ruble, Mamayev'in uşağına üç ruble... (Kapı 
çalınır.) 
STYOPKA - (Kapıya doğru giderek.) Odur.
MADAM G. - (Başını kapıdan uzatarak.) Pis karı yatağıma uzandı. Bu yatağı artık 
kaynar sular paklar.
GLUMOV - Ben çağırıncaya kadar gelme. Yanına git şimdi.
MADAM G. - (Çekilerek.) Mendebur! O votkayı doğum günüme saklıyordum.
UŞAK - (Görünerek.) Bay Mamayev'i getirdim. Artık ne der bilmem. Güzel bir 
apartman katı diye övdüm burasını.
GLUMOV - Al sana bir ruble daha.
UŞAK - Sağolun efendim. (Çıkar.)
GLUMOV - Styopka, sen mutfağa git.
STYOPKA - (Giderek.) İyi şanslar efendim. (Alçak sesle.) Adamı gördüm. Bunağın 
biri. (Glumov yazı masasına oturarak çalışıyormuş gibi yapar. Mamayev sıcak 
havadan bunalmış, merdivenleri tırmanmaktan yorulmuş, kısa boylu, şişman bir 
baydır. Arkasında uşağıyla girer.)
MAMAYEV - (Alnındaki terleri silerek.) Bu da ne? Bir bekar evi mi?
GLUMOV - (Ona başıyla selam verip çalışmasını sürdürerek.) Evet efendim.
MAMAYEV - (Ona aldırmadan.) İyi döşenmiş, fena sayılmaz. Ama bir bekar evi. Benim 
ne işime yarar? (Uşağına.) Beni niçin buraya getirdin?
GLUMOV - (Mamayev'e bir sandalye uzatıp tekrar işine dalmış görünerek.) Buyurun, 
oturun.
MAMAYEV - (Ona bakmadan oturur.) Teşekkür ederim. Beni buraya getirmenin anlamı 
ne?
UŞAK - Affedersiniz efendim.
MAMAYEV - Bir bekar evinin işime yaramayacağını bilmez misin? Bir devlet büyüğüne 
böyle bir ev yakışır mı? Madam Mamayeva'nın konukları hiç eksik olmaz, bilirsin. 
Sık sık ziyafetler verir.
UŞAK - Yanılmışım efendim.
MAMAYEV - Salon nerede?
UŞAK - Kusura bakmayın efendim.
MAMAYEV - Efendiler götürsün seni ahmak herif. (Glumov'u ilk kez görüyormuş 
gibi.) Bak, burada oturmuş yazı yazan biri var. Belki kendisini rahatsız ediyoruz 
da, kibarlığından ses çıkarmıyor... Hep senin kabahatin, koca sersem.
GLUMOV - Lütfen onu suçlamayınız. Bu binada bir daire aradığını işittim, bir de 
benimkine bakınız dedim. Aile için apartman aradığınızı bilmiyordum.
MAMAYEV - Bu daire kendinizin mi?
GLUMOV - Evet.
MAMAYEV - Neden kiraya veriyorsunuz?
GLUMOV - Benim için fazla masraflı.
MAMAYEV - Neden satın aldınız öyleyse? Sizi kim zorladı? İlle alacaksınız diye 
gırtlağınıza mı bastılar? Adamın parası yokken pahalı bir daire alması akıl kârı 
mı? Şimdi de ne yapacağınızı, bu masrafın altından nasıl kalkacağınızı şaşırdınız 
tabii. Bilirim, bilirim, rahata çabuk alışılır. Böyle rahat bir evden sonra 
daracık bir bekar odasına tıkılın da aklınız başınıza gelsin.
GLUMOV - Doğrusunu isterseniz, daha geniş bir apartmana taşınmayı düşünüyordum.
MAMAYEV - Hoppala! Hem bu evi çevirecek paranız yok, hem de daha büyüğüne 
taşınmayı düşünüyorsunuz. Aklınızdan zorunuz mu var?
GLUMOV - Aklımdan zorum filan yok, ama işte aptallık benimkisi.
MAMAYEV - Amma da yaptınız.
GLUMOV - Kafa büyük, içi boş.
MAMAYEV - Daha neler!
GLUMOV - Kısacası budalanın biriyim.
MAMAYEV - Saçma! Nereniz budala?
GLUMOV - Biraz safım... ne bileyim... aklım kıt... Bunda bir gariplik yok, değil 
mi? Olağan şey.
MAMAYEV - Bu çok ilginç. Bir adam açık açık budala olduğunu söylüyor.
GLUMOV - Başkaları söyleyeceğine ben söyleyeyim. Ne kadar saklamaya çalışsam 
boşuna.
MAMAYEV - Böyle bir kusuru örtmek kolay değil tabii.
GLUMOV - Örtmeye hiç yeltenmiyorum.
MAMAYEV - (Başını sallayarak.) Ççç! Yazık, pek yazık! (Glumov boynunu büker.) 
Size öğüt verecek, yol gösterecek kimseniz yok anlaşılan.
GLUMOV - Kimseciğim yok.
MAMAYEV - Doğru yolu gösteren kılavuzlar vardır, çok akıllı adamlar. Ama bu 
günlerde kimse onlara kulak vermiyor. Tabii yaşlıları eğitmek zordur. Akıl başta 
değil, yaştadır sanırlar. Kimseden akıl danışmazlar. Ama gençler de öğüt 
dinlemezse bu dünyanın hali neye varır? Geçen gün okuldan koşa koşa çıkan bir 
öğrenciyi durdurdum. "Şimdi tavşan gibi kaçıyorsun. Ama yarın sabah okula 
kaplumbağa gibi gelirsin, değil mi, haylaz!" dedim. Terbiyeli bir çocuk olsa, 
benim gibi efendiden bir adam gönül indirip sokakta kendisiyle konuştu diye 
sevinirdi. Ne dese beğenirsiniz?
GLUMOV - Ne dedi?
MAMAYEV - "Sen bu traşları şişko karına sakla" demez mi? Sonra dilini çıkardı. 
Bir de okkalı küfür savurup sıvıştı.
GLUMOV - Bu ne arsızlık! Bu ne yüzsüzlük. Ama belki de zavallı çocuğun kendisine 
doğru yolu gösterecek kimsesi yoktur.
MAMAYEV - Tam üstüne bastınız. Şimdilerde uşaklar neden bu kadar bozuldu bilir 
misiniz? Çünkü artık efendilerinin öğütlerine kulak asmıyorlar. Eskiden 
adamlarımın her işiyle inceden inceye ilgilenir, hiçbir konuda öğütlerimi 
esirgemezdim onlardan. En büyüğünden en küçüğüne kadar hepsine hayat dersi 
verirdim. Her biri için saatlerce nefes tüketirdim. Öyle coşar, öyle düşünce 
doruklarına yükselirdim ki karşımdaki apışıp kalırdı. Sözlerimi tamamlayınca da 
bitmiş mahvolmuş bir adam gibi derin derin iç çekerdi. Benim için soylu bir 
uğraştı bu. Adamlarımı böyle adam ederdim. Ama nerde o günler? Büyük felaketten 
beri her şey değişti. Neden söz ettiğimi biliyor musunuz?
GLUMOV - Serflerin başı boş bırakılması mı?
MAMAYEV - (Başını sallayıp dişlerinin arasından konuşarak.) Bu ülkenin başına 
gelen en büyük bela. Bu zamanda gel de bir uşağa ahlak dersi ver. Pılısını 
pırtısını toplayıp kaçmaya kalkıyor. Durup dururken beni neden cezalandırıyorsun 
diye soruyor, utanmadan. Öğütlerimi dinlemek bir cezaymış, ceza!
GLUMOV - Ne günlere kaldık!
MAMAYEV - Ben sert bir adam değilim. Adamlarımı güzel sözlerle yola getirmeye 
çalışırım, bazı yeni zenginler gibi kötekle değil. Bunun için bana minnet 
duyacaklarını sanırsınız, değil mi? Ne gezer efendim!
GLUMOV - Yüreğiniz ne kadar inciniyordur, kim    bilir?
MAMAYEV - Yüreğime bir bıçak saplanmış gibi oluyor. Nah şurama. (Eliyle göğsünü 
bastırır.)
GLUMOV - Nerenize bıçak saplanmış gibi oluyor? (Kendi göğsünü gösterir.) Buraya 
mı?
MAMAYEV - Oraya değil, buraya.
GLUMOV - Buraya?
MAMAYEV - Hayır orası değil, burası.
GLUMOV - Ah, burası demek.
MAMAYEV - Hayır, hayır, daha yukarsı. Sen de amma kalın kafalıymışsın, birader.
GLUMOV - Size demedim miydi?
MAMAYEV - Bu büyük bir kusur ama size öğüt verecek yaşlı başlı, görmüş geçirmiş 
dostlarınız ya da akrabalarınız varsa, düzeltilebilir.
GLUMOV - İşte asıl güçlük burada. Böyle bir yakınım oyk. Tabii, annem var. Ama o 
zavallı benden de aptal. 
MAMAYEV - Ççççç! Genç bir adam için ne büyük bahtsızlık. 
GLUMOV - Gerçi Moskova'da bir amcam var. Amca değil de bir kardeş çocuğu. Ama ona 
amca demek hoşuma gidiyor.
MAMAYEV - Neden ona başvurmuyorsun?
GLUMOV - Keşke ondan yardım isteyebilseydim. Çok bilgili, çok tecrübeli olduğu 
için herkese çok değerli öğütler verirmiş. Ama benim varlığımdan bile haberi 
yoktu. Ben de kendimi tanıtmaya dünyada cüret edemem.
MAMAYEV - Bu çok yanlış bir tutum, delikanlı.
GLUMOV - Yanlış anlamayın. O da benim gibi fakir olsaydı, elini eteğini öperdim. 
Ama zengin, Moskova'nın önemli kişilerinden. Büyük adam! Gidip kendisinden öğüt 
istesem, para isteyeceğimi sanır. Kendisinden bir metelik bile istemediğimi, 
ancak ve ancak yardımına, bilgeliğine ve sadece onun verebileceği akıla ihtiyacım 
olduğunu, bana yol gösterecek ve tanrısal sözlere, göklerden yağan kudret helvası 
gibi dudaklarından dökülecek o kutsal öğütlere susadığımı nasıl anlatırım? Ah, 
fakir olsaydı da onunla tanışabilseydim, gece gündüz ağzının içine bakardım.
MAMAYEV - Hmmmm. O kadar da aptala benzemiyorsunuz.
GLUMOV - Zaman zaman zihnimdeki sis perdeleri kalkar ama sadece bir an. Çoğu 
zaman aklım başımda değildir. Onun için bir akıl hocası gerek bana.
MAMAYEV - Bu akrabanız kim acaba?
GLUMOV - Durun bakayım, adı neydi... Galiba Mamayev. Neley Fedoseyiç Mamayev.
MAMAYEV - Mamayev! Ya sizin adınız ne?
GLUMOV - Glumov, Yegor Glumov.
MAMAYEV - Dimitri Glumov'un oğlu mu?
GLUMOV - Evet.
MAMAYEV - Allah için, bu ne garip raslantı!
GLUMOV - Babamı tanır mıydınız?
MAMAYEV - Tanımak da söz mü? Şu sözünü ettiğiniz Neyel Fedoseyiç Mamayev var ya, 
o benim işte.
GLUMOV - Ne?
MAMAYEV - Benim, benim! Ta kendisi!
GLUMOV - Aman yarabbi! Mamayev amca, siz misiniz? Kulaklarıma inanamıyorum. Ah 
amcacığım. Size amca diyebilir miyim? (Nerdeyse gözleri yaşararak.) İzin verin de 
elinizi öpeyim, size doya doya bakayım. Amcacığım, akrabalarınızdan pek 
hoşlanmadığınızı işittim. Sizi çok iyi anlıyorum. Kim bilir ne önemli kişilerle 
görüşüyorsunuz, kim bilir ne yüksek bir çevreniz vardır. Sizi rahatsız etmek 
aklımdan bile geçmez. Sizi bir kerecik olsun görmek, sizinle bir kerecik olsun 
konuşmak yeter de artar bana. Bugün bana verdiğiniz değerli öğütleri hiçbir zaman 
unutmayacağım.
MAMAYEV - Sevgili oğlum, ne zaman akıl danışmak istersen doğru bana gel.
GLUMOV - Ama bana her zaman akıl vermek gerek, her zaman.
MAMAYEV - Öyleyse hemen bize gel. Bu akşamdan tezi yok. 
GLUMOV - Size nasıl teşekkür edeceğimi bilemiyorum. Bu güzel haberi anneme 
vereyim. Acaba onu sizinle tanıştırabilir miyim?
MAMAYEV - Neden olmasın! Getir anneni.
GLUMOV - (Çağırarak.) Anne! Korkarım zekası pek parlak değildir ama altın gibi 
yüreği vardır. (Madam Glumova içeriye girer. Glumov ona doğru giderek.) 
Anneciğim, bil bakalım kim geldi? Ama söz ver bana, ağlamak filan yok. 
(Mamayev'e.) Birdenbire fazla heyecanlanabilir. (Tekrar annesine dönerek.) Gökte 
aradığımızı yerde bulduk. Babamın sevgili amcaoğlu çıkıp gelmesin mi! Bay Mamayev 
annem yıllardan beri sizinle tanışmaya can atıyordu. (Annesine.) Bizim için ne 
güzel sürpriz, değil mi anne. Üstelik kendisine amca dememe izin verdi.
MADAM G. - Kendisiyle tanışmayı çoktandır isterdim. (Mamayev'e yaklaşarak.) Ermiş 
kocacığım Dimitri'den, ruhu şad olsun, o kadar çok bahsinizi işitmiştim ki. Ölüm 
döşeğinde bile en son sizin adınızı andı. Hatırlar mısın, Yegor? Sizi Tanrı 
gönderdi. (Ağlar.)
MAMAYEV - (Aynı anda.) Üzülmeyin, üzülmeyin.
GLUMOV - (Aynı anda.) Hani söz vermiştin, ağlamayacaktın.
MADAM G. - (Gözyaşları arasında.) Ah, elimde değil. Kendimi tutamıyorum. 
Biliyorum, benimkisi aptallık. Ama, amcanın hısım akrabadan hazzetmediğini 
söylüyorlar. Onu bize Tanrı gönderdi ama gene elimizden kaçıp gidecek.
MAMAYEV - Boşuna heyecanlanmayın. Akraba var, akrabacık var.
MADAM G. - (Gözlerini kurulayıp burnunu silerek.) Çok afedersiniz. Birden neye 
uğradığımı şaşırdım. Sevgili Neley Fedoseyiç, Dimitrimin sevgili kuzeni, sizi 
karşımda görmek ne büyük mutluluk...... Ama Yegor, baksana hiç de benzemiyor. 
(Sonraki sahne boyunca Styopka içeriye girip dikkati çekmeden sofrayı kurar.)
GLUMOV - (Fısıldayarak.) Anne! (Annesine bir dirsek atar.)
MADAM G. - Ne oluyorsun? Benziyor mu? Benzediğini söyleyemezsin.
MAMAYEV - Ne demek istiyorsunuz kuzum? Ben kime benzemiyormuşum?
GLUMOV - (Annesine.) Amma da boşboğazsın, anne. Siz ona bakmayın amca. 
Saçmalıyor.
MAMAYEV - Buna gelemem işte. Bir şeyi ya hiç söylememeli ya da tam söylemeli.
MADAM G. - O resmin size hiç benzemediğini söylemek istiyordum.
MAMAYEV - Hangi resim? Bu resmi nereden buldunuz?
MADAM G. - Yegor Kurçayev var ya, ara sıra bizi görmeye gelir. O da sizin 
yeğeniniz değil mi?
GLUMOV - Pek hoş bir insan.
MAMAYEV - Evet, ne olmuş?
MADAM G. - Sizin bir resminizi çizdi. Yegor, amcana göstersene.
GLUMOV - Aman anneciğim, nereye koyduğumu bile bilmiyorum.
MADAM G. - Ara bul, öyleyse. Az önce burda çizdi o resmi. Yanındaki o acayip adam 
kimdi? İnsanları yermek için kaba taşlamalar yazarmış. Kurçayev "Ben amcamın 
resmini çizeyim, sen de altına yazısını uydur" dedi. Ben de odadaydım. Kendi 
kulağımla işittim.
MAMAYEV - Bu resmi gösterin bana. Bu resmi derhal görmek istiyorum.
GLUMOV - (Resmi ona vererek.) Anne, sen de dilini tutmasını bilmezsin.
MAMAYEV - Aferin, annene ikiyüzlülük öğret. (Resme bakar.) Bu da ne? Bir su 
aygırı. Ne yazıyor altında.
GLUMOV - (Omzunun üstünden bakarak.) Mamayev amca, konuşan suaygırı.
MADAM G. - Tamam, konuşan suaygırı. (Bir duraklama.) 
MAMAYEV - (Birdenbire kâğıdı avcunda buruşturarak.) Bu serseri bir daha evime 
adımını atarsa dünyanın kaç bucak olduğunu öğretirim ona. Yaptığım bütün 
iyiliklerin karşılığı bu demek. Nankör kerata! Ona az mı vaaz verdim, az mı nutuk 
çektim? Kendisine doğru yolu göstereceğim diye dilimde tüy bitti. Ama bereket 
versin artık gözüm açıldı. (Glumov'a.) Sen de benim karikatürlerimi çizecek 
misin, delikanlı?
GLUMOV - Aman amcacığım, siz beni ne sanıyorsunuz?
MAMAYEV - Bu akşam sizi mutlaka bekleriz. Siz de buyurun Madam Glumova.
MADAM G. - Yegor yalnız gitsin. Ben de gelirsem saçmalıklarımla başınızı 
şişiririm.
MAMAYEV - Estağfurullah. Karım çok sevinir. (Kapıya doğru gider. Glumov onu 
izler. Mamayev'in uşağı onlara kapıyı açar.)
GLUMOV - Akşamı iple çekeceğiz. Kaçta gelelim?
MAMAYEV - Saat sekizden sonra.
GLUMOV - Bugün buraya gelmeniz bizim için ne büyük bir şans. (Kapıda.) Güle güle, 
amca.
MAMAYEV - Allahaısmarladık. Sekizden önce gelirseniz daha yemekten kalkmamış 
oluruz. Vakitsiz gelmeyin. (Merdivenlere doğru giderken uşağına bağırır.) Yürü! 
Şapşal şapşal dikilme orda. (Uşak arkasından koşar.)
GLUMOV - Güle güle amcacığım! (Kapıyı yarı kapatır. Ötekilere döner. Styopka 
makaraları koyuverir. Glumov odaya gelerek uşağa susmasını işaret edip sevinçli 
sevinçli konuşur.) Yürüyor! Bütün işler tasarladığım gibi tıkır tıkır yürüyor.
STYOPKA - (Gülmekten iki kat.) Ah, suaygırı resmini görünce moruğun suratı nasıl 
allak bullak oldu. Az daha makaraları koyuverecektim.
MADAM G. - Sus, sus! Yılışık herif. Adam daha merdivenlerde, söylediklerini 
duyabilir.
STYOPKA - Ben size demedim mi, efendimin sayesinde gene konaklara kurulup 
saltanat süreceğiz.
MADAM G.- Balık masaya öyle getirilir mi? Doğru dürüst bir tabağa koy.
GLUMOV - Şu resim için çevirdiğin manevra çok ustacaydı. Sen çok yaşa, e mi?
(Annesini kucaklar.)
MADAM G. - (Alçakgönüllü.) Elimden geleni yapıyorum.
GLUMOV - Haydi yemek yiyelim. Acıktım. (Üçü de masaya oturur.)
MADAM G. - Bunlar pahalıya patlamıştır.
GLUMOV - Boşver. Kurçayev'in hesabına yazdırmış.
MADAM G. - İyi. Şarabı aç, Styopka.
GLUMOV - Madam Manyefa'yı çağırsana.
MADAM G. - Uyuyor. Bırak uyusun. Onu görürsem iştahım kaçar.
STYOPKA - Suaygırı resmini görünce moruğun suratı nasıldı. (Taklidini yapar.) Bu 
serseri bir daha evime adımını atarsa... (Hepsi gülmekten katılır. Kurçayev 
kapıdan hızla girer. Öfkeden rengi uçmuştur, titremektedir.)
KURÇAYEV - Amcam buraya geldi mi? (Hepsi birdenbire susarlar. Üçü de dönüp ona 
bakar. Styopka yerinden fırlayıp sofrada hizmet ediyormuş gibi yapar.)
GLUMOV - Evet. Ne olmuş? Lütfen, bir daha kapıyı çalmadan içeri girme.
KURÇAYEV - Amcama beni mi çekiştirdin?
GLUMOV - Ne münasebet. Evi gezmeye geldi adam.
KURYAÇEV - (Odada ilerleyerek.) Dünyada inanmam. Bu bir entrika. Beni batırmak 
için şeytanca entrikalar çevriliyor.
MADAM G. - Benim karşımda sesinizi yükseltmeyin, lütfen.
KURÇAYEV - Özür dilerim ama kendimi tutamıyorum. Şimdi sokakta amcamla 
karşılaştım. "Senin suratını şeytanlar görsün" dedi, düşünebiliyor musunuz?
GLUMOV - Ben düşünebiliyorum. Sen düşünebiliyor musun, anne?
KURÇAYEV - Madam Turisinalara gidiyorum, kadın beni görmek istemiyor. Kendisine 
sözüm yabana arkadaşlık eden o asalak karılardan birini yolluyor, evden 
kovuluyorum. Söylediklerimi işitiyor musun?
GLUMOV - İşitiyorum.
KURÇAYEV - Senden bir açıklamada bulunmanı istiyorum.
GLUMOV - Ne açıklaması? Bunu niçin benden istiyorsun? Durumun açıklanması 
gerekiyorsa, sen kendi yaşantına bak.
KURÇAYEV - Ben başka gençlerin yaptığından fazla bir şey yapmıyorum ki. Bir kızla 
nişanımın bozulmasını, amcamın mirasından yoksun bırakılmamı haklı gösterecek bir 
suç işlemedim.
GLUMOV - Ya arkadaşlarına ne demeli? Örneğin, şu Golutvin'i alalım.
KURÇAYEV - Golutvin'i mi?
GLUMOV - Evet, Golutvin'i. (Ayağa fırlayarak.) Ne yüzle böyle bir herifi evime 
getirirsin? Ne yüzle onu anneme tanıtırsın?
MADAM G. - Evet, ne yüzle?
GLUMOV - Ben arkadaş seçmede çok titizimdir. Öyle önüme gelen adamla konuşmam. 
Böyle tatsız bir durumun tekrarından kendimi de, annemi de korumak zorundayım. 
Onun için bir daha evimize gelmemeni rica edeceğim.
MADAM G. - Gelmemeni rica edeceğiz.
KURÇAYEV - (Glumov'a.) Çıldırdın mı sen?
GLUMOV - Bay Mamayev seni evinden kapı dışarı etmeyi uygun görmüş. Ben de onu 
örnek alacağım. Styopka, bu baya kapıyı göster.
KURÇAYEV - Gidiyorum, merak etme. Ama sana şu kadarını söyleyeyim. Bütün bu işler 
senin başının altından çıkıyorsa, sana bu dünyayı dar ederim, cici beyim. O zaman 
ayağını denk al, o zaman...
GLUMOV - Gerektiğinde kendimi korumasını bilirim. Ama şimdilik ciddi bir tehlike 
yok görünürde.
STYOPKA - Burdan buyurun, efendim. (Kapıyı açar.)
(Kurçayev bir an Glumov'a öfkeyle bakar. Sonra topuğu üstünde dönerek asker 
adımlarıyla dışarıya çıkar. Styopka kapıyı kapatıp tekrar boğuk kahkahalarla 
güler. Glumov ile annesi de ona katılırlar. Gülmeye devam edilerek yiyeceklere 
saldırılır. Styopka da masaya oturup atıştırır. Manyefa elinde boş votka şişesi 
ve dudaklarında sarhoşça bir gülümsemeyle görünür. Sallana sallana masaya doğru 
yürür.)

SAHNE II

Mamayevlerin evi. Bir limonluk. Arkada, balo salonuna açılan; palmiyeler, eğrelti 
otları ve bir kafesin maskelediği bir kapı vardır. İçerde balo verilmektedir. Bu 
sahne boyunca neşeli müzik işitilebilir. Uzaktan iki yaşlı bayın sesleri gelir.

MAMAYEV - (Dışardan.) Bu ülkenin gidişini hiç beğenmiyorum. Bizi boynumuzdan 
tutmuş bir yerlere sürüklüyorlar. (Arkasında Krutitski olduğu halde girer.) Ama 
bu nasıl iştir? Bu ne gidiştir? Sonumuz neye varacak? Bunu ne biz biliyoruz, ne 
de başımızdakiler. (Mamayev'in kısa, şişman, kırmızı yüzlü ve bayağı görünüşlü 
olmasına karşılık Krutitski, ince, uzun, solgun ve kibar görünüşlüdür. Mamayev 
elindeki tabakta bulunan mezeleri elle yemektedir.)
KRUTİTSKİ - (Kasıtlı olarak eski dille konuşturulmuştur.) Yeni nesil kabına 
sığamıyor. Her şeyi değiştirmek istiyorlar. Şunu deneyelim, bunu deneyelim; şu 
kötü, bu eskimiş. Herhangi bir şeyi değiştirmek kolaydır. Şu limonluktaki eşyayı 
alalım. Bunların altını üstüne getirebiliriz. Al sana bir değişiklik. Ama şu 
masa, kaç asırlık tecrübenin mahsulüdür. Kaç asırlık aklı selim onu dört ayağının 
üstüne oturtmuştur. İşte bu masa sapasağlam durmuyor mu?
MAMAYEV - Bir kaya gibi sapasağlam. (Üstüne elini koyar. Masa sallanır.) Aaa, bir 
ayağı sakatmış. (Eğilip bakar.) Altına bir takoz koymalı.
KRUTİTSKİ - Azizim, bu sadedimizin dışında kalır. Şimdi şu masayı alıp altını 
üstüne getirelim. (Altını üstüne getirirler.) Gördün mü, masayı devirdik.
MAMAYEV - (Yaptıkları marifeti gururla seyrederek.) Evet, başardık bu işi.
KRUTİTSKİ - Al sana tebeddülat. (Oturarak devrilmiş masaya bakarlar.) Masayı yana 
yatırmak da mümkün.
MAMAYEV - (Ayağa kalkar.) Hayır, hayır. Altını üstüne getirmek daha anlamlı. 
Gençler görsün de, her şeyi değiştirme hırslarının nelere yol açacağını 
anlasınlar.          Ama görmek istemezler ki.
KRUTİTSKİ - Görmek istemezlerse zorla gözlerine sokulmalı. Onlara ibret dersi 
verecek alim ve fazıl kişiler eksik değil çok şükür.
MAMAYEV - Bunu ben de biliyorum ama işin asıl acıklı tarafı, gençler söz 
dinlemiyor artık. Alim ve fazıl kişilerin öğütlerine kulaklarını tıkıyorlar.
KRUTİTSKİ - Bu bizim kabahatimiz. Fikirlerimizi kelimelerle ifade etmesini 
biliyoruz ama kafi değil. Bunları kaleme almalıyız. Bugünlerde kalem erbabı 
yalnızca gençler arasından çıkıyor. Müşkilatımızın hal çaresi budur: Yazmalı, 
yazmalı, bol bol yazmalı.
MAMAYEV - Yazalım demesi kolay, ama bu da ayrı bir hüner. Moskova'nın en zeki 
adamının böyle bir hüneri olmayabilir. Al beni, iş konuşmaya geldi mi, gürül 
gürül konuşurum. İstersen şimdi başlayıp yarın geceye kadar konuşayım. Ama otur 
da yaz dersen, yazamam. Sizin kaleminiz kuvvetli midir?
KRUTİTSKİ - Kalemi elime aldım mı döktürürüm.
MAMAYEV - Bu da bir Tanrı vergisi.
KRUTİTSKİ - Lafla peynir gemisi yürümez. Adamın kalemi kuvvetli olmalı.
MAMAYEV - Ya kalemi kuvvetli değilse? Pekâlâ bilirsiniz, bunun zekayla ilgisi 
yoktur.
KRUTİTSKİ - Vardır demedim zaten. Acaba oldukça iyi aileden, oldukça iyi tahsil 
görmüş bir genç tanıyor musunuz? Rus halkının ıslahı için lüzumlu kanaat ve 
tasavvurları kâğıt üstüne dökecek bir delikanlı?
MAMAYEV - Evet, tam istediğiniz gibi bir delikanlı biliyorum.
KRUTİTSKİ - Ama sakın o havai, serbest fikirli, her şeyi alaya alan zamane 
delikanlılarından olmasın.
MAMAYEV - O taraklarda bezi yoktur. Size daha sonra takdim ederim.
KRUTİTSKİ - Burada, balo salonunda mı?
MAMAYEV - Henüz görünmedi.
KRUTİTSKİ - Filhakika, Rus ahalisinin ıslah ve tenevvürü için teferruatlı bir 
plan hazırladım. Ama malumu aliniz, bendeniz eski usule göre tahsil görmüş bir 
kimseyim.
MAMAYEV - Efendim, nerde o eski tahsil, terbiye? Bunun için, şimdiki 
zıpçıktılardan çok daha üstünsünüz.
KRUTİTSKİ - Tabiatıyla üslubu beyanım biraz eskidir. Size nasıl tarif etsem? 
Büyük Lomonozof ekolüne mensubum.
MAMAYEV - Ah, Lomonozof, Rusların Shakespeare'i.
KRUTİTSKİ - Hiç de değil. Shakespeare İngilizlerin Lomonozofuydu. Ama dediğim 
gibi, bugün Lomonozof veya Sumarokof üslubunda yazarsanız size gülerler. Acaba şu 
genç dostumuz benim eserimi hafifçe tashih ederek, bugünün, daha az beliğ, daha 
fakir lisanıyla yeniden kaleme alır mı? 
MAMAYEV - Neden olmasın?
KRUTİTSKİ - Bittabi, kendisine münasip bir meblağ takdim ederim.
MAMAYEV - Avcuna beş on kuruş sıkıştırırsanız yeter.
KRUTİTSKİ - Yok, ona karşı minnet altında kalmak istemem. Bu delikanlının ismi 
neydi?
MAMAYEV - Yeğenim, sevgili yeğenim Yegor Dimitriç Glumov. 
(Madam Mamayev, balo salonundan hızla girer, Madam Glumova onu izler. Kleopatra 
Mamayeva, kırkını aşkın, yaşına yakışmayacak bir biçimde giyinmiş, aşırı süslü, 
fazla kendini beğenmiş ve yelpazesiyle cilveli hareketler yapan bir kadındır.)
KLEOPATRA - (İçeriye girerken.) Genç bir adamda aranacak bütün üstünlükleri 
kendinde toplamış, cana yakın, terbiyeli, yakışıklı. (Mamayev ile Krutitski'yi 
görür.) Sizi yaramazlar, sizi. Öyle başbaşa vermiş, neler konuşuyorsunuz? 
Birbirinizin canını sıkacağınıza misafirleri eğlendirsenize. Yegor'la sevgili 
akrabamız Glafira geldiler. Sizi tanıştırayım. Glafira Glumova, Bay Krutitski.
MADAM G. - (Krutitski elini alırken.) Bu debdebe, bu değerli misafirler, 
gözlerimi kamaştırıyor. Ama sevgili Kleopatra'nın baloları hep böyle parlaktır. 
(Mamayev'e dönerek.) Sizinle kozumu paylaşacağım, aziz Neyel Fedoseyiç.
MAMAYEV - Ne olmuş?
MADAM G. - Oğlumu elimden aldınız. Zavallı anneciğini sevmiyor artık. Varsa 
amcası, yoksa amcası. "Hiç kimse amcam kadar akıllı olamaz" diyor. Amcasını hiç 
dilinden düşürmüyor.
MAMAYEV - İyi çocuk, efendi çocuk!
KLEOPATRA - Ne kadar da sıcak kanlı, ne kadar da alçak gönüllü. Balodaki genç 
kızların hiçbiriyle dans etmek istemiyor. Kleopatra yengesinin yanında oturup 
konuşmak yetiyor ona.
KRUTİTSKİ - Bu demin bahsini ettiğiniz genç adam mı?
MAMAYEV - (Onu balo odasına doğru götürerek.) Gelin de size tanıtayım.
MADAM G. - (Birkaç kelime daha söyleyebilmek için onları izler.) Daha bebekken 
bile böyleydi. Annesiyle babasını öpmeden yatmaya gitmezdi. (Mamayev ile 
Krutitski durup onu dinlemek zorunda kalırlar. Konuşmaya devam eder.) Yatmadan 
bütün büyükannelerini, bütün büyükbabalarını öperdi. Kocaman bir et beni ve kara 
bıyıkları olduğu halde büyük hala Evdoskiya Gregerovna'yı bile öpmeden içi rahat 
etmezdi. Hiç unutmam, bir sabah küçük başını kapıdan uzatıp "Anneciğim, dün akşam 
melekleri rüyamda gördüm" dedi. "İkinneke kav gibi beyaz kanatlı meleklev 
başucuma kondulav. Bana babanla annenin hev dediğini yap, hep cici çocuk ol 
dedilev. Büyük büyük olunca, hep büyük sözü dinle dedilev. Ben de teşekküv edevim 
güzel meleklev" dedim. O kapıdan uzanan küçük baş, o güzel yüzü çevreleyen kıvır 
kıvır saçlar dünkü gibi gözümün önündeler.
MAMAYEV - Kendisinden çok memnun olduğumu söyleyebilirsiniz oğlunuza. (Balo 
salonuna giden Krutitski'yi izler. Sonra geri dönüp bir gizlilik havası içinde, 
Glumova ile konuşur.) Kocanızın ölümünden sonra darda kaldığınızı biliyorum. Bir 
sabah bana uğrarsanız size biraz...
MADAM G. - Çok iyisiniz, ama kabul edemem.
MAMAYEV - Para değil, çok daha iyi bir şey vereceğim size, nasihat. Bana ev 
giderlerinizin listesini getirin. Dikkatle gözden geçirip gereksiz masrafları 
kısayım. (Balo salonuna gider.)
MADAM G. - Bize karşı ne kadar iyi davranıyorsunuz, sevgili Kleopatra. Siz 
olmasanız Yegor kıyıda köşede kalırdı. Sizin sayenizde gezip tozuyor, sizin 
sayenizde adam içine çıkıyor.
KLEOPATRA - Canım, er geç dikkatimizi çekecekti.
MADAM G. - Ancak zeki adamlar dikkati çeker, benim bildiğim.
KLEOPATRA - Aldanıyorsunuz. Yegor kadar yakışıklı bir adamın zeki olması hiç de 
gerekli değildir. Beyni ne yapsın? Profesör olacak değil ya. Genç, yakışıklı bir 
adama her zaman yardım edecek biri bulunur. Gerek mesleğinde ilerlemesi, gerek 
para kazanması için bir elinden tutan çıkar. Ama akıllı bir adam için durum 
başkadır. Akıllı bir adamın yırtık pırtık gezdiğini, peynir ekmekle karın 
doyurduğunu, kötü bir evde oturduğunu görmek kimseyi üzmez. Onun için boğazınızın 
düğümlendiğini, gözlerinizin yaşardığını hissetmezsiniz. Akıllı bir adamın zaten 
böyle yaşaması beklenir. Ama yakışıklı bir gencin hırpani bir kılıkla dolaşmasına 
yürek mi dayanır? Olmaz, olmaz, ben böyle bir şeye dünyada razı olmam.
MADAM G. - Siz bir meleksiniz.
KLEOPATRA - Moskova kadınları birleşmeli, dostlarımızın, kocalarımızın, yetkili 
kişilerin ona destek olmaları için direnmeliyiz. Yakışıklı erkeklerin köküne 
kıran girdi zaten. Tabii bütün fakirlere acımamız gerekir. Ama yakışıklı bir 
genci kolları kısalmış ya da yakası üzülmüş bir gömlekle görmek, insanın yüreğine 
dokunan asıl bu. Hem bir erkek fakir düşünce, cesur ve girişken olamaz. Yakışıklı 
gençlerde kolayca hoş görülen o kendini beğenmiş halini kaybeder.
MADAM G. - Yegor'un size gönül borcu var. Ve o borç altında kalmayı hiç sevmez.
KLEOPATRA - Ay ne kadar şeker.
MADAM G. - Her ikinize de tapıyor adeta.
KLEOPATRA - Tapıyor mu? Korkarım biraz büyütüyorsunuz.
MADAM G. - Belki eksik söylüyorum, fazla değil. Çocuğun yaradılışı böyle. Yüce 
günüllüdür. Gerçi oğlumu övmek bana düşmez ama. Şimdi kendisinden söz ettiğimi 
bilse ne kadar kızar kimbilir?
KLEOPATRA - Ne olur anlatın. Size söz veriyorum, ona bir şeycikler söylemem.
MADAM G. - Yegor'a sorarsanız dünyada eşiniz yok. Amcası gibi kafalı bir adam da 
zor bulunur. Ama sizin güzelliğiniz tariflere sığmaz. Böyle bir güzellik.
KLEOPATRA - Oh, doğru mu? Gerçekten böyle mi dedi?
MADAM G. - Daha neler dedi. Ama size söylemem doğru olmaz.
KLEOPATRA - Ne olur söyleyin. Ne dedi, ne dedi?
MADAM G. - Aman, ben de ne aptalım. Her şeyi ağzımdan kaçırıveririm böyle.
KLEOPATRA - (Hevesle.) Allahaşkına söyleyin, ne dedi?
MADAM G. - Geçen gün bana, "yengeciğim bir melektir" dedi. Sonra başını göğsüme 
dayadı ve gözyaşlarını tutamadı.
KLEOPATRA - Aa? Neden acaba? Ne tuhaf! Başka neler söyledi?
MADAM G. - (Duraklayarak.) Söylediği sözlerden çok... Ah, Kleopatracığım, onu hoş 
görün, bir delikanlı, bilirsiniz deli-kanlı ne demek. Korkarım, çok ateşli bir 
yaradılışı var. Nasıl anlatsam? Sanki bir yanardağ gibi için için kaynıyor. 
Sizinle tanıştığından beri de, her an patlayacak diye korkuyorum.
KLEOPATRA - (Hafifçe.) Ah! Böyle bir şey yapar mı dersiniz?
MADAM G. - Eyvahlar olsun. Boşboğazlık edip her şeyi berbat ettim. Yalnız emin 
olun, size karşı duyguları akrabalık sınırlarını aşmıyor. Ama siz de kabul 
edersiniz, o yaşta bir genç, güzel bir kadına fazla yaklaşınca... Sizi gördükten 
sonra geceleyin gözünü uyku tutmuyor. Yatağın içinde bir sağa bir sola döndüğünü 
işitiyorum.
KLEOPATRA - Söyleyin bana, size sırlarını açar mı? Yoksa en derin duygularını 
sizden bile gizler mi?
MADAM G. - Anneciğinden mi? Asla! Küçük bir çocuk gibi her şeyini bana söyler.
KLEOPATRA - Evet, küçük bir çocuk gibi... Ama aynı zamanda patlamaya hazır bir 
volkan. Aslında, ona yol gösterecek olgun bir kadına ihtiyacı var.
MADAM G. - (Hararetle.) Siz onu kanadınızın altına alamaz mısınız?
KLEOPATRA - (Sevinçle güler.) Oğlunuzu çok sevdiğiniz belli.
MADAM G. - Sevmez olur muyum hiç? O benim biricik evladım. (Kendinden 
geçmişçesine.) Severim, severim, çok severim.
KLEOPATRA - (Elini alarak.) Onu birlikte sevelim.
MADAM G. - Sevelim, seveceğiz! (Kucaklaşırlar. Madam Glumova çok duygulanmış gibi 
burnunu siler.) Size bunları anlattığımı duyarsa bilmem Yegor ne der? Ona 
söylemeyeceksiniz, değil mi? Ne olur söz verin.
KLEOPATRA - (Ellerini yakalayarak.) Asla söylemem canikom, asla!
MADAM G. - Bu kadar budala olduğu için zavallı anacığından utanır zaman zaman, 
utanır, bilirim...
GLUMOV - (Balo salonundan gelir. Kleopatra'yı birden karşısında görünce, irkilmiş 
gibidir.) Annemi arıyordum. Sizin de burada olduğunuzu bilmiyordum, yengeciğim.
KLEOPATRA - Gelin, gelin. Korkulacak bir şey yok. Neden bu kadar utangaçsınız 
canım?
GLUMOV - Annemle konuşuyorsanız...
MADAM G. - Ben saçma sapan laflarımla yengeciğinin başını şişirdim zaten. 
Kleopatra, size bir içki getireyim mi? İçiniz serinlesin.
KLEOPATRA - Hiç zahmet etmeyin. Ne kadar da düşüncelisiniz. Siz, kendinize bir 
şeyler alın, şekerim.
MADAM G. - Bu bunak anne için canınızı üzmeyin. (Glumov'a.) Sen de bu kadar 
sıkılgan olma yavrum. Yengeciğinle konuşsana. Genç, güzel bayanlara nasıl 
davranılacağını öğrenmelisin. Öyle değil mi, Kleopatra? Ama yakında öğrenirsin, 
yengeciğin öğretir sana. (Dışarı çıkar. Bir duraklama. Kleopatra konuşmasını 
bekler. Ama Glumov bir okul çocuğu gibi utangaç, karşısında durur.)
KLEOPATRA - Geliniz, yanıma oturunuz. (Süklüm püklüm yanına oturur.) Biraz daha 
serbest olunuz canım, ben adam yemem.
GLUMOV - Aman, yengeciğim.
KLEOPATRA - Hem durmadan yenge demeyin bana. Yenge aşağı, yenge yukarı. 
(Yelpazesiyle vurur.)
GLUMOV - Sizi Kleopatra diye çağırabilir miyim?
KLEOPATRA - Elbette, deli çocuk. Neden bana karşı daha açık davranmıyorsunuz?
GLOMOV - Açık mı?
KLEOPATRA - Açık ya. Gizli gizli içinizi kemiren bir derdiniz olduğunu seziyorum. 
Ara sıra vahşi bir parıltı beliriyor gözlerinizde. Bana içinizi açsanıza. Belki 
bir yardımım dokunur.
GLUMOV - Ah, keşke size açılabilseydim. Keşke siz... Siz şey olsaydınız.
KLEOPATRA - Ne olsaydım?
GLUMOV - Orta yaşlı bir kadın.
KLEOPATRA - Ama orta yaşlı bir kadın olmayı hiç istemem.
GLUMOV - (Ansızın beliren bir ihtirasla.) Bunu düşünmek bile istemem, Tanrı 
esirgesin. Demek istediğim şu: Siz bu kadar genç, bu kadar güzel olmasaydınız, 
ben de bu kadar utanıp sıkılmazdım karşınızda.
KLEOPATRA - Yanıma biraz daha yaklaşın. Her şeyi içtenlikle söyleyin bana. Orta 
yaşlı bir kadın olsaydım, niçin utanmazdınız?
GLUMOV - Genç bir kadının işi başından aşkındır. Fakir akrabalarına ayıracak 
vakit bulamaz. Oysa orta yaşlı bir kadının yapacak başka işi yoktur.
KLEOPATRA - Genç bir kadın akrabalarıyla ilgilenmez mi?
GLUMOV - İlgilenebilir. Ama ondan bir şey istemeye yüzünüz olmaz. Canını 
sıkmaktan korkarsınız. Hayatı neşe, eğlence doludur. Can sıkıcı isteklerle 
kapısını aşındıran asık yüzlü bir akrabayı ne yapsın? Ama orta yaşlı bir kadın 
için durum farklıdır. Yaşamını yeniden canlandıracak bir uğraş bulur. Yeğenini 
yükseltmek için seve seve ordan oraya koşar. Bütün arkadaşlarına ne kadar iyi 
yürekli olduğunu göstermek fırsatını da bulur. 
KLEOPATRA - Peki, orta yaşlı olsaydım, sizin için ne yapmamı isterdiniz?
GLUMOV - Ama siz orta yaşlı değilsiniz ki, gencecik bir kadınsınız. Aşkolsun, 
tuzak kuruyorsunuz bana.
KLEOPATRA - Pekâlâ, orta yaşlı olduğumu farzedelim.. hiç farketmez.
GLUMOV - Çok fark eder ama, neyse.. Örneğin İvan Gorodulin'e bir tek kelime 
söyler..
KLEOPATRA - Doğru, Gorodulin'e bir tek kelime söylemem yeter.
GLUMOV - Ama böyle can sıkıcı bir istekle başınızı ağrıtmak istemem.
KLEOPATRA - Daha neler...
GLUMOV - Bir kere adamdan böyle bir şey istemek doğru olmaz.
KLEOPATRA - Neden doğru olmasın?
GLUMOV - Çünki size aşık.
KLEOPATRA - Bunu da nerden çıkardınız?
GLUMOV - Eminim.
KLEOPATRA - Bak hele. Siz neler de biliyormuşsunuz! Ya benim ona karşı ne 
duyduğumu söyleyebilir misiniz?
GLUMOV - Bunu ancak siz bilirsiniz!
KLEOPATRA - Benim duygularım.. sizi ilgilendirmiyor mu?
GLUMOV - Gizli duygularınızı kurcalamak bana düşmez.
KLEOPATRA - Onun aşkına karşılık verdiğimi bilseniz ne duyardınız.
GLUMOV - (Biraz durakladıktan sonra.) Benim bildiğim, Gorodulin hiçbir isteğinize 
karşı koyamaz. Kendisinden bir iyilik istemeniz onu fazlasıyla sevindirir. Bu 
yüzden, sizin aracılığınızla adamdan bir şey istemek ona rüşvet vermek gibi olur.
KLEOPATRA - Yok canım, bunlar sizin kuruntunuz. Demek ona sizden söz etmemi 
istemiyorsunuz.
GLUMOV - Kesinlikle hayır. Size karşı bu kadar borç altına girmek istemem. Sonra 
nasıl öderim borcumu?
KLEOPATRA - Orta yaşlı bir kadına nasıl öderdiniz?
GLUMOV - Bu çok kolay. Ona sokulur, nazını çeker, köpeğini taşır, ayağının altına 
bir iskemle sürer, elini öper ve yirmibeşinden fazla göstermediğini söylerdim. 
Ama orta yaşlı olmayınca bütün bunlar anlamsız.
KLEOPATRA - Çok doğru.
GLUMOV - Yumuşak huylu, tatlı bir kadınsa çok geçmeden alışırdım ona, bir 
yakınlık duyardım.
KLEOPATRA - Genç bir kadına yakınlık duyamaz mısınız?
GLUMOV - Duyarım duymasına ama göze alamam.
KLEOPATRA - (Yelpazesinin arkasından.) Çok şükür.
GORODULİN - (Balo salonunun kapısında görünür. Otuz beş yaşlarında şık ve havalı 
bir adam.) Rahatsız ediyor muyum?
KLEOPATRA - (Şaşırır ama kendini çabuk toparlar.) Buyrunu,z İvan. Az önce sizi 
düşünüyordum. Sizi tanıştırayım, yeğenim Yegor Dimitriç Glumov - İvan İvanoviç 
Gorodulin. (İki erkek selamlaşırlar.) Yegor, zahmet olmazsa bana bir kadeh şarap 
getiriverin. (Yelpazelenir.) Bu gece sıcaktan bayılacağım nerdeyse. (Yegor kapıya 
doğru giderken annesi yüzünde tilkice bir ifade ve elinde bir meze tabağıyla 
görünür. Yegor ötekilere çaktırmadan limonluğa girmesine engel olur.)
KLEOPATRA - Güzel kızlarla dansedeceğinize neden benim peşimden geliyorsunuz?
GORODULİN - Kızları gözüm mü görüyor! Sakin göründüğüme bakmayın, beynim 
uğulduyor. Kalbim çarpıyor.
KLEOPATRA - Büsbütün unutulmadığıma sevindim. Zavallı, yalnız, yüzüstü bırakılmış 
bir kadınım ben.
GORODULİN - Kimmiş sizi yüzüstü bırakan o küstah? Burada mı? Bana gösterin de 
haddini bildireyim. Zaten bugün tersliğim üstümde.
KLEOPATRA - Asılmayı da, boğulmayı da hak eden sizsiniz.
GORODULİN - Sizin güzel ellerinizle olursa, boynum kıldan ince.
KLEOPATRA - Sizin için bir ceza hazırladım.
GORODULİN - Kollarınızın arasında boğacak mısınız beni?
KLEOPATRA - Hayır, sizden bir ricada bulunacağım.
GORODULİN - Rollerimizi değiştirmek istiyorsunuz demek.
KLEOPATRA - Anlayamadım.
GORODULİN - Bana boynu bükük bir ricacı gibi gelmek istiyorsunuz?
KLEOPATRA - Siz ricacı mısınız? Bir yargıç, hiç değilse bir yargıç adayı 
olduğunuzu sanıyordum.
GORODULİN - Doğru, ama bir kadın karşısında...
KLEOPATRA - Boş lafları bırakalım. Sizinle ciddi bir iş üstünde konuşmak 
istiyorum.
GORODULİN - Kulak kesildim!
KLEOPATRA - Yeğenime çok ama çok gerekli olan bir şey var.
GORODULİN - Bir okul üniforması mı, yoksa bir kucak köpeği mi?
KLEOPATRA - Zırvalamayın. Şimdi beni dikkatle dinleyeceksiniz, hem de hiç sözümü 
kesmeden. Aslında yeğenim değil de, kocamın bir akrabası. Çok şirin, çok akıllı, 
çok yakışıklı bir çocuk.
GORODULİN - Öyleyse ben hapı yuttum.
KLEOPATRA - İş istiyor.
GORODULİN - Onun için nasıl bir iş düşünürsünüz.
KLEOPATRA - Önemli bir devlet hizmeti. Çok beceriklidir. Hiçbir iş elinden 
kurtulmaz.
GORODULİN - Öyleyse onu istemezler.
KLEOPATRA - Artık canımı sıkmaya başladınız. Bu gidişle kavga edeceğiz. Ona uygun 
bir iş var mı bildiğiniz?
GORODULİN - Sıradan bir genç için iş bulabilirim. Ama böyle bir akıl kumkumasına 
iş bulmak kolay değil. Şu harika çocuğu bir görelim. Onun için nasıl bir görev 
salık verebileceğimi söylerim size.
KLEOPATRA - (Yegor içeriye girerken.) Teşekkür ederim, Yegor. (Kalkıp ona doğru 
giderek.) Ne kadar naziksiniz! (Getirdiği şarabı alır.) Şimdi sizi başbaşa 
bırakacağım. Misafirlerimi ihmal ediyorum. (Kadehini kaldırarak.) Dostluğumuza! 
Biraz sonra yoklarım sizi. Bakalım anlaşabilecek misiniz?
GLUMOV - (Kapıyı açarak.) Buyrunuz! (Kleopatra ona baygın bir nazar atfederek 
çıkar. Glumov, Gorodulin'e döner.) Yengem şahane bir kadın değil mi?
GORODULİN - (Sönük sönük.) Evet, şahane, şahane. (Susma.) Hiç devlet memurluğu 
yaptınız mı?
GLUMOV - (Cüretle.) Bulundum bir ara ama sonradan vazgeçtim.
GORODULİN - Neden? Orta karar bir zeka ve günde birkaç saat çalışma yeteneği 
memurluk için yeter de artar bile.
GLUMOV - Bu yeteneklerin bende eksik olduğunu söyleyemem. Ama bunlarla adam 
yerinde sayar. Ne uzayan, ne kısalan küçük bir memur olmakla yetinirseniz mesele 
yok. Ama arkasız yükselmek istiyorsanız çok daha başka yetenekler gerek.
GORODULİN - Ne gibi?
GLUMOV - Kullanman için özellikle emir verilmedikçe, aklını rafa kaldıracaksın. 
Patronun gönül indirip bir şaka yaparsa gülmeye ama kahkaha atmamaya 
çalışacaksın. Amirlerin hesabına her şeyi düşünmek, her işi yapmak görevindir. 
Ama aynı zamanda senin çok budala olduğuna, kendilerinin her şeyi akıl 
ettiklerine onları inandırmalısın. Dalkavukluk edeceksin ama fazla göze batmadan. 
Amirin odaya girer girmez, ayağa fırlayıp esas vaziyetine geçerken hem 
yaltaklanır, hem yaltaklanmaz, hem büyüklerine saygılı, hem soylu ve güvenilir 
bir adam tavrı takınacaksın. Seni bir şey almaya yollarsa istediğini hemen 
getirmek için parçalanmalısın, ama onursuzca bir telaşa kapılmadan. Mazurka 
adımları, dörtnala koşuş ve kaz yürüyüşü arasında bir şey.
GORODULİN - (Gülerek.) Sözleriniz eğlenceli ama artık geçerli değil. Son yıllarda 
durum çok değişti.
GLUMOV - Ben değişen bir şey göremiyorum. Hâlâ kırtasiyecilikten göz açamıyoruz. 
Bütün devlet mekanizması evrak, dosya ve jurnallerden dikilmiş bir kale gibi. 
Zavallı Moskovalılar, sürüp giden bir sirküler, forma ve belge bombardımanı 
karşısında sinip kalıyorlar.
GORODULİN - Düşüncelerinizi dile getirmede bir hayli ustasınız.
GLUMOV - Düşüncelerime katıldığınıza pek sevindim.
GORODULİN - Önemli olan düşünce değil. Herkesin kendine göre bir düşüncesi 
vardır. Kelimeleri dizişiniz, kuruşunuz hoşuma gitti. Bana bir lütufta bulunur 
musunuz?
GLUMOV - Estağfurullah, emredersiniz.
GORODULİN - Bu söylediklerinizi kâğıda geçirin.
GLUMOV - Seve seve. Ama niçin?
GORODULİN - Sizinle açık konuşacağım. Bunu başka birine söylemeyi aklımdan bile 
geçirmezdim. Ama biz, birbirimizi anlarız. İkimiz de prensip sahibiyiz. Açıkçası, 
yarın bir ziyafetten sonra bir konuşma yapmam gerek, ama bir an durup düşünecek 
vaktim olmadı.
GLUMOV - Size yardım ederim tabii.
GORODULİN - (Eline dostça vurarak.) Bana bir dostluk etmiş olursunuz.
GLUMOV - Sözünü etmeye değmez. Yeter ki, insanlara yararlı olacağım, onları 
yakından tanımak fırsatını bulacağım, günlük ihtiyaçlarını araştırıp, sevgiyle, 
dürüstlükle hizmet edeceğim bir iş verin bana.
GORODULİN - Harika! Harika! Bunu da yazın lütfen. Şimdi düşünüyorum da, sizin 
gibi namuslu ve idealist bir adama en uygun iş bir devlet yardım kurumunun 
başkanlığıdır.
GLUMOV - Bana ne iş verilse yaparım. Yeter ki yapıcı ve yararlı olsun. Yeter ki, 
topluma geçim genişliği, gönenç ve mutluluk getirsin.
GORODULİN - Bunu da yazsanıza. Geçim genişliği, gönenç ve mutluluk! Güzel, çok 
güzel!
GLUMOV - İsterseniz, bütün nutku yazıvereyim.
GORODULİN - Ne iyi olur! Görüyor musunuz, daha merhaba derken dost oluverdik. 
Neden? Çünkü aynı düşünceleri, aynı görüşleri paylaşıyoruz. (Saatine bakar.) 
Gidip Kleopatra ile biraz çene çalmalı. Zavallıcık, ikide bir bu can sıkıcı 
baloları verir. Davetlerinde kendisinden başka eğlenen yoktur. Bütün gece kadını 
pohpohlamak, etrafında fır dönmek gerek, çünkü kocası olacak bunakla bozuşmaya 
gelmez. (Balo salonuna doğru giderek.) Siz de geliyor musunuz?
GLUMOV - Biraz sonra.
GORODULİN - O kadar güzel konuşuyorsunuz ki, Moskova'da sizin gibi adamlara 
ihtiyacımız var, dostum. (Glumov yalnız kalınca cebinden bir defter çıkarıp 
yazmaya başlar. Madam G. önce kapıdan başını uzatır, sonra elindeki tabaktan 
havyar tıkınarak gelir.)
MADAM G. - (Bir suç ortağı tavrıyla.) Oo, yalnızsın, işler nasıl gidiyor? 
Kleopatra neler dedi?
GLUMOV - Şimdi anlatamam anne, beni rahat bırak.
MADAM G. - Ne yapıyorsun?
GLUMOV - Günlüğüm için notlar alıyorum. Her şeyi unutmadan kaydetmeli.
MADAM G. - Kleopatra'nın bütün dediklerini yazdın mı? Bu havyar nefis. Eve 
götürmek için çantama dört kavanoz koydum.
GLUMOV - Beni rahat bırak, kuzum.
MAMAYEV - (Girer.) İşte, aradığım adam.
MADAM G. - Konuşacaksanız sizi rahatsız etmeyeyim. (Seğirterek.) Bana hiç 
aldırmayın. Bu bunak annen de hep ayağının altında dolaşır.
GLUMOV - Buyrun, amcacığım.
MAMAYEV - Yaklaş, yaklaş. (Esrarengiz bir tavırla.) Krutitski ile konuşuyordum. 
Bir konuda bana akıl danıştı. Efendiden bir adamdır. Bir yazı mı, bir deneme mi, 
öyle bir şey yazmış. Biraz rötuş istiyormuş. Senin adını verdim. Zavallı adam, 
pek zeki değildir. Kimbilir gene neler yumurtladı? Ama sen görünce onu koltukla 
biraz.
GLUMOV - (Şoke olmuş gibi.) Aman amcacığım! Böyle bir şey yapmamı nasıl 
istersiniz?
MAMAYEV - Her zaman, herkese yaltakçılık et demiyorum, ama bu adama azıcık yağ 
çekersen ziyanlı çıkmazsın. Yazının bir iki yerini övüver de zavallı ihtiyarın 
gönlü okşansın. Şu ara, sana yararlı olabilir. Köprüyü geçinceye kadar ayıya dayı 
demeli. Az önce gitti. Yarın seni ona götürürüm... İnce bir mesele daha var. 
Söyle bakayım, yengenle aran nasıl?
GLUMOV - Ne buyurdunuz, amcacığım?
MAMAYEV - Ona karşı nasıl davranıyorsun?
GLUMOV - Umarım, dürüstçe, amcacığım.
MAMAYEV - Dürüstlüğe mürüstlüğe boşver. Ne demek istediğimi anlamıyorsan 
kulaklarını iyi aç. Sana akıl öğretecek birini bulduğuna da şükret. Dürüstçe 
davranışlar kadını ilgilendirmez. Onlar sadece güzelliklerine hayran olunmasını 
isterler.
GLUMOV - Tabii, tabii, amcacığım. Ne kadar da aptalım. Hiç aklımdan geçmemişti.
MAMAYEV - Aklından geçsin oğlum. Gerçi ikinci kuşaktan hısmımız oluyorsun ama, 
yabancımız sayılmazsın. Yabancı gibi uzak durma yengenden. Yabanlık etme. Elini 
bir kere öpmüşsen dalgınlıkla bir daha öpebilirsin. Gözünü aç da bir şeyler yap. 
Gözlerini döndür örneğin. Göz oynatmasını bilir misin?
GLUMOV - Bilmem amca.
MAMAYEV - Seninle işimiz var. Ne kadar da cahilmişsin. Bak, şöyle! (Gözlerini 
döndürür.)
GLUMOV - Amcacığım, gözünü seveyim, ne yapıyorsunuz?
MAMAYEV - Aynanın karşısına geçip talim edersin. Ara sıra iç çekmeyi de unutma. 
İç çekerken göz süzmek de çok etkili olur.
GLUMOV - Nasıl iç çekeyim, amcacığım?
MAMAYEV - Derin derin. Artık sabrın tükenmiş gibi. Şöyle. (Derin derin iç çeker.) 
Ama bütün bunlar talim ister. Her gün bu hareketleri tekrarlayacaksın.
GLUMOV - Başüstüne, amca. Bu değerli öğütleriniz için size ne kadar teşekkür 
etsem azdır.
MAMAYEV - Bir şey değil, oğlum. Sana açıldıktan sonra ferahladım. Anlıyor musun?
GLUMOV - Hayır. Korkarım, anlamıyorum.
MAMAYEV - Sen çok yaşa, e mi! Karım -şey- sıcak, canlı bir kadındır. Kolayca kanı 
kaynar. Bir genç serseriye, şu dandini beylerden birine kapılacak diye korkarım. 
Bir hapishane kaçkınına bile vurulabilir. Oysa sen rahatça kabulleneceğim derli 
toplu bir gençsin. Böylece ne şiş yansın, ne kebap! (Güler.) Anladın mı şimdi?
GLUMOV - Nutkum tutuldu.
MAMAYEV - Neden?
GLUMOV - Sizdeki bu olağanüstü beyin gücü, soluğumu kesiyor.
MAMAYEV - Ne zaman öğüt istersen doğru bana gel, beynimin ışığı yolunu 
aydınlatacaktır.
GLUMOV - Amca... Bir fikrim var. Gerçi parlak bir fikir değil ama...
MAMAYEV - Söyle bakalım.
GLUMOV - Bilirsiniz, Moskova sosyetesinde fiskostan geçilmez. İnsan adımını 
ölçerek atmalı. Beni, örneğin Madam Turusina'yla tanıştırsanız da, yeğenine 
açıkça kur yapsam. Siz uygun görürseniz kızı isteyebilirim de. Böylece bütün 
gözler o yöne çevrilir. Kleopatra yengeyle aramızda olup bitenler kimsenin 
dikkatini çekmez. Dediğiniz gibi ne şiş yanar, ne kebap.
MAMAYEV - Aferin oğlum, çok iyi düşünmüşsün.
GLUMOV - Bunu yengeciğime sezdirmesek daha iyi olur. Kıskanacağından değil tabii, 
ama bilirsiniz kadınlar biraz idare ister.
MAMAYEV - Bilmez miyim? Ona hiçbir şey söylemeyiz, bir kelime bile kaçırmayız 
ağzımızdan.
GLUMOV - Şey, beni Madam Turusinalara ne zaman götürecektiniz, amcacığım?
MAMAYEV - Ne zaman istersen. Yarım akşam gidelim mi? Verdiğim öğütleri unutma 
sakın. Oraya varır varmaz kıza yanaş.
KLEOPATRA - (Balo salonundan gelir. Gorodulin onu izler.) Yo, yo, bu gece olmaz. 
Yardımlarınız için çok teşekkür ederim. Ama bu gece olmaz. (Mamayev'e.) İvan 
gidiyor.
MAMAYEV - Bu kadar erken mi? (Elini sıkar.) Geldiğiniz için teşekkürler.
GORODULİN - Nefis bir gece geçirdim. (Glumov'a.) Hoşça kalın! Konuştuğumuz o 
küçük işi halledince bana bildirin.
GLUMOV - Yarın sabah size yollarım.
MAMAYEV - Şey, Gorodulin, o kulüp işi için size bazı öğütler vermek istiyordum.
GORODULİN - (Çabuk çabuk.) Şimdi vaktim yok, özür dilerim. (Saatine bakar.) Çok 
geç kaldım. İyi geceler Kleopatra. (Elini öper. Glumov'a.) Au revoir.
MAMAYEV - (Onu izleyerek.) Öyleyse sizi geçireyim. Size yolda birkaç öğüt 
verebilirim.
KLEOPATRA - (Bir koltuğa gömülerek.) Neyse, bu işi hallettim. (Öpmesi için elini 
uzatır.) Size bir iş buldum. Hem de çok iyi bir iş. Önemli bir devlet memurluğu.
GLUMOV - (Elini öperek.) Ah, Kleopatra. Bunu neden yaptınız? Sizden böyle bir şey 
istedim mi?
KLEOPATRA - İstemenize gerek yoktu. Ben keşfettim.
GLUMOV - (Birden eline sarılıp tekrar tekrar öper.) Teşekkürler! Teşekkürler! 
(Hızla balo salonuna doğru yönelir.)
KLEOPATRA - (Sertçe.) Nereye gidiyorsunuz?
GLUMOV - Annemi bulmaya. Öyle mutluyum ki. Bu mutluluğu onunla paylaşmak 
istiyorum.
KLEOPATRA - Mutlu olduğunuza emin misiniz?
GLUMOV - Bundan daha fazla mutlu olamazdım.
KLEOPATRA - Neden? Tam mutluluğa kavuşmanız için bir şey mi eksik?
GLUMOV - (Bir duraksama.) Bundan fazlasını ummaya cüret edemem.
KLEOPATRA - Gelin, gizlemeyin benden. Dünyada en fazla istediğiniz ne?
GLUMOV - İyi bir iş buldum. Daha ne isteyebilirim?
KLEOPATRA - Buna inanmamı beklemeyin, Yegor.
GLUMOV - Kleopatra!
KLEOPATRA - Yüreğinizin küt küt çarpmadığına, acı acı ağlamadığınıza, geceleri 
uykusuz kalmadığınıza, birini sevmediğinize inanır mıyım hiç?
GLUMOV - Aksini söylemedim, Kleopatra.
KLEOPATRA - Birini seviyorsunuz öyleyse. (Glumov başını eğer.) Biliyordum. 
Biliyordum. Ya o, sevginizi karşılıksız mı bırakıyor? Kim bu zalim kadın? 
Söyleyin bana.
GLUMOV - Tanrım! Kleopatra, bana işkence ediyorsunuz.
KLEOPATRA - Her şeyi biliyorum. Gözlerinizden okunuyor. Zavallı yavru, çok mu acı 
çekiyorsunuz?
GLUMOV - Yapmayın. Dayanamayacağım artık. Her an kendimi ele verebilirim. Beni 
böyle sıkıştırıp ağzımdan laf almak yakışır mı size?
KLEOPATRA - Kimmiş o kadın? Sevdiğiniz kim?
GLUMOV - Tanrı aşkına, acıyın bana.
KLEOPATRA - Size layık mı?
GLUMOV - Tanrım! Hiç insafınız yok mu sizin?
KLEOPATRA - Bu ateşli tutkunuza karşılık verebilir mi? Acı çeken soylu 
yüreğinizin dilinden anlar mı?
GLUMOV - İsterseniz ellerinizde can vereyim Kleopatra, ama adını veremem.
KLEOPATRA - (Hafifçe.) Fısıldayın, bu adı fısıldayın kulağıma.
GLUMOV - Sevdiğim kadının adını mı?
KLEOPATRA - Evet!
GLUMOV - (Dizleri üstünde.) Siz!
KLEOPATRA - Ah!
GLUMOV - İster dövün, ister sövün, ister öldürün beni, ama yanınızdan kovmayın. 
Emredin susayım, emredin uzak durayım sizden. Ama yalvarırım kızmayın bana. 
Kabahatin büyüğü sizde. Bana neden bu kadar iyi, bu kadar tatlı, bu kadar sıcak 
davrandınız? Sert ve zalim olsaydınız, tutkumu terbiye sınırları içinde tutardım. 
Ama siz aklımı başımdan aldınız, kutsal kadın. Bir iyilik meleği mantıklı bir 
adamı çılgına çevirdi. (Ayağa fırlayarak.) Evet, çılgının biriyim artık. 
Hareketlerimden sorumlu değilim. Yanınızda bir saniye daha kalırsam neler yaparım 
kimbilir... Tanrım neler söylüyorum! Beni bağışlayın. Bağışlayın beni. (Tekrar 
diz üstü düşerek eteğinin ucunu öpmeğe çalışır.)
KLEOPATRA - Seni bağışladım, Yegor. (Tekrar ayağa fırlayarak kadını kollarının 
arasına alır. Öpüşürler. Glumov, Kleopatra'ya vahşice bakıp hızla balo salonuna 
dalar. Bando çılgınca hızlı bir müzik çalar. Kleopatra sevinçten mest olmuş, bir 
koltuğa bırakır kendini.)

İKİNCİ PERDE

SAHNE I

Moskova'dan bir kaç kilometre uzaktaki bir kır evinin oturma odası. Madam 
Turusina'nın refakatçileri olan iki yaşlı kadın uyuklamaktadırlar. Yuvarlak ve 
tombul Matriyoşa eteklerini dizlerine kadar çekmiş, sobanın karşısında ısınmakta. 
Lubinka, pasaklı bir cadaloz, iskambil kâğıtları ve bir şişe votkanın üstüne 
eğilmiştir. Holde yüksek sesle konuşmalar olunca ikisi de sıçrayarak gözlerini 
açar ve birşeylerle meşgul olmaya başlarlar. Matriyoşa eteklerini indirip yerde 
duran dikişini kapar. Lubinka çarçabuk votka şişesini saklayıp kâğıt açar.

MADAM T. - (Uzaktan.) Olmaz, olmaz! Bugün evden dışarıya adımımı bile atmam bir 
daha. (Matriyoşa ile Lubinka bakışırlar.)
MAŞENKA - (Uzaktan.) N'olursunuz halacığım, yalvarırım halacığım. (Madam 
Turusina, yüzü solgun ama hâlâ güzelliğini koruyan kırk beş yaşlarında bir kadın, 
yeğeni Maşenka ile girer.)
MADAM T. - Dünyada olmaz. Aklımı kaçırmadım ben. Hem, beygirlerin takımını 
çıkarttım bile. (Kendini bir koltuğa atarak elini alnına koyar.) Bittim, 
mahvoldum, Matriyoşa, ayağıma bir iskemle getir. (Matriyoşa kendini yerinden zor 
kaldırıp ayak iskemlesini getirir.)
MATRİYOŞA - Gezmeye gitmiyor musunuz, elmasım?
LUBİNKA - (Kâğıt masasından kalkıp yaklaşarak.) Bugün hastalanacak demedim mi 
sana? Falında çıktı.
MATRİYOŞA - Doğru, bana söylemişti.
MAŞENKA - Halam hasta değil. Size ne oluyor halacığım? Aylardan beri ilk kez 
arabayla gezmeye çıktık. Daha yirmi adımlık yol almadan geri dönüyoruz. 
(Üzüntüyle kendini bir koltuğa atar.)
MADAM T. - Göz göre göre tehlikeye atılmanın ne gereği var?
MAŞENKA - Ne tehlikesi? Ben tehlike filan görmedim.
MATRİYOŞA - (Telaşla.) Tam önünüzden mi geçti?
LUBİNKA - Sağdan sola mı, yoksa soldan sağa mı?
MADAM T. - (Dramatik bir edayla.) Soldan sağa. (Ağızları açık kalan Lubinka ile 
Matriyoşa başlarını sallayarak çççççççç derler.)
MATRİYOŞA - Ah, kıymetlim, kimbilir ne kadar korkmuşsunuzdur.
MADAM T. - Az kalsın arabacıya dur diyecektim. Ama kendimi topladım. Cesur 
olmalıyım, hemen pes demek bana yakışmaz, dedim. (Refakatçi kadınlardan hayranlık 
sesleri.)
LUBİNKA - Sofyacığımın gözü pektir. Ne olursa olsun yılmadan üstüne gider.
MATRİYOŞA - Kendini hiç düşünmez. Daha dikkatli olmalı.
MADAM T. - Ben asıl Maşenka'yı düşünüyordum. Yüreğim ağzıma geldi. Ama sesimi 
çıkarmadım. Az sonra, kahverengi şapkalı bir adam çıkagelmez mi karşıdan? 
(Matriyoşa ile Lubinka korkuyla soluklarını tutarlar.)
MAŞENKA - (Kuru kuru.) Yolun sağından mı, yoksa solundan mı?
MADAM T. - Sana kaç kere söyledim. Böyle şeylerle alay edilmez.
MAŞENKA - Yok yolumuza kedi çıkmış, yok şapkalı adam görmüşüz. Ne fark eder?
MADAM T. - Çok iyi bilirsin, bunlar uğursuzluk belirtileridir. Evimde böyle 
zındıkça laflar istemem. Çeneni kapamazsan git de odana kapan. Zaten evimize 
gelen kafirlerde küfrün bini bir para. Bir de senin ileri geri konuşmanı çekemem. 
(Madam T. konuşurken arkadaşları geriye çekilip işleriyle meşgul olurlar.) 
Kendimizi korumak görevimizdir, Maşenka. Bizi uyarmak için verilen işaretleri 
görmeden geçemeyiz. Bugünlerde ne kazalar oluyor. Atlar gemi azıya alıyor, 
arabalar devriliyor, arabacılar sarhoş olup hendeklere yuvarlanıyor. Tanrı 
lütfedip bir hatta iki işaret vermiş bize, bugün evinizden çıkmayın diye. 
İtaatsizlik etmek olur mu?
MAŞENKA - Tanrı bize bugün evden çıkmayın demedi.
MADAM T. - (Bezgince gözlerini kapayarak.) Rica ederim, yavrum. Böyle serbest 
düşünceler senin yaşında bir çocuğa hiç yakışmıyor. Sokağa çıkmamız bir ölüm 
kalım meselesi olsaydı, neyse. Ama misafirliğe gidip boş dedikodularla vakit 
öldürmek için tehlikeye atılmaya değer mi? Ben canımı sokakta bulmadım. (Kendini 
toplar.) Matriyoşa, Lubinka siz yandaki odaya geçiverin. (Matriyoşa dikişini, 
Lubinka iskambil kâğıtlarını alır. Hızla dışarı çıkarlar. Madam T. yeğenine 
dönerek ona daha gündelik dille hitap eder.) Oraya gitmeye neden can attığını 
biliyorum. Yegor Kurçayev'i görecektin değil mi, o evime bile sokmadığım dinsiz 
imansız adamı. Sen gönül eğlendireceksin diye zavallı halacığını sürükle bakalım, 
kolumu ya da bacağımı kıracağımı hiç düşünme.
MAŞENKA - Yegor'dan niçin bu kadar nefret ediyorsunuz, anlamıyorum.
MADAM T. - Karşıma geçip en kutsal şeylerle alay ediyor.
MAŞENKA - Ne zaman halacığım, ne zaman?
MADAM T. - Her zaman. Buraya uğrayan kutsal yolcularla eğlenir. Zavallı Lubinka 
ile Matriyoşa'yı can yoldaşı diye yanımda alıkoymama bile güler.
MAŞENKA - Ama kutsal şeylerle alay ettiğini söylediniz.
MADAM T. - Pek tabii. Geçen gün, "Bakın Matriyoşamın yüzü ermişler gibi kutsal 
bir ışıkla parlamaya başladı." dedim. "Ermişlikten değil yağdan parlıyor" diye 
karşılık vermesin mi? Böyle zındıkça laflar.
MAŞENKA - İmzasız mektupları ciddiye almadığınızı umarım, halacığım.
MADAM T. - Sadece bir mektup gelse, üstünde durmayabilirdim. Ama kaç tane geldi, 
hem de değişik insanlardan. (Uşak Grigori ona bir mektup getirir.)
GRİGORİ - (Tersçe.) O serseriler aşağıya doldu gene.
MADAM T. - Serseriler mi? Anlayamadım. Benim kutsal hacılarımdan söz etmiyorsun 
umarım. Hak yolunun yolcuları.
GRİGORİ - Böylelerine ben serseri derim, madam.
MADAM T. - Yeter Grigori. Emrimi biliyorsun. Evime ayak basan kutsal yolcular 
mutfağa götürülüp karınları bir güzel doyurulacak. (Grigori çıkar. Madam T. 
mektubu açar.)
MADAM T. - Gördün mü, bir tane daha. Saygıdeğer bir hanımefendinin yazısı 
besbelli. (Yüksek sesle okur.) Pek sayın madam. Her ne kadar sizinle tanışmak 
onuruna erişemedimse de... (İçinden okur.) Bak, neler diyor. "Yeğeninizi Yegor 
Kurçayev gibi adi bir adama vereceğinizi düşündükçe tüylerim diken diken oluyor. 
Zavallı Maşenka'nın geleceği tir tir titretiyor beni. Bu adamın bir liberal 
olduğunu biliyor muydunuz?" Daha neler, neler!
MAŞENKA - Bakabilir miyim? (Mektubu alıp okuyarak.) İnanılır şey değil. Ne 
diyeceğimi şaşırdım.
MADAM T. - Bak Maşenkacığım. Kafanın dikine gidersen seni zorla durdurmam. 
(Amonyak ruhu koklayarak). Kimse sana zorbaca davrandığımı söyleyemez. Ama beni 
üzüm üzüm üzdüğünü biliyorsun. Kendi düşen ağlamaz. Senden bazı şeyleri 
esirgersem hiç sızlanma.
MAŞENKA - Bana drahoma vermeyecek misiniz?
MADAM T. - Daha önemlisi hayır duamı esirgeyeceğim.
MAŞENKA - Hiç üzülmeyin halacığım. Drahomasız evlenmek aklımın köşesinden bile 
geçmez. Yegor Kurçayev çok hoşuma gidiyor. Ama çeyiz vermem dediniz mi, bu iş 
burda biter. Gizli gizli iç çekip verem olacak değilim ya. Sevgili halacığım, 
duygularımı anlamaya çalışın. Sayenizde karnım tok, sırtım pek. Ama azıcık 
eğlenmek, hayatın tadını çıkarmak istiyorum.
MADAM T. - Biliyorum, şekerim.
MAŞENKA - Bana kimi bulursanız evlenirim. Yalnız fazla can sıkıcı olmasın. 
Sosyeteye girmek istiyorum. Oldukça güzel sayılırım. Ben de beğenilmek isterim 
tabii. Ama sürdüğümüz bu ağır aksak, iç sıkıcı yaşam çekilir mi? Söyleyin çekilir 
mi?
MADAM T. - Senin yaşında bir çocuğa fazla kızamıyor insan.
MAŞENKA - Daha yaşlanınca ben de tıpkı sizin gibi yaşarım. Ailenin geleneği bu.
MADAM T. - İnşallah kızım, buna bütün kalbimle dua ederim. Doğru yol bu, hak yolu 
bu.
MAŞENKA - Haklısınız. Ama önce kurtlarımı dökeyim. N'olur beni eversenize.
MADAM T. - Bu zamanda kolay mı kızım? Erkekler çok bozuldu.
MAŞENKA - Ama koskoca Moskova'da bir tanecik olsun iyi adam çıkar herhalde. 
Dostlarınıza bir danışsanız. Krutitski, Bay Mamayev ya da Bay Gorodulin, bana bir 
koca bulmanıza seve seve yardım ederler.
MADAM T. - (Yorgun bir gülüşle.) Onlar da insan. İnsan beşer, elbet şaşar.
MAŞENKA - Öyleyse ne yapalım?
MADAM T. - Bir işaret bekleyeceğiz. Özel bir işaret almadan karar vermeyeceğim.
MAŞENKA - Bu işaret nerden gelecek?
MADAM T. - Zamanı gelince görürsün. Belki yarın, belki yarından da yakın.
MAŞENKA - Halacığım, yalvarırım onu kapı dışarı etmeyin.
MADAM T. - Kimi?
MAŞENKA - Yegor Kurçayev'i...
MADAM T. - Dengin olmadığını anlaman şartıyla.
MAŞENKA - Siz nasıl uygun görürseniz, halacığım. Ben sözünüzden dışarı çıkmayan, 
uslu, cici bir kızım.
MADAM T. - (Alnından öperek.) Sevgili yavrum.
MAŞENKA - Zengin olmayı, neşeli bir hayat sürmeyi aklıma koydum. Halacığım, siz 
de gençliğinizde şen şakrak bir kadınmışsınız.
MADAM T. - Ben mi? Hatırlamıyorum.
MAŞENKA - Dolu dizgin yaşamış, yaşamın tadını çıkarmışsınız.
MADAM T. - Seni çok bilmiş seni. Bu bildiklerini unutsan çok daha iyi edersin.
MAŞENKA - Bence siz dünyanın en iyi kadınısınız. Ben de sizi örnek alacağım. Vur 
patlasın, çal oynasın eğlendikten sonra tövbe istiğfar edeceğim. Önce günah 
işleyip sonra günah çıkartacağım. Tıpkı sizin gibi.
MADAM T. - Maşenka, neler söylüyorsun kuzum? Dediklerinin birini bile anlamadım.
GRİGORİ - (Girerek.) Bay Krutitski geldi, Madam.
MADAM T. - Buraya buyursun. (Amonyak ruhunu koklar.) Saçma sapan sözlerinle 
başımı şişirdin, Maşenka. Git de bahçede ya da kitaplıkta biraz oyalan. Bay 
Krutitski'yi yalnız görmek istiyorum.
MAŞENKA - (Bahçeye doğru giderek.) Peki, halacığım. Ona sormayı unutmayın, olur 
mu?
MADAM T. - Neyi soracakmışım?
MAŞENKA - Dengim olan bir genç bilip bilmediğini.
MADAM T. - Olur cicikom. Haydi, durma, koş.
GRİGORİ - (Girerek.) Bay Krutitski. (Maşenka koşarak çıkar. Krutitski girer. 
Grigori çıkar.)
MADAM T. - (Hatır için gülümseyerek.) Bu ne güzel sürpriz.
KRUTİTSKİ - (Elini öperek.) Gene benziniz solmuş azizem. Asabınız mı bozuldu?
MADAM T. - Sinirlerim korkunç gergin.
KRUTİTSKİ - Elleriniz de buz gibi. Keşke vazgeçseniz şu...
MADAM T. - (Kendini savunarak.) Neden vazgeçsem?
KRUTİTSKİ - Fazla dindarlık sinirleri bozar.
MADAM T. - Daha önce de söyledim. Sizinle bu konuda tartışmak istemiyorum.
KRUTİTSKİ - Gezip tozup hayattan kam aldığınız günlerde bambaşka bir kadındınız. 
Hatırlar mısınız, bir gece...
MADAM T. - Lütfen, lütfen hatırlatmayın bana.
KRUTİTSKİ - Ama neden? Eski hayatınızın çok güzel tarafları da vardı. Artık 
hatırlamak istemediğiniz birkaç küçük hadisenin kefaretini de herhalde bol bol 
ödemişsinizdir. Ben o günleri hatırlamaktan büyük haz duyuyorum. Pişman olmak 
şöyle dursun, maziyi bütün teferruatı ile yadetmek ziyadesiyle zevkime gidiyor. 
(Zevkle güler.) Hatırlar mısınız o geceyi, hani biz...
MADAM T. - Susun! Susun! (Grigori girer.) Ne var, Grigori?
GRİGORİ - O rezil ihtiyar gene kapıya dayandı.
MADAM T. - Kutsal bir hacıdan böyle söz etmeye utanmıyor musun? Mutfağa götür, 
bir güzel karnını doyursunlar. (Grigori homurdanarak çıkar.) Ah bu uşakların 
görgüsüzlüğü!
KRUTİTSKİ - Sadede dönelim azizem. Değişik bir hayat sürerken çok daha sıhhatli 
idiniz.
MADAM T. - Belki bedenen, ama ruhen değil.
KRUTİTSKİ - Yanaklarınızdan kan damlardı. Hâlâ gençsiniz. Gülüp eğlenmek için 
daha bol bol vaktiniz var.
MADAM T. - Eksik olsun öyle eğlenceler.
KRUTİTSKİ - Sizin yerinizde olsam, tövbekar olmayı yüzünüze bakılmayacak hale 
gelinceye kadar tehir ederdim.
MADAM T. - Artık bu bahsi kapatalım lütfen.
KRUTİTSKİ - Özür dilerim.
GRİGORİ - (Girerek.) O pis serserilerden biri daha geldi.
MADAM T. - Sana ne dedim? Bu adamlardan söz ederken ağzını bozmayacaksın. Onu da 
ötekilerle birlikte mutfağa götür. Bir güzel karnını doyursun.
GRİGORİ - Bu herifler gitmeden mutfağa giremem, madam; kokularından burnum 
düşecek.
MADAM T. - Sana ne söyleniyorsa onu yap. (Grigori homurdanarak çıkar.)
KRUTİTSKİ - Böyle önünüze geleni evinize sokmakla ihtiyatsızlık ediyorsunuz.
MADAM T. - Ben ne yaptığımı bilirim.
KRUTİTSKİ - Sadece teyakkuzu elden bırakmayınız azizem. Malum ya, kendini dine 
veren bir kadın kolaylıkla şarlatanların, sahtekarların elinde oyuncak olabilir.
MADAM T. - Biri beni kandırmaya çalışsa hemen anlamaz mıyım sanıyorsunuz? Tanrı o 
saniye bana bir işaret göndermez mi? Daha bugün feci bir kazadan kurtuldum. Tanrı 
beni uyarmasaydı, arabam devrilecekti. Altında cesedimi bulacaktınız.
KRUTİTSKİ - Sokağa çıkmadığınıza göre arabanızın devrileceğini nerden 
çıkarıyorsunuz?
MADAM T. - (Umutsuzca iç çekerek.) Böyle şeyler sizinle konuşulmaz zaten. Çok 
önemli bir konuda fikrinizi alabilir miyim?
KRUTİTSKİ - Hay hay. Her an size yardımda bulunmaya amadeyim. (Ona yaklaşır.)
MADAM T. - (Uzaklaşarak.) Biliyorsunuz Maşenka gelinlik çağa...
KRUTİTSKİ - Biliyorum, biliyorum.
MADAM T. - Ona uygun bir genç adam tanıyor musunuz?
KRUTTİTZKİ - Sizin tasvib edeceğiniz birini düşünemiyorum maalesef.
MADAM T. - (İçini çeker.) İşin güç tarafı da bu ya. (Duraklama.)
KRUTİTSKİ - Bir dakika... Tam aradığınız gibi bir adam biliyorum.
MADAM T. - Sahi mi?
KRUTİTSKİ - Pek sevimli bir genç. Biraz mahcup, biraz sıkılgan fakat mazbut, iyi 
bir aileye mensup, zararlı fikirlerden uzak bir delikanlı. Onu küçük bir işte 
imtihan ettim. Gerçekten matluba muvafık çıktı.
MADAM T. - Kim bu delikanlı?
KRUTİTSKİ - İsmi neydi? Hay Allah. Artık hafızadan eser kalmadı bende. Ama durun, 
adresini vermişti. (Cebinden bazı kâğıtlar çıkarıp karıştırır.) İşte buldum. 
Yegor Dimitriç Glumov. Yazısı da pek güzel. Harfleri yazışı bile metodlu bir adam 
olduğuna işaret. Tasannudan kaçınmış, bu da serbest fikir erbabından olmadığını 
gösterir. Buyrunuz sizde kalsın. Belki işinize yarar.
MADAM T. - (Alarak.) Teşekkür ederim.
KRUTİTSKİ - Umarım hayırlı bir neticeye varır bu iş. Gençlere yardım etmek 
sevaptır. (Saatine bakar.) Daha fazla rahatsız etmeyeyim. (Uzattığı eli alır.) 
Allahaısmarladık, Sofya. Gene gelebilir miyim? Yoksa iyice kızdırdım mı sizi?
MADAM T. - Sizi görmek beni her zaman sevindirir. Bunu bilirsiniz, pekâlâ.
KRUTİTSKİ - Açık sözlülüğümü samimiyetime bağışlayın. Sizi sevmeseydim böyle 
konuşmazdım.
MADAM T. - Gene beklerim.
KRUTİTSKİ - Eski günlerin hatırı için mi? (Manalı manalı güler. Madam T. 
gözlerini kapatarak alnını kırıştırır.) Sizi tekrar küstürmeden gitmeli, en 
iyisi. Au revoir. (Çıkar.)
MADAM T. - Yaşına başına bakmadan... (Kâğıt parçasını çıkarıp bakar. Maşenka 
bahçeden gelir.)
MAŞENKA - Gitti mi?
MADAM T. - Bizi kapı arkasından dinlemiyordun, umarım.
MAŞENKA - (Odaya girerek.) Hiç öyle şey yapar mıyım, halacığım. Benim için gözüne 
kestirdiği biri var mı?
GRİGORİ - (Tekrar kapıda görünür.) Bay Gorodulin. (Gorodulin girerken Grigori 
çıkar.)
MADAM T. - Eh, aşkolsun, siz hiç utanmıyor musunuz? Kaç haftadır nerelerdeydiniz?
GORODULİN - Başımı kaşıyacak vaktim yoktu, emin olun. İş randevuları, resmi 
ziyafetler, sonra demiryolunun açılış töreni.
MADAM T. - Söylediklerinizin bir kelimesine bile inanmam. Bu evi sıkıcı 
buluyorsunuz, anlaşılan. Ama ara sıra da olsa beni görmeye geldiğiniz için 
teşekkür ederim. Buyrun, oturun. Sizden bir haber bekliyordum.
GORODULİN - Haber mi? Ne haberi?
MADAM T. - Unuttunuz mu yoksa? E aferin, aferin! Kabahat bende zaten. Bu kadar 
önemli işleri olan bir adamın, fakirleri ve ezilmişleri düşünmeye vakit 
bulamayacağını bilmeliydim. Böyle ufak tefek işlerle uğraşmaya tenezzül eder 
misiniz hiç?
GORODULİN - Fakirlerle ezilmişler sözünü ilk kez işitiyorum. Yanılmıyorsam benden 
bir falcı üzerine bilgi istemiştiniz.
MADAM T. - Asla! Bir falcı değil, bir "clairvoyante", görünmez şeyleri gören bir 
kişi. Aradaki fark büyük. Falcılarla ne işim var benim?
GORODULİN - İtiraf ederim böyle ince farklardan haberim yok. Oulita Smigaeva'yı 
sormuştunuz.
MADAM T. - Evet, Moskova'nın en yüksek ailelerince kabul edilen o olağanüstü 
kadını.
GORODULİN - Korkarım artık Sibirya'da fal bakacak.
MADAM T. - Ne? Sizin meşhur adaletiniz bu mu? Suçsuz bir kadını Sibirya'ya 
sürmek? İmanı bütün bir kişi olduğu, başkalarına yardım ettiği için mi?
GORODULİN - Falcılıktan başka, hırsızlara yataklık etmek, bir genelev işletmek ve 
gezgin bir tüccarı zehirlemekten hüküm yedi.
MADAM T. - Dünyada inanmam.
GORODULİN - Ama doğru. Tüccarın karısı ona fal baktırmaya gitmiş. Ve kocasının 
aşkını yeniden ateşleyeceği garanti edilen bir reçeteyle dönmüş. Tarife uygun 
olarak ilacı hazırlayıp kocasının şarabına katmış. Yalnızca bir şeyi unutmuş, 
Sağlık Bakanlığı'ndan izin almayı.
MADAM T. - Tüccara ne olmuş?
GORODULİN - İlaç etkisini göstermiş. Adam ölmüş ama aşktan değil.
MADAM T. - Siz gülün, gülün. Zavallı kadını çekemeyen çok kişi vardı, ama kimse 
savunmadı besbelli.
GORODULİN - Moskova'nın en iyi avukatı savundu. Ama birlikte yaşadığı sarhoş 
denizci kadını ele verdikten sonra o da bütün suçlarını itiraf etti.
MADAM T. - Hiç umulur muydu ondan? Demek insanları tanımak güç. Dünya çok 
bozuldu. Bu dünyada yaşanmaz.
GORODULİN - Yaşanır Madam, yaşanır. Ama gözünüzü dört açıp dünyayı olduğu gibi 
göreceksiniz.
MADAM T. - Aldansam da ne çıkar? Bütün mutluluğum fakirlere, ezilenlere yardım 
etmek.
GRİGORİ - (Girerek.) Gene pis bir serseri geldi.
GORODULİN - Gene mi?
MADAM T. - Ne dediğini anlayamadım.
GRİGORİ - Afedersiniz Madam, o hak yolcularından biri.
MADAM T. - Hah şöyle. Nasıl bir adam?
GRİGORİ - Beni ürküttü bayağı. Mundar herife bakınca adamın gönlü bulanıyor.
MADAM T. - Saçmalama.
GRİGORİ - Öyle vahşi bir görünüşü var ki. Uğursuz uğursuz bakıyor adamın yüzüne. 
Tepeden tırnağa kılla kaplı.
MADAM T. - Belki İtalyandır.
GRİGORİ - Bence İtalyan'dan çok maymuna benziyor.
MADAM T. - Rica ederim, Grigori. Onu mutfağa götür, bir güzel karnını doyursun. 
Sor bakalım, istediği bir şey var mı?
GRİGORİ - Mutfaktakiler iyice azıtmaya başladılar. Bir gürültü, bir kıyamet. 
Birinin elinde bir şişe...
MADAM T. Çok konuşuyorsun Grigori. Derhal dediğimi yap.
GRİGORİ - Emredersiniz, madam. (Çıkar.)
MADAM T. - (Gorodulin'in sırıttığını görerek.) Şimdi alayın sırası değil, İvan. 
Dinleyin, size bir şey sormak istiyorum. Maşenka ile ilgili. Ona uygun, iyi bir 
delikanlı biliyor musunuz?
GORODULİN - Tam adamını buldunuz. Benim çöpçatana benzer bir yanım var mı? Ben 
bütün zincirlere karşıyım, evlilik zincirine bile.
MADAM T. - Ama siz taşıyorsunuz o zinciri.
GORODULİN - Onun için düşmanıma bile taşıtmak istemem.
MADAM T. - Şaka bir yana. Aklınıza gelen biri yok mu?
GORODULİN - Durun bir dakika. Geçen gün üstünde ideal koca yaftasını taşıyan 
birine rasladım.
MADAM T. - Kimdi bu? Hatırlayın ne olur?
GORODULİN - Glumov.
MADAM T. - İyi bir genç mi?
GORODULİN - Sapına kadar güvenilir bir adam.
MADAM T. - Durun bakayım, adı neydi? (Krutitski'nin verdiği kâğıdı çıkarır.)
GORODULİN - Glumov.
MADAM T. - Yegor Dimitriç Glumov mu?
GORODULİN - Ta kendisi.
MADAM T. - Ne garip! Anton Krutitski de, az önce bana ondan söz etti.
GORODULİN - Öyleyse tam aradığınız adam. Demek kaderin elinden kurtulamayacak. 
Daha kibarcası, kısmeti acıkmış diyelim... Müsaadenizle, ben gideyim artık.
MADAM T. - Güle güle. Sizi o önemli randevularınızdan alıkoymak istemem.
GORODULİN - Bakalım bizim çöpçatanlık işe yarayacak mı? Hayırlı bir haber olursa 
bildirin bana.
MADAM T. - Bildiririm tabii. Bana böyle birini salık verdiğiniz için teşekürler. 
Güle güle. (Gorodulin çıkar. Madam T. odada beş aşağı beş yukarı gezinmeye 
başlar. Ara sıra elindeki kâğıda bakar.)
MADAM T. - Yegor Glumov, Yegor Glumov! (Kapıya giderek çağırır.) Matriyoşa, 
Lubinka! (Bir iki saniye sonra gelirler. Lubinka'nın elinde iskambil kâğıtları, 
Matriyoşa'nın kucağında bir fino köpeği vardır.) Ne diyeceğimi şaşırdım. Hem Bay 
Krutitski, hem Bay Gorodulin Maşenka için aynı adamı salık verdiler. Gerçi 
ikisine de fazla güvenmem, ama ikisi de bu genci çok beğendiğine göre üstünde 
durmaya değer. Maşenka yüzünden geceleri uykum kaçıyor. Yanlış bir iş yapmaktan 
ödüm kopuyor. Acaba Madam Manyefa'ya mı danışsam? Mübarek bir kadına benziyor.
MATRİYOŞA - (Ayak iskemlesini getirerek.) Evet. Evet. Düşünde Büyük Petro bir 
bulut üstünde görünmüş ona. Dişi ağrıyan bir kadına okuyup üflemiş, diş ağrısı o 
saat dinmiş.
MADAM T. - Matriyoşa, dikkat et köpeği düşüreceksin.
LUBİNKA - (Masa başına oturmuştur.) İskambil açayım mı?
MADAM T. - Biraz sonra. (Birkaç dakikadan beri yükselmekte olan çığlıklarla 
karışık çılgın müzik, Madam T.nin dikkatini çekecek dereceye gelir.) Dinleyin.
LUBİNKA - O hak yolcuları, canım.
MAŞENKA - (Koşarak bahçeden gelir.) Halacığım, o kutsal hacılar bahçede bir parti 
veriyorlar. Varya, Maşa ve yeni ahçı da onlarla dans ediyor.
MADAM T. - Ah bu dünya bana göre değil. İnsanlar çok bozulmuş.
MAŞENKA - Gidip seyredebilir miyim?
MADAM T. - Hayır, hayır Maşenka. Gitme. Seninle konuşacaklarım var.
MAŞENKA - Bay Gorodulin ne dedi?
MADAM T. - Tuhaf değil mi, o da, Bay Krutitski de aynı genci övdüler bana.
MAŞENKA - Ne güzel, halacığım. Kesinlikle iyidir öyleyse.
MADAM T. - Onlara yüzde yüz güvenemem.
LUDİNKA - Başlayayım mı, canım?
MADAM T. - Evet, falıma bak. Acaba söyledikleri doğru mu? Kolayca aldanabilirler.
MAŞENKA - Neden aldansınlar, halacığım.
MADAM T. - Sıradan insanlar da ondan.
MAŞENKA - (Üzülmüş.) Kime inanacaksınız öyleyse? Bu gidişle ben evde kalırım. 
Beni korkutuyorsunuz.
MADAM T. - Yok kızım, tabii korkacaksın. Geleceğimizi gizleyen perdenin ucunu 
ürpermeden kaldırabilir miyiz? Bu perdenin ardında mutluluğun mutsuzluğun, ölümün 
dirimin saklı. Matriyoşa dikkat et, köpeği düşüreceksin.
MAŞENKA - Bu esrar perdesini kim kaldıracak?
MADAM T. - Moskova'da kutsal bir kişi var mı bu işi görecek?
GRİGORİ - (Girer.) Biri sizi görmek istiyor, madam.
MADAM T. - (Hevesle.) Kim?
GRİGORİ - Adı Madam Manyefa imiş.
MADAM T. - (Ayağa kalkar.) Hemen içeri al. Müjde! Müjde, Maşenka! Beklediğimiz 
geldi. (Aynı zamanda ayağa kalkan arkadaşlarına.) İyi insan lafının üstüne 
gelirmiş. Tam ondan söz ederken çıkıp gelmesi şaşılacak şey, sanki aklımızdan 
geçenleri okuyormuş gibi. (Manyefa kapıda görünür. Her zamanki gibi hafifçe 
sarhoştur.) Madam Manyefa'yı bir sandalyeye oturtunuz. Şimdi bırak o köpeği. 
(Aceleyle kollarına girerler. Dışardan gelen barbarca müzik ayin atmosferine 
yardımcı olur.)
MANYEFA - Tanrı bilir ama kul da sezer. Gözlüye gizli yoktur. Görenedir görene, 
köre nedir, köre ne?
MATRİYOŞA - İşittin mi Lubinka?
MADAM T. - Çenenizi tutun. Maşenka, köpeği dışarı çıkar.
MANYEFA - (Koltuğa oturtulurken.) Gafile kelam, nafile kelam. Bin bilsen de bir 
bilene danış.
LUBİNKA - Ah, Matriyoşa işittin mi?
MATRİYOŞA - (Madam T.ye.) İşittiniz mi elmasım?
MANYEFA - (Birdenbire.) Öyle gözlerinizi dikmiş kime bakıyorsunuz?
MADAM T. - Evimize onur verdiğiniz için çok mutluyuz. Bu onura layık olduğumuzu 
umarız.
MATRİYOŞA - Layık olduğumuzu umarız.
LUBİNKA - (Madam T.ye.) Layıksınız elbet. (Manyefa'ya.) Madam Turusina'nın 
yeryüzünde eşi yoktur. Gökten inmiş bir melektir.
MADAM T. - (Manyefa'ya.) Bizimle konuşmak lütfunda bulunur musunuz? Gaipten bir 
haberiniz var mı bize? (Manyefa bir transa girer gibidir.)
LUBİNKA - Tanrım, ruhlar geliyor.
MATRİYOŞA - Kutsal babalar, koruyun bizi.
MADAM T. - Şşşşşş. Dinleyin, ellerini tutun, destek olun ona. Bir şok geçirirse 
ölür Tanrı esirgesin. (Manyefa'nın ellerini tutarlar.)
MANYEFA - (Küçük bir kız sesiyle.) Kime niyet, kime kısmet! Göğe direk, denize 
kapak olur mu?
LUBİNKA - (Fısıldayarak.) Aman, söylediklerini unutma.
MADAM T. - Sözlerini ezberlesin biriniz. Şşşşşşş gene konuşacak. (Konuşmaz. Madam 
T. ürkek bir sesle sorar.) Size sorabilir miyim?
MANYEFA - Erken kalkan erken yol alır. Siz bir damat arıyorsunuz, o bir zevce. 
Bir kız eksilecek, bir kadın artacak.
MATRİYOŞA - Harikulade.
LUBİNKA - Bir ruh konuşuyor. (Madam Turusina'ya fısıldayarak.) Sorsanıza, kızın 
kısmeti kimmiş?
MADAM T. - Olmaz, olmaz. Sus. (Tevazuyla Manyefa'ya.) Genç bir adam görünüyor mu 
size? Görünüyorsa Sofya kulunuza söylemez misiniz?
MANYEFA - Bir bulut görüyorum. Bulut dağılıyor. Bulutun ortasında Yegor var.
MATRİYOŞA - Yegor!
LUBİNKA - İşittiniz mi canım?
MAŞENKA - (Madam T.'nin kulağına.) Halacığım, bu Bay Kurçayev'in adı.
MADAM T. - Şşşşşş. Hangi Yegor olduğunu sormak cüretinde bulunabilir miyiz?
MANYEFA - Görünce anlarsınız.
MADAM T. - Onu ne zaman göreceğiz?
MANYEFA - Özlenen konuk davet beklemez.
LUBİNKA - (Madam T'ye.) Gördünüz mü güzelim.
MADAM T. - Onu nasıl tanıyabiliriz, lütfen söyler misiniz?
MATRİYOŞA - (Madam T'ye.) Saçı ne renkmiş?
MADAM T. - Sesini kes. (Ürkek, saygılı sesiyle.) Acaba esmer mi ,yoksa sarışın 
mı?
MANYEFA - Kimine esmer, kimine sarışın. Size kumral.
MAŞENKA - (Alçak sesle.) Bay Kurçayev de kumraldır halacığım.
MADAM T. - Saçmalama. Sanki bir süvari subayı kutsal kişilere görünebilirmiş 
gibi.
LUBİNKA - Yaşasın, iskambil falında bile Yegor çıktı.
MADAM T. - Daha neler? İskambilde isim görünür mü?
LUBİNKA - Afedersiniz, açık renkli bir adam gördüm demek istiyorum.
MADAM T. - Susun, gene konuşacak.
MANYEFA - Hayırlı kısmet kapınızı çaldı çalacak. Kapıda görünüyor.
MADAM T. - MATRİYOŞA - MAŞENKA - (Bir ağızdan.) Kapıda mı?
MANYEFA - Hazırlanın. Sofralar kurulsun. Konuklar geliyor.
MADAM T. - Ne zaman?
MATRİYOŞA - LUBİNKA - (Bir ağızdan.) Ne zaman?
MANYEFA - Şimdi... Burdalar. (Başı düşer.)
GRİGORİ - (Girer.) Bay Mamayev sizi görmeye geldi, madam.
MADAM T. - Yalnız mı?
GRİGORİ - Yanında genç bir bay var.
MADAM T. - Kumral bir genç bay mı?
GRİGORİ - Evet, madam.
LUBİNKA - Yaşasın, yaşasın.
MATRİYOŞA - Kulaklarıma inanamıyorum. Tıpkı düşlerdeki gibi.
MADAM T. - (Maşenka'nın boynuna sarılarak.) Canım Maşenkacığım. Duaların kabul 
olundu.
MAŞENKA - Elim ayağım kesildi, hala. (O an için unutulmuş olan Manyefa bir 
homurtuyla dikkati üstüne çeker. Madam T. ona doğru koşar.)
MADAM T. - Nasılsınız, Madam Manyefa? Bir şeyiniz yok ya?
MANYEFA - Nerdeyim?
MADAM T. - Dostlar arasında. Bir görüntü gördünüz.
MANYEFA - Bir şey içsem, kendime gelirim.
MADAM T. - (Manyefa götürülürken.) Votka, şarap, ne isterse...
LUBİNKA - Bekleyin biraz, bir defacık olsun yüzünü göreyim.
MATRİYOŞA - Bu bir mucize! Bir mucize!
MAMAYEV - Sofya İgnatyeva, izin verirseniz size yeğenim Yegor Dimitriç Glumov'u 
takdim edeyim.
LUBİNKA - Tarifine tıpatıp uyuyor.
MATRİYOŞA - Saçının rengine kadar.
MAMAYEV - İyi bir çocuktur. Onu seveceksiniz.
MADAM T. - (Elini öpmesi için Glumov'a uzatarak.) Onu öz oğlum gibi seveceğim.

SAHNE II

Birinci perde, birinci sahnedeki gibi. Styopka gene ceketsizdir, gene dişlerini 
karıştırır.

GLUMOV - (Annesinin yatak odasına doğru seslenerek.) Anne, Madam Turusinalara 
gitmiyor musun?
MADAM G. - (Dışardan.) Şimdi geliyorum. Acelen ne?
GLUMOV - Geç kaldın. (Odaya gelir. Bonesini giymekte olan annesi onu izler.) Her 
sabah gözünü açar açmaz oraya damlamalısın.
MADAM G. - Elimden geleni yapıyorum. Oraya taşına taşına ayaklarıma kara su indi. 
(Styopka'ya bir dirsek atar.) Allah rızası için alışverişe git. Gene evde ağza 
koyacak bir çöp bile yok. (Glumov oturmuş günlüğüne bir şeyler yazmaktadır.) Gene 
ne yazıyorsun?
GLUMOV - Bay Krutitski ile yaptığım aptalca bir görüşmeyi. Bütün bunlar nasıl 
aklımda kalıyor? Ben de şaşıyorum.
MADAM G. - Kleopatra nişanlandığını duyunca kızılca kıyamet kopar. Öğrendi mi 
acaba?
GLUMOV - Bilmiyorum. Bilsem, durumu ona göre idare ederdim.
STYOPKA - (Tembel tembel ceketini giyerken.) Tam kalkınacağımız sırada kadın 
ayağımıza ip takmasa bari.
MADAM G. - Ayağına çabuk ol da, seni ayağımın altına almayayım. Smirnof'a gidip 
nevale düzeceksin. (Kendi kendine.) Ayaklar baş oldu.
STYOPKA - (Ona aldırmadan, Glumov'a.) Özellikle istediğiniz bir şey var mı, 
efendim?
GLUMOV - Bir şişe votka al. Bakarsın Manyefa çıkar gelir.
STYOPKA - O dört yüz rubleden birazını bana ödünç verebilir misiniz?
GLUMOV - Canın bir şey istiyorsa hesaba yazdır.
STYOPKA - Çok teşekkür ederim, efendim. (Aynanın karşısına gidip kendine 
çekidüzen verir. Saçlarını tükürükle ıslatarak tarar. Glumov ile annesi 
konuşurken sıvışır.)
MADAM G. - Ben gene yollara düşeyim. (Kapıya yönelir.)
GLUMOV - Anne, buraya gel bir dakika. Madam Turusina'nın "canyoldaş"larıyla 
arkadaş oldun mu?
MADAM G. - Oldukça.
GLUMOV - Ya uşaklarla, kutsal yolcularla, bütün ev halkınla aran nasıl?
MADAM G. - Gayet iyi. Bana her şeyi söylüyorlar.
GLUMOV - Giderken Matriyoşa ile Lubinka için birer enfiye kutusu al. Onları hoş 
tutmalı.
MADAM G. - Olur, alırım. Haydi, Allahaısmarladık.
GLUMOV - Güle güle. Hem söyle onlara, nişan töreni için ellerini çabuk tutsunlar.
MADAM G. - Nişan iki haftadan önce olmazmış diyorlar. (Çıkar.)
GLUMOV - (Günlüğünü okur. Bir iki yerinde acı acı gülümser.) Başka ne yazacaktım? 
Sahi, giderleri. (Yazar.) Matriyoşa ile Lubinka için birer enfiye kutusu. (Kapı 
çalınır. Gidip açar. Krutitski görünür.) Oh, buyrun Bay Krutitski, hoş geldiniz. 
Bu ne şeref benim için.
KRUTİTSKİ - (Girerek.) Gazeteden makalemi bekliyorlar. Bu sabah ellerine geçmesi 
lazımmış.
GLUMOV - (Bir çekmeceden bazı kâğıtlar çıkararak.) Buyrun, hazır. Beğeneceğinizi 
umarım. (Odayı gösterir.) Evimiz çok mütevazı. Kusura bakmayın, işte makaleniz.
KRUTİTSKİ - (İlk sayfayı gözden geçirerek.) Fevkalade! Bravo! Yazınız çok 
okunaklı. Yalnız risale demeniz hoşuma gitmedi. Plan demeliydik.
GLUMOV - Plan desek, bazı yenilikler önerdiğiniz düşünülebilirdi. Oysa her 
yeniliğe karşısınız. Makalenin özü bu. (Dalkavukça gülümseyerek.) Yerden göğe 
haklısınız, tabii.
KRUTİTSKİ - Demek "risale" sizce daha iyi.
GLUMOV - Çok daha iyi.
KRUTİTSKİ - Pekâlâ. (Okur.) Rus halklarının iyiliği için bütün ilerici 
düşüncelerin hemen ortadan kaldırılmasını öneren ilmi bir risale. Bütün ilerici 
düşünceler demek biraz sert kaçmıyor mu?
GLUMOV - Ama yazınızın ana teması bu değil mi, Bay Krutitski? Bütün reformların, 
bütün ileri görüşlerin zararlı olduğunu savunmuyor musunuz?
KRUTİTSKİ - Şurada burada ufak tefek değişikliklere karşı değilim.
GLUMOV - Ona reform denmez, tadilat denir.
KRUTİTSKİ - Doğru, doğru. Ne kadar keskin görüşlüsünüz. Sizden ciddi hoşnutum. Bu 
gidişle çok yükseleceksiniz.
GLUMOV - Sağ olun efendim.
KRUTİTSKİ - (Gözlüklerini takarak.) Devam edelim. "İleri bir düşünce nedir, 
devletin can damarına yöneltilen zehirli bir ok. İleri bir düşünce nasıl eyleme 
dönüştürülür? a) Eski bir şeyin ortadan kaldırılmasıyla. b) Yeni bir şeyin ortaya 
sürülmesiyle. Bu eylemlerden hangisi daha zararlıdır? Her ikisi de ayni derecede 
zararlıdır. Eskiyi yıkarsak insanları fesatça sorular sormaya iteriz. Şu müessese 
neden yıkılıyor diye sorarlar. Yararlı olsaydı yıkılmazdı. Böylece kurulu düzene 
karşı gelmeye, hükümeti, devleti eleştirmeye başlarlar. Devletin, milletin 
menfaatini gözeten vatandaşların ileri düşünceler karşısında dehşete kapılması 
çok tabiidir.
GLUMOV - Çok doğru, efendim.
KRUTİTSKİ - (Tekrar okur.) Yeni düşünceleri benimsemekle aylak beyinlerin 
yarattığı çağdaş akımlara, gereksiz bir ödün vermiş oluyoruz. Ödün ne demekti?
GLUMOV - Taviz.
KRUTİTSKİ - Hımm. Bu bu yeni kelimelere alışamıyorum bir türlü. Ama teslim 
ederim, çok kıvrak bir üslubunuz var.
GLUMOV - Yazının başarısında hiçbir payım olduğunu kabul etmiyorum. Benim 
üslubuma renk veren sizin temel gerçekleriniz.
KRUTİTSKİ - Bunların temel gerçekler olduğunu kabul ediyorsunuz demek.
GLUMOV - Hiç tartışmadan.
KRUTİTSKİ - Zannederim, bu makale çok alaka uyandıracak.
GLUMOV - Yalnız makalenizin bazı bölümlerini değiştirmeye kıyamadım. Bugünün dili 
bazı düşüncelerinizin haşmetini belirtmeye yeterli değil.
KRUTİTSKİ - Öyle mi? Bana bir örnek verin.
GLUMOV - (Okur.) Memur maaşlarının yükseltilmesi çok ince bir mevzudur. Sadece 
bakan ve genel müdürlerin ücretleri artırılmalı, yapılacak zamlar asla küçük 
memurlara teşmil edilmemelidir. Devlet büyükleri, devleti şaşaa ve debdebe ile 
temsil edebilmek için dolgun maaş almalıdırlar. Küçük bir memurun karnını 
doyurması ve hayatından memnun olması zinhar doğru değildir. Aksi takdirde 
kendine saygılı, onurlu bir adam olur. Bu da Allahın kendisine münasip gördüğü 
mevkiyle telif edilemez. Bu, bütün sınıflardaki emekçiler için de doğrudur.
KRUTİTSKİ - Çok güzel, çok güzel.
GLUMOV - Hele, şaşaa ve debdebe sözüne bayıldım.
KRUTİTSKİ - Bunu bay Mamayev'e gösterdiniz mi?
GLUMOV - Hiç gösterir miyim, Tanrı esirgesin.
KRUTİTSKİ - Aman, dikkatli olun. Akıllı geçinir ama aslında mankafanın biridir.
GLUMOV - Siz daha iyi bilirsiniz.
KRUTİTSKİ - Herkese nasihat dağıtır. Ama iki satır yazsın da görelim. Karısı da 
parlak zekalı değildir.
GLUMOV - Aksini söylemeyeceğim, Bay Krutitski.
KRUTİTSKİ - Onlarla nasıl geçiniyorsunuz, anlaşılır şey değil.
GLUMOV - Geçinmek zorunda olduğum için.
KRUTİTSKİ - Devlet memuru musunuz?
GLUMOV - Daha değil, ama yengem İvan Gorodulin'le konuştu benim için.
KRUTİTSKİ - Bula bula Gorodulin'i mi buldu? Onun temin edeceği iş kaç gün sürer? 
İğreti ata binen tez iner. Gorodulin çok tehlikeli adamdır. Neyse, şimdilik onun 
bulduğu işle idare ediniz de ilk fırsatta sizi St. Petersburga naklettirelim. 
Orada işler çok daha düzgündür. Size tavsiye mektupları veririm. Siciliniz 
temizdir, herhalde.
GLUMOV - (Gözlerini açarak.) Sicilim mi?
KRUTİTSKİ - Mazinizde utanılacak bir şey var mı? Çekinmeden itiraf ediniz.
GLUMOV - Üniversitedeyken çok tembeldim.
KRUTİTSKİ - Çok daha iyi. Fazla öğrensen tehlikeli adam olurdun. Başka?
GLUMOV - Bugünün şu ileri düşünceli öğrencileri gibi değildim. Aklım fikrim 
eğlencede, kadın kız peşinde koşmadaydı. Bir iki kere fazla içip kavga 
çıkardığım, polisle dalaştığım olmuştur.
KRUTİTSKİ - Hepsi bu kadar mı?
GLUMOV - Daha ne olsun Bay Krutitski, rica ederim.
KRUTİTSKİ - Seni çapkın seni. Bir genç üniversiteli elbette ara sıra kafayı çekip 
cam çerçeve indirecek, bir iki kere polisle başı belaya girecek. Sen aşağı 
sınıflardan gelmiyorsun ki. Artık senin hakkında iyice müsterih olabilirim. Ta 
başından beri üzerimde iyi bir intiba bırakmıştın. Bazı çevrelerde seni göklere 
çıkardım.
GLUMOV - Evet, Madam Turusina bana söylemişti. Size teşekkür için kelime 
bulamıyorum.
KRUTİTSKİ - Kızı resmen isterdin mi? İşin ucunda bol para var.
GLUMOV - Para işlerine hiç aklım ermez, efendim. Ama Maşenka beni büyüledi.
KRUTİTSKİ - Kadın değil mi, ha biri ha öbürü. Halası da ikiyüzlünün biridir.
GLUMOV - Gerçek aşka kimsecikler inanmıyor. Ama ben inanıyorum. Bu aşkı kendi 
yüreğimde duydum.
KRUTİTSKİ - Sakın kendini aşka kaptırma delikanlı. Azim bir hatadır. Kırk yıl 
kadar önce başımdan geçti, bilirim. Az daha ölüyordum. Neden yüzüme öyle garip 
garip bakıyorsun?
GLUMOV - Acınızı paylaşıyorum, efendim. Kim bilir neler çektiniz.
KRUTİTSKİ - Kızıla tutulduğumu sanmıştım. Eh, senin gibi bir delikanlı, her şeyin 
en iyisine layıktır. Yakında sana mühim bir vazife de buluruz. Senin gibi 
adamlara ihtiyacımız var. Genç de olsan bizdensin. Bu tehlikeli, yeni düşünce 
dalgalarını durdurmada senin kıymetli yardımlarından istifade edeceğiz. Bu iş 
için sana borcum ne, delikanlı?
GLUMOV - Rica ederim Bay Krutitski, gücenirim.
KRUTİTSKİ - Hayır, lütfen söyle, yoksa ben gücenirim.
GLUMOV - Sizden para almayı aklımdan bile geçirmem. Ama bir ricada bulunabilirim.
KRUTİTSKİ - Nedir?
GLUMOV - Maşenka'dan doğacak çocuklarımın vaftiz babası olmanız.
KRUTİTSKİ - Memnuniyetle, memnuniyetle.
GLUMOV - Ah, ne kadar alicenapsınız. Madam Turusina'ya da söyleyebilir miyim?
KRUTİTSKİ - Söyle, söyle. (Saatine bakar.) Burda oturmuş gevezelik ediyorum. 
Halbuki bu makale yarım saat evvel gazetede olmalıydı.
GLUMOV - Uşağım dışarda. Hemen bir arabaya atlayıp kendi elimle götüreyim.
KRUTİTSKİ - (Yazıyı ona vererek.) Biliyorsun imzasız neşredilecek. Sana kimin 
yazdığını sorarlarsa sakın söyleme.
GLUMOV - Ser veririm, sır vermem.
KRUTİTSKİ - Hemen davran öyleyse. Ben sana ayak uyduramam. Yavaş yavaş arkandan 
gelirim.
GLUMOV - Pekâlâ. Bana yaptığınız iyilikler için ne kadar teşekkür etsem azdır.
KRUTİTSKİ - Asıl ben sana minnettarım. Güle güle. (Yalnız kalan Krutitski, 
dikkatle odayı gözden geçirir. Sonra şapkasını alır. Aynanın karşısında boyun 
bağını düzelterek gitmeye hazırlanır. Kapı hafifçe vurulur. Kleopatra Mamayev, 
çapkınca başını uzatır. Krutitski'yi görünce bozulur.)
KLEOPATRA - Aa, siz burda ne yapıyorsunuz? (Odaya girer.)
KRUTİTSKİ - (Uzattığı eli öperek.) Genç yeğeninizi görmeye gelmiştim.
KLEOPATRA - Yegor nerede?
KRUTİTSKİ - Az sonra dönecek. Özür dilerim, çıkmak üzereydim.
KLEOPATRA - (Oturarak, cilveli.) Aa, hiç de nazik değilsiniz. Sizdeki şövalyelik 
ruhu öldü mü? Genç kadınlarla ilgilenmiyor musunuz artık?
KRUTİTSKİ - Artık benden geçti, güzelim. Gerçi biz de gençliğimizde az... 
naneler..... (Susar.) Sıra gençlerde.
KLEOPATRA - Zamane gençleri ihtiyarlardan da beter.
KRUTİTSKİ - Amma da yaptınız. Sizin gibi cazibeli bir kadın...
KLEOPATRA - Gençlerde de iş yok.
KRUTİTSKİ - (Oturur.) Nerde o eski aşklar, nerde o eski ihtiraslar? Şairane 
hislerden de eser kalmadı. Sebebini söyleyeyim mi size? Artık tiyatrolarda 
trajedi oynamıyorlar. Ozerof'un trajedilerini canlandırsalar gençler de o ince, o 
müstesna hislerle neşvünema bulurdu. Gençleri ruhen kalkındırmak için iyi bir 
plan hazırladım. Yüksek sınıflar için Ozerof'un trajedilerini, alt tabaka için de 
ucuz bira teklif ediyorum. Biz o trajedileri ezbere bilirdik. Hatırlar mısınız? 
"Gözlerimi alamazdım latif Olga'dan.
Zevrekçeyle geçen bizdik Volga'dan."
KLEOPATRA - Nerden hatırlayacağım. Üç otuzumda değilim ya.
KRUTİTSKİ - Mil pardon! Size akranım gözüyle bakarım hep. Şey, diyecektim, şu 
genç kuzeniniz cidden hoşuma gidiyor.
KLEOPATRA - Benim de.
KRUTİTSKİ - Ama onu fazla şımartmayınız.
KLEOPATRA - Onu nasıl şımartıyorum?
KRUTİTSKİ - Böyle güzel bir evlilik hazırlamakla. Gelin de ne cici kız.
KLEOPATRA - Cici kız mı? Ne dediniz? (Ağzı açık kalır.)
KRUTİTSKİ - (Şiir okumaya devam eder.)
"Ah, validem, sil gözünün yaşını.
Vah hemşirem, sineme koy başını."
KLEOPATRA - Hangi kız, kimden söz ediyorsunuz?
KRUTİTSKİ - Hangi kız olacak, Maşenka tabii. Sofya Turusina'nın yeğeni. Haydi, 
bilmezden gelmeyin. Yirmi bin rublelik drahoması var.
KLEOPATRA - (Ayağa kalkarak.) Tanrım, inanamıyorum. Doğru olamaz.
KRUTİTSKİ - (Eski mısraları hatırlamakta ısrar eder.)
"Beyninden vuruldun kara haberi duyunca,
Hıçkırıklar düğümlendi boğazında,
ama beşuş bir çehre ile...."
KLEOPATRA - Allahaşkına susun! Bu zırva sapan şeylerle deli edeceksiniz beni.
KRUTİTSKİ - Evet, çocuğun hassas bir kalbi de var. "Sakın para için evleniyorum 
sanmayın, Bay Krutitski" dedi. "Bu kızı gerçekten seviyorum. O bir melektir, bir 
melek!" Benden, doğacak çocuklarının vaftiz babası olmamı istedi.
KLEOPATRA - (İnleyerek.) Oh!
KRUTİTSKİ - Neniz var?
KLEOPATRA - Hastayım. Başım tuttu. Başım çatlıyor.
KRUTİTSKİ - Üzülmeyin, geçer. Ya Donski'nin şu güzel mısralarını hatırlar 
mısınız? "Bir Rus namus sözü verince, ölmek var, dönmek yok. Ey rakip, beni 
maşukama ihanetle mi itham edersin?"
KLEOPATRA - (Bağırarak.) Gidin. Yalvarırım, gidin burdan. Dayanamıyorum. Aklımı 
kaçıracağım.
KRUTİTSKİ - Sevgili madam...
KLEOPATRA - Rica ederim, yalnız bırakın beni. Gidin. Gidin. (Krutitski korkuyla 
kaçarken dönüp omzunun üstünden bakar. Çabukça kaybolur. Kleopatra en yakın 
sandalyenin üstüne yığılır.) Tanrım, inanamıyorum. Ah... Ah... (Bir iki saniye 
sonra kendini toplar.) Belki bir yanlışlık var. İşin doğrusunu bilsem... (Odaya 
bakınır.) Acaba aşk mektupları filan bulabilir miyim? (Hıçkırıklar arasında 
aramaya başlar.) Doğruysa canına okurum onun. Çanına ot tıkarım. İnşallah doğru 
değildir. Belki de şu pis bunağın uydurmaları. (Çekmeceyi açarak.) Aa, bu da ne? 
Günlüğü. (Ayak sesleri duyarak günlüğünü çabukça çekmeceye saklar. Göz yaşlarını 
silerek kendini toplamaya çalışır.)
GLUMOV - Kleopatra, bu ne harikulade sürpriz! Gözlerime inanayım mı? Göklerden 
inmiş bir tanrıça gibi şu fakir eve ayak basan siz misiniz?
KLEOPATRA - Annenizi görmeye geldim.
GLUMOV - Onu kaçırdınız. Az önce çıktı.
KLEOPATRA - Ne yazık!
GLUMOV - (Oturması için bir sandalyeyi öne getirerek.) Oturun, lütfen. Kalıp 
benimle konuşacaksınız, değil mi? Kleopatra, üzgün görünüyorsunuz. Sizi üzen bir 
şey mi var?
KLEOPATRA - Beni üzen biri var.
GLUMOV - Kimmiş o alçak? Kimmiş o rezil?
KLEOPATRA - Evet, alçağın, rezilin biri.
GLUMOV - Öyleyse ben olamam.
KLEOPATRA - Buna bir inanabilsem.
GLUMOV - İnanın.
KLEOPATRA - Ah, inanmak istiyorum, inanmak istiyorum.
GLUMOV - Gözlerimin içine bakın. Ne görüyorsunuz? Size bir an acı çektirmektense 
ölürüm. Size raslayıncaya kadar utangaç, toy bir delikanlıydım. İçimde kabaran 
bazı istekler vardı. Ama bunların ne olduğunu sizden öğrendim. Yalnızdım. 
Yalnızlıktan çıldıracak gibi olurdum, zaman zaman. Düşlerimin kadınını arardım. 
Ama zavallı, silik bir genç olduğum için kadınlar yüzüme bakmazlardı. Sonra siz 
çıktınız karşıma. Sizi ilk görüşümü hiç unutmam. O kahverengi kurdeleli güzel 
pembe elbise vardı sırtınızda. Yüreğim duracak sandım. Genç, güzel ve benden çok 
yukarlardaydınız. Ama başka sosyetik bayanlar gibi burnunuz havada değildi. 
Gülüşünüz içimi ısıttı. Sizi sevdiğim zaman öfkelenmediniz. O kendimi unuttuğum 
gün bile beni kovmadınız evinizden. Beni nasıl mutlu ettiniz! (Hararetle ellerini 
öper.) Beni nasıl mutlu ettiniz!
KLEOPATRA - Ne zaman evleniyorsunuz?
GLUMOV - (Birden yerinden sıçrayarak.) Evlenmek mi, şey... ne demek istiyorsunuz?
KLEOPATRA - İşittiğime göre evleniyormuşsunuz.
GLUMOV - (Bir duraklamadan sonra.) Size durumu açıklamalıyım, Kleopatra. Zaten 
bugün söyleyecektim. Korkunç bir çıkmazdayım. Kocanız evlenmemi istiyor. Bu onun 
düşüncesi. Ama ben düşündükçe tüylerim ürperiyor.
KLEOPATRA - Sizin arzunuz dışında mutluluğunuzu istediğine bakılırsa, kocam sizi 
fazla seviyor olmalı.
GLUMOV - Sadece para meselesi. Beni fakir görmek istemiyor. Ama duygularımı hiç 
hesaba katmadan.
KLEOPATRA - Sizin için seçtiği kızdan hoşlanıyor musunuz?
GLUMOV - İğreniyorum. Sizden başka bütün kadınlar iğrençtir benim için.
KLEOPATRA - Demek onu sevmiyorsunuz?
GLUMOV - Nasıl sevebilirim? Ama asıl duygularımı açığa vuramıyorum, tabii. 
Hanginizi aldatayım, onu mu, yoksa sizi mi?
KLEOPATRA - Belki her ikimizi de.
GLUMOV - Şüphelerinizle bana işkence ediyorsunuz. Dayanamayacağım. Bozacağım bu 
işi.
KLEOPATRA - Bozacak mısınız? Nasıl?
GLUMOV - Amcam isterse kızsın. Bu kızla evlenemem.
KLEOPATRA - Bunu içtenlikle mi söylüyorsunuz?
GLUMOV - Bugün amcamla konuşacağım.
KLEOPATRA - İyi edersiniz. Aşksız bir evlilik neye benzer?
GLUMOV - Benim için nasıl kötü şeyler düşünebildiniz? Utanmıyor musunuz?
KLEOPATRA - Yanılmışım. Beni utandırdınız.
GLUMOV - (İhtirasla.) Ben sizinim, sizin. Bunu biliyorsunuz, Kleopatra. Yalnız ne 
amcama, ne de başka birine bir kelime bile söylemeyin. Şüpheyi üstünüze 
çekersiniz. Her şeyi bana bırakın.
KLEOPATRA - Tabii. Tabii.
GLUMOV - Hep benim pısırıklığımdan, Allah kahretsin! Amcanla doğru doğru 
konuşsana be adam! Evlenmek istemediğini açık açık söylesene. O yürek ne gezer 
bende? "Düşünelim... ne acelesi var" gibi laflar geveledim ağzımda. Şimdi görüyor 
musunuz başıma gelenleri? (Kapı çalınır.) Kim geldi acaba? Beni görmeye gelen 
biri olacak Kleopatracığım. Bunca helecan sizi ne kadar sarstı kimbilir? Gidip 
annemin odasında biraz uzanmak ister misiniz? Misafirleri çabuk başımdan savarım. 
(Kleopatra'yı içerdeki odaya götürür.)
KLEOPATRA - Teşekkür ederim, Yegor. Şimdi kimseyi görecek halde değilim. (Glumov 
kapıyı açar. Golutvin görünür.)
GLUMOV - (Kabaca.) Evet?
GOLUTVİN - Birincisi, misafir böyle karşılanmaz. İkincisi yorgunum, çünkü buraya 
yayan geldim. (Glumov'u iterek içeriye girer.)
GLUMOV - Ne istiyorsunuz?
GOLUTVİN - En azından yirmi beş ruble. Ama daha fazlası gönlünüzden koparsa, 
gücenecek değilim.
GLUMOV - Bana bakın, burasının dilencileri koruma derneği olduğunu kim söyledi 
size?
GOLUTVİN - Sadaka istemiyorum. Sizin adınıza geniş bir araştırma yaptım. Emeğimin 
karşılığını istiyorum.
GLUMOV - Ne araştırması?
GOLUTVİN - Biyografinizi yazıyorum.
GLUMOV - Neler söylüyorsunuz?
GOLUTVİN - Sizi izledim, gözetledim, kişiliğiniz, geçmişiniz üzerine bilgi 
topladım. Son girişimlerinizi en ince ayrıntılarına kadar yazdım. Bu yazıyı satın 
almak istemezseniz, haftalık "Geveze" dergisine gönderirim. Hem de bir resminizle 
birlikte. Sizden fazla bir şey istemedim. Görüyorsunuz, edebi eserime yüksek bir 
değer biçmiyorum.
GLUMOV - Pekâlâ, durduğunuz kabahat. Yayınlatın yazınızı. Aklınız sıra, bana 
gözdağı vereceksiniz. Sizin yazdıklarınızı kim okur?
GOLUTVİN - Biliyorum, size fazla zararı dokunmaz ama canınızı sıkabilir. Sizden 
bin ruble istemedim. Ödeyiverin gitsin.
GLUMOV - Bu yaptığın işin pek kötü bir adı vardır.
GOLUTVİN - İmzasız mektuplar yollamaktan daha mı kötü?
GLUMOV - Ne mektubu? Bunu nasıl ispat edersin?
GOLUTVİN - Heyecanlanmayın. Topu topu yirmi beş ruble istedim.
GLUMOV - Bir kopek bile vermem.
GOLUTVİN - Zengin bir kız alıyorsunuz. Biyografinizi okursa midesi bulanmaz mı? 
Benimle kavga edeceğinize verin istediğimi, siz sağ, ben selamet.
GLUMOV - Verdiğimi farzedelim, isteklerinin sonu gelmez ki.
GOLUTVİN - Size söz veriyorum. Bir daha başınızı ağrıtmam.
GLUMOV - (Kapıya gidip açarak.) Defol burdan.
GOLUTVİN - Gelecek sayıda görürsün.
GLUMOV - İstediğin sayıda çıkart, vızgelir bana.
GOLUTVİN - (Bir duraklamadan sonra.) Yirmi ruble olsun. Bu da para mı canım?
GLUMOV - Benden zırnık koparamazsın.
GOLUTVİN - Pekâlâ, keyfiniz bilir. Bir sigaranız yok mu?
GLUMOV - Hayır. Çıkıp gitmiyecek misin burdan?
GOLUTVİN - Canım isteyince. Önce biraz dinleneyim. (Oturur.)
GLUMOV - Seni kim gönderdi buraya? Kurçayev mi?
GOLUTVİN - Hayır, onunla kavga ettik. Artık yüzünü bile görmüyorum.
GLUMOV - Sana git burdan dedik. (Golutvin ayağa kalkar. Yatak odasına doğru gdiip 
bakar.)
GOLUTVİN - Ne var orada?
KLEOPATRA - (İçerden.) Kim o, ne var?
GLUMOV - (Kapıyı açarak.) Hemen gitmezsen...
GOLUTVİN - Hımmmm. Madam Mamayeva. Çok ilginç!
GLUMOV - (Tehdit ederek.) Gidecek misin?
GOLUTVİN - Kendin öyle ahlaksız herifin birisin ki, başkalarından da temiz 
duygular beklemiyorsun. (Hole çıkmıştır.)
GLUMOV - Dur bi dakika. Sana bir şey diyecektim. (Arkasından koşarak oturma 
odasının kapısını kapatır.)
KLEOPATRA - (Öbür kapıdan başını uzatır.) Çok tuhaf. Bu adam kim acaba? (Birden 
hatırlar.) Günlük! (Masaya koşarak çekmeceyi çeker. Günlüğü çıkarır.) Bakalım, 
benim için ya da Maşenka için bir şeyler yazmış mı? (Sayfaları çevirir.) İşte, 
"Maşenka bir içim su. Gözüm gönlüm açıldı kızı görünce. Hele o beygir suratlı 
Kleo haladan sonra." Tanrım, fena oluyorum. Bayılacağım. Alçak. Alçak. Onu asla 
affetmem, asla! Ona pahalıya patlayacak. Bunu nasıl yapar bana, nasıl? 
(Gözyaşlarıyla.) Bana nasıl beygir suratlı der? Beygire benzer yanım yok ki. 
Neyel Fedoseyiç beni hiç de beygire benzetmez. Yapacağımı bilirim o alçağa. Sürüm 
sürüm sürünecek. Elime ayağıma kapanıp aman dileyecek. (Günlüğe bakar.) Bu elime 
geçti ya bir kere... Artık çekeceği var benden. (Günlüğü çantasına saklar. Çünkü 
dış kapının kapandığını işitmiştir.) Tanrım, ona bir şey belli etmemeli. Sakin 
görünmeye çalışmalı.
GLUMOV - (Girerek.) Münasebetsiz herif.
KLEOPATRA - Kimdi gelen?
GLUMOV - Bir daha gelirse merdivenlerden aşağı atarım. Beni kötüleyen bir yazı 
yazmış. Gelip para istemek yüzsüzlüğünde bulundu. Vermezsem yayınlayacağını 
söyledi.
KLEOPATRA - Korkunç! Dünyada ne korkunç adamlar var. Kim bu adam?
GLUMOV - Öğrenip ne yapacaksınız?
KLEOPATRA - Böyle adamlara karşı uyanık davranmak lazım.
GLUMOV - Adı Aleksander Golutvin.
KLEOPATRA - Nerde oturuyor?
GLUMOV - Bilmiyorum ama kolayca öğrenilebilir. Neden sordunuz?
KLEOPATRA - Biri onurumu kırsa, bu yoldan intikam alabilirdim. Biz kadınlar 
düello edemeyiz ki.
GLUMOV - Şaka ediyorsunuz tabii.
KLEOPATRA - Tabii. Ona para verdiniz mi?
GLUMOV - Sadece bir kaç ruble. Ama içim rahatladı.
KLEOPATRA - Ya bir düşmanınız daha fazla para verecek olursa...
GLUMOV - Benim düşmanım yok ki.
KLEOPATRA - Öyleyse üzülmenize de gerek yok. Zavallı çocuk, keyfinizi mi kaçırdı?
GLUMOV - Ona aldırmam bile.
KLEOPATRA - Neden üzülüyorsunuz öyleyse?
GLUMOV - Sizin bana güvenmediğinizi düşündükçe hâlâ kahroluyorum.
KLEOPATRA - Maşenka'yla evlenmekten büsbütün caydınız mı?
GLUMOV - Bunu biliyorsunuz.
KLEOPATRA - Neler feda ettiğinizin farkında mısınız?
GLUMOV - Para pul! Bu uğurda sizi kaybedeceksem, feda olsun.
KLEOPATRA - İşin ucunda para var. Yirmi bin. Unutmayın.
GLUMOV - Dünyanın bütün hazinelerine değişir miyim sizi?
KLEOPATRA - Çok soylu bir kişisiniz, Yegor. Buna hiç şüphe yok. Gelin öpeyim 
sizi. (Glumov usulca gelip önüne diz çöker. Kleopatra onu boğmak istiyormuş gibi 
elleriyle boğazını kavrar ve cezalandırmak istiyormuş gibi şiddetle öper. 
Birdenbire durup Yegor'u soluk soluğa bırakır.) Şimdi gitmeliyim. Amcan beni 
merak eder. Allahaısmarladık, sevgili Yegor.
GLUMOV - Kleopatra, sizi bir daha ne zaman göreceğim?
KLEOPATRA - Bu akşam bize beklerim.
GLUMOV - (Onu izleyerek.) Maşenka'yı aklınızdan çıkarın. Akşama kadar o iş 
halledilmiş olacak.
KLEOPATRA - (Kapıya dönerek.) Au revoir.
GLUMOV - Akşama görüşürüz. (Kleopatra öptürmek için elini uzatır. Glumov öperken 
birdenbire elini indirir. Glumov yere kadar eğilmek zorunda kalır. Kleopatra 
hızla elini çekip gider. Ayak sesleri kesilince.) Fyu! Çok şükür yakamı kurtardım 
elinden. Hemen gidip Maşenka'yı görmeli. (Masaya doğru giderken.) Dur bakalım. 
Golutvin'in ağzı kapatıldı. Kleopatra şimdilik yatıştırıldı. (Neşesi yerine 
gelmeye başlar.) İşler hiç de kötü gitmiyor. Talihim yaver giderse zafer benim. 
(Odaya bakınır.) Ben ne arıyordum? İyice dalgınlaştım son zamanlarda. Bu 
üzüntülerle zihnim karıştı. Şapka, eldiven her şey tamam mı? Cüzdanım cebimde... 
Günlüğüm şu cebimde. Aa... (Günlüğün cebinde olmadığını farkeder.) Nereye koydum 
günlüğü? Çekmeceye tabii. (Çekmeceyi çekince donar kalır.) Çok garip, buraya 
koyduğuma yemin ederim. Tanrım, bu ne korkunç şey! (Deli gibi aramaya başlar.) 
Biliyorum, çekmeceye koydum. Şimdi iyice hatırlıyorum. Kleopatra çaldıysa, 
mahvoldum. (Aklına başka bir şey gelir.) Yoksa Golutvin mi aldı? (Tekrar aramaya 
başlar.) Böyle açıkta bıraktığım için ne aptalım. Ne büyük sersemlik benimkisi! 
Neden çekmeceyi kilitlemedim? Gitmiş! Uçmuş! (Bir sandalyeye çökerek başını 
elleri arasına alır. Bir an sonra.) Bu günlüğü neden tuttum sanki? Kayda değer 
işler mi yaptım, kahramanca davranışlarda mı bulundum? Çocukça, aptalca garez 
olmak, kin beslemek bütün yaptığım. Bir rezilin kendi eliyle yazılmış 
rezillikleri. (Duraklama.) Şimdi kendimi yermenin faydası yok. Nasıl olsa dört 
bir taraftan sitemler, azarlar, küfürler yağacak bana. (Başını tutarak.) Tanrım, 
düşüneyim. Bir çıkar yol olmalı. Günlüğümü çalan Golutvinse onu parayla satın 
alabilirim. Ama ya Kleopatra ise... "Gururu yaralanan kadının gazabı cehennem 
azabından korkunçtur!" Ulu Tanrım, bir de beygir suratlı dedim kadına. (Ne 
korkunç bir durumda olduğunu kavramaya başlamıştır.) Yenik düşmemeliyim. 
Yenilgiyi kabul edemem. Hele işi bu kıvama getirdikten sonra. Benden öç almak 
için korkunç planlar mı hazırlıyor acaba? (Birden karar verir.) Yapılacak bir tek 
şey var. Evet, Kleopatra Mamayev, ne sen, ne de Golutvin sırtımı yere 
getiremezsiniz. Şimdi dosdoğru dişi aslanın ağzına atılmaya gidiyorum... Şu 
beygir meselesini açıklarken Tanrı yardımcım olsun. (Omuzlarını dikleştirip hızla 
dışarı çıkar.)

ÜÇÜNCÜ PERDE

İkinci Perde Sahne I'de olduğu gibi. İkindi vakti. Bahçeye açılan camlı kapılar 
ardına kadar açıktır. Kurçayev ile Maşenka konuşurlar. Erkek oturmuştur, kız 
odada huzursuzca dolaşır.

KURÇAYEV - Olup bitenleri anlayamıyorum, doğrusu.
MAŞENKA - Ben de, birdenbire neye uğradığımı şaşırdım. Sakın bu bir tertip, ince 
ince işlenmiş bir plan olmasın.
KURÇAYEV - Halanın bu boş inançlarını büsbütün yabana atmamak lazım belki de.
MAŞENKA - Anlamaya çalışmaktan vazgeçtim. Olup bitenler beni serseme çevirdi.
KURÇAYEV - Glumov'u yıllardan beri tanırım. Öyle fevkalade bir tarafını görmedim. 
Geçenlerde kendisine öfkelenmiştim. Beni amcama çekiştirdiğini sandığım için. 
Çabucak parlarım, huyum kurusun. Ama böyle bir şey yapmaya tenezzül etmeyecek 
kadar dürüst bir adamdır.
MAŞENKA - Daha dün varlığından bile haberimiz yoktu. Bugün hayatımızı o idare 
ediyor. Halamın can yoldaşları onu durmadan düşlerinde görüyorlar. Açılan 
fallarda hep o çıkıyor. O korkunç hacılar bile ondan keramet sahibi bir adam diye 
söz ediyorlar. En şaşırtıcı olay da, bu eve geleceğini Madam Manyefa'nın dakikası 
dakikasına haber vermesi. Halamın gözü ondan başka kimseyi görmüyor artık. 
Halamın isteklerine nasıl karşı gelebilirim.
KURÇAYEV - (Üzüntülü.) Bütün bunlara sebep benim akıllı uslu bir hayat 
sürmeyişim. Şimdi Glumov seni de, parayı da alacak. Hak yerini bulacak. Fazilet 
mükâfatlandırılacak, rezalet cezasını çekecek. O rezil de benim. Sessizce 
kaybolmaktan başka ne gelir elimden? Seni alan bayağı bir adam olsaydı kavga 
çıkarırdım, ama Glumov gibi terbiyeli, temiz bir gence ne yapabilirim? 
MAŞENKA - Şşşş. Geliyorlar. Şimdi onunla karşılaşmak istemiyorum. (Dışarıya 
kaçar. Glumov ile Madam T. bahçeden gelirlerken Kurçayev ayağa fırlar.)
GLUMOV - Mazbut bir aile hayatını ne kadar özlediğimi fark edince işi ciddiye 
aldım. Bana göre para için evlenmekten daha feci bir şey yoktur. Kutsal bir 
müesseseyi bir iş alışverişine çevirmek yakışık alır mı hiç? Bunun alternatifi 
aşk için evlenmektir. Ama aşkı bile fazla dünyevi buluyorum. Hayır, gerçek 
evlilik göklerde yazılmış, kaderin eliyle hazırlanmış olmalı.
MADAM T. - Tıpkı benim düşündüğüm gibi.
GLUMOV - Ömrüm boyunca bütün manevi değerleri inkar eden, bütün mistik güçleri 
hiçe sayan şu korkunç radikal, liberal düşüncelere karşı savaştım.
MADAM T. - Tıpkı sizin gibi düşünüyorum.
GLUMOV - Her zaman mucizelere inandım.
MADAM T. - Ben de, ben de...
GLUMOV - Ta ezelden beri beni bekleyen kadına ancak bir mucizeyle 
kavuşabileceğimi seziyordum. Dua ettim böyle bir mucize olsun diye.
MADAM T. - Ve oldu, o gün bize gelişiniz bir mucizeydi. Biliyor musunuz, Yegor, 
Moskova'da benim gibi düşünen tek genç sizsiniz. Etrafımız o aşırı düşünceli 
liberallerle dolu. (Kendisine selam veren Kurçayev'e baktıktan sonra tekrar 
Glumov döner.) Evet, o mucizeden söz ediyorduk.
GLUMOV - Tanıdığım olağanüstü bir bakıcıya gitmiştim.
MADAM T. - Madam Manyefa'ya mı?
GLUMOV - Hayır, onun adını bile duymadım. Bir başkası. Kapıdan girer girmez daha 
ağzımı bile açmadan ne dese beğenirsiniz? Sen bir zevce arıyorsun, onlar bir 
damat. Akıllara zarar.
MADAM T. - Ya siz ne dediniz?
GLUMOV - Bir tuhaf oldum. Sanki etrafımı bir bulut sarmış gibi.
MADAM T. - Bir bulut mu dediniz? Madam Manyefa sizi bir buluta sarılmış gördü.
GLUMOV - Bakıcı bana, "Yabancı bir eve gideceksin, aradığını bulacaksın. Seni 
bekliyorlar," dedi. Hemen o gece amcam beni size getirdi. Beni bekliyordunuz.
MADAM T. - Bir mucize! Herkes bunu bilse. Yine dini duygular, manevi değerleri 
canlandırabilirdik.
KURÇAYEV - Bir zamanlar Kiev'de kızıl saçlı bir adamın başına buna benzer bir şey 
gelmişti.
MADAM T. - Bahçede biraz hava almaya gitsenize. (Kurçayev selam verir, bir an 
durakladıktan sonra onlar konuşmalarını sürdürürken dışarıya çıkar.)
GLUMOV - Besbelli, bu bir alın yazısı, bir takdiri ilahi! Onun için size 
Maşenka'nın duygularını sormadım bile. Evlenmeye razı olması yeter gibi geldi 
bana.
MADAM T. - Yeter tabii.
GLUMOV - Beni sevmeyebilir ama ilerde sevecektir.
MADAM T. - Tabii sevecek.
GLUMOV - Maşenka'nın beni seveceği yıldızlarda yazılı. Yoksa kader bizi 
birleştirmezdi.
MADAM T. - Ağzından aldınız.
GRİGORİ - (Girer.) Bay Gorodulin, madam.
MADAM T. - Siz lütfen onu biraz oyalayın, Yegor. Dünya işlerinden konuşacak bir 
ruh halinde değilim. Yazlık köşke gidip billur topa bakayım. (Bahçeye çıkar. 
Grigori Gorodulin'i getirir.)
GORODULİN - Merhaba Glumov.
GLUMOV - Nasılsınız?
GORODULİN - Kaç para alıyorsunuz?
GLUMOV - Yirmi bin, aldanmıyorsam.
GORODULİN - Nasıl kıvırdınız bu işi?
GLUMOV - Siz beni salık vermişsiniz. Madam T. öyle söyledi.
GORODULİN - Ne? Doğru ya, şimdi hatırladım. Ama senin gibi bir Agnostik bu 
kadınlarla nasıl anlaşabilir?
GLUMOV - Suyuna gidiyorum.
GORODULİN - Bu kof beyinli kadının boş sözlerine ne diyorsun?
GLUMOV - Kimse onu bu hastalıktan kurtaramaz. Neden canımı üzeyim?
GORODULİN - Yakında zengin olacaksın. İstersen seni kulübüme yazdırayım.
GLUMOV - Teşekkürler. (Sesini alçaltarak.) Biliyor musunuz, Krutitski'nin yazısı 
bir iki haftaya kadar yayınlanacak.
GORODULİN - Başıma gelenler. Umarım basında onu didik didik ederler.
GLUMOV - Bundan daha kolay ne var?
GORODULİN - Siz bunu mükemmel yapabilirdiniz. Sizde bu kafa, bu yetenek varken. 
Ama size zararı dokunabilirdi. Ne yapalım, biliyor musunuz? Yazıyı siz yazın, ben 
sizin için kendimi feda ederek altına imzamı atayım. Bu çekilmez ihtiyarların 
ipliğini pazara çıkarmalı.
GLUMOV - Yazdıkları saçma sapan yazılara bir göz atmak yeter.
GORODULİN - Komik herifler bunlar. Bunları teşhir etmeli. Bunu ben de yapardım 
ama ne yazık vaktim yok. Bir çok iyi işadamımız var ama ne konuşmasını, ne de 
yazmasını bilirler. Gençlere yazdırsak çizmeden yukarı çıkarlar. Koroyu siz 
başlatın, biz arkadan geliriz. Nişanlınız nerde kuzum?
GLUMOV - Sanırım, bahçede.
GORODULİN - Gidip onunla çene çalayım.
GLUMOV - Birazdan ben de gelirim. Kleopatra buraya, beni görmeye gelecek. 
Yücegönüllülük edip benim evliliğime razı oldu. (Gorodulin çıkar. Holden sesler 
gelir. Glumov kapıya giderek.) Kleopatra, buradayım. (Bir an sonra Kleopatra 
girer.)
KLEOPATRA - Nasıl, buldunuz mu günlüğünüzü?
GLUMOV - Golutvin annesinin kutsal hatırası üzerine yemin ediyor, o almamış. 
Dokunsan ağlayacaktı, adam. "Böyle alçakça bir şey yapmaktansa, açlıktan ölmeyi 
tercih ederim" dedi.
KLEOPATRA - Öyleyse kim almış olabilir? Başka bir yerde bırakmadığınıza emin 
misiniz?
GLUMOV - Yüzde yüz eminim.
KLEOPATRA - Belki uşağınız yanlışlıkla atmıştır.
GLUMOV - Keşke, keşke. Ne iyi olurdu.
KLEOPATRA - Neden? Başkalarının okumasından niçin bu kadar korkuyorsunuz?
GLUMOV - Canım, önemli bir şey yoktu günlüğümde. En içten duygularım, birkaç aşk 
şiiri ve kadın yüzleri üstüne bazı içli diziler. Bir yabancının bunları 
okuyabileceğini düşündükçe sıkılıyorum.
KLEOPATRA - Aşk şiirleri ile içli dizilere kimse aldırmaz, üzülmeyin. Nişanlınız 
nerde?
GLUMOV - Kimbilir nerde? Umurumda bile değil. Tutumum sadece para ve mevki aşkına 
evlendiğimi göstermiyor mu? Gençlik gelip geçiyor. Bir an önce paralı, sözü geçen 
ve sözünü geçiren bir adam olmalıyım. Gıcır gıcır bir arabam ve durdukları yerde 
eşinen bir çift pırıl pırıl atım olsun da görün. Herkes parmak ısıracak. 
Moskova'da birdenbire ortaya çıkan bu gösterişli adam da kim diyecekler. Mutlaka 
bir Amerikalı olmalı. Herkes sizi kıskanacak.
KLEOPATRA - Neden beni?
GLUMOV - Çünkü sizinim ben.
KLEOPATRA - Maşenka'yı almadan parayı ele geçirebilseydiniz daha iyi olurdu. Ama 
ne de olsa, genç, güzel kadınla evleneceksiniz.
GLUMOV - Benim için önemi yok. Elimi geline uzattım, cebim para bekliyor ama 
kalbim sizin.
KLEOPATRA - Tehlikeli bir adamsınız. sizi dinledikçe inanasım geliyor. Haydi 
nişanlınızın yanına gidin. Hiç değilse ele güne karşı, yalnız bırakmayın onu.
GLUMOV - Siz kendi elinizle beni ona yolluyorsunuz.
KLEOPATRA - Haydi gidin, gidin. (Glumov bahçeye çıkar, üzgün görünen Kurçayev 
görünür.) Nereye gidiyorsunuz, Yegor?
KURÇAYEV - Eve.
KLEOPATRA - Eve mi? Mahzun görünüyorsunuz. Durun bir dakika. Sebebini tahmin 
ediyorum. (Kurçayev selam verip kapıya yönelir.) Durun. (Tekrar selam verip 
kapıya yönelir.) Size bekleyin dedim. Dikkafalılık etmeyin. Sizinle konuşmak 
istiyorum. (Kurçayev durur ama gitmek istediği bellidir.) Bilmediğiniz çok şey 
var.
KURÇAYEV - Ne olur bırakın gideyim, Keopatra yenge.
KLEOPATRA - Ben de az sonra gideceğim. Beni eve kadar götürürsünüz. (Kurçayev 
başını eğer.) Ne o, dilinizi mi yuttunuz? Maşenka'yı sevdiğinizi biliyorum. O da 
sizi seviyor mu? (Kurçayev başını eğer.) Sever tabii. Umudunuzu kaybetmeyin. 
Hayat sürprizlerle doludur.
KURÇAYEV - Maşenka'nın böyle bir halası olmasaydı. Öyle garip düşünceleri var ki!
KLEOPATRA - Ne demek istiyorsunuz?
KURÇAYEV - Sıradan bir erkek onun istediği gibi olmaz. Hele ordudansa.
KLEOPATRA - Nasıl bir erkek istiyormuş?
KURÇAYEV - Tepeden tırnağa faziletli, saf ve bakir bir erkek. Yegor olmasa 
yeğenine nasıl koca bulurdu? Koca Moskova'da bu şartlara uyan bir o var.
KLEOPATRA - Gene de umudu kesmeyin. Bekleyin. (Maşenka girer.) Sizi kutlarım, 
şekerim. Sizi her görüşümde biraz daha güzelleşmiş buluyorum. Ne kadar mutlu 
olduğunu duyunca çok sevindim.
MAŞENKA - Bay Glumov öyle soylu bir adam ki beni ürkütüyor. Ona layık 
olmadığımdan korkuyorum.
KLEOPATRA - Layıksınız cicim. Halanız sizi öyle iyi yetiştirdi ki.
MAŞENKA - Halama çok şey borçluyum, ama bana öğrettiği tek erdem her dediğine 
boyun eğmek. (Madam T. ile Krutitski bahçeden hararetle konuşarak gelirler.)
MADAM T. - Neden trajedi oynamalı da, komedi değil? (Ötekilere.) Genç kuşağa 
manevi değerler aşılamanın yolları üzerinde tartışıyorduk. (Kurçayev ile 
Krutitski başlarıyla selamlaşırlar. Krutitski Kleopatra'nın elini öper.) 
Bugünlerde herkes inançsız, herkes şüpheci.
KLEOPATRA - Yeğeninizin nişanlısı nerede? Onu göremiyorum.
MADAM T. - Bahçede Gorodulin'le konuşuyor. Şu Yegor'un iyi bir genç olduğunu 
tahmin ediyorum. Dostlarım ayrı ayrı övdüler. Ama umduğumdan çok daha üstün 
çıktı.
MAMAYEV - (Girer.) Kimmiş şu umduğunuzdan çok daha üstün çıkan?
MADAM T. - Yegor Glumov.
MAMAYEV - Yegor için bana teşekkür edeceğinizi biliyordum. Ona başka kız 
göstermeden doğru buraya getirdim.
MADAM T. - Onu başka bir yere götürmek günah olurdu.
KRUTİTSKİ - Evet, Glumov hayatta çok ilerleyecek.
KLEOPATRA - Bizim yardımımızla tabii. (Grigori girer.)
MADAM T. - Tanrı bana neden bunca mutluluğu bağışladı bilmem. Belki de... 
(Grigori'ye.) Ne istiyorsun? Belki de işlediğim hayırlardan ötürü. (Grigori ona 
bir zarf verir.) Bu ne? (Açar.) Bir gazete. Başka birine gelmiş olmalı.
KLEOPATRA - (Zarfı alarak.) Baksanıza size gelmiş. Üstünde adresiniz var.
MADAM T. - Bir yanlışlık olacak. Kim getirdi bunu?
GRİGORİ - Bir postacı.
MADAM T. - Nerede?
GRİGORİ - Çoktan gitti. (Çıkar.)
MAMAYEV - Bana verin okuyup açıklıyayım size. (Zarfı alıp içinden basılı bir 
sayfa çıkarır.) Bu ne? Bir gazete yazısı.
MADAM T. - Acaba kim bana yollamış? Gazeteyi çıkaran mı?
MAMAYEV - Belki de bir dostunuz yollamıştır.
MADAM T. - Bu yazı neden söz ediyor?
MAMAYEV - Bakalım. Yazının adı: Başarı kazanmanın yolları.
MADAM T. - Bizi ilgilendirecek bir konu değil. Okumayın.
MAMAYEV - Bir göz atalım şuna. Ortasında bir portre var. Altında ne yazıyor? 
(Okur.) "İdeal Bir Koca Portresi." Aa, Yegor'un, Yegor Glumov'un resmi.
KLEOPATRA - Bakabilir miyim? Çok ilginç doğrusu. (Gazeteyi kocasından alır.)
MADAM T. - Onun arkasından çevrilen alçakça bir manevra olmalı. Böyle bir adam 
Moskova için fazla iyi. Liberaller, serbest fikirliler ayağına çelme takmak 
istiyor anlaşılan.
(Öfkeyle Kurçayev'e bakar. Mamayev de ona dik dik bakar.)
KURÇAYEV - Bu taş bana mı? Ben portre çizemem. (Mamayev'e.) Resmini çizdiğim tek 
adam sizsiniz.
MAMAYEV - Onu biliyoruz.
KLEOPATRA - Bu yazıyı kim yazmışsa, Yegor'u çok iyi tanıdığı belli. Yaşamının en 
gizli kapaklı yanlarını biliyor. Bütün bunlar uydurma değilse tabii.
MAMAYEV - (Zarftan günlüğü çıkararak.) Bakın, burda bir şey daha var. (Açar.)
KRUTİTSKİ - (Omzunun üstünden bakarak.) Bu, Glumov'un el yazısı. Çok iyi tanırım 
bu yazıyı.
MAMAYEV - Evet, onun yazısı. Ama gazetedeki yazıda başkasının imzası var. 
Hangisini okuyalım önce? Makaleyi mi, yoksa bunu mu?
KRUTİTSKİ - Önce orijinaline bir bakalım.
MAMAYEV - Araya bir işaret koymuş. Bir faturaya benziyor. Şuradan okumaya 
başlayalım. Madam Manyefa'ya yirmi beş ruble. Madam Manyefa'ya yirmi beş ruble 
daha. Fazla içkiden turşuya dönmüş, gene de gelecekten haber vermeye kalkar. Ona 
ne diyeceğini öğretmek için saatler harcadım, ama kuşbeyinli karıda bir dirhem 
akıl yok... Dediklerimi kafasına vura vura öğretebilmek için bir şişe rom daha 
almak, eline yirmi beş ruble daha saymak icabetti. Bu kadar kârlı bir mesleğin bu 
kadar ahmak kişilerce yürütülmesi ne yazık. Kimbilir zavallı Madam Turusina'dan 
ne kadar para sızdırıyor? Herhalde dünyanın parasını. Çünkü zavallıcık biraz 
kafadan çatlaktır.
MADAM T. - (Kanepeye düşüp amonyak ruhunu araştırarak.) Ah, ah, dayanamıyacağım. 
Dayanamıyacağım.
MAŞENKA - (Ona doğru koşarak.) Şimdiden bilmek daha iyi, hala. Bay Mamayev, 
lütfen devam edin.
KLEOPATRA - Evet, devam et. Sofya'nın gerçeği bilmesi daha iyi olur.
MAMAYEV - O iki iğrenç canyoldaşına beni gerek fallarda, gerekse her gece 
düşlerinde görmeleri şartıyla, yedişer buçuk rubleyle, beheri on rubleye mal olan 
birer gümüş enfiye kutusu verildi.
MADAM T. - (Birden bağırarak.) Bu kadınlara derhal yol verilecek. Artık bir 
dakika bile kalamazlar bu evde. Tanrım, bu dünya artık yaşanmayacak kadar 
bozuldu. Kötüler günahkar, iyilerse aptal yerine konuyor.
KLEOPATRA - Üzülmeyin, aptal yerine konan yalnız siz değilsiniz.
MAMAYEV - (Devam ederek.) Madam Turusina'ya gönderilen altı imzasız mektup için 
otuz kopek.
MAŞENKA - Nerden geldikleri şimdi anlaşılıyor.
MADAM T. - Beni affet, canım. Hayatını düzenlemeye kalkışmamalıydım. Buna ne 
kafam yeter, ne de gücüm. Bundan sonra dilediğini yap. Evleneceğin adamı kendin 
seç. Artık hiçbir işine karışmam.
MAŞENKA - (Hafifçe.) Evleneceğim adamı seçtim, halacığım.
MADAM T. - (Bitkin.) Hiç değilse seni aldatmaz, yavrucuğum. Olduğu gibi görünen 
bir adam. (Kurçayev başıyla selam verir.) Matriyoşa ile Lubinka hemen pılılarını 
pırtılarını toplayıp gitsinler bu evden.
KRUTİTSKİ - Yerlerine başkaları gelecek nasıl olsa.
MADAM T. - Bilmem, emin değilim.
MAMAYEV - Devam etmemi istiyor musunuz?
MADAM T. - Evet. Artık hiçbir şeyin önemi kalmadı.
MAMAYEV - İhtiyarın ev gezme merakından faydalanarak efendisini bana getiren Bay 
Mamayev'in uşağı üç ruble aldı. Yerinde sarfedilmiş bir para. Çünkü zavallı 
kocamış suaygırından çok daha fazlasını koparacağımı umuyorum. (Kendine zor hakim 
olarak.) Daha fazlasını okumak gereksiz.
KRUTİTSKİ - Bana verin. Ben okuyayım.
MAMAYEV - Zahmet etmeyin. Ben okurum. Burada benimle yapılan bir konuşma var. 
Kimseyi ilgilendirmez. Ha, şurası daha ilginç. İhtiyar bunak Krutitski'ye ilk 
ziyaret.
KRUTİTSKİ - Neymiş, neymiş?
MAMAYEV - Şimdi de, şu koca adama ve onun başdöndürücü projelerine övgüler 
düzeyim. Sana ne kadar hayran olsak azdır sayın büyüğümüz. Bize yalnız ve yalnız 
şunu söyle. Nasıl oldu da, altmış yaşına vardığın halde altı yaşındaki bir 
çocuğun beynini muhafaza edebildin?
KRUTİTSKİ - Yeter! Susunuz. Bu bir hakaret! Bu defteri derhal bana verin. Derhal. 
(Gorodulin bahçeden gelir. Kimse onu farketmez.)
MAMAYEV - (Günlüğü Krutitski ile çekişmektedir.) Lütfen, müsaade edin. (Defteri o 
alır.) Teşekkür ederim. Burada Gorodulin üzerine bir kaç kelime görüyorum. Geçen 
gün Gorodulin mesken sıkıntısı üzerine aptalca bir tartışmaya katılmıştı. Birden 
kafası kızan biri onu liberal olmakla suçladı. Gorodulin öyle sevindi ki, üç gün 
üç gece Moskova'ya dolaşıp herkese liberal olduğunu ilan etti. Artık öyle 
sayılıyor. Ondan da beklenir hani.
KRUTİTSKİ - Neden kendinizle alakalı kısmı okumuyorsunuz, kocamış suaygırı?
GORODULİN - (Mamayev'e yaklaşıp elinden günlüğü alarak.) Benden beklenir demek!
MAMAYEV - Şey... Şey... Burada olduğunuzu fark etmemiştim, İvan. Gördünüz mü, 
nasıl hep ayrı ayrı incelemiş?
GORODULİN - Kim bu genç şair Juvenal?
MAMAYEV - Yegor Glumov.
MADAM T. - (Hafifçe.) Bu hatıra defterini sahibine veriniz. Mümkün olduğu kadar 
çabuk. Mümkün olduğu kadar sessizce aramızdan ayrılmasını da söyleyiniz. (Glumov 
bahçeden gelir. Gorodulin ona defteri verir.)
GLUMOV - Telaşlanmayın, Madam T. Ne mesele çıkarmaya, ne bir açıklama yapmaya, ne 
de kendimi haklı göstermeye çalışacağım. Yalnızca şu kadarını söylemek isterim. 
Beni aranızdan uzaklaştırmakla büyük bir hata işliyorsunuz.
KRUTİTSKİ - Sana ihtiyacımız yok, delikanlı. Biz dürüst, namuslu insanlarız.
GLUMOV - Öyle mi? Ya benim namussuz olduğuma kim karar verdi? Hanginiz? Siz mi 
Bay Krutitski? Ben makalenizi yeniden yazarken mi o keskin zekanız namussuzluğuma 
kanaat getirdi? Yoksa dürüst bir insanın böyle iğrenç bir işe alet olamıyacağına 
mı karar verdiniz? Belki de, evime geldiğiniz gün, o tumturaklı ama saçmasapan 
sözlerinize hayran kaldığım, neredeyse ayaklarınızı yalayacak kadar alçaldığım 
için namussuz damgasını bastınız bana. Hayır, hayır. O zaman beni kucaklamaya 
hazırdınız. Şu günlük elinize geçmeseydi, ölünceye kadar namuslu bir adam 
sayardınız beni.
KRUTİTSKİ - Günlüğü okumasaydım belki ama...
GLUMOV - Ya siz amca? Bu yüksek çevreye layık bir kişi olmadığıma ne zaman karar 
verdiniz? Bay Krutitski'yi nasıl pohpohlayacağımı bana öğretirken mi? Yoksa başka 
hayranları uzaklaştırmak için karınızla nasıl sevişeceğimi gösterirken mi? 
Kızardım, bozardım, kekeledim, böyle işlerden habersiz olduğumu söyledim. Rol 
yaptığımı bal gibi biliyordunuz. Ama toy bir gencin gözünü açan, görmüş geçirmiş 
bir adam gibi kurumlanmak fırsatı geçmişti elinize. Bu fırsat kaçırılır mıydı? 
Sizden yirmi kere zekiyim. Siz de farkındasınız bunun. Ama işi aptallığa vurup 
sizden öğüt istedikçe ağzınız kulaklarınıza varır. Dünyanın en dürüst, en namuslu 
adamı olduğuma yemin edebilirsiniz.
MAMAYEV - Artık bu işleri kurcalamanın gereği yok. Örtbas ediverelim, olsun 
bitsin. Aynı soydanız nasıl olsa?
GLUMOV - Sizi budala yerine koyduğumu itiraf edeyim, Madam T. Ama bundan 
utanmıyorum. Maşenka'ya acıyorum sadece. Siz Tanrının günü budala yerine 
konulmaya teşnesiniz. Aslında zevk alıyorsunuz bundan. Ağzı leş gibi içki kokan 
bir sokak karısının sözüyle yeğeninize koca buluyorsunuz. Madam Manyefa kimi 
tanır, size kimi salık verebilir? Avucuna en fazla para sıkıştıranı tabii. Bir 
buluttan inerken gördüğü iyi ki bendim de, bir hapishane kaçkını değil. Yoksa onu 
da bağrınıza basardınız.
MADAM T. - Bildiğim bir tek şey var. Dünya artık fazla bozuldu.
GLUMOV - (Gorodulin'e döner.) Ya siz İvan? Siz ne dersiniz?
GORODULİN - Pes derim. Size hayranım. Tebrikler! (Elini uzatır.) Başkalarını 
bilmem, ama benim için yazdıklarınız kelimesi kelimesine doğru.
GLUMOV - Bayanlar, baylar! Hepinizin ayrı ayrı bana ihtiyacı var. Aranızda benim 
gibi bir adam olmadan yaşayamazsınız. Benden çok daha kötüsü gelecek. "Bu 
Glumov'dan da beter, gel gelelim hoşuma gidiyor kerata" diyeceksiniz. Siz donuk, 
soğuk bir ihtiyarsınız Bay Krutitski, ama genç bir adam size yaranmak için her 
sözünüze eyvallah dedi mi, hazdan içiniz ürperiyor, canlanıyorsunuz adeta. Böyle 
birine yardım için yapamayacağınız şey yoktur. Ama adam namusluysa, şu çocukça 
planlarınız için gerçek düşüncesini söylemek yürekliliğinde bulunursa açlıktan 
öldüğünü görseniz onun için parmağınızı oynatmazsınız.
KRUTİTSKİ - Fazla ileri gidiyorsunuz. Sabrımı taşırmayın.
GLUMOV - (Kibarca.) Gücenmeyin, lütfen. Siz de bensiz yapamazsınız amca. 
Uşaklarınıza kucak dolusu para verseniz bile sizin şu bitip tükenmeyen 
nutuklarınıza kulaklarını tıkıyorlar. Oysa benim gibi bedava dinleyiciyi nerden 
bulacaksınız?
MAMAYEV - Yeter, burada kalmanızın yakışık almayacağını anlamıyorsanız size 
açıklayayım.
GLUMOV - Zahmet etmeyin. (Gorodulin'e.) Siz de beni çok ararsınız.
GORODULİN - Bunu kabul ediyorum.
GLUMOV - Ziyafetlerden sonra söyleyeceğiniz nutukları kim hazırlıyacak?
GORODULİN - Hiçbir fikrim yok.
GLUMOV - Şiddetli eleştirilerinizi kim yazacak?
GORODULİN - Bilmem.
GLUMOV - Sizin de bana ihtiyacınız var, yengeciğim.
KLEOPATRA - Benim bir şey dediğim yok. Yalnızca affedemediğim bir sözün var. Onu 
da unutmaya çalışırım.
KRUTİTSKİ - Biliyor musunuz? Ta başından beri bu adamdan kuşkulanmıştım.
MAMAYEV - Ben de. Bakışları bir tuhaftı.
GLUMOV - Atmayın şimdi. Ruhunuz bile duymadı. Günlüğümün okunması sizi çileden 
çıkarıyor. Hepsi o kadar. Nasıl elinize geçti, bilmiyorum. Ama bazen en akıllı 
adamın bile ayağı sürçer. Sadece şunu bilmenizi isterim bayanlar, baylar. Sizin 
şu pek yüksek sosyetenizde yalnızca günlüğümü yazarken namusluydum. Hangi dürüst 
adam olsa size böyle davranırdı. Açıkçası, karşınızda öğürecek gibi oluyorum. Hem 
ne var bunda alınacak? Günlüğümde yeni bir şey yok ki! Birbirinizin ardından 
bunları hep söylersiniz. Her birinize ayrı ayrı başkaları için yazdıklarımı 
okusam, kahkahadan kırılır, üstelik sırtımı sıvazlardınız. Kızması, köpürmesi 
gereken asıl benim. Aranızdaki dürüst, namuslu kişilerden biriydi günlüğümü 
çalan. Ama yanlışınız var. Son söz söylenmedi daha. (Hepsine ayrı ayrı bakar.) 
Bence davranışlarınız tiksindirici, hareketleriniz yüz kızartıcı, durumunuz 
berbat. Benim gibi dürüst, benim kadar namuslu bir adamın arkadaşlığına layık 
değilsiniz sizler! (Birdenbire dönüp bahçe tarafından çıkar. Sessizlik.)
MAMAYEV - Şey... Belki böyle çıkıp gitmesine müsaade etmemeliydik.
KRUTİTSKİ - Belki de azim bir hata işliyoruz.
KLEOPATRA - Hayır, onu böyle salıvermemeli.
MADAM T. - Onunla tekrar konuşmak istiyorum. Her şeyi değişik bir gözle görmeye 
başladım.
GORODULİN - Onu geri çağıralım. (Kapıya koşar.) Yegor, Yegor, buraya gel!
MAMAYEV - (Onu izler.) Tamam böyle, çağırın onu. Sesinizi işitti de sanki. (Avaz 
avaz bağırır.) Yegor, gitme! Yegor, gel buraya!
MADAM T. (Kurçayev'e.) Peşinden koşun, bahçe kapısından çıkmadan yakalayın. 
(Kurçayev koşar.)
KLEOPATRA - Yegor, dön buraya! (Madam T. ile Maşenka da onlara katılır.) Yegor, 
gitme!MADAM T. - Onunla konuşmak istiyorum. Çok ilginç bir adam.
MAŞENKA - Onunla evlenmek istemiyorum hala, ama bütün dediklerine hak veriyorum.
MAMAYEV - İşte Kurçayev onu yakalıyor. (Geride kalan Krutitski'nin de onlara 
katılmasıyla herkes:) Geri gel, Yegor, gitme Yegor, gitme!
GRİGORİ - (Görünür.) Madam Manyefa sizi görmeye geldi, madam. (Saygıyla çekilip 
geçmesine müsaade eder.)