B e r t o l t  B r e c h t
 
Bütün Oyunları
 
Açıklamalı Berlin ve Frankfurt 
 
Baskılarından 
 
Yayma Hazırlayanlar 
 
VVerner Hecht 
 
Jan Knopf 
 
VVerner Mittenzwei 
 
Klaus-Detlef Müller Türkçeye Çevirenler 
 
Ahmet Cemal 
 
Aziz Çalışlar 
 
Yücel Erten 
 
Özdemir Nutku 
 
Filiz Ofluoğlu 
 
Yılmaz Onay 
 
Ayşe Selen

B e r t o l t  B r c c h t
 
Cilt 8
 
Cesaret Ana ve Çocukları 
 
Lukullus’un Sorgulanması (1940) 
 
Lukullus’un Sorgulanması (1951) 
 
Lukullus’un Mahkûmiyeti 
 
Sezuan’ın İyi İnsani
 
Tiirkçesi 
 
Ayşe Selen 
 
Ahmet Cemal 
 
Özdemir Nutku
 
Dokuz Eylül Ünivers ».* 
 
Güzel Sanatlar Fak.cce
 
K Ü ! v H - İV E .6 I
 
i K7-'lhio i İ2./323
 
i Tasnif Ne
 
_______
 
(Cesaret Âna ve Çocukları) 
 
(Lukullus) (Sezuan'mn iyi İnsanı)
 
MltasDOVLTÎ
 
Yayınları
 
İTEMİ
 
y^BTi Yayıncılık ud Şü

 

 

 

CESARET ANA ve ÇOCUKLARI
 
Otuz Yır Savaşlarına ait Bir Tarihçe1 (Mutter Courage und ihre Kinder)
 
(Eine Chronik aus dem Dreissigjâhrigen Krieg)
 
Türkçesi Ayşe Selen

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LUKULLUS'UN 
 
SORGULANMASI
 
(Das Verhör des Lukullus) Bir Radyo Oyunu 
 
[ 1940 Metni ]
 
Türkçesi 
 
Ahmet Cemal

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

LUKULLUS'UN 
 
SORGULANMASI
 
(das Verhör d es Lukullus) [ 1951 Metni ]
 
Türkçesi 
 
Ahmet Cemal

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

126 Lukullus'un Sorgulanması (1951) KÖLELER
 
Evet, hiçliğe gönderin onu! Daha ne kadar Oturacaklar o ve onun gibi 
 
İnsanlıkla ilgisizler insanların başında ve Tembel elleriyle kanlı savaşlarda Halkları birbirine kırdıracaklar?
 
Daha ne kadar Biz ve bizim gibiler dayanmalıyız onlara? 
 
HEPSİ Evet hiçliğe gönderilmeli o ve onun gibi 
 
Herkes! ÖLÜLER MAHKEMESİNİN SÖZCÜSÜ Ve kalkıyorlar yüksekteki yerlerinden, Almak için pelcçok elleri, Yemek için pek çok ağızlan olan Açgözlülükle her şeyi toplayan 
 
Yaşamaktan hoşlanan geleceğin sözcüleri. SON

LUKULLUS'UN 
 
MAHKÛMİYETİ
 
M iizik: Paul Dessau
 
T iirkçesi Ahmet Cemal

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

148 Lukullus'un M ahkûm iyeti Savaşta öldü.
 
Balık satardım Forum'daki pazarda. Dendi ki günün birinde, Asya savaşmdan Dönenleri getiren gemiler Girmiş limana. Koştum pazardan Ve saatlerce bekledim Tiber kıyılarında Boşalırken gemiler ve akşam olduğunda Boşalmıştı hepsi, geçmemişti oğlum güverteden. Faber, oğlum Faber 
 
Karnımda taşıyıp büyüttüğüm Oğlum çıkmamıştı. Esintili olduğu için liman, geceleyin 
 
Yükseldi ateşim ve ateşliyken Sürdürdüm oğlumu aramayı, derken Daha çolcüşüyüp öldüm, geldim 
 
Bu gölgeler ülkesine ve yine aradım. Faber, diye seslendim, buydu çünkü adı. Faber, oğlum Faber 
 
Kamımda taşıyıp büyüttüğüm Oğlum Faber. Ve koştum gölgelerin arasında 
 
Faber diye seslenerek, ta ki bir kapıcı Orada, savaşta ölenlerin kampında Kolumdan tutum şöyle diyene kadar: Bak ana, çok Faber var burada. Nice Anaların oğullan, çoğu, ama çoğu kaybolmuş Gelgelelim unutmuşlar oğullar adlarmı. Yalnız orduya yazılmaya yararmış^ Ama gerekli değilmiş artık burada. Ve analarına Rastlamak istemezlermiş, anaları onlan Kanlı savaşlara gönderdiğinden bu yana. Faber, oğlum Faber 
 
Karnımda taşıyıp büyüttüğüm Oğlum Faber. Ve kaldım öylece, yakalanmış kolumdan Takılıp kaldı seslenişlerim gırtlağıma.
 
Susup döndüm, istemiyordum artık Oğlumun yüzüne bakmayı. ÖLÜLER YARGICI Karandır mahkemenin: Ölenin anası 
 
Anlamaktadırlar savaştan.

 

 

 

 

 

 

SEZUAN'IN IYI İNSANI
 
(Der gute Mensch von Sezuan)
 
Türkçesi 
 
Özdemir Nutku

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(Birbirlerine girerler. R aflardan m allar düşm eye başlar)
 
SHEN TE (Ç aresiz) Durun, yapmayın, dükkâna zarar vermeyin! Burası bana Tanrıların armağanı! Ne isterseniz alın, ama dükkânımı yıkmayın! KADIN (Kuşkulu) Burası düşündüğümden de küçükmüş. Keşke teyzeyle ötekilere hiç sözünü etmeseydik. Bir de onlar gelirse 
 
buraya sığamayız. GÖRÜMCE Shen Te de, surat ediyor zaten.
 
(D ışardan sesler duyulur ve kap ı vurulur)
 
SESLER Açsanıza kapıyı, biz geldik! KADIN Sen misin teyzeciğim? Ne yapacağız şimdi? SHEN TE Benim güzel dükkânım! Umutlarım yokoldu! Daha açılmadan, dükkânım, dükkânlıktan çıktı! 
 
(S eyircilere)
 
Küçük cankurtaran sandalı Batar gider derinlere:
 
O kadar çok ki denize düşenler Hırsla tutunmuşlar kenarına.
 
SESLER (D ışardan) Açsanıza şu kapıyı!
 
ARA OYUN
 
BİR KÖPRÜ ALTI 
 
Sezuan'nm İyi insanı 172
 
(Wang, ırm ak kıyısında büzülm üş oturm aktadır)
 
WANG (Ç evresine bakınır) Etrafta çıt yok. Tam dört gündür burada gizleniyorum. Beni burada bulamazlar, onun için gözlerimi dört açıyorum. Onların geçeceğini bildiğimden buraya geldim. Köp­ rüyü ikinci gün geçtiler; tepemde ayak seslerini duydum. Artık uzaklaşmış olmalılar. Kurtuldum sayılır.
 
(Sırt üstü uzanır. Uyur. M üzik. B ir köy e aydınlanır ve Tanrılar 
 
gözükür)
 
WANG (Tokat yiyecekm iş gibi kolunu yüzüne siper eder) Hiçbir şey söylemeyin, ben her şeyi biliyorum! Sizi konuk edecek kimseyi bulamadım. Evlerine kimse sizi almak istemedi! İşte şimdi öğ­
 
rendiniz! N'olur gidin buradan!

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

(Shui Ta donm uş, arkasından bakakalır. Sonra aceleyle arka bölm eye 
 
geçer)
 
SUN (Seyircilere) Demek Shen Te gebe ha? Vay canına! Kazıklandım! Bunu hemen kuzenine söylemiştir; bu alçak herif de kızı burdan sepetlemiştir. Mutlaka şöyle demiştir: "Çocuğun babası işi çak­ madan pılmı pırtım topla ve toz ol burdan!" Bu yapılır mı? İn­ sanlık mı bu? Bir oğlum olacak ha! Dünyaya küçük bir Yang gelecek! Ama ne oluyor. Kız ortadan kayboluyor, beni de domuz gibi çalıştırıp anamı ağlatıyorlar. (İyice öfkelen ir) Bir de başıma şapka oturtup gözümü boyuyor! (Şapkayı ayaklanrun altında 
 
ezer) Zorbalar! Haydutlar! Çocuk hırsızları! Kızcağızı koruyacak da kimse yok! (İçerden bir ağlam a işitilir, durup dinler) Biri mi ağlıyor? Kim acaba? Şimdi durdu. İçerde kim ağlayabilir? Şu pişkin it Bay Shui Ta ağlayacak değil ya. O zaman kimdi ağlayan? 
 
Hem sonra sabahlan pirinci kim koyuyor kapıya? Yoksa kız buralarda mı? Belki de içerde saklanıyordur? Arka bölmede ondan başka kim ağlayabilir? Bir buldum mu işim iş demektir. Eğer gebeyse onu mutlaka bulmam gerekiyor!
 
(Shui Ta bölm eden çıkar. K apıya g id er ve yağm uru seyreder)
 
SUN Söyleyin, nerde o? SHUİ TA (Elini kald ırıp  Sun'u susturur, dışarıyı din ler) Bir dakika! Saat dokuz. Ama bugün bir şey işitilmiyor. Yağmur sesi bastı­ rıyor. SUN (A laycı) Ne işitmek istiyorsunuz?
 
SHUİ TA Posta uçağını. SUN Güldürmeyin beni.
 
SHUİ TA Uçmak istediğinizi söylemişlerdi bana. Yoksa artık ilgi­ lenmiyor musunuz?
 
SUN Ağzımı anyorsanız söyleyeyim, bu yeni işimden hiçbir şikâ yetim yok. Zaten gece görevinden de pek hoşlanmam. Posta pilotluğu 
 
ise gece görevidir. Fabrikayı çok seviyorum. Hem sonra, yolcu­ luğa çıkmamış olsaydı bu fabrikanın sahibesiyle evlenmiş ola­
 
caktık. Yolculuğa çıktı, değil mi? SHUİ TA Bunu niye soruyorsunuz? SUN Kim bilir! Belki de hâlâ ona karşı ilgi duyuyorumdur. SHUİ TA O bunu duysaydı hoşuna giderdi. SUN Ona her zaman ilgi duymuşumdur. Ama eğer onun özgürlüğü elinden alınıp bir yere kapatılmışsa, buna göz yummam, bilmiş olun! SHUİ TA Bunu kim yapabilir ki? SUN Siz yapabilirsiniz!
 
(Sessizlik)
 
Sezuan'nm iyi insanı 231

 

 

 

Sezuan'mn İyi insanı 235 SUN (Şaşkın) Ama biri vardı orda, ağlıyordu.
 
ARA OYUN
 
VVANGTN YATTIĞI YER
 
(M üzik. Wang'm düşünde Tanrılar son kez görünürler. Ç ok d e­ ğişm işlerdir. Uzun yolculukları, yorgunlukları ve kötü deneyim ler 
 
geçnm iş olm aları onları tanınm ayacak kadar perişan durum a g e­ tirm iştir. Bin şapkasını kaybetm iş, diğeri d e ayağını tilki kapanm a 
 
kaptırm ıştır. H er üçü d e yalınayaktır)
 
WANG Hele şükür gelebildiniz! Shen Te’nin dükkânında çok kötü şeyler oldu, efendilerim! Shen Te aylardan beri ortada yok, yol­ culuktaymış! Kuzeni Shui Ta, kızın bütün malına kondu. Ama 
 
bugün tutuklandı. Dükkâna sahip olmak için Shen Te'yi öldür­ düğü söyleniyor. Ben pek inanmıyorum bu söylenenlere. Dü­
 
şümde Shen Te’yi gördüm; bana kuzeni Shui Ta’nm onu hap­ settiğini söyledi. Ah efendilerim, hemen gelin ve bulun onu. 1. TANRI Bu korkunç bir şey. Bütün çabalarımız boşa gitti desene. O kadar az iyi insana rastladık ki, rastladıklarımız da insanca yaşamıyorlardı. Elimizde kala kala bir Shen Te kalmıştı. Örne­ ğimiz oydu.
 
2. TANRI Hâlâ iyi kalabildiyse yine de olur! WANG İyi olduğu kesin, ama ortadan yok oldu!
 
1. TANRI Yandık desene. 2. TANRI Kendine gel. 1. TANRI Ne diye? Eğer Shen Te bulunamazsa, bize işten el çekti­ rirler. Ne biçim bir dünya bu? Her yanda sefalet, bayağılık, pislik! Doğayı da katletmişler. Güzelim ağaçları tellerle idam etmişler. Dağların ötesinde duman bulutlarından göz gözü görmüyor. Gök gürültüsünün yerini top sesleri almış. Bütün bunların ara­ sında paçasını kurtarabilen tek kişiye rastlamadık. 3. TANRI Ah Sucu Wang, meğer ne öldürücüymüş yasalarımız! Korkarım, törelerimizdeki Tanrı buyruklarım, baştan başa silip yerine yenilerini koymak gerekecek. İnsanlar sırf canlarım kur- " tarmak için öylesine çırpınıp duruyorlar Ta. . İyilniyet, onları uçurumun kenarına getiriyor, iyi bir iş gördüler mi de boylu- yorlar uçurumun dibini. (Ö teki Tanrılara) Böyle bir dünyada yaşanmaz, bunu kabul edin!

 

 

 

 

 

kalır) \
 
2. TANRI Shen Te! / SHEN TE Evet benim. Hem Shui Ta, hem Shen Te'yim. j
 
Benim ikisi de. | Şu eski buyruğunuz var ya 
 
İyi ol ve yaşa, diye İşte yıldırım gibi o böldü beni ikiye63. Bilmiyorum neden? Başkalarına iyilik derken Kötülük ediyorum kendime64. Çok zor, kişinin yardım etmesi Başkalarına ve kendisine.
 
Ah, öyle zor ki şu sizin dünyanız! Yardıma muhtaç olanlar öyle çok ki,
 
Çoğu öyle umutsuz ki! Elini uzatsan kolunu kapıyor yoksullar Onlara yardım edenlerse 
 
Kendileri yoksullaşıyorlar! Göz göre göre açlıktan ölürken biri 
 
Kim kötü olmak için direnebilir ki? Nereden, neyi alsaydım 
 
Herkesin ihtiyacı varken? Kendimden alabilirdim ancak!
 
Ama bu da yıkıp geçti beni! İyi niyetimin yükü beni yerle bir etti. Oysa haksız davrandığımda 
 
En iyi etleri yiyerek Böbürlenerek dolaştım etrafta! Bir terslik var sanki şu sizin dünyanızda. Niçin kötüler Ödüllendiriliyor da Sert cezalar bekliyor iyileri? Ben de şımarmak İsterdim herkes gibi!
 
Ben de bu yaşamdan çok şey öğrendim Çünkü analığım sokakta büyütmüştü beni! Sokaktan öğrendim gözü pek olmayı. Başkasının acısıyla kahroluyordum,
 
Yoksulluk kudurtuyordu beni. Ve işte o zaman değiştiğimi hissederdim 
 
Dilim damağıma yapışırdı. Ağızdaki sigara gibi5 tat verirdi iyi sözler. Hep mahallinin meleği olmak isterdim.
 
Sezuan'nm İyiInsaıu 241

 

 

244 Sezuan'mn İyi insanı
 
SONDEYİŞ
 
(Bir oyuncu perdenin önüne çıkar, özür dilerm iş gibi seyirciye Son- 
 
deyiş'i iletir)
 
Değerli seyirciler, söylenmeyin sakın: Böyle bilmemeliydi oyun, biliyoruz. Yolumuzu aydınlatan bir altın masaldı67. Elimizde, işte bu acıklı sona vardı. Biz kendimiz de uğradık düş kırıklığına Perde kapandı, karşılık verilmedi hiçbir soruya. Size bağlıdır bizim tüm yaşamımız Sız de tiyatromuzun tadını çıkarmalısınız. Ne yazık ki, saklayamayız bir gerçeği sizden: Salık vermediniz mi bizi dostlara Kilit vurmamız gerekir tiyatronun kapışma!
 
Oyuna bir son bulamayışımız korkumuzdandır belki, Bizimki olağan. Ne dersiniz, nasıl bitmeli?^ Parayla bile bir son bulamadık oyuna.
 
İnsan mı değişmeli, dünya mı yoksa? Başka Tanrılar mı olmalı? Ya da hiç mi olmasın Tann! Şaka değil, gerçekten fırlatıp atılmışız! Tek çıkar yol bu karmaşada: Siz kendiniz düşünün bütün bunları, Ne türlü yardım etmeli ki iyilere bu dünyada Doğru dürüst yaşayabilsin ömrü boyunca. Sayın seyirciler, hadi, bir son bulun bu oyuna. . Güzel bir son olmalı, olmalı olmalı, olmalı!
 
SON

AÇIKLAMALAR
 
T ü r k ç e s i
 
Ayşe Selen C esaret A na v e Ç ocukları
 
Ahmet Cemal Lukullus
 
Özdemir Nutku Sezuan'm  İy i insanı

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

AÇIKLAMALAR
 
LUKULLUS'UN SORGULANMASI 
 
LUKULLUS’UN MAHKÛMİYETİ
 
Türkçesi 
 
Ahmet Cemal

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

298 Açıklamalar
 
Lukullus'un Sorgulanması [1951 Metni] 56. (116,3f) 1939'da...çıkışından ön ce... yazılan ] "Radyo Oyu­
 
nlunun metni, İkinci Dünya Savaşı başladıktan sonra kaleme alındı (5-12 Kasım 1939). Burada basılan, 1939/40 tarihli radyo oyununun metni değil, fakat 1951 tarihli, üzerinde değişiklik yapılmış metindir. 
 
Lukullus'un M ahkûm iyeti operasınm metni, 1940 tarihli metni değil, bu metni temel almıştır.
 
'^57. (117,5) büyük Lukullus ] Karş.DN. 12. 58. (117,7) Yedi kralı tahtından eden ] Karş. DN. 13. 59. (117,13) filozof hocası 1 Karş. DN. 14. 60. (117,18) katılırken artık gölgelere ] Karş. DN. 16. 61. (117,27) bir zamanlarki zaferlerini ] Karş. DN. 15. 62. (117,30) ik i Asya'nın korkusunu 1 Burada Asya, kıtayı değil, fakat (Bergama Krallığının "Asia" diye nitelendirilmesinde olduğu gibi) bir bütün olarak Roma İmparatorluğunun Asya'daki topraklarını göstermektedir. Burada büyük bir olasılıkla 3. Mithridates Savaşı sı­ rasında Roma'ya düşman iki Küçük Asya Krallığı olan Pontus ve Ermenistan belirtilmek istenmiştir. 63. (117,31) Roma'nm ] Augustus'tan beri imparatorlukta, eyalet 
 
kültünde "urbs Roma"nm (Roma Kenti'nin) "deaRom a” (Tanrıça Ro­ ma) şeklinde kutsallaştınldığma rastlanmaktadır; "Roma'nın ve 
 
tanrıların sevgilisi" söylemi de, büyük bir olasılıkla, buna bir do­ kundurma yapmaktadır. 64. (117,35) devden ] Plutarkhos (Bölüm 11), Sallustus'un (H is- 
 
toriae, fragman 3,42) develeri Romalıların ilk kez Lukullus'un Asya seferi sırasmda gördüklerim iddia ettiğini, fakat eski Afrika savaşları düşünüldüğünde bunun olasılık dışı olduğunu belirtir. 65. (117,39) K oıin tos] Antikçağm en bilmen ve en değerli madeni olan tunç, Korintos'tan gelmedir. 66. (118,25) ta H indistan'a kadar g itti] Karş. DN. 17. 67. (118,27) çoktan tükenm işti ] Karş.DN. 18. 68. (118,30) Pom peius'tan da büyüktü ] Karş. DN. 19. 69. (119,18) Kapadokya ] Karş. DN. 20.
 
70. (120,3) Z afer takuun ] Karş. DN. 21. 71. (120,27) okum a kitaplarında ] Karş. DN. 22. 72. (120,37) Pontus] Mithridates'inkrallığı. 73. (120,38) üçG alya'yı ] Bu söylem, Caesar'in Galya Savaşı'ndan sonraki eyalet düzenine ilişkindir: G allia belgica, G allia aquitania ve
 
Ayrıca karş. Brecht'in Lukullus'un Zafer Ganimetleri adlı öyküsü.

 

 

 

 

AÇIKLAMALAR
 
SEZUAN'IN İYİ İNSANI
 
T ü r k ç e s i  
 
Özdemir Nutku

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BRECHT'in 
 
YAZILARI, NOTLARI
 
Cesaret Ana ve Çocukları 
 
Lukullus 
 
Sezuan'm İyi İnsanı
 
T ü rkçesi:
 
Ayşe Selen (C esaret Ana ve Çocuktan) Ahmet Cemal (Lukullus)
 
Özdemir Nutku (Sezuan'm  İyi İnsanı)