Kafatası

Ocak Başuıda

Kafatası

Bir O/ii Eti

L'ııutulaıı Adam

Bu Bir Riiyadır

...

•

Nazım Hikmet

•

Kafatası ·

ADAM YA 'tiNLARI

(Q1987

.

Bu kitabın tüm baldan Anadolu Yayıncılık A.Ş. 'nindir.

Nlzurı Hi"--t'ilı 1iim ,.,.,.,_ T�··

w lmUiJ Wllln Aııadollı

A.Ş. '11indir. Alllldolu Y111Wılılc A.Ş. yıızlh izilı lllllllffllllluı Nlzurı

lıifbir Yf/11111 fHI'f" ytı dlı biUJilı ohuM .,�. tiy.ıro, film Yil dil

rtlilyo W lllnizyOIMII� W IMıktı � qlmmwz W blltıtıi/IIIIIIU.

Birinci Basım: Eylül 1989

İkinciBasım: Eylül1990

Üçüncü Basım: Ocak 1991

Dördüncü Basım: Ekim 1991

�

Beşinci Basım:

bat 1992

Altıncı Basım: ubat 1993

Yedinci Basım: kim 1993

Sekizinci Basım: Temmuz 1994

Dokuzuncu Basım: Şubat 1995

Kapak Düzeni: Aydın Ülken

95.34.Y.0016.356

ISBN 875-418-030-X

. Nazım Hikmet'in bütün yapıtlarını (şiirlerini, oyunlarını, romanlarını,

öbür düzyazılarını) bir araya toplayan bu dizi kitaplarda kronolojik sıra

uygulanmıştır.

Yalnız şiir bölümünde, şairin çocukluk ve çıraklık dönemi ürünleri (ki

bunları kitaplarına almadılı gibi, birçoAunu dergilerde de yayımlamamıştır)

ayrı bir ciltte toplanarak şiir kitapları dizisinin en sonuna konmuştur. Bu cilt

�airin yetişme yıllarındaki gelişmelerini izlemek isteyenler içindir.

·

Şiir bölümündeki sıralama, şairin saAJıtında yayımlanan, ya da kendi

düzenledip ama yayımlandıklannı görmedili kitaplannın yayın, ya da

düzenleome tarihlerine, kitaplarına girmemiş olan şiirlerinin ise yazılıt

tarihlerine aöredir. Yazılış tarihleri kesinlikle belirlenemeyen şiirlerin yerlerinde kaymalar olabilir. Başta. kitapların yayın tarihlerine göre sıralama yapılırken de (iç düzenleri oldutu gibi korundulu için) şiirler yazılq

tarihlerine göre dejil, şairin gönlüne göre bir sıralama içindedirler. Amaç çetitJi dönemlerdeki şiirlerin birbirine kanşmaması olduiundan. bu tür yer

dejittirmelerin gelitmeleri iZleme açısından fazla bir sakınası bulunmadılı

açıkhr.

·

Elinizdeki yeni derlemeyle, birbirini tutmayan _çeşidi miisvecldelerden

yola çıkan, savruk, 6zcnsiz, acele basımlardaki kargapya, sıraunda anillllll

zcdeleyen diz&i düzelli yanittianna son verilmiftir.

Y AZIIMA AlliBII: ADAM YA YDLW. iOYOIDIII! CADllliSI 0çYoL MIVlll, NO: J7 rıwı..M.fSTANBUL

.

Ta: 215 21 SI (121111) 111.0: ADAMYAY 'I'I!U!U: 26534 ndıı ır PAX: %76 'l7 �

Nazım Hikmet

•

Kafatası

Oyunlar : 1

Ocak Başında

Kafatası

Bir Ölü Evi

Unutulan Adam

Bu Bir Rüyadır

\

OCAK BAŞlNDA

�anzurn Piyes 1 Perde

Yazılışı : 1920

OCAK BAŞlNDA

Şahıslar:

I. İhtiyar

Il İhtiyar

. .

I. İhtiyann Kızı

Bir Kadın

Bir Genç

Vaka sonbahar nihayetinde cereyan eder.

(Sahne: Bir kır evinin alt katı. Sağ da bir ocak, karşısında iki koltuk,

sol tarafta bir kapı, yanında bir sedir. Karşı tarafta sokak kapısı, iki

yanda cam/ı iki pencere. Pencereden dağa doğru giden yollar

görülür. Vakit akşam ...

Yolcu kıyafetiyle ll. İhtiyar, evin sahibi olan I. İhtiyar'la kapının

önünde kucak/aşmıştır/ar. Bir müfldet sonra ayrılırlar.)

·

BİRİNCİ MECLiS

I. İhtiyar, II. İhtiyar

I. İHTiYAR:

(ll. İhtiyarı sarsarak)

Sen misin?.. Sen misin? ..

II. İHTİY AR:

Ta kendisi!

I. İHTiYAR :

(Büyük bir hayret/e)

.. -Ne?

II. İHTİY AR :

(Serzenişle)

Şaşı�dım doğrusu ben bu ha:line,

9

OCAK BAŞlNDA

İnsan unutur mu böyle çabucak?

(E/an mütereddit olan I. ihtiyara bakarak)

Hala şüphedeysen gözlerime bak.

(Bir müddet göz göze bakışırlar.)

Artık eminsin ya?

I. iHTiYAR :

(II. lhtryann boynuna sanlarak)

Kardeşim!..

II. İHTİY AR :

Ağla ...

Ağlayalıın ...

(Bir müddet sükut) ·

Bilsen o son vedala

Kalbirnden ne derin bir şey kayboldul

(Aynlırlar.)

Her ikimizin de gözleri doldu

Ağladık kocaman çocuklar gibi ...

(/(endisine hayretle bakan I. İhtiyan görerek)

Fakat yine senin şüphen var gibi! ..

I. İHTİYAR :

Hayır, yalnız seni ...

(Birden susar.)

II. İHTiYAR :

(Merakla)

Eeee? ..

I. İHTiYAR :

(Tebdili tavırla)

Hiç, bir şey değil...

Haydi gel kardeşim gözlerini sil.

·

·

(Pencereye yaklaşır/ar.)

Göreyim ışığa çevir yüzünü,

(Bir müddet bakışırlar.)

O ayrıldığımız acıklı günü,

Yirmi yıl evveli batırlasana ...

(Durur.)

Ben böyle yakından baktıkça sana·

lO

OCAK BAŞlNDA

Önümde seneler kımıldanıyor,

Kalbirn asırlan aştım sanıyor.

·

(Durur, sonra birden)

. Nerdeydin? .. Ne yaptın? .. Anlat bakalım!

Il. iHTiYAR :

.

,

(Yo7glin bir sesle)

Şimdi bu sözleri biz bırakalım.

Maceram hem uzun> hem de çok kısa,

Senelecim bomboştur içten bakılsa!

(Konuyu değqtinnek isteyerek koltuğa otururken)

Demek k1 sahiden tanımadın ha?

Eğer on yıl sonra gelsem bir daha

Belki kovaçaksm beni kapmdan;

Artık bunaınışsm, eminim bundan. ·

I. iHTiYAR :

(BunamJ� sözünden müteessir, kı7gın bir sesle)

Belki de haklısın... birden şaşırdım,

Bunadım doğrusu ...

Il. İHTİYAR :

(Gülerek)

Gönlünü kırdım,

Bu kadar da çabuk güceome canım.

I. İHTİY AR :

.

(Ağır ve müteessir)

Dinmiyor bir türlü bak helecanım,

Bilsen ne kadar da �ok değişmişsin.

II. iHTiYAR :

(Gayet tabii)

Bu sözü söylerken titriyor sesin,

Elbette değiştim; ihtiyarladım.

İleri atılan her ·yeni adım

Yüzde bir çizgiyi fazlalaştınr.

I. İHTiYAR :

(Birden kızgın)

Mantığın insana haddi aştınr.

ll. İHTiYAR :

u

OCAK BAŞlNDA

Kalbe de ak düştü, saçianın gibi

Sakin düşünüyor ...

I. İHTİYAR :

(Müteessir ve arzulu)

Böyle bir kalbi

Taşıyabilseydim göğsümcJe bir gün ...

II. İHTİY AR :

Yine sustun ... Sonra? ..

I. İHTiYAR:

(Yavaş bir sesle)

Günlerim büsbütün

Bir rüya içinde geçebilirdi. ..

ll. İHTİYAR :

(Bu cevaptan Şaşkın, müteessif)

Böyle hangi şeytan kafana girdi?

Hangi lanetli söz ...

I. İHTiYAR :

(Sözünü keserek) Yeter!

II. İHTiYAR :

Dinle!

1. İHTiYAR :

·Dur!

II. İHTİYAR :

Öyleyse gel şöyle karşıma otur ...

. (1. ih!iyar koltuğa oturur. Ocağa bakarak)

Şimdi seviyorum ocak başını,

Bizlerin bu en son arkadaşım.

I. iHTiYAR :

Adam sen de!

II. İHTiYAR:

Evet, heyhat, ihtiyar

Bu küllü ateşten teselli arar;

.

Emin ol, yegane dostumuz odur.

ı. İHTiYAR:

Böyle bir düşünce beni korkutur.

1 2

OCAK BAŞlNDA.

II. İHTİY AR :

(De11amla)

Sonra, ocak başı ne hoştur bilsen!

Şöyle bir koltuğa gömülüp de sen

Kızaran küllerde rüya gördün mü?

I. İHTiYAR :

(Mütereddit)

Hayır, ben doğrusu ... Şey ...

II. İHTİY AR :

(Filozof)

Ya... gördün mü? ..

Ne diyordum, evet, öyleyse dinle

Başbaşa kalıqca kendi kendinle

Koltuğu çekersin ocağa karşı;

·

Kışın da gül açan bu bağa karşı.

Solgiın avuçların kırrİıızılaşır,

Gözlerin içinde yıldızlar taşır,

Damda u�ldasın, bırak rüzgan,

Sen dinlerken hafif çıtır.tıları,

Eğilip. dalarsın külde korlara,

Kapanır içinde her eski yara,

Kalbine ılık bir baygınlık dolar.

Gitgide ocakta kızıllık solar,

Gitgide;· ...

(Birden susar, /. ihtiyara bakar.)

Fakat sen diniemiyorsuni

I. İHTiYAR :

(Dalgınlıktan uyanarak)

\

Hayır, dinliyorum ... ha . ne diyordun?

. ·

ll. İHTiYAR :

Anladım, boş yere söylenmişirn ben.

Yalnız bir köşede hayatı geçen

Her ihtiyar bilir bu hali mutlak!

I. İHTİY AR :

'

(Mustehzi)

Çok yanlış düşündün bu sefer de bak.

13

OCAK BAŞlNDA

II. İHTİY AR :

Niye- yanlış?

I. İHTiYAR :

Çünkü, yalnız değilim.

II. İHTiYAR :

(Müstehzi)

Arkadaşın olan o bahtiyar kim?

I. iHTiYAR :

(Mesut ve mağrur)

Kızım!

II. İHTİYAR :

Kızın mı?

I. İHTİYAR :

Görsen, ııe kadar

Güzel, sırma saçlı bir çocuğUm var.

Kırlara çıkmıştı nerdeyse gelir ...

Gelir, boş kalbirnde sesi yükselir.

II. İHTİY AR :

(Helecan içinde)

.

Güzel mi? İsmi ne? Haydi' cevap ver!

Sen böyle daima susarsan eğer

Ben şimdi meraktan çadayacağım.

I. iHTiYAR :

(Müstehzi)

1

Bir odun atıver söndü ocağım.

II. İHTİYAR :

(D•rgın)

Hain!

. (Kt.ıpı tar•fındt:ın •yil/ı sesleri i,ıitilir.)

I. İHTİYAR:

Dur, üzülme, geliyor itte!

II. İHTİYAR :

(YII'll/11 bir sesle)

Öldüren bir şey var bu bekleyişte ...

(Kt.ıpı tarll/mdtın bir luhleah•, sonr• genç 'lle neıeli bir sesin

sözleri i,ıitilir.)

14

OCAK BAŞlNDA

·KIZ : (Dqandan)

Baba açılınıyor bir türlü kapı,

Çiçekler düşecek, ne aksilik bu!

(/. İhtiyar kapıyı açar, kucağında kuru. dallar, yanak/an

kızarmış, üstünde bir yeldirme, baş örtüsü açık, san saçlı bir

genç kız ihtiyann boynuna atılır, dallar yere düşer.)

.İKİNCİ MECLiS

Evvelleiler, I. İhtiyann kızı

ı. İHTiYAR :

Çiçekler nerde ya? Kuru dal bunlar ...

.

KIZ : (Şımank)

Peki, ne yapalım, şimdi sonbahar .

. (Kız babasından aynlır ve ayakta kendisine bakmaleta olan

Il. İhtiyan görür.)

Aaa... Baba, bu da kim?

II. İHTİY AR :

' Ne kadar güzel!

Yabancı değilim, korkma kızım, gel!

I. iHTiYAR :

·

.

Babanın eski bir arkadaşı.

II. İHTİY AR :

Uzat da öpeyim o güzel başı.

(İhtiyar kızın alnından, kız da ihtiyann elinden öper.)

KIZ: (Şımank)

Doirusu ben sana dargınım, baba.

I. İHTiYAR :

Nedir bu cezaya sebep acaba?

KIZ : Alay ediyor.sun ...

ıs

OCAK BAŞlNDA

I. İHTiYAR

Ne zaman, kimle?

KIZ (Yerden dallan toplayarak)

Benim bu zavallı çiçeklerimle ...

(Il. ihtiyara dönerek)

Hakitım yok mu ama, söyleyin kuzuni?

II. İHTİY AR :

Evet, hem ...

KIZ (İhtiyann sözünü keser, yorgun ve şımank)

Y oruldum, hem de susuzum .

. Nereye koymuşum? Sürahi nerde?

I. İHTiYAR :

Galiba görmüştüm demin içerde.

(Kız içerki odaya girer. İhtiyarlar bir müddet ıırkasından

bakarlar.)

ÜÇÜNCÜ MECLiS

/. İhtiyar, II. İhtiyar

II. iHTiYAR :

(Kızın arkasından uzun uzun bakarak)

Kocaman bir bebek, gelinlik bii kız, ..

·

Güzel bir ...

I. iHTiYAR :

(Sö· üinü keserek telaşla)

Teşekkür ederim, yalnız,

Bu sözü söyleme yanında onun!

II. İHTİY AR :

, ·

Hangi sözü?

I. iHTiYAR :

(Korkarak) Gelin1

II: İHTİY AR :

16

OCAK BAŞlNDA

Senin ruhunun

Çok aniaşılmayan taraflah var.

Her kız bu y�tayken bin hülya kurar,.

Nurunu sayıklar bir ,beyaz g\inün,

Rüyada eşini görür 'gönlünün.

.

I� İHTİY AR :

(Hiddetle)

O göremez!

Il. İHTiYAR : Niçin?

I. İHTiYAR :

(Boğuk bir sesle) Çünkü var ...

II. İHTİY AR :

Ki )

m.

· I. İHTİY AR :

Ben!

Il. İHTİYAR :

Sen mi? Sen mi?

I. İHTiYAR :

E vet, babası' sağken

·

Başka eş olamaz onun gönlüne!

II. İHTiYAR :

Ne kıskanÇ ruhun var, ne garipsin, ne . . ,

.

I. İHTiYAR :

, (Y alvaran bir sesle)

Bağırma, duyacak, acı halime,

Kalbirnde yaşayan son hayalime! .

(Bir müddet sükutr)

(Ocağın kızıllığı daha canlı görünür, odanın i9 yavaı yava�

karanr.)

QÖRDÜNCÜ MECLiS

Evvel/ei/er, Kız

(Kız koşarak, elinde sürahi, odaya girer, ocağın başına gider oturur,

17

.

OCAK BAŞlNDA

ellerini ısıtır. Yüz üne kızıllık vurmuştur, sonra, arkasını döner:.

kendisine ayakta bakmakta olan ihtiyarlan görür.)

KIZ Ayakta kaldınız... Otursanıza ...

(İhtiyarlar koltuk/ara otururlar, kız kaşlan çatılmış, leendisine bakan babasına dönerek) Baba s�n bakma bu deli kıza.

Bana mı ·çatıldı kaşlann böyle?

Haydi, beni üzme, cevap ver, söyle!·

(Başını babasınm dizine kor.)

Yine dizlerinde başım dinlensin .

. Baba, bilirsin ki her şeyim sensin ..

Bir daha gülernem sen darılırsan, .

Böyfe üzülmezdim gönlümü kırsan.

Bana darılmadın değil mi?

I. iHTiYAR :

(Memnun)

·Evet.

II. İHTiYAR :

Kıskandım doğrusu, bu ne, ,muhabbet!..

I. İHTiYAR :

Biricik kızımın ben delisiyim.

KIZ Yaa! Ben de babamın sevgilisiyim!

Hem de sonuncusu ...

II. İHTiYAR

Tuhaf şey!

KIZ :

Neden?

II. İHTirAR

Sevgili ne demek bilir ıriisin sen?

KIZ (M ütereddit ve �fıyetle)

Elbette.. Mesela.. Şey, babamla bizr

İki ayrılmayan eş sevgiliyiz... ·

18

OCAK BAŞlNDA

I. İHTiYAR :

(Sözü kapamak, emeliyle)

Ben onun eşiyim, o benim eşim!

Il. İHTiYAR :

(Canı sıkılarak)

Fazla çocuk olma haydi kardeşim.

Sözlerim çıkacak sen şuraya yaz.

Kızın bir ebedi bahar olamaz,

İhtiyar gön!Ünde alçalan kışa!

Karşı koyamazsın yaradılışa.

Belki on yıl sonra, belki de yarın,

Esiri olacak o, geıiç kollann.

Öyle genç kollar ki : heyecan verir.

Birden sarılınca bin bahar erir.

Öyle genç. kollar ki :' bir kez temasla

Koynuna düşeni bırakmaz asla!

Öyle genç kollar ki ...

I. İHTiYAR :

(Bağırarak)

Sus!

KIZ (Gayri ihtiyari)

Söyleyin siz!

Ne kapar meraklı bu sözleı:iniz ...

Il. İHTiYAR :

(Kızı göstererek)

Bir söz kımıldattı işte bu gönlü,

Doğruldu içinde uyuyan ölü.

Bak şimdi gözleri nasıl yanıyor!

İhtiyar, sen çekil, aşk uyanıyor!

I. İHTiYAR :

(Boğuk bir sesle)

Çekilmem ... Çekilmem ... Çekilmem ... Hayır!

Il. İHTiYAR :

Sen çekilmesen de zaman ayınr.

KIZ :

19

OCAK BAŞlNDA ,

(Korkarak) .

Baba!

I. İHTiYAR :

(Ağır ve müteessir bir sesle)

Gel kızım,· gel! sokul ·babana.

Güzel gözlerinle ··yeıQin et bana,

. Aynlrnayacağız değil mi?

Il. IHTIYAR :

(M üteessif)

Buıiak! ..

I. iHTiYAR :

Güzel gözlerinle taa içime bak,

Ne kadar bedbabtım arilıyor musun?

KIZ.:

·

(Ağlayarak)

Baba! Baba!

I. İliTİY AR :.

O ne, ağlıyor musun?

Söyle gözlerinde bu yaşlar niçin?

Il. İHTİYAR :

(Ağır ağır)

Bir kışın· al�dan kurtulmak için!

(Sonra tebdili tavırla mü{ik ve müteessir)

Neyleyim kardeşim, hakikat acı.

Seneler eliyle bu. bey4 tacı

Koyunca ·eğilmiş başlarımıza

Gözümüzden sızan yaşlarımıza

Hiç kimse acımaz...

·

I. iH'iiYAR :

(Boğule bir sesle)

Hayır, yalan bu! . ·

(Bir mütldet sükut.)

II. İHTİY AR :

Şimdi anlıyorum yorgunluğumu.

Y ann çıkmalıy'uiı yola ·erkenden.

Güzel kızım sana bir rica benden.

lO

OCAK BAŞlNDA

KIZ : (Y orgiln bir sesle)

·Emredinl

Il. iH'rtY AR :

. ' ' Bir yatakj bir yatacak yer.

I. iHTiYAR:

(DIIlgın/Jetan silleinerek)

Git, benim odaını arncana göster.

(lhtiyarLır bakışırLır ve bir 19 söylemeden Il Ihtiyar kızın

..

arkasından içeTki odaya girer.)

BEŞİNCi MECI.İS

I. İhtiyar

(I. İhtiyar doLııır. CamLırda'n yoLı bakar. Sonra tekrar ocağın

baıına otı�rur. Oda iyice karanr.)

AL TlN CI MECLiS

I. Ihtiyar, Kız

I. İHTİYAR :

Kızım!.. Haydi konUJ! .. Haydi ·bir §eY sor!..

KIZ :

Of! Bu gece canım çok sıkılıyor.

(Bir müddet süküt.)

ı. İHTiYAR :

, Bana biraz daha yaklaşsana.

KIZ : . (Sıkıntı/i bir sesle)

Bir hal oldu mutlak bu gece bana!

(Bir müddet süküt.)

I. İHTİYAR :

Oda kapkaranlık, lambayı yakSanal

KIZ :

21

OCAK BAŞINDA

(Üzgün bir sesle)

Baba, beni biraz rahat bıraksanal

"I. İHTİY AR :

Peki, ben yakanm ...

(ihtiyar ocağın üstündeki lambayı yakar. Kız pencere/ere

gitmijtir. ihtiyar kızın yanına giderek, dalgın, geceye bakmaktadır.)

Bana bak yavrum.

Sen böyle durdukça üzülüyorum.

Biliriinez bir elem beni eziyor,

Kalbirn her sözünden bir şey seziyor.

Bir şey ... Bir şüphe ... Bir ...

(Birden durur)

Hayır, aldandım,

Birden seni benden çok uzak sandım.

Hala bu acıyla gönlüm kanıyor.

(Elini kızın alnına götürür.)

Fakat ateşin var, alnın yanıyor.

Mutlaka üşüttün kendini yine,

Çevir de bakayım ben gözlerine.

KIZ (Başını pencereden yana çevirerek)

Karanlık ne güzel, gece ne derin!

I. İHTiYAR :

(Kızın başını kendine çevirerek)

Niye

benden gözlerin?

N�ye

bakamıyorsurt?

KIZ (Başını kurtarmaya çalışarak)

Baba, çıldırdın mı, neler diyorsun?

(ihtiyar kızın başını bırakarak geri çekilir, gözleri buyür,

hiddetli ve acı bir sesle)

I. İHTİY AR :

.

En sonra anladım, anladım, evet! ..

Şimdi benliğinde bir başka kuvvet,

Yükseltmek istiyor melun sesini.

22

OCAK BAŞlNDA

Gözlerine yaymış o gölgesini,

Gitgide çekiyor seni gönlümden.

Bu acı fazladır tahamriıülümden.

KIZ (Korkak bir sesle)

Korkutan bir şey var bu sözlerinde!

Baba korkuyorum ...

(İhtiyar kızın başın� tekrar tutarak, gözlerine bakmak işter,

kız kurtulmaya çalışır)

ı. İHTiYAR :

Dur! Gözlerinde

Mutlak o gölgeyi ben görmeliyim!

KIZ Baba, sen delisin!..

I. İHTiYAR :

Evet, deliyim!

Artık, bu şüpheyle çıldıracağım! ,

(Kızın elinden tutup lambaya sürükler.)

Yürü! lşığa gel!

KIZ (Mustarip) Ayi

I. İHTiYAR :

(Deli bir sesle)

Kıracağım!

Yürü!.. Gözlerini çevir!

(Birdenbire kapı tarafından bir gürültü duyulur, kapının

önüne bir şeyin yığıldığı hissedilir. İhtiyar, kızt .bırakarak·

Nedir bu?

KIZ Bir ses!

ı. İHTiYAR :

Bir gürültü!

KIZ

Sarsıldı kapı!

(İhtiyar elinde lamba, kapıya doğru i/erler. Kız arkasından .

. 23

OCAK B�ŞINDA

takip eder. Kapı açılır, ihtiyar lambayı yere kor, lambanın

ışığın�' yere �üzaimi'ış bir beyaz gölge vardır.)

. .

I. İHTiYAR : ·

(Eğilerek) ·

,

Bir kadın... Bayılmış ...

KIZ (Eğilerek)

Hem de ne güzel!

J. İHTiYAR :

İçeri alalım. Gel yardım et, gel!

(İhtiyar ve kız kadını kucaklannda içeri getirerek ocağın

yanındaki sedire yatınrlar.)

I. İHTiYAR : .

(Kadını yerleştirerek)

Şöyle rahat etsin... Çabuk biraz su ... ·

(Kız bir bardak su getirir. Ihtiyar kadının yüzüne serptikten

sonra ellerini ısiatarak bileklerini ovmaya başlar.)

I. İHTiYAR :

.

.

Bileklerini ov ...

KIZ (Kad�nın bileklerini ovar.)

Derin uykusu ...

I. İHTiYAR :

Değiştirmek lazım şimdi yerini.

(Kadının vaziyetini değiştirir, başını kaldınr.)

KIZ İşte, kımıldattı kirpiklerini.

I. İHTiYAR :

Nerdeyse açılır .. Bak, rengi geldi.

KIZ : Geniş nefes ald,ı ...

I. İHTİYAR :

Goğsü yükseldi ...

Belli, çok yorulmuş ...

KIZ

Üşümüş belki ... ı r

24

OCAK BAŞlNDA

I. İHTiYAR

Çabuk, bir çay pişir, durma koş!..

KIZ

Peki ..

(Kız hızlı adımlarla çıkar.)

YEDiNCİ MECLiS

I. İhtiyar, -Kadın

•

I. İHTiYAR

(Kızın arkasından bakarak)

Artık, bu güzel kız senin değildir.

Sen bu kocalmayan gönlüne bildir.

Kaybetti en yakın aşkını bile,

Ölecc:k ölmeyen emelleriyle ...

Fakat, neye olsun böyle erkenden?

(Durur.)

Böyle erkenden miL Ne deliyim ben.

(Durur.)

Hala sevilmeye ihtiyacım var.

Ne kadar çoğalsa saçımda aklar.

Gönül vazgeçmiyor bu arzusundan.

Yıllarca istemem, sevilsem bir an ...

Bir an ...

(Birdenbire baygın yatan kadına gözü ilişir. Kadına yaklaşır,

eğilerek.)

·

Bir tecrübe... Niçin olmasın?

Niçin bir dakika kalbirn dolmasın?

(Kadının üstüne eğilir, elini göğsi4ne kor.)

Sıcak .... Ateş gibi ... Hayır, deliyim.

Bu fikri beynimden ben silmeliyim.

(Kadına yaklaşır, bakar, yine uzaklaşır.)

Ne kadar da güzel... Ne kalbe yakın.

Budala hislerim beni bırakın!..

Bırakın; doyayım bir anda aşka;

ıs

OCAK BAŞlNDA

Şimdi benliğimde aşkırndan başka

Çoktan duymadığun bir ler uyandı. ·

İçimde kül olan bir ateş yandı.

(Kadına eğilir, elini göğ$iine kor.)

Yandı parmaklanm, yandı benliğim! .

.

O ihtiyar diye haykıran da kim?

Bak! .. Artık gencim ben! Artık gencim ben!..

Başımda esiyor ihtiras veren,

Çıldırtan bir aşkın deli rüzgan!

Kayboldu alnımıJı buruşuklan.

Yine dudaklanm yakabilecek! ..

(Eğilir katlını öperken kızı elinde fa)' tepsisiyle içeri girer.

Babasını o halde görünce, hayret edef:.)

SEKİZİNCi MECLiS

I. İhtiyar,· Kadın, Kız

KIZ: (OldNğN yerde k�tlarak büyiik bir hayretfe)

Baba!

I. İHTiYAR�

(Birdtn doğrNlarak, boğNk bir sesle)

Ne? .. Baba mı?

KIZ: (Korkarak) Korkutuyorsunl ..

I. İHTiYAR :

Ne? Baba mı dedin? . Ahi Yeter, susunl ..

.

Sus yavrum, sus· kızııİı� bir an unuttum.

Bir an bir hayalin elinden tuttum •..

KIZ : Ne hayali? .. Nasıl? ..

I. İHTİY AR :

.

Dur!.. Fazla sormal

Evladım, zihnini boş yere yoima.

2.6

OCAK BAŞlNDA

Bir şey anlamazsm sen bu halimden,

Ne de yükseldiğim o hayalimden ...

(Kadı� yattığı sedirde yavaş yavaş doğru/ur, etrafına bakar.)

KADIN:

(Sayıklar gibi)

Mutlak bana kızmış1 o bağırıyor ...

Of, başım ağnyor ... Başıılı ağnyor ...

(Durur. Etrafına bakarak)

Neresi burası? Ben neredeyim? ..

(Durur.) ·

O da burada mı? .. Yetişti mi?..

I. İHTiYAR

Kim?

KADIN:

O İşte... Her yerde sesi yükselen,

Beni kovalayan, ark�dan gelen ...

I. İHTiYAR:

Görmedik... Yorgunsun, dinlensen biraz.

.

KADIN:

Bir şeyim kalniadı, dinlenmek olmaz.

O nerdeyse gelir ...

KIZ: (Çay fincanını kadına vererek)

Üşüdünüz siz

Hemen soğumadan şunu içseıiiz ...

KADI�:

(Fincanı alırken)

Bilmem, vakit var mı? .. ·ya yeti.şirse? ..

Şimdi şu kapıdan içeri girse,

Mutlaka ölürüm heyecanımdan ..•

I. İHTiYAR :

· (Kendi kendine, boğ;,k ve muhteris)

Kimse ayıram az seni. yanımdan,

Benim elimdesin... Bana bağlandm ...

KADlN:

(ihtiyara dönerek)

27

OCAK BAŞlNDA

Ne diyorsunuz? ..

ı.·.İHTİYAR :

Hiç!

(Kadın çayı acele acele içerken, ağzı yanarak yüzünü ekşitir.)

Çok sıcak, yandın!

Yavaı yava§ içsen ...

KADlN:

Hayır mecburum.

. .Bunu içer içmez ben gidiyorum ...

I. İHTİY AR :

.

(Boğuk bir sesle)

Nee, gidiyor musun? .. Mudak mı?

KADlN:

Evet,

Mudak gitmeliyim ...

KIZ (Merakla)

Nasıl bir kuvvet,

Sizi bu kadar korkutan adam?

KADlN :

Sorma, onu sana ben anlacimam.

O güneş gibidi�. yaklaşılamaz.

· İlkönce kudreti anlaıılam'az.

Sonra bir kavrar ki. senin· ruhunu;

Yine bir haz ile istersin onu,

Gönlünün derdine bin dert katsa da.

Bazen fırtınayı hatırlatsa da,

Bir dua gibidir sözleri bazen.

Mağrur siizülür de gözleri bazen

Bu gurur andırır tunç ·bir heykeli.

Bazen bir çocuktur, bazen bir deli,

On� hatırlatan masala daldım,

. Artık gitmeliyim, fazla. geç kaldım ...

I. İHTİY AR :

.

(Y alvaran bir sesle)

Gitme, kal, benden de bir masal dinle

28

OCAK BAŞlNDA

Yollar korkuludur, gitme, kal,' dinle!

Şifadır nağmesi her - güzel sesin,

·

Gitme, kızim sana şarkı söylesin ...

(Kapıya #ddetli darbeler indiri/ir ve bir yüz pencereye

dayanır.)

KIZ: Kapı vuruldu ...

. KADlN:

Odur muhakkak,

İşte onun başı, pencereye bak! ..

(İhtiyar kapıya doğru i/erler.)

I. İHTİY AR :-

.

Bir kere bakalım... Değildir belki ...

KADlN:

0! .. 0!..

(İhtiyar Itapıyı açmak i�ter gibi bir harekette bulunur.)

KADlN: A ı '

ÇlllQ •••

I. İHTiYAR :

(Arkasına memnun dönerek)

Peki ...

(KApıya tekrar vurulur .. ve baş yine cama dayanır.)

KADlN:

Hayır, aç! ..

•

1.

I. IHTIYAR :

(Yor.gun ve. boğult)

Peki ...

(1. İhtiyar Itapıyı açar, genç içeri girer.)

-DOKUZUNCU MECLiS

I. ·Jhtiyar, Kadın, KJz, Genç

GENÇ:

(Genç, kadına doğru i/erler.)

Madem ki ellerim eline değdi.

;29

OCAK BAŞlNDA

Senin böyle kaçman çok beyhudeydi ...

Nafile yoruldun!

KADlN :

(Yavaş ve korkak)' ·

Evet yoruldum!

GENÇ :

(Müstehzi)

Seni ihtiyann evinde buldum; ..

Doğrusu çok emin gizlendiğİn yer ...

(Titreyen ihtiyara bakarak)

Bazen kuvvetlidir bu titrek eller ...

(Kadın, gene� yaklaşır, birden boynuna atılarak)

KADlN :

Dişierin kanatsın dudaklannu! ..

GENÇ :

(Kadını öperek)

.

Bayıl! .. Ta içinde duy rüzgirımı!..

.

' (Genç, kadından ayrılır ve· onu ellerinden tutarak kt�.pıt4zn

tarafa götürür ve kapıdan dışan bırakırken)

Haydi, şimdi beni dışanda bek,le,

Kaçma; kaybedersin beklememekle ...

(Genç, ihtiyara doğru ve müstehzi)

Sen de uyan!... Bitti gördüğün rüya.l..

I. İHTiYAR :

(Deli gibi)

Mel'un, söyle kimsin?

GENÇ :

Gençlik ve aşk! ..

I. İHTiYAR :

(Kızını göğsünde sıkarak)

Yaaa! ..

GENÇ:

(Mağrur)

Ben gencim, aşk henim, heyecan benim,

. Kiinat bir vücut, onda can benim,

Sevmek isteyenler bana sokulur,

30

OCJ\l<. BAŞlNDA

Beklenen babarı . göğsümde bulur ...

(Bu esnada II. İhtiyar kapıdan görünür. Şaşkın. Gence· ve

ihtiyara bakar.)

·

·

GENÇ:

· Ne kadar da cici ... Ne kadar güzel! ..

Babara gidelim, gel! Benimle gel! ..

(Genç uzaklajır, kız yavaş yavaş babasının kolJimndan

kurtulur)

ı. İHTiYAR :

Kızım!.. Kızım! ..

' GENÇ:·

.

(Ellerini uzatarak) Durma, gel! .. Gel, güzelim ...

Babara gidelim ...

I. İHTiYAR : . Kızım!

GENÇ:

Gidelim!

(Kız, gencin arkasından çıkar ve çıkarken)

KIZ : O benden kuvvetli! .. Benden kuvvetli! ..

(Kız ve genç sahneden çıkarlar.)

I. İHTiYAR :

İhtiyar ... İhtiyar ... İhtiyar delil..

(Diz üstü çöker.)

·

ONUNCU MECLiS

•

I. İhtiyar, Il. İhtiyar

ll. İHTiYAR .

(/ . İhtiyan kaldırarak)

.

Haydi, kalk! ..

I. İHTiYAR :

(Yorgun ve boğuk bir sesle)

Gittiler! ..

31

OCAK BAŞlNDA

(ll. Jht�ann ko!lanna.atdır.)

. II. IHTIYAR : .

Gördüm hepsini ...

Acı bir tesadüf en sonra seni ·

Sözüme getirdi zaman geçmeden ...

Ben d� giımeliyim bir an geçmeden ...

Şimdiden sızlıyor kalbimde bir yer,

Burd� daha fazla kalırsam ·eğer

Mutlak tabiata haykıracatim.

Ya kınlacağım, ya kıracağım! ..

(DNrur, sonra tebdili tavırla)

Gel, kucaklqalım bir kere dalıa ..

.

(KıKale/aıırlar)

Ben emanet ettim seni Allaha.

Bir gün yine belki ...

I. İHTiYAR:

Gitme, gitme, dur! ..

II. iHTiYAR :

. : Hayır, gitıneliyim, sen şöyle otur!..

·

(1. lhtiyan ocağın karıısındaki kqltNğa otNrtNr, kendisi dışari

pkarken)

Artık öğrenirsin iyice!..

I. iHTiYAR:

Neyi?

II. iHTiYAR :

Kızaran küllerde rüya görmeyi!..

(Perde Kılpanır)

KAFATASI'

Facia, 3 Kısım, 15 Bap

İlk B�ım : 1932

BİRİNCİ KlSlM

Şahıslar:

Doktor Dalbanezo

Doktor Dalhanezo'nun Kızı

Pedro

Şair

�oınisyoncu

Orospu

Kapıcı Kadın

Vilyarns

Paolina .

Kitap Tabü

; , ,

.

Telefonda gazeteciler

Radyo

BİRİNCİ BAP

DÖRT TELEFON VE BİR RADYOYA DAİRDİR ...

TELEFON 1. GAZETECi : Allo.

TELEFON .2. GAZETECi : Allo.

TELEFON 3. GAZETECi : Allo.

TELEFON' 4. GAZETECi : Allo ...

TELEFON 1. G : Beiı, Dolaryanda Post Müttehit Gazeteler

Tröstü muhabiri Cek. Dinleyiniz,

TELEFON 2. G : Ben, Dolaryanda Post Müttehit Gazeteler

Tröstü F�yf O'klok gazetesi tahrir müdürü Con. Dinliyorum.

TELEFON 3. G : Ben, Dolaryanda Post Müttehit Gazeteler

Tröstü· Libr Tribunal gazetesi nöbetçi muharriri Rodes.

Dinliyorum. .

35

KAFATASI

TELEFON 4. G Ben, Dolaryanda Post Müttehit Gazeteler

Tröstü Deyl Jumal mecmuası ba§muharriri Konks. Dinliyoruhı.

TELEFON 1. G :· Yazmız. Gazeteler Tröstü Meclisi İdare Reisi

Mister Frayman'm emriyle bugün on beş otuz beşte Doktor

Dalbanezo'yla mülakat yaptım. Mülakat 17. dakika sürmüştür. Doktor Dalbanezo 16 .ncı avenü, 14 üncü sokakta 86

numaralı apartımanın en üst katında tek bir odada oturmaktadır. Doktor Dalbanezo bana bir tek entramüsküler aşı ile veremi tedavi edecek bir serum bulduğunu söyledL Keşfinin

ana hatlarını izah etti. Fakat bu hususta hiçbir tafsilat

veremeyeceğim. Hiçbir. şey anlamadım. Karmakarışık formüllerin içinden çıkamadım. Yalnız, muhakkak olan şudur ki, verem serumunun şinidilik yalnız nazari formülleri

bulunmuştur. Seruınun tatbikat sahasına geçmesi, son arneli

tecrübelerin yapılması için büyük bir laboratuvara ve mühim

bir sermayeye ihtiyaç vardır. Anlaşıldı mı?

TELEFON 2. G : Evet. (Telefonu kapatır.)

TELEFON 3. G : Tamam. (Telefonu kapatır.)

TELEFON 4. G : Evet. (Telefonu kapatır.)

T. 2. GAZETE Cİ : (Daktiloya) Yazınız. Dolaryanda Post Müttehit

Gazeteler Tröstü'nün muazzam bir muvaffakiyeti. Beşeriyete

büyük bir kurtuluş müjdeleyen

Dalbanezo ile

konuştuk. Şehrin gürültüsünden uzak

günlük hayatın

adiliklerini işitmeyecek kadar yüksek odasının sükfınu

içinde, büyük ve mütevazi alim, muharririmizle ... (Daktiloya) Durunuz... (Daktiloya) Devam ediniz.. Büyük ve mütevazi . alim muhabirirnizle tam bir buçuk saatlik bir

ı'nülakat yapmıştır ... (Daktiloya) Hayır durunuz. Mülakatm

müddeti diğer gazetelerimizle mutabık kalındıktan sonra

tespit edilir ... Devam ediniz ... Pastör ne yaptı? Kuduzun

tedavisini buldu ... Bu o kadar da izam· edilecek bir şey

değildir. İstatistikiere nazaran kuduz... ·

T. 3. GAZETECi : (Katibe yazdınr) Yazınız. Dolaryanda'nın

Doktor Dalbaneio'su beşeriyeri en büyük felaketten kurtaracaktır. Verem isimli efsanevi ve namağlup ejderhayı 36

KAFATASI

yenmek şerefinin .Dolaryandalı bir alime nasip olması

Dolaryanda ilim taiihinin en parlak sahifesi olacaktır ...

(Katibe) Durunuz. Muhabir, Dalhanezo'nun kendisine verdiği izahattan hiçbir şey anlamadığım söylüyor. Olmaz ....

Yazınız .... Muhabirimizle birlikte gönderdiğimiz ve şimdilik

isimlerinin gizli turulmasını isteyen y�di kişilik: profesör

heyetimizin verdiği rapor ... (Katibe) Durunuz. Profesörler

heyetinin k�ç kişilik olduğunu öteki gazetelerimizle mütabık

kaldıktari sonra tespit ederiz. Adet. yerini boş pırakınız ...

Y azınız. Profesör heyetimizin verdiği rapor bu keşfin bir

eser-i deha olduğunda şüphe bırakmıyor. Serumun izahı

gayet basittir. Zaten en büyük keşiflerin bütün büyüklükleri

izahlarmdaki sadelik te değil midir?

T. ·4. GAZETECi : (Daktiloya) Y azınız. Hayır durun uz. Muhabir,

serumun yalnız nazarifol'müllerinin bulunduğunu söylüyor.

Olmaz. Y azınız. Dalbanezo serum u y.alnız nazari değil,

arneli bir hakikattir. Birçok hususi tecrübeler bunu ispat

etmiştir. Bilhassa üçüncü devrede bulunan bir hastaya ...

(Daktiloya) Durunuz. Hastalığın devresi diğer -gazetelerimizle kararlaştırıldıktan sorira tespit . edilir. Orayı' boş

bırakınız ve yazınız� Bir hastaya tatbik edilen serum derhal

şifab tesirini göstermiştir. Fakat Doktor Dalbanezo serum'unun bütün dünyaya yayılması için büyük bir sermayeye ihtiyaç vardır. (Dııktiloya) Şimdi söyleyeceğim cümlenin

altını çiziniz ... Doktor Dalbanezo'ya serumun intişarı ve en

geniş bir sahada istihsali için lazım gelen sermayenin temini

Dolaryanda'Ô:ın şeref meselesidir...

· ·.

.

RADYO : Allo. Allo. Burası Radyo Dolaryanda. Bu sabahtan beri,

Dolaryanda Post Muttebit Gazeteler Tröstü Doktor Dalba

. nezo'nun verem seromu hakkındaki neşriyatına başlamıştır.

Dolaryanda Tröst gazete ve mecmuaları, seimaye, hükümet

ve efkan umumiyeyi Doktor Dalbanezo'ya yardıma davet

etmektedirler ... Bu büfük dehanın keşfi...

·

37

KAFATASI

İKİNCİ BAP

iHTiSAS MESELESiNE. VE DOKTOR DALBANE

ZO'NUN TAMAMEN CAHiLİ 'oLDUGU BİR iLME

DAİRDİR ...

(Doktor Dalhanezo'nun odası. Kızı,pencerenin önünde bir koltukta. Hava güneşli. Dalbanezo meşgul.) (Dışardan tango temposu gitara ile �es)

Sinyorina kara gözlü Sinyorina

gözlerinden yanağına düşen beni

görmeyelim ört yüzüne yelpazeni. ·

Sinyorina kara gözlü Sinyorina

1

gelelim mi k()llarırta Sinyorina?

Sinyori�a. Shıyorina, Sinyo!ina ...

. KIZ: (Mırıldanarak)

Sinyorina kara gözlü Sinyorina

gözlerinden yanağına düşen beni .. .

yelpazeni .. .

kollanna .. .

Sinyorina .. .

DALBANEZO : Yine kımıldanıyorsun, kızım. Koltuğuna dereceyi kor komaz beş dakika rahat duramıyorsun.

KIZ : Baba, ne güzel güneşli hava... Şu dışanya bak ...

DALBANEZO : Halbuki en. ufak bir hareket harareti yükselte-

bilir...

·

·

KIZ : Baba sen hiç şarkı söylemedin mi?

DALBANEZO : Derece hakiki harareti gösterrnezse, diyagramın

içinden gel de çık bakalım ...

KIZ :Baba ...

DALBANEZO : Koltuğunda derece varken, konuşmaman bile

lazım. Sabret biraz. (Saatine bakar.) 15 saniye daha sabret ...

· (Sükut. 15 saniye işleyen saatin sesi.)

38

KAFATASI

DALBANEZO : Tamam .. Ver bakalım dereceyi.· (Dereceyi alır.)

KIZ : Kaç?

.

.

DALBANEZO: 37, 8. (Duvardaki büyük diyagrama nokta kor.

Çizgiyi çeker).

KIZ : Çok mu yüksek, baba?

DALBANEZO : Seyr-i tabii ... Korkuyor musun? Baıia inanmıyor

· musun? Sen psikolojini kontrol et... Fizyolojinden mesul

olan benim. ·

KIZ : Kaçıncı devrede sayılırım, baba?

·

DALBANEZO : Hastalığı devrelere ayırmak bir metodoloji

meseledir. Sana bütün bunları her derecene bakışta anlatırım ..

Meselenin ruhu .şudur. Basil dö Koh; Serum Dalbanezo.

Aniadın mı? Koh'un hasilleriyle benim serum gırtlaklaşacaklar. İlk meydan milhaberesini senin ciğerlerinde vereceğim ...

Sen yalnız psikolojini kontrol et. Ona aklım e�ez. Fakat

fizyolojinden mesul olan benim. Yüzde yüz, yüzde beş yüz,

yüzde bin beş yüz zafer Serum Dalbanezo'nundur, benimdir. Bir müşkül vardı :para. Onu da bulacağımdan emiiı�m artık. Koh · hasillerinin kadavralarını ayaklarımın dibine ·

serilmiş görüyorum ...

KIZ : Napolyon gibi söz söylüyorsun, baba ...

DALBANEZO : O da kim? Ha, bir Fransız generali galiba?.

İmparator filan da olmuş ... Lisedeyken tarih ilminde okutmuşlardı bize .•.

KIZ : Napolyon için hiç başka bir şey Işitmedin mi, baba?

DALBANEZO :Yok ... Hayır ... Doktorluğu filan. da var mıydı?

Napolyon'dan bana ne!.. ilim ihtisas işidir. ihtisas yayılmaz,

derinleşir ... Bir kuyu gibi. Benim için bir hasilin hayatı senin

Napolyon'un imparatorluğundan yüz kere, yüz bin kere

daha mühimdir ... Hele şimdi ... Ben kuyunun ta '.dibinde-

yim ... Basit dö Ko h var ... Serum Dal.banezo var ... Sen varsın,

.veremli uzviyetler :var ... Başka hiçbir şey yok .. .

KIZ : Ne tuhafsın, baba...

·

DALBANEZO : Olabilir. Şimdilik susalım �e çalışalım .. (Sükut.

.

10 saniye işleyen saatin sesi. Kapıya vurulur. Doktor dt,.lgın.

Duymaz.) ·

39

KAFATASI

KIZ : Baba, birisi geldi.

DALBANEZO : Buyurun ...

(Pedro girer. Elinde su kova/an.)

DALBANEZO ·: Hoş geldin, komşum.

PEDRO : Size. su getirdim, üstat ... Suyunuz bitmiştir herhalde ...

KIZ : Teşekkür ederiz, Pedro .. (Yerinden kalkmak ister.)

.

.

.

PEDRO : Oturun, kımıldanmaym kuzum. Ben yerine boşaltınm ...

KIZ : Size zahmet ...

(Pedro yand&ki küçük kapıdan .gider.)

-KIZ : Şu Pedro ne iyi çocuk, baba ...

DALBANEZO : Mükemmel adam. Mükemmel dost ... Kafalarmuz

biraz ...

(Pedro gelir.)

.

DALBANEZO : Ya böyle, Pedro . . Bizim m us luklara, şirket hala su ·

vermiyor ... Ne yapalım ... Heriflerin parasını ôdeyelnedik ...

KIZ : Bugün de .elektrikten kaat geldi ..

·

:

DALBANEZO : Ya, onlarmkini de bir haftaya kadar vermezsek,

cereyan·ı keseceklerınii .... Fakat zannediyorum ki, bu sefer

elektri�i kesemeyecekler.,. Sonra bu tenekeler sizin kendi

.

bize taşıdığımz son su olacak... ·

PEDRO :

ustat..

·

·

DALBANEZO : İnşailahı filanı yok. Muhakkak. Bu sabah

gazeteleri okumadınız mı?

PEDRO : Okudum; Bütün şehir sizin mülakat\n d�dikodusunu

yapıyor ...

KIZ : . Demek babamın işi alaka uyandırdı ...

PEDRO : Lüzumundan fazla ...

DALBANEZO : Yani ...

PEDRO : Yani hiç ... Bana öyle geliyor ki ...

DALBANEZO : Y anıtıyorsunuz, Pedr.o... Aklımza hiçbir şey

gelmesin ... Mesele basit. Verem serumunu buldum. Duyuldu. Nihayet haynn dehası harekete geldi.

PEDRO . : Kim bilir? Belki de şerrin dehası ...

DALBANEZO : Aldanıyorsun, Pedro.; Mesele basit ... Şimcijye

· kadar son adımı atmaya parasızlık ma,ni oluyordu. Tabii bu

'

neşriyattan sonra, para benim ayağıma gelecek ... _Bu para

40

KAFATASI

denen nesne, kırk yılda bir, musluktan su akıtmak, bilmem

ampulda *ık. yakmaktan daha yüksek bir işe yarayacak.

Serum Oalbanezo, Basil dö Koh'u alt edecek ...

KIZ : Musluktan su akacak, lambada cereyan kesilmeyecek ...

DALBANEZO : Mesele bundan ibaret. Basit gayetle ...

PEDRO : Gazetelerin yazdığı gibi, hakikaten, sizinle konu§mak

için, rnuhabirle heraber yedi kişilik .bir heyet de geldi mi?

DALBANEZO : Yo ... Hayır ... Ben de işin bu tarafına biraz şaşar

gibi oldum. Herhalde bir tertip hataSı filan ... Belki de böyle

bir heyet-gelecek de, geldi diye yazdılar .. .

PEDRO : Sonra sizin serum un birçok hususi tecrübelerde muvaffak olduğu, hatta üçüncü devrede bir hastaya ...

DALBANEZO :Hayır ... Hayir ... Pek ala biliyorsunuz ki, böyle

bir tecrübe filan yapmadım. Tecrübe meselesinde biraz ileri

gitmişler ... Kızım, gazetecilerin adetidir diyor ... Benim pek

alım ermez amma ...

PEORO : Üs�t.

DALBANEZO : Buyurun ...

PEDRO : iktisad-ı siyasi ilmi ile Basil dö Koh ve binaenaleyh

Serum Oalbanezo arasındaki münasebeti tetkik ettiniz mi

�?

'

.

DALBANEZO . : Yooo... iktisad-ı siyasi ilmi hakkında · hiçbir

fikrim yok ... Hatt� Napolyon'u aşağı yukarı biliyormuşum

da, iktisad-ı siyasinin isminin bile kara cahiliyim ... Hem ...

PEORO : Bana öyle geliyor ki, bütün ilimler arasında çok sıkı bit

Qağ vardır. İçten bir · bağ ... Bu bağ eski Yunanistan'da

apaşikk .. Fakat sonra, kunin-u vusta'da, bu vahdetin

bağları kaybediliyor ... Rönesans, bağlar tekrar meydana

çıkıyor amma...

·

DALBANEZO : Bırak bu acayip nazariyeleri .. �

PEDRO : Ah üstadım ah, eğer iktisad-ı siyasi ilmi ile doktorluk

filan arasındaki sıkı rabıtayı bilseydiniz... Eğer ...

(Dışardan bir kadın ve erkek sesi, inip yükselerek uğu/tu

halind( gelir.)

KIZ : Dışarda bir şeyler oluyor ...

DALBANEZO : Yine bizim oda komşusu küçük hanımdır ...

4 1

KAFATASI

İliallah artık. Bıktım bu kadının erkeklerle yaptığı kavga-

lardan...

·

PEDRO : Öyle amma, sizin için gazeteler, şehrin güi:iiltüsünden

uzak ve günlük hayatın adiliklerini işitmeyecek kadar

yüksek odasında ... falan diye yazmışlar ...

DALBANEZO : Hay yazmaz olsalardı ...

ÜÇÜNCÜ BAP

'

İCRA EDiLMEYEN BİR. TAAHHÜDE, MiSTER

KLAYN'A, YEDi KAT KİRLİ MERDİVENLERİ ÇI

KAMAYAN. PERİ-İ İLHAMA VE BİR RUHUN

.

HEMŞiRELERiNE DAİRDİR .. :

'

(Merdiven sahanlığı. Bir kapı Dalhanezo'nun odasına, bir kapı

1airin ve bir kapı da orospunun odasına açılır.· M erdiven parmaklığı

gözükür.)

·

KOMİSYONCU : Sökül paraları diyorum ...

OROSPU :: Para yok ki ...

KOMİSYONCU : Yok ki ne demek? Ya paramı geri verirsin yahut

da taahhüdünü yerine getirirsia...

·

OROSPU : Ay ... varma üstüme. Valiahi şimdi düşüp bayılırım ...

KOMİSYONCU : Zıbar istersen ... Olur iş değil. Ver paramı geri

be� ..

OROSPU : Bir iki gün sabret hiç olmazsa ...

KOMİSYONCU : Edemem ...

OROSPU : Akşama kadar da bekleyemez misin?

KOMİSYONCU : Bekleyemem. Olmaz ... Senden senet alınmaz.

Muteber değildir, ... Sana kredi açılamaz. Sermayen zayıf...

Ne laf anlamaz, muamele· bilmez karısın be ...

(Kapıa kadın gelir.)

KAPlCI KADlN: Bu patırdı ne oluyor? Bu ne rezalet ... Burasını

neresi zannettiniz? Pazar yeri mi? Kesin sesinizi ayol...

Şimdi polis çağırırurt vallahi ...

42 .

KAFATASI

KOMİSYONCU : Sen de kim oluyorsun?

K. :KADlN : Ne dedin, ne dedin? Ben mi kim oluyörum? Ben mi?

' Bana mı diyorsun?.

KOMİSYONCU : (Etegini çeken orospuya) Bırak eteğimi ...

(Kapıa kadı7Ja) Sen ... Sen kim oluyorsun?

.

K. KADlN : Ben ha? Ben. Şi�di benim kim olduğumu anlarsın ...

Sen mister Klayn'ın adını hiç işinin mi? Bu apartırnan gibi

sekiz apartımanı vardır. Aniadın mı? Sekiz tane ...

KOMİSYONCU : Bana ne! ..

KAPlCI KADlN : Dinle ... ·Dinle. Benim kim olduğumu şimdi

anlarsın ... Mister Klayn'ın bu apartımandan iki defa, üç defa,

seksen sekiz defa daha yüksek yirmi üç apartımanı vardır.

Aniadın mı yirmi üç ... · Anlarsın ya. Sonra, efendime

söyleyeyim .. ; Mister Klayn her pazar kiliseye gider ... Sekiz

tane zenciyi kendi eliyle yakmıştır. Anlıyor musun? Kendi

eliyle ... Sonra efendime söyleyeyim, maiyetinde senin gibi

hiçbiır işe yaramaz:..

·

KOMİSYONCU : Haddini tecavüz ediyorsun ...

K. KADlN : Dinle, dinle ... Emrinde senin gibi ...

KOMİSYONCU : Fakat madama ...

K. KADlN i Dinle, dinle ... · Senin gibi hiçbir işe yaramaz 250

boşboğazı maiyetinde �emur diye kullanan Mister Klayn'ı

tanıdın mı?

·

KOMİSYONCU : Tanıdım. Ne olacak?

K. KA.DIN : Ne mi olacak. İşte ben Mister Klayn'ın, kızını bir

Fransız kontuna nişanlayan, muhterem Mister Klayn'ın bu

apartımanında vekiliyim ben ... Bu ap�ıman benden mesutdur. Kira paralarını ben toplanm. Kira vermeyenleri ben kapı dışan ederim. Aşağıda gördüğün demir kapıyı canım

ister açar, canım ister kaparım ... Aniadın mı şimdi ben

kimim?

" KOMİSYONCU : Anlaşıldı. Demek kapıcısınız:

KAPlCI KADlN :

. Haydi öyle olsun ...

KOMİSYONCU : Tamam. Ben de sizi arıyordum ...

K. KADlN : Beni mi? O da neden?

KOMİSYONCU : Evvela barışalım. Barıştık mı? Ala ... Efendim, ..

43

KAFATASI

KAFATASI

KOMiSYONCU : Ederim ...

K. KADlN : Edemezsin ...

(Şair gelir.)

ŞAiR : Y arabbi, yarabbi... Bu ne gürültü? (Kapıcı kadına) ne

oluyoruz, madani? ilham perisinin her zaman yedi kat kirli

merdlvenlerinizi çıkıp odama kadar 'geldiğini mi zannediyorsunuz? ilham perisi her şeyden evvel sükun ister, madam.

. Sizin apartım�nızın kapısını bir dakika olsun çalamayan

sükun ... Şiir yazmak ne demektir bilir misiniz, madam?

Hayatınızda benden başka şair gördünüz mü, madam?

Y arabbi, yarabbi, bu ev harp . ilahı Mars'ın himayesinde

midir? Bu gürültünün sebebi ne? Kim?

KOMiSYONCU : (Orospuyu g6stererek) Sebep işte ...

ŞAiR : (Orospuya) Yine mi? Bütün bu vaveylalann sebebi sen. Sen,

zavallı hemşirem ...

KOMİSYONCU : Ne dedin? Ne dedin? Hemşiren mi? Kardeşiniz

öyle mi? Bununla kardeşsiniz demek? Öyleyse · azizim

efendi, belki sermayedansınız.

(Şair hayret işareti yapar.)

KOMiSYONCU : Yok efendim yok, katiyyen tayip etmem.

Meseleleri birbirine kanştırmayalım. Asıl iş şurda: Mademki

küçük hanım hemşirenizdir ve sizin sermaye meselesiyle

alakadar bulunmanız da muhtemeldir. O halde, hanımın

bana olan borcunu sizin tediye etmeniz en basit bir

hakikattir.

ŞAiR : (Kapıcı kadına) Bu adamın sözlerinden hiçbir şey anl�mıyorum.

KAPlCI KADlN : (Komisyoncuya) Efendi şairdir. Matmazel

de onun kız kardeşi filan değildir. Hiçbir alakalan filan

yoktur.

KOMİSYONCU : Peki amma, hemşirem dedi ... .

ŞAiR : Evet, hemşirem, dedim. O, kaldınm taşlannın çamurlu aralıklannda biten bir Çiçektir? O, muazzam bir ıstıraptır. O, onun gibiler, Harun Reşit'in sarayındaki

sultatilardan Rio Dö Janero'nun beyaz esirelerine kadar

ıstırap çeken bütün kadınlık benim hemşiremdir ... Ruhu-

45

KAFATASI

niun hemşireleridir Qnlar ...

KOMİSYONCU : Amma acayip adamsın be birader. Kadıniann

hepsinden vazgeçtim. Sen şunun bana olan vereceğini öde ...

' Yahut da söyle sözümü dinlesin ... Taahhüdünüzü yerine

.

getirin.

(Pedro ile DAlbanezo girerler.) .

PEDRO: Ne taahhüdü? Burayı borsaya döndürdünüz ...

KOMİSYONCU : .(KApıcı kadına) Bu da kim? (Pedro'ya) Nafile

zahmet edip lakırdıya kanşmayınız. Biliyorum, bu kadın

hemşirenizdir. Eee, öyleyse ver borcunu deyince, Harun

Reşit'in sarayı fdan falan bütün ·kadınlık ruhunuzun hemşiresidir. Geç bu lakırdılan ...

OROSPU : (Pedro'ya) Kurtarın beni bu herifin elinden.

PEDRO: Mesele nedir?

OROSPU : Bu sabah rastgeldim, avans verdi. Şimdi parasını

istiyor, veremiyorum. Ö�ki sözümü tutmadığınia gelince ...

KOMİSYONCU : O tarafı karıştırma ...

OROSPU : Söyleyeceğim ...

KOMİSYONCU : Sus diyorum ... '

PEDRO: (Komisyoncuyu yakalar.) Sen sus. (Orospuya) Söyle ...

OROSPU : Hasta ... Çok fena b_ir hastalığı var ... Frengi. Kendimi

bile bile ateşe atmam ...

PEDRO: (Komisyoncuya) Haydi, bas buradan ...

KOMİSYONCU : Fakat ...

PEDRO: Def()l çabuk. (Yakasından yakalar �e komisyoncuyu

dqan atar.)

DIŞARDAN KOMİSYONCUNVN SESİ: Görüşürüz seninle,

efendi ...

' \

PEDRO: (Dönüp gelirken) Olur ...

ŞAİR : (Pedro'ya) Kahramansın, Pedro ...

PEDRO: Komik bir kahramanlık. Süfrajetlik gibi bir şey ...

. OROSPU : Teşekkür ederim ...

PEDRO: Bir şey değil,' bir şey değil...

(Orospu odasına gider. Kapıcı çıkar.)

DALBANEZO : Bünin ' bu işler . çok garip ...

PEDRO: Ah, üstadım, ah biraz iktisad-ı siyasi bilseydiniz ...

46

KAFATASI

DALBANEZO : Bırak şu iktisa�ı kuzum ...

PEDRO: Her ne hal ise ... Şimdilik allahaısmarladık ...

(Pedro çıkar.)

ŞAiR : Kerimeniz hanımefendi nasıldırlar?

DALBANEZO: Her vakitki gibi. İş seyr-i tabiisinde ... . Amma

mudaka önüne geçeceğiz... Mutlaka. Dehşetli bir. kavga

olacak.;.

ŞAİR : Eğer rahatsız etmeyeceğimi bilseydim .. .

DALBANEZO : Zafer yüzde yüz benimdir .. .

ŞAİR : Eğer rahatsız. etmeyeçeğirİıi bilseydim.,.

DALBANEZO : Ne gibi rahatsızlık? ..

ŞAiR. : Demek istiyorum ki� efendim, eğer sizi ve kerimeniz

hanımefendiyi rahatsız etmeyeceğimi bilseydim, çoktan beri

kusur ettiğim ziyaretinize bugün .. .

DALBANEZO : Anladım ... Anladım ... Rica ederim, buyrun.

DÖRDÜNCÜ BAP

EDEBiYAT TARiHLERiNE, BİR MAHALLEYE GE

LEN ÜÇ OTOMOBİLE, BACAKLARI ARASINDAN

EMZİKLERİ KILLI MEMELER SARKAN İNEKLERE

VE DAHA BİRÇOK MESE�ELERE DAİRDİR ...

DALBANEZO : Bak kızım sana kimi getirdim ...

KIZ : Siz misiniz? .. Buyrun�··

(Şair kızın elini sıkmak ister.)

KIZ : (Elini uzatmışken, birdenbire çeker.) Bugün de elimi

sıkmayacaksınız. Daha iyileşmedim...

.

ŞAİR : Bir haf�dan beri ziyaretinize . gelemedim. Çok çalışıyorum.

KIZ : Kitabınız bitti mi?

ŞAİR : Evvelki gün bitirdim. Tabie gönderdim . .

KIZ : İçinde bütün şiirleriniz var, değil mi?

ŞAİR : Hemen hemen hepsi ... Şürlerimi tasnif ederken barikulade

·

bir keşifte bulundum. (İskem{esini kızın koltuğuna yaklaştınr.) Son bir senede yazdığım yazıların yarısından fazlasını ilham eden sizsiniz. Siz benim için bir ...

47

KAFATASI

(Kız öksürür.)

KIZ : Biraz uzakta otursanız ... Daha iyileşmedim. Sirayet devresi.

(Şair iskemiesini geri çeker.)

.

ŞAiR : Ne çıkar. Hanııriefendi, iyileşeceksiniz ... Ve beJl sizden

gelen her şeye ...

KIZ : Kitabınız çok büyük riıü olacak?

.

-

ŞAiR : Zannediyorum ki yüz sayfa kadar. Düşünün, ilk. kitabım.

Kalın, siyah deri bir cilt içinde... Beyaz kaymak kaatlann

üstüne şarklı bir kadının sünneli gözlerinden damlamış

gözyaşlan gibi satırlar ... Şiirlerimi beğeniyorsunuz, değil mi,

hanımefendi? Bunu her zaman size soruyorum. Çünlçü

benim ilk münekkidim sizsiniz. V e· edebiyat tarihleri bu

barikulade güzel hakikati nesillerden nesillere götüreceklerdir. Edebiyat tarihi kitaplarının haşin ağır kaatlara b�ılmış

sayfalan benim çarıruha gerilmiş İsa gibi mustarip ve mağrur

ismimin yanında, sizin isminizi bir Meryem Ana beyazlığıy-

la taşıyacaklardır...

·

KIZ : Ne güzel kotıuşuyorsunuz ...

(Şair iskemiesini kıza yaklaştınr.)

·

ŞAiR : Doğru mu söylüy�rsunuz? (Ellerini uzatır.) (Kız öksürür.

Şair hissetirmeme-ye çalı�arak iskemiesini çeker, kız farkına

varw.)

·

KIZ : İşte... Gördünüz mü; böyle ihtiyatlı olmalı ...

ŞAiR : Ne gibi, hanımefendi? Anlamadıın...

·

KIZ : Hiç ... Haydi yine demirıki gibi konuşun uz ... Şiir yazmak.;.

(D�ardan merdivenleri ko�arak çıkan · ayak sesleri.) .

KIZ : Yi.ne neler oluyor?

(Ayak sesleri kapıya dogru yakla.1ır.)

KIZ : Ba:ba, bize birisi geliyor ...

(Kapı vurulur.)

DALBANEZO : Gir ...

.

(içeri, heyecanla kapıcı girer.)

KAPlCI KADlN : M.ösyö Dalbanezo ... Mösyö Dalbatıezo ...

DALBANEZO : Ne var?

K. KADlN : Size misafirler geliyor.

DALBANEZO : Ala, buyursunlar ... .

48

KAFATASI

K. KADlN : Büjük insanlar ...

KIZ : Nasıl büyük insanlar?.

·

ŞA İR : Bir yanlışlık olmasın ... Belki beni anyorlar ... Belki kitabıını

' gönderdiğim tabidir.

K. KAIJIN : Hayır. Sizi aramıyorlar. Hayır. Doktoru sordular. Bir

erkek, bir kadın. Otomobille geldiler ... Düşünün bir kere.

Ben on senedir burada kapıcıyun. Bizim mahalleye yalnız iki

defa otomobil geldi. Tam üstünüzdeki tavan arıaSında bir

dilenci muhacir otururdu. Memleketinde asilzade imiş.

Paralarını kumarda yemiş. Dolaryanda'ya dilenmeye gelmiş.

Bir akşam odasında ölü bulduk. Bir de vasiyetname bırakmış. Dilenerek biriktirdiği paralarla kendisine birinci sınıftan otomobilli bir cenaze alayı yapsınlar istemiş ... İşte mahalleye

gelen ilk otomobil oydu... Birkaç sene sonra da kaqıki

çamaşırcıda yangın çıktı. itfaiye otomobili geldiydi. Fakat

şimdi aşağıda sizin misafirterinizi getiren otomobil, ne

itfaiyeden, ne de cenaze için ... Bizim Mister Klayn'ınki gibi.

Büyük. Lüks. Pırıl pırıl. Sahici otomobil. Hani garp

·

mahallelerinde, beyaz konakların ...

(KApıyı fJururlar.)

K. KADlN : Geldiler ... (Koıar. Kapıyı açar.) Buyrunuz ... Buyrunuz ... Doktor Dalhanezo'nun odası burasıdır.

(Içeri Vilyams ile Paolina girer.)

DALBANEZO : Beni mi istiyordunuz.

VİLYAMS : Doktor Dalbanezo ile mi müşerref oluyorum?

DA LBANEZO : Evet.

.

Vİl, Y AMS : Sizinle hususi konuşmak arzusundaydım. (KApıcı

kadına fJt ıaire bakar.)

ŞAiR : Müsaadenizle, hanımefendi. Yine görüşürüz, Doktor ...

(Çılear.)

·

K. KADlN : Ben yabancı sayılmam. Ben ... Belki Mister Klayn'm

ismini işitmişsiniidir. Kızını Fransalı bir Prense ...

DA LBANEZO : (KApıaya) Bizi yalnız bırakınız, . madam.

K. KADlN : Peki öyle olsun ... Amma kira meselesinde ben size ...

DALBANEZO : Madam .. .

K. KADlN : Gidiyorum ... (Misafir/eri selamlayarale) Allahaısmar-

49

KAFATASI

ladık, mister, allahaısmarladık, mis ...

(Çıkar.)

DALBANEZO : (Kızını takdim ederek) Kızım ... Kızıının yanında

konuşamayacağımız hiçbir mesele yoktur. Esasen kendisi ...

VİL Y AMS : Ma tmazel rahatsız olmasınlar ... Müsaade ederseniz

kendimi takdim edeyim. Ben, Dolaryanda Müttehit Verem

Sanatoryumları Tröstü Meclis-i İdare Reisi Vilyarrts .. (Ya

.

nındaki kadını takdim ederek) Sanatoryumlar Senahibimiz

Mis Paolina... Kendileri aynı zamanda Bütün Dolaryanda

Himaye-i Etfal Cemiyeti'nin reisidir ...

(Sükut. İlleyen saat sesi)

DALBANEZO : Sizi dinliyorum.

VİL Y AMS : Bu sabah gazetelerde mUlakatınızı okudum. Ketfiniz

beni fevkalade alakadar etti.

PAOLİNA : Mühimce bir keşif ...

VİL Y AMS : Bütün Dolaryanda ve hatta bütün dünyada verem

işleriyle en yakından alakadar olan bir adam sıfatıyla ...

PAOLİNA : Verem işi, müessesemiz kadar hiçbir müesseseyi

alakadar edemez.

VİL Y AMS : Sizinle keşfiniz hakkında bizzat konuşmaya geldim ...

PAOLİNA : Eğer anlaşabilirsek...

.

VİL Y AMS : Aziz Doktor Dalbanezo cenapları, kısa ve keskin

konuşalım ...

DALBANEZO : Nasıl arzu ederseniz ...

VİL YAMS : Bir şarlatan olmadığınızdan eminim. Serumunuzun

muvaffak olacağı şüphesizdir ... Hakkınızda bu sabahtan beri

yaptırdığım tahkikat ...

PAOLİNA : Ciddiyetİnize şüphe bırakmıyor ...

VİL YAMS : Kısa ve keskin konuşalım. İşinizin muvaffakiyeti için

paraya, sermayeye ihtiyacınız var. Hem de mühim bir

sermayeye ...

DALBANEZO : Evet.

VİL Y AMS : Halbuki su parasını vermediğiniz için musluklarınız

durmuştur...

.

PAOLİNA : Yakında da elektri�iniı.i kesecekler ...

DALBANEZO : Evet.

so

KAFATASI

VİL Y AMS : Ben size müessesemiz namına işinize lazım' olan

sermayenin iki üç mislini verebilirim.

PAOLİNA : Bir de mükemmel laboratuvar ...

DALBANEZO : Doğru mu söylüyorsunuz? Evet, doğru söy-

lüyorsunuz... Zaten bunu bekliyordum. Haynn dehası ...

VİL YAMS : Mükemmel bir laboratuvar...

·

PAOLİNA : Laboratuvarlar ...

YİL Y AMS : İstediğiniz kadar para.

DALBANEZO :Nihayet haynn dehasmın harekete geleceğinden

emindim ...

YİL Y AMS : Azi� Doktor Dalbanezo, kısa ...

.

PAOLİNA : Ve keskin konuşalım...

VİL Y AMS : Arzunuzun derhal tahakkuk etmesi ıçın benim

mukabil bir teklifim var ...

PAOLİNA : Bilamünakaşa derhal kabul edilmesi lazım gelen bir

teklif ...

VİL Y AMS : Sizinle bir kontorato, bir mukavele yapacağız .. .

DALBANEZO : Her teklifinizi kabule hazınm. Yeter ki .. .

YİL Y AMS : Kontoratomuz mucibince, madde bir : Beni� V ast

Uest'teki çiffiğimin büyük binasının tekmil alt katı ....

PAOLİNA : Mükemmelen mücehhez ...

YİL YAMS : Bir laboratuvar halinde size tahsis edilecektir ...

DALBANEZO : Ala ...

VİL Y AMS : Madde iki : Emrinize bir milyon dolarlık bir sermaye

verilecektir...

·

PAOLİNA : icabederse bu miktar fazlalaştınlabilir.

DALBANEZO : Bu kadarı bile çok ...

YİL Y AMS : Madde üç : Müessesemiz tarafından taahhüt edilen bu

hususata mukabil, siz Doktor Dalbanezo ...

DALBANEZO :Tabii en kısa bir zamanda serumu kabili tatbik

bir hale getireceğim.

VİLYAMS : Hayır.

PAOLİNA : Hayır, üçüncü madde bu değil...

DALBANEZO : Ya ne?

YİL Y AMS : İş bu mukavelenamenin imzasından itibaren altı ay

zarfında IDoktor Dalbanezo Vas Uest'teki çifliğin iki yüz elli

5 1

KAFATASI

' beş inek ve öküzünü tedavi edecektir.

DALBANEZO : Ben baytar değilim, ..

VİLY AMS : Üçüncü maddeye devam ediyorum : Ve,yalnız inek ve

öküzterin tedavisine hasr edilmesi icabeden bu altı ay

zarfında Doktor Dalbanezo fikren dahi olsa başka hiçbir işle

meşgul olmayacaktır ... Başka hususata dair en küçük bir

tecrübe bile yapmayacaktır...

,

PAOLİNA : Madde dört. Üçüncü maddenin infazı hususunu

müessesemiz. sertabibi Mis Paolina, yani ben, kontrol

edecektir. .

VİL Y AMS : Üçüncü ve dördüncü maddeler anlaşıldı mı, aziz

doktor?

DALBANEZO : Hayır ... Hayır ... Hayır ... Bana laboratUvar ve

para vereceksiniz? Fakat ben, altı ay her işimi bırakıp sizi.p

in ekierinizi ve öküzterinizi tedavi edeceğim ... Ya serum? Ya

Serum Dalbanezo?

VİL Y AMS : O işle altı ay sonr� uğraşacaksmız. Zira beşinci

·

maddemiz şudur : Doktor Dalbanezo mukavelenin üçüncü

maddesine tam,amen riayet ettiği taktirde, altı ay sonra içinde

çalıştığı laboratuvar ve bir milyon dolarlık sermaye kendisi-

nin olacaktır...

·

PAOLİNA : Gördünüz mü beşinci maddeyi. Demek altı ay sonra

serumunuzia istediğiniz kadar uğraşabileceksiniz ... Laboratuvar var, para var ...

DOKTOR _ : Alay mı ediyorsunuz? Ben verem aşısını buldum.

Beşeriyeti kurtaracağım...

·

.

PAÖLİNA : Doğru...

VİL Y AMS : Fakat bu umumi bir mesele ...

·

DALBANEZO : Sonra, kızımm bir an evvel kurtanlması lazım.

Altı ay geçtikten sonra ...

PAOLİNA : Doğru ...

VİL Y AMS ; Fakat bu hususi ve şahsi bir mesele ...

PAOLİNA : Mevzuubahis olan ...

VİL Y AMS : Her şeyden evvel ticari bir meseledir ... Mukabil bir

menfaat olmadan kimse kimseye para vermez ...

KIZ : Baba ...

52

KAFATASI

DALBAN�ZO : Ne istiyorsun?

KIZ : Z:aran yok, baba... Ben ölebilirim. Sabret, baba... Öküz

doktorluğu yapma, · baba ... ·

PAOLİNA : Matmazel... Öküzleri hakir ve aşağılık görmeyiniz

rica ederim. Unutmayınız ki, ben Dolaryanda Himaye-i

Hayvanat Cemiyeti'nin reisiyim... Beni tahkire hakkınız

yok ...

KIZ : Fakat sizi ...

VİL YAMS : Bu bahsi kapatalım, hanımlar ... Aziz doktor, mukavelenin bir müsveddesini size bırakİyorum. Düşünüp taşının.

Altı ay çabuk geçer. Altı ay sonra ... Hem zannetmeyiriiz ki,

size başkalan, işiniz için herhangi bir tekiifte bulunabilir.

Sonra sevgili kızınız da çifdik havasından istifade eder ... Altı

ay kısa bir zamandır. Hemen işe başlarsanız.

DALBANEZO : Yani öküzterinizi tedaviye ...

PAOLİNA : Evet, o zavallı mustarip hayvancıklan.

VİLYAMS : Kızınız için de belki geç kalınmamış olur. Düşünü-

nüz, taşınınız aziz Doktor Dalbanezo... Mukaveleyi işte

masanızın üstüne bırakıyorum. Telefon numarası yazılıdır.

- Allahaısmarladik, efendim.

PAOLİNA : Allahaısmarladık.

VİL Y AMS : Allahaısmarladık, küçük hanım.

PAOLİNA : Allahaısmarladık, kızım. Ve hayvanlan sevınız.

Hayvancıklara acıyınız... İsa öyle emretti.

DALBANEZO : Güle güle ... Mukaveleyi alıp götürün. İmzalama

, yacağım.

VİL YAMS : Zaran yok. Kalsın. ,

PAOLİNA : Düşünün, Dekart dedi ki : Mademki düşünüyorum

öyle ise vanm.

(Çıkarlar. Suleut.)

(Dışardan bir otomobil kornası.)

KIZ : Gittiler.

,

DALBANEZO : Otomobilleri öküz gibi, kuduz boğa, azgın inek

gibi böğürüyor.

KIZ : Sabret, baba... Beni düşünme... Mademki onlar geldi,

başkaları da gelecektir.

·

53

KAFATASI

DALBANEZO : Hiç, amma hiçbir şey anlamıyorum ... Bu adamlar

deli midir? Ben, Dalbanezo, ben tek bir aşıyla Basil dö

Kolılan ayaklannın dibine serecek olan adam ... Ben, öküzleri tedavi. edeyim? Kocaman boynuzlu, kalın enseli öküzler ...

Bacaklannın arasından emzikleri kıllı torba memeler sarkan

inekler ... Benimle alay ettiler. Muhakkak.

KIZ : Baba, belki de seni tecrübe etmek istediler.

DALBANEZO : Ne tecrübesi?

KIZ : Sen roman okumazsın ki, bilesin ... Sevgiiiierin ciddiyetini

anlamak için birçok insanlar böyle tecrübeler yaparlar.

DALBANEZO : Tecrübe ... Beni tecrübe ... Laf ... Böyle şey

olmaz ... inekler ... Bacaklannın arasından emzikleri kıllı

memeler sarkan inekler ... Altı ay ... Nereye bıraktı herif şu

kaadı .. (Masanın "üstündeki kaadı tam yırtarken, kapı

.

çalınır.) Bu da kim? Gir!

ŞAiR : (İçeri girerek) Benim, üstat. Sofada dolaşıyordum. Sesinizi

duydum. Belki bir yardımım dokunur diye düşündüm ..

Misafirleriniz sizi sinirlendirdiler galiba? ..

DALBANEZO : (Kaadı uzatarak) Alın şu kaadı okuyun ... Ve ne

anladığınızı söyleyin bana.

KIZ :, Babama anlatarnıyorum ki ...

ŞAiR : (Kaadı okuyarale) Mükemmel...

DALBANEZO : Nasıl mükemmel... Ha, birinci madde .. .

ŞAiR : (Okumakta devam ederek) Ne hayırhalı insanlar .. .

DALBANEZO : Kim? Daha ikinci maddedesiniz galiba?

ŞAiR : Evet. Affedersiniz amma, niçin bütün bunlara sinirlendiği-

nize aklım enniyor ...

DALBANEZO : Okumakta devam ediniz. Daha üçüncü, dördüncü madde var ...

ŞAiR : (Okıımakta devam ederek) Ne? .. Rezalet. Kepazelik ...

(Kıza) Affeder�iniz ... Olur iş değil...

DALBANEZO : Ne buyrulur?

ŞAiR : ilmin mukaddes mabedine bu kadar ağır ve küstahça bir

taarruz yapıl�amıştır.

KIZ : Fakat, bir ihtimal ...

ŞAiR : Emin olunuz ki, üstadım ... iftiharla söylüyorum. Pabuçla-

54

KAFATASI

nın su alıyor. Kışlık paltom yok. Fakat bana böyle bir

milyonluk değil, yüz milyonluk, böyle bir teklif yapsalar,

bir saniye düşünmez reddederdim... Reddederdim zayıf

kelime ... Bu kelimenin asaleti yok ... 'Hayır ... Daha asil bir

kelime, daha canhıraş bir cümle, ilahların yayı gibi gergin bir

mısra ile ifade edilecek bir şey yapardım. Evet yapardım ...

PEDRO : (Açık kalmış kapının eşiğinde gözükür.) Şairimiz yine

coşmuş ... Girebilir miyim, üstat? ·

DALBANEZO : Buyrun ...

ŞAiR : Nasıl coşmayayım, azizim Pedro? Demin üstadın ziyaretine

gelen sanatoryumlar reisinin, üstada yaptığı şu teklife bakın.

PEDRO : Müsaade eder misiniz, üstat?

DALBANEZO : Okuyun.

PEDRO : (Kaadı okuyarak) Vay gidi tilkiler vay, bakalım altından

ne çapanoğlu çıkacak? .

DALBANEZO : Nerden anladınız?

PEDRO : Birinci maddeden belli . . (Okur) Bir tuzak kokusu var ...

.

(Okur) Mesele aşikar, tabii ... Buyrun, üstat ...

DALBANEZO : Ne dersiniz bu işe?

PEDRO :· Hiç. iktisad-ı siyasi meselesi ... Bütün b.u işler bir kerre

daha, iktisat ilminin eşyalar arasındaki münasebeti değil,

insanlar arasındaki münasebetleri tetkik etmesi lazım geldi

ğini gösterir ...

DALBANEZO : Söyleyecekleriniz bundan ibaret mi?

PEDRO :· Evet, üstadım. Bir de, bende var. Getireyim. Okuyun.

Rica ederim ...

DALBANEZO : Sizin iktisat kitabını mı? istemem. Kızmın izahı

sizin nazariyelerinizden daha akla yakın ...

KIZ : Ben diyorum ki, belki bu adamlar babamı tecrübe etmek

. istediler. Romanlarda olduğu gibi ...

ŞAiR : Bak, bu aklıma gelmemişti. Muhtemel. Hem de kuvvetle.

Mutlaka böyledir. Şayan-ı hayret bir zekanız var, hanıme-

fendi...

·

PEDRO : Canim efendim...

\

(Tabi açık kapıdan başını uzatarak)

TABi : Affedersiniz, efendiler ... Birisini arıyordum. Kapıcı kadın .

55

KAFATASI

kendisinin bu katta oturduğunu söyledi. Yalnız hangi odada,

sormayı unuttum ... Affedersiııiz, efendiler. Sizi rahatsız

ettim ...

PEDRO : Kimi anyordunuz?

TABi : Uzun bir ismi var. Jan Marino Seredya gibi bir şey ...

şAiR : Aradığınız adam benim, dendi. Y al'nız ismimi çok yanlış

söylüyorsunuz. Jan Marino Seredya değil, Jan Mirano

Seredya ...

TABi : Demek sizsiniz ... ismin o kadar ehemmiyeti yok. içeriye

girebilir miyim?

1

ŞAİR

·

: (Doktorun yüzüne bakar.)

DALBANEZO : Buyrun ...

TABi : Efendiler, hanımefendi. (Selam verir.) Bendeniz "Yalnız

Şaheser" Neşriyat Şirketi'nin müdürüyüm, İsmim. İsmimin

ehemmiyeti yok, şöhret yapacak değilim. (Şaire) Kitabıruzı

aldık, efendim.

·

ŞAiR : Demek kabul edildi.

TABi : Gibi ...

ŞAİR : İlk mecmuayı eşarımın müsveddelerini beyefendinin temsil

ettikleri neşriyat şirketine göndermiştim de ...

TABi : Neşriyat şirketimiz, isminden de anlaşılacağı veçhile,

burada ismin ehemmiyeti aşikardır, evet şirketimiz yalnız

şaheserler tab ve neşretmektedir. Bu itibarla ...

·.

ŞAİR : Benim ki tabımı basacak mısınız?

TABi : Kuvvetle zann�derim... Efendiler, siz beyin şiirlerini

okudunuz mu?

KIZ : Ben okudum. Daha doğrusu kendileri bana okudular.

TABi : (Dalbanezo'ya) Ya siz, mister? .. Affedersiniz isminizi

bilmiyorum. Fakat yine burada ismin ehemmiyeti yok, siz

nasıl buluyorsunuz?

DALBANEZO : Kızıma okurken kulağıma çalındı. Fena değil...

· Güzel...

TABi : (Pedro'ya) Ya siz, aziz Mösyö ... Öööö ...

PEDRO : ismin yine burada ehemmiyeti yok. Bence, bizim şair on

dokuzuncu asır pazarının müstahsili.

ŞAİR : Ne?

56

KAFATASI

DALBANEZO : Bir şey anlamadım.

TABi : Ne mükemmel bir cevap. Şimdi ismin ehemmiyeti var.

isminizi lütfeder misiniz?

·

PEDRO : Pedro ...

TABi : Ne iş yapıyorsunuz?

PEDRO : Ne iş yaptığımın ehemmiyeti yok. Bütün teklifierinizi

önceden reddederim

.

...

TABi : Yazık...

ŞAiR : Merak içindeyim ...

TABi : Bir dakika ... Evvela şüphesiz ki, siz dokuma itibariyle

barikulade bir kumaşsınız. Mükemmel bir parça. Yirmmci

asırda, Amerika yerlileri gibi nesilleri tükeneo bir istidat.

Tebrik ederim ...

. ŞAiR : TeşekkÜr ederim ...

TABi : Bir şey değil... Saniyen, eğer muvaffak olmak isterseniz,

mutlaka isminizi değiştirmelisiniz.

·

ŞAiR : ismimi mi?

..

TABi : Evet. Jan Mirano filan ... Bu on dokuzuncu asır firması ...

Halbuki mesela şöyle bir isim, şöyle bir reklam firması : Dug

Cin ... Nasıl? Nasıl? Asri ... Unutmayınız ki burda ismin

büyük ehemmiyeti vardır.

·

DALBANEZO :. Hayret ...

ŞAiR : Fakat.

TABi : Sonra, efendim, (Pedro'yu göstererek) beyfendi demin ne

dediler? Şairimiz on dokuzun cu. asnn m üstahsilidir buyurdular, doğru ...

ŞAiR : Ne demek? Nasıl doğru ...

TABi : Biçtiğiniz barikulade kumaşlarm biçmeleri yirminci asır

pazannın talebine uygun gelmiyor ...

PEDRO .: Daha doğrusu, yirminci asnn muayyen bir alıcı

zümresinin talebine ...

TABi : Yine çok doğru söylediniz, aziz Mösyö Pedro... Evet,

Japon kaa�ı üzerine, imzalı ve numaralı eser isteyen müşterilerimizin talebine tevafuk etmiyor. Halbuki biz ...

ŞAİR : Kafam karmakanşık oldu. Lütfen sadede geliniz ...

TABİ : Şimdi .. ; Demek istiyorum ki, kitabınızı maalesef basmaya-

57

KAPATASI

cağız ...

ŞAiR : Ne?

TABi : Fakat, eğer, istediğimiz şekilde kumaş biçerseniz, her

kitabınız için peşinen. bin dolar vermeyi taahhüt ederim ...

ŞAiR : Yani benden başka türlü şiirler istiyorsunuz.

TABi : Evet.

ŞAiR : Nasıl?

TABi : (Cebinden bir deste kart posta/ çıkanr.) Mesela şu

resimlerin şiiri ...

KIZ : Bana da gösterin ...

ŞAiR : Allah göstermesin... Sizin gözlerinizin böyle manzaralar

görmesine bir dakika tahammül edemem ...

TABi : Nasıl? Mutabık kaldık mı, büyük dostum?

KIZ : Anlıyorum. Anlıyorum. Mahvolacakşınız ...

TABi : Bilakis, hanımefendi. Milyoner olacaklar. Aziz şair, size

derhal avans olarak bin dolar veriyorum. Eser bittikten

sonra on bin dolar daha vereceğim. Ve istediğiiniz gibi beş

eser, bir iki borsa işi, tabii orasını dehiuıız işieyecek ve

milyonersiniz... '

ŞAİR : Bir dakika daha dinleyeinem, efendi. Çıkınız.

.

KIZ : Büyük şairim.

ŞAiR : Teşekkür ederim.

TABi : Avans olarak, derhal bin beş yüz dolar ...

ŞAiR .: Çıkınız ...

TABi : Siz bilirsiniz_ .. (Çıkar.)

. .

(Kısa bir sültNt. Hızla kapı açılır. Kapıcı kadın girer).

KAPlCI KADlN: Doktor. Kapınızın önünde bir herif duruyor�

Varsın dursun. Sonra, demimmuhterem misafirlerinizin yanında beni tahkir ettiniz. Tarziye isteyecek değilim. Yalnız bir aydan beri kira vermiyorsunuz. Koiıtutatoya göre bir

hafta mühletiniz var. Bir hafta sonra, hemen eviini bıraka-

.

caksınız ... Aylığı verseniz de artık makbulüm değildir.

DALBANEZO : Beni, hasta kızımla sokağa mı atıyorsun? ..

PEDRO : Bana bak, kocakarı, demin gelen otomobilli misafirler bu

işi görmen için sana kaç para verdiler?

K. KADlN : Orası senin üstüne vazife değil. Allahaısmarladık. Bir

ss

KAFATASI

hafta mühlet... Başınızın çaresine bakın. Benden ancak bu

kadar insaniyetlik. (Kapıdan çıkarken, kapının önünde

duran ve açık kapıdan gözüken Tabi ile karşılaşır).

K. KADlN : Hala burda mısın? Bekle ... bekle ...

(Pedro kapıyı kapar.)

ŞAiR : Neydi bugün bu başımıza gelenler?

TABiiN SESi : Aziz şair, ben hala buradayım. Avans iki bin ...

PEDRO : Şairim, sizinki bir şey değil. Asıl doktorun işinde bir

çapanoğlu var.

KIZ : Bense bilakis babamınkini bir tecrübe ...

TABİİN SESi : Avans üç bin. Eser on beş bin dolar ...

PEDRO : Hayır. Tecrübe filan değil ... Sonra şairin işi meydanda,

basit. Çok basit hem de .. .

A

• •

TAB liN SESI : Avans dört bin .. .

ŞAiR : (Pedro'ya) Ne dediniz, Pedro? Benim işim basit mi? Haiz-i

ehemmiyet değil mi? Yani ne demek istiyorsunuz? Sanat,

şiir, ilimden, doktorluktan daha az mı ehemmiyetli bir şey ...

PEDRO : Yok canım, ters anladınız .. .

DALBANEZO : Sinirlenme, oğlum .. .

TABİİN SESi : Avans dört bin. Eser on altı bin dolar.

ŞAiR : Oğlum mu? Demek siz de· beni şayan-ı merhamet

buluyorsunuz? Yani benim işim basit. Ben şair parçası, siz

doktor, Doktor Dalbanezo... Mühim adam ... Bir milyon

teklif ediyorlar. Hem de altı ay öküzlere bakmak için ...

TABİİN SESi : Dört bin ... On altı bin .. .

KIZ : Pedro, sustuıiın şu dışardaki herifi .. .

ŞAiR : Hayır, dışardaki herif susmayacak. Bana da babanız kadar

ehemmiyet vermeleri, sizin de asabınızı bozdu galiba?

Hayır, dışardaki susmayacak? Susacak ... olan şimdiye kadar

sizden ışık alan peri-i ilhamımdır ...

TABİİN SESi : Dört bin .. � On yedi bin ...

ŞAiR : Geliyorum ... (Odadakilere) Elveda... 1

(Çıkar.)

59

KAFATASI

BEŞİNCi BAP

DOGAN BİR ŞİİR YILDIZINA DAİRDİR ...

(Merdiven sahanlığı)

TABi : Demek mutabık kaldık?

ŞAiR : Evet. Ve içerdekiler hasetlerinden çatlasınlar ...

TABi : Ala ... Buyrun dört bin dolarlık avans çekini. Ve lütfen �u

·

senedi imzalayın... Bir ay sonra ilk kitap bitmeli ....

ŞAiR : Derhal. Yalnız bir mesele var. ilham perisi. Şimdiye kadar

dektorun müteverrim solgun kızından' esiri ilhamlar almış-

tım. Halbuki yeni kitap için başka bir memba...

.

TABi : Artık işin burasına aklım ermez. Yalnız arzu edilirse kokain

temin olunabilir. Morfin de oh.ır amma, pa5if çok. Kokain

.

.

.

.

yıne en ıyısı.

ŞAiR : Fakat peri-i ilham. Anlıyor musunuz? Peri ... Durun .. .

Buldum ... (Koşarak orospunun kapısını çalar.) Aç kapıyı aç .. .

Çabuk...

·

OROSPU : Kim o?

ŞAiR : Aç... Benim... Ben ...

OROSPU : (Kapıyı açar.) Ah, siz misiniz? Sen misin, kardeşim.

ŞAiR : Kes ... Kardeş filan yok. Sana eli� dolar. Gir içeri ... (Kadını

iter.) Bana zanaatının bütün hünerlerini göster. Şiir ya�a-

cağım.

(İçeri girerler.)

TABi : Yeni bir şiir yıldızı doğuyor ...

BİRİNCİ KlSMlN SONU

6o

İKİNCİ KlSlM

ŞAHlSLAR :

Doktor Dalbanezo .

Doktor Dalhanezonun Kızı

Şair

Vilyams

Paolina

Fraklı Adam 1.

Fraklı Adam 2.

Doktor

Ruhiyatçı

Petrol .Kralı

Tab lo Satıcısı

Eskimo Ressam

Kadın ve erkek davetliler

Frayman

Gazeteciler

BİRİNCİ BAP

YİNE DÖRT TELEFON VE BİR RADYOYA DA

İRDİR ...

FRA YMAN : (Çalan telefonlardan bir tanesini açarak) Alo!..

TELEFONDA SES : Allo. Allo. Neresi orası?

FRA YMAN : Burası Dolaryanda Post Müttehit Gazeteler ...

TELEFONDA SES : Kim kon�uyor?

FR,A YMAN : Tröst Meclis-i İdare Reisi Frayman.

TELEFONDA SES : Ala. Ben Vilyams.

FRA YMAN : Sanatoryumlar? ..

6ı

KAFATASI,

TELEFONDA SES : Evet ...

FRA YMAN : Telefonunuzu bekliyordum.

TELEFONDA SES : Biliyorum. Dinleyiniz. Bir haftadan beri

Doktor Dalbanezo işi etrafında yaptığınız neşriyat, bana,

müesseseme karşı çevrilmiş bir şantajdır. ·

FRAYMAN : Olabilir. Devam ediniz. Teklifiniz?

TELEFONDA SES : Teklifim şu. Madde bir : Şantaj hareketiniz

mağlup olmuştur. Adamiacınızın herhalde size haber vermiş

oldukları gibi, altı gün evvel, Doktor Dalbanezo'ya yapmış

olduğum teklif, bu sabah kendisi tarafından kabul edilmiştir.

FRA YMAN : İşin son safhasından haberdar değildim.

TELEFONDA SES : Binaenaleyh sizin benden bir sent bile.

alabilmeniz ...

FRA YMAN : Derhal neşriyatı kesiyorum.

TELEFONDAN SES : Hayır. Dinleyiniz. Madde iki : Neşriyata

devam edeceksiniz. Fakat Doktor Dalhanezo'nun hakiki

mahiyetini gösterecek bir surette.

FRA YMAN : Anladım. Üçüncü maddeniz nedir?

TELEFONDA SES : İlk neşriyatınızda benden koparacağınızı

zannettiğiniz miktar.

FRA YMAN : Olrayt. (Telefonu kapar. Başka bir telefon açar.)

All o.

TELEFON 2 : Allo.

TELEFON 3 : Allo.

TELEFON 4 : Allo.

FRA YMAN : Yazınız. Doktor Dalbanezo bir şarlatandır. �sanatoryumlar tröstüne baytar olarak angaje edilmiştir. Gerisi malum.

(Telefonu kapar.)

_

TELEFON 2 : (Telefonu kapar. Daktiloya) Yazınız.

TELEFON 3 : (Telefonu kapar. Katibe) Yazınız.

TELEFON 4 : (Telefonu kapar. Daktiloya) Yazınız.

TELEFON 2 : Dolaryanda Post Müttehit Gazeteler Tröstü'nün

mühim bir tavzihi. Karilerimizi aldatmamak ilk hedefimizdir.

TELEFON 3 : Muhterem okuyuculanmız. Bir haftadan beri verem

62

KAFATASI

serumunu bulduğunu· yazdığımız Doktor Dalhanezo'nun

basit bir şarlatan olduğu ...

TELEFON 4 : Doktor Dalbanezo hem bizi, hem profesör

heyetimizi, hem de efkar-ı umumiyeyi aldatmıştır.

·

TELEFON 2 : Bir haftadan beri kurnaz bir serserinin oyuncağı

olduğumuzdan dolayı ...

TELEFON 3 : Beynelmilel bir avantürist, Doktor Dalbanezo.

TELEFON 4 : Dolaryanda'mızın ilmini tarih karşısında lekelemek

üzere olan serserinin meşum faaliyetine mani olduk. Hakikatleri meydana çıkardık. Doktor Dalbanezo basit bir inek ve öküz baytanndan başka bir şey değildir�

TELEFON 2 : Bütün dünyanın en hayırhah .müessesesi olan

Dolaryanda Sanatoryumlar Tröstü, büyük bir alicenaplıkla,

bu zavallı serseriyi baytar olarak angaje · etmiştir.

TELEFON 3 : Bir kerre daha anlaşıldı ki, veremin serumla tedavisi

kabil değildir ...

TELEFON 4 : Dünyadaki en mükemmel, yüzde yüz şifayı temin

eden sanatoryumlan kendi arazisinde toplamış bir memleket

olarak iftihar edebiliriz ...

RADYO : Allo. Allo. Burası Dolaryanda. Bir haftadan beri

etrafında bir hayli gürültü yapılan Doktor Dalhanezo'nun

basit bir şarlatan olduğu anlaşılmıştır. Bütün profesörlerimiz, veremin ancak sanatoryum tedavisi ile ...

İKİNCİ BAP

DOKTOR DALBANEZO'NUN MEŞGALESİNE. BİR

DAMLA GÜNEŞ VE HA YV ANLARI SEVMENİN EN

BÜYÜK iBADET OLJ?l,JGUNA DAİRDİR ...

(Dı�ardan tango temposu gitara ile)

Sinyarina kara gözlü Sinyarina

. gözlerinden yanağına düşen . beni

görmeyelim ört yüzüne yelpazeni.

Sinyarina kara gözlü Sinyarina

63

KAFATASI

gelelim mi koll:lruıa Sinyorina?

Sinyorina, Sinyorina, Sinyorina ...

(Doktor Dalhanezo'nun Vast Uest çiflik köşkündeki büyük

Laboratuvarlanndan birisi. Dalbantzo meşgul. Kızı koltukta.)

KIZ : Baba, dinle. Yukan kattaki ziyafette, bak hangi şarkıyı

söylüyorlar ...

DALBANEZO : Ne şarkısı? Şarkı filan dinieyecek halim yok.

KIZ : İnekler seni bu kadar uğraştınyar mu ki... Bir saatten beri

şişelerle oynuyorsun ...

DALBANEZO : Yeryü:tündeki ·bütün inekler kahrolsun. Şurda iki

ayımız daha kaldı. O · Paolina olacak kan beni eskisi gibi,

gümrük kolcusu gibi kontrol etmekten vazgeçti biraz.

(Sükut.) Sana bir müjdem var?

KIZ : Pedro'dan haber mi?

DALBANEZO : Hayır, Pedro'dan haber yok halL. Mesele o

değil. Farkında mısın ki, bir aydır, gizli gizli bir şeyler

yapıyorum. İş saatinden sonra Paolina laboratuvarlan kitlemese... Bir ar.dır kaçamak yaptığım şeyi bir günde bitirirdim.

KIZ : Ne yapıyorsun, baba?

DALBANEZO : Serum. Bir tek. Bir tek serum ...

KIZ : Ne serumu?

DALBANEZO : Sen de mi? Sen de mi unuttun? Ben kimim? Niçin

burdayım? Yoksa senin için de beynelmilel serseri öküz

baytan Dalbanezo mu oldum?

·

KIZ : Baba ...

DALBANEZO : Öyleyse. Ne seromu diye nasıl sorabilirsin? Ben

' ne seromu yapabilirim? Serum Dalbanezo'dan başka ben ...

KIZ : Aman, baba, yavaş konuş. D�yacaklar ...

DALBANEZO : Olur. Hırsız gibi konuşayım. Deminden beri

uğraştığım şey bir tek serumun boşaltılmasıydı. Şimdi. On

dakika sonra hazır. Sonra ...

KIZ : Baba ... Verem serumu on dakika sonra hazır mı? Sahi mi ...

Baba .. .

DALBANEZO : Yavaş. Bağırma. Duyacaklar. Sonra kalbin de

64

KAFATASI

zayıfladı. Çok heyecan istemez ...

KIZ : Babacığım ...

DALBANEZO : Sen yalnız psittolojini kontrol et. Ona aklım

ermez ... Fakat fizyolojinden mesul olan benim. Düşün. Bak

şışeye .. .

KIZ : Baba. Yakından göster ...

DALBANEZO : Bak. İçindekini görüyor musun? Serum. Koh'un

hasillerini ayaklarıqıın dibine serecek.

·

KIZ : İlk serum kimin?

DALBANEZO : Ne dedin? İlk serum kimin mi? Seninle bunu

kararlaşurmadık mı? İlk meydan muharebesini senin ciğerlerinde vereceğim. İki ay sonra-ayaktasın. Ateş yok. Öksürük yok. Kan yok. Ciğerler körük gibi. Kalp saat gibi. Koşabiliyorsun. istediğin kadar bağırabiliyorsun.

KIZ : Baba, derece de koymayacağız, değil mi, artık?

DALBANEZO : İneklerle beraber kahrolsun bütün dereceler ...

KIZ : Baba, serumun ne güzel rengi var. Bir damla, bir küçük

damla güneş gibi.

DALBANEZO : Güneş gibi ya!.. O güneş damlasını senin

damarlarına akıtacağım ...

KIZ : Baba, haydi. Ben hazınm ...

DALBANEZO : Beş dakika daha lazım. Beş dakikalık bir acete her

işi bozabilir.

ı

KIZ : Baba, yanıma otur. Elinde şişeyi tut! Ona bakarken bile

ciğerlerimin temizlendiğini hissediyorum.

(Doktor Dalbanezo kızının yanına oturur. Bir elinde saat,

ötekinde sişe vardır. Arkalan kapıya dönüktür. Sükut. Kapı

yavas yavaş açılır. Paolina gözükür. · Ayıık/annın ucuna

basarak doktorla kızına yak/asır.)

KIZ : Baba . . Dört dakika kaldı ...

DALBANEZO : Dört dakika son�a kurtuldun artık. Serum

Dalbanezo ilk zaferini kazanacak. Ben beynelmilel serseri,

ben öküz baytan ...

(Paolina birdenbire doktorun elindeki serum şişesinin üstüne

atılır. Şişeyi alır yere atar. Şişe kırılır ... )

KIZ : Baba ...

teAFATASI

DOKTOR : (Paolina'ya) Kaltak ...

PAOLİNA : Hiddetlenmeyiniz. Muhterem kerimenizin yanında

böyle fena sözler söylemeyiniz. Genç kıziann kulaklan

böyle ...

DALBANEZO : Sus ... Ne haltettin?

KIZ : Babacığım ...

PAOLİNA : Vazifemi yaptım. Mukavelenin üçüncü maddesi sizi

in ek tedavisinden bqka hiçbir iş ve tecrübe ile fikren olsun ...

DALBANEZO : Hala dırlanıyorsun. Boğarım seni. Basil dö Koh

.

sibi...

.

PAOLINA : Hala Basil dö Koh'tan bahsediyorsunuz. Namuslu

insanlar altına imzalarını koyduklari taahhütlere riayet

ederler ...

DALBANEZO : Ya kızım? ..

PAOLİNA : O sizin şahsi meselenizdir. Önceden düşünmeliydiniz. Sizi kimse icbar etmedi ...

DALBANEZO : Beni kızunla sokağa attırdımz ...

PAOLİNA : Hayır. Pek ala, dostunuz Pedro size odasının

kapılannı açtı. Size baktı.

DALBANEZO : O da kayboldu ortadan. Onu da ikinci günü yok ,

ettirdiniz.

KIZ : Baba, şimdi anlıyorum, belki de öldürttüler.

PAOLİNA : Hayır. Sadece hapse girdi. Zaten Fransız darbı meseli

meşhur : Bana kiminle ahbaplık �niğini söyle, senin kim

olduğunu söyleyeyim.

DALBANEZO : Kaltak ...

KIZ : Baba ...

PAOLİNA : Nafile sinirlenmeyiniz. İsa hiddetli insanları sevmezdi. ·

KIZ : Baba, üzülme. Zararı yok bekleri�. Bir güneş damlası gibi

yanan! gördüm. Kendimi öyle kuvvetli hissediyorum ki . .

.

(Dalb4nezo yere eğilir. Kınk şişe parçalannı almak ister,

Paolina ayaklanyla şişeleri ezer.)

·

PAOLİNA : Bırakınız onları. Hakkınız olmayan şeye dokunmayınız. Sizin yaptığınız bir hırsızlıktır. Mister Vilyams'a haber verirsem sizi kolunuzdan tuttuğu gibi derhal kapı dışarı atar.

66

KAFATASI

DALBANEZO : Atsın. Git. Söyle ...

PAOLİNA : İ§ bununla da kalmaz. İ§ yalnız kızmızın sokağa

dü§mesiyle de bitmez. Mukavele ahkamına riayet etmeyenlerin encamı malum ...

KIZ : Baba ...

PAOLİNA : Size son tavsiyem. Bundan sonra namuslu olunuz. İsa

günahkarlan affederdi. Ben de sizi affediyorum.

DALBANEZO : İfrit seni...

'

PAOLİNA : Bo§ laflara lüzum yok. Hem sizi büyük ahırdan .

bekliyorlar. Sarı inek yine hastalanmı§. Ağrısı tutmu§.

Zavallı hayvancığın imdadma ko§unuz. Hayvanlan sevmek

en büyük ibadettir. Allahaısmarladık. (Kıza) Allahaısmarladık yavrucuğum. Babanızı vazife ba§ına göndermek için icabedenleri söyleyiniz. V azife mukaddestir ...

(Çıkar.)

· ÜÇÜNCÜ BAP

İKİ FRAKLI ADAMIN YAPTIGI DEDİKODULARA,

ESKÜ.·fO RESSAM TAİTA'YA, SANATlN SANAT İÇİN

OLDUGUNA VE PAOLİNA'NIN MESELEYİ NASIL

HALLETTİGİNE DAİRDİR .....

(Çiftliğin üst katı. Balo.) ·

FRAKLI ADAM ı : Ne dersin Vilyams'ın btılu§una?

FRAKLI ADAM 2 : Herif harika. Sanatoryumlarda iyi olmuş

sabık hastalar balosu. Mükemmel. Demek buradakiler hep

Vilyams'ın sanatoryumlarmda tedavi edilip iyi olmuş hastalar. Hiçbirinde de, hakikaten hasta hali yok.

FRAKLI ADAM ı : Zaten sanatpeyuma geldikleri zaman da

çoğunun bir şeyciği yoktu herhalde ...

FRAKLI ADAM 2 : Sonra Vilyams'ın ilk baloyu bu çiftlik

binasında vermesi de mükemmel.

FRAKLI ADAM 1 : Tabii. Aşağı katta serumcu serseri Dalbane- ·

zo'nun öküz tedavisiyle meşgul lahoratuvarları. Yukarı katta

67

KAFATASI

sanatoryum tedavisinin z.aferini tesit eden balo. Serum

mağlup. Sanatoryum galip.

FRAKLI ADAM 2 : Dalbanezo halcikaten şarlatan mı?

FRAKLI ADAM ı : Zannetmem, fakat geç orasını. Sana sabık

veremliler hakkında malumat vereyim. Şu kapının yanındaki

şişman kadını görüyor musun?

·

FRAKLI ADAM 2 : Şu yüz kiloluğu mu?

FRAKLI ADAM ı : Evet. Bir Felemenk peynir ve tereyağı

kumpanyası sermayedannın karısıdır. Yanındaki ince uzun

erkeğe işıktır.

FRAKLI ADAM 2 : Peki, o ince uzun boylu delikanlı kim?

FRAKLI ADAM ı : Vilyams'ın komisyonculanııdan.

FRAKLI AD.KM 2 : Anlamadım.

FRAKLI ADAM ı : Anlatayım. Vilyams'ın böyle sabık kontlar- .

dan, düklerden filan bir seri delikaniısı vardır. Bunları

Avrupa'nın dört tarafına gönderir. Vazifeleri muhtelif vasıtalara başvurup sanatoryuma sıhhati ve parası yerinde kadın müşteri bulmaktır . .

FRAKLI ADAM 2 : Mükemmel. Erkek müşteri temin eden kadın

. komisyoncular da var mı?

FRAKLI ADAM ı : Var ya. Bak. Meksikalı ihtiyar milyonerin

yanındaki kız.a.

FRAKLI ADAM 2 : Güzel parça.

FRAKLI ADAM ı : iyidir. Eskiden sinema yıldızıydı. Sonra

modası geçti. Şimdi sanatoryum yıldızı.

(İçeri bir Eskimo girer)

FRAKLI ADAM 2 : Ay! Bu da kim?

FRAKLI ADAM 1 ': Tanımİyor musun? Meşhur ressam. Eskimo

Taita. Deh�tli modem ressam.

FRAKLI ADAM 2 : Peki, kılık kıyafet? ..

FRAKLI ADAM ı : Herif Eskimo. Frak giyecek değil ya ... Hem

sonra bir iş �aha var. Şu Amerikalı petrol kralı ile konuşanı

görüyor musun?

·

FRAKU ADAM 2 : Dazlak kafalıyı?

FRAKLI ADAM ı : Evet, o, meşhur tablo taciridir. Eskimo

Taita da onun emrindeki en varidatlı ressam.

68

KAFATASI

FRAKLI ADAM 2 : Ya?

,

FRAKLI ADAM 1 : Dikkat et, bak. Herhalde bir dolap dönecek. ·

(Eskimo Taita yere oturmuştur. Etrafında ka�balık.)

PETROL KRALI : (Yanındaki Tablo Tacirine) Şu acayip :kılıklı

zat kimdir?

TABLO TACİRİ : Latife mi ediyorsunuz, efendim? Tanımadınız

mı? Bütün Avrupa'nın ...

PETROL KRALI : Tanıdım. Tanıdım fakat ... Ne diyeyim ...

TABLO TACİRİ : Elbette, tanımamanız imkan haricindedir.

Yirminci asrın büyük' ressamı Eskimo T aita'yı tanımamanız

mümkün değildir.

PETROL KRALI : Doğru ... Doğru... Demek resim yapar.

.

Kimlerin resmini yaptı şimdiye kadar?

TABLO TACİRİ : Saymak biraz uzun olacak, efendim. Yalnız

tesadüfen bir ;kisini söyleyeyim : Lord Sesil'in karakalem bir

portresini, Prens Arman'ın suluboya resmini, Kontes Nata

şa'nın bir yağlıboyasını ... Milyarder Dikens'in bir portresine

başladı fakat yarım bıraktı galiba?

PETROL KRALI : Tuhaf şey, neden?

TABLO .' TACİRİ : Taita acayip bir adamdır. Herkesin resmini

sonuna kadar yapmaya tenezzül etmez. Hatta büyük bir

hanedanın veliahtı kendisinden resmini yapmasını rica. ettiği

halde reddetti. Hem, çok ağır bir lisanla... Az kalsın bu

yüzden Eskimo İmparatorluğu ile söylediğim hanedan

arasında muharebe ilan ediliyordu.

PETROL KRALI : Bu eskimo İmparatorluğu büyük bir devlet

'

mi?

TABLO TACİRİ : · Aman efendim, latife mi ediyorsunuz?

PETROL KRALI : Hayır, bizim Amerika'da umumi coğrafyaya

pek ehemmiyet vermezler de ... Ne ise, demek Taita böyle

ha? Milyarder Dikens'in resmini yarıda bıraktı demek? Ne

dersiniz, acaba, benim resmimi yapar mı?

TABLO TACİRİ : Bilmem ki, efendim?

PETROL KRALI •: Siz kendisiyle bir konuşsanız. Çok isterdim.

·

Tediyat. meselesinde hiç üzülmesin. Peşindir.

TABLO TACİRİ : Bilmem ki, efendim. Bir kerre kendisi ile

69

KAFATASI

konuşayım.

PETROL KRALI : Hemen konuşsanız.

(Tablo Taari, Taita' ve ' Petrol Kralı arasında san-müet

cereyan ederken)

FRAKLl ADAM ı : Gördün mü işi? PetrolCu girdi kafese.

FRAKLI ADAM 2 : Fakat hakikaten Taita hep bu meşhur

insanların resimlerini yapmış mı?

FRAKLI ADAM 1 : Elbette. Hep aynı usulle. Yalnız Eskimo

İmparatorluğu'nun palavra olduğunu aniadın tabii. Fakat bu

anda tehlikesiz bir palavra. Eskiniolar, petrolu hazretten

almadıklan için, kral cenaplannın eskimalar hakkında

hiçbir fikri yoktur.

FRAKLI ADAM 2 : Mükemmel. Bak şu gencin etrafında ne kadar

çok kadın toplanmış. Bu da nu Vilyams'ın komisyonculanndan?

FRAKLI ADAM ı : Yoo. Hayır. O meşhur şair Dug Cin.

FRAK LI ADAM 1 : Ya? Aman, şu üç ay içinde milyoner olan şairi

yakından görmek isterdim. Şunlara sokulalım.

·

(Frak/ı adamlar giderler. Vilyams gelir, yanında Paolina

vardır.)

VİLYAMS : Ne oldu?

PAOLİNA : San ineğe bakmaya gitti. Fakat tam zamanında

yakaladım.

.

VİL Y AMS : Sizi unutmayacağım, azizem. Sizden fevkalade memnunum.

PAOLİNA : Mesih de sizden memnun olsun, efendim.

VİLYAMS : Orası öyle. Fakat bir şey beni düşündürüyor. Ya

bizim mecnun, dişini sıkıp iki ay daha sabrederse, sonra ...

PAOLİNA : Onun imkanı yok, efendim. Meseleyi bana bırakınız.

Belki bu gece işi hallederim.

VİL Y AMS : Teşekkür ederim.

,

PAOLİNA : Bana değil, bana il�am verene teşekkür ediniz.

.

VİL Y AMS : Latifsiniz.

PAOLİNA : (Kıntarak) Teşekkür ederim ...

(Vilyams ve Paolma giderler.)

ŞAİR : (Etrafında toplanan/ara) Sanat sanat içindir. Şiir edebi ve

70

KAFATASI

ezelidir. (Yanındaki kadınlardan birine bir küçük şışe

uzatarak) Almaz mısınız? Koko ...

(Kadın kokaini malum merasim/e çeker.)

ŞAİR : Bergson'dan Froyd'a bir köprü kurunuz. Köprünün

ayakları bir tataftan Niçe'ye, bir taraftan Pol Valeri'ye

dayansın. İşte ben, o köprünün üstünde, belimden aşağısı

kuduz boğa, kafamın ön tarafı fevkalbeşer, arkası tahtelşuur,

yürüyorum. Omuzornda �ırma bir pelerin var. Yıldızlar

avuçlarıının içinde ...

BİR KADlN : Ne güzel konuşuyorsunuz.

ŞAİR : Eskiden beri adetimdir. Sanat sanat içindir. Ve borsa

oyunlarından anlamayan şair değildir.

BİR KADlN : Son müsamerenizde hiç boş yer var mı?

ŞAiR : Zannetmem. Yalnız bir hafta sonra bir çay yapıyorum. Bilet

elli dolar. Ucuz bir duholiye. Doğru. Fakat bazen demokratlaşmak lazım.

BAŞKA BİR KADlN : Ne harikuladesiniz . .

ŞAİR : Tevazu gururdur. Mağrur olanlar mütevazıdırlar. Ben

tevazuu sevmem. Fikriniz doğrudur. Koko alır mısınız?

(Kadın kokaini malum merasim/e çeker.)

ŞAİR : (Kendine yaklaşan bir kadına) Nerede kaldın . belimin

kadını? Amudufıkarim seni bir mıknatıs gibi çekmedi mi?

(Kadını dudaklanndan öper. Giderler. Ruhiyat mütehassısı

ile bir doktor gelir.)

·

RUHİYATÇI : O, merhaba, aziz doktor ...

DOKTOR : Merhaba, psikoloğum.

RUHİYATÇI : Ne var ne yok? Yeni vaka filan?

DOKTOR : Şayan-ı dikkat bir şey yok gibi ... Yalnız bir haftadır

garip bir hastayla: uğraşıyoruz. Sanatoryumda.. Zengin ve

ihtiya� bir şarklı.

RUHİYATÇI : Hint mihracesi filan? ...

DOKTOR : Gibi bir şey ... Dehşetli obur. Bilhassa ete fena halde

düşkün.

RUHİYATÇI : Şarklılar et yemeğini çok severler. Bu şayan-ı

dikkat bir ruhiyat hadisesidir.

DOKTOR : İşte bizimki de o cinsten. Yalnız tansiyon fevkalade.

7 1

KAFATASI

Katiyyen et yememesi lazım. Memleketindeki doktorlar onu

· bundan men etmişler. fakat, o da her et yemeyi. men eden

doktoru kovmuş. Bize geldi.

RUHİYATÇI : Siz ne yaptınız?

DOKTOR : Ne yapacağız? Her şeyden evvel, müŞteriyi memnun

etmek lazım. Her gün veriyoruz pnüne yarım okka kızarmış

eti. Hem de dana , eti. Domuz yemiyor.

RUHİYATÇI : Peki, tansiyonu?

DOKTOR : O meseleyi hallettik. Bir taraftan eti veriyoruz, diğer

taraftan her gün damarlarından kan alıyoruz. Muvazene

hasıl oluyor şimdilik ... ·

RUHİYATÇI : Enteresan bir psikoloji vakası.

DOKTOR : Evet, Vilyams da öyle söylüyor ... Bilhassa müşteriyi

memnun ed�rek bir ay daha yaşatabilirsek Vilyams işi daha

çok enteresan bulacak. İhtiyar dehşetli zengin. Kan alma

arneliyesi ise çok pahalıdır bizde ...

(Giderler. Şair ile Paolina gelir.)

PAOLİNA : Aziz şairim, hele iükür sizi yalnız yakalayabildim.

ŞAİR : Bir emriniz mi :v�dı?

.

PAOLİNA : Yalnız küçÜk bir merak. Biraz münasebetsiz bir şey

amma. ..

ŞAİR : Sorunuz. Cevap vereyim. Sizin ne güzel duclaklarınız

. varmış ni eğer...

.

PAOLİNA : O ... 0 ... Bu bahsi sonra konuşuruz. Unutmayalım ..

Şimdi başka bir şey sonnak istiyordum. Bilirsiniz ki, ben her

şeyin ve herkesin üstünde hakikati tanırım ...

ŞAİR : Bilirim... .

PAOLİNA : Diyorlar ki, siz vaktiyle bizim şu deli baytar

Dalbanezo'yl� aynı apartımanda otururken ...

ŞAİR : Kim? Dalbanezo. Ha, evet bir aralık komşuluk ettik. Ne

güzel bir kızı vardı bilir misiniz? Ne şeker bir'kız ... Yalnız

hastaydı galiba?

PAOLİNA : Tamam, ben de onu soracaktım. Diyorlar ki,

Dalhanezo'nun kızıyla aranızda şöyle bir münasebet

varmış...

.

ŞAİR : Evet. Yalnız ilahi bir münasebet. O zamanlar, cehalet

72

KAFATASI

devrimdi. Froyd'u iyi anlamamıştım.

PAOLİNA : Peki amma, aradan dört ay geçti .. .

ŞAİR : Dört ay niı? Bana dört asır gibi geliyor .. .

PAOLİNA : Zaman nisbidir. Ehemmiyeti yok. Asıl tuhafı, neden

. bir daha Dalhanezo'nun kız�nı görmek istemediniz ...

ŞAIR : Çok görmek isteı:dim ...

PAOLİNA : Peki amma, bu arzunuzu derhal yerine getirmek,

şimdi hemen, sizin elinizde. Dalbanezo kızıyla beraber alt

katta oturuyorlar. Hem doktor da yok. San ineğe bakmaya

gitti. Fı�sat. Gidip bir kerre eski sevgiliyi ziyaret etseniz ...

ŞAiR : Alt katta ha? Öyle ya, öyle ya! Alt katta olacaklar.

Mükemmel fikir. Derhal eski melikeme arz-ı ihtirama

gidiyorum. (Yüksek sesle etrafa) Dostl�, beni dinleyin,

aşağıda palhanezo'nun kızı, benim solgun melikeini ziyarete

gideceğiz. Ey tebaam, şiir ve sanatın tebaası.. Beni takip

ediniz ...

(Şair ve bir kalabalık giderler.)

(Vilyams ve Paolina gelirler.)

VİLYAMS : Ne oldu?

PAOLiNA : Mesele bu gece halledilecek gibi ...

VİL YAMS : Teşekkür ederim. Latifsiniz ...

PAOLİNA : Bira� evvel, Dug Cin de aynı şeyi söyledi ...

DÖRDÜNCÜ BAP

EB EDİ BAKİREYE, SEN SANS' A, ENTERESAN BİR

NUMARA YA VE RİA YET EDiLMEYEN BİR MUKA

VELEYE DAİRDİR ...

(Yine ikinci baptaki oda. Dalhanezo'nun kızı koltukta uyumaktadır. Parça parça arjantin tangosu ve yağmur sesi. Kapı birdenbire açılır. Sallanarak içeri şair girer. Bir iki adım atar. Uyuyan kızı

görür. Kapıya doğru yaklaşan kadın ve erkek gürültüsüne döner.

Odanın içi loştur.)

ŞAiR : Çocuklar susunuz. Sükfıt .. Melikem uyuyor. Parmaklarını-

73

KAFATASI

zın ucuna basarak yürüyünüz. Hızlı nefes almayınız. Sultanım uyuyor ...

(Dışardakiler içeri girerler.)

ŞAİR : KalpleriDizi ayaklarınıza rugan iskarpinler gibi geçiriniz.

Kalplerinizin üstüne basarak, yavaş yavaş ses çıkarmadan

yürüyünüz ... Prenses uyuyor.

(Uyuyan kıza yaklaşır/ar.)

BİR KADlN : Bu mu?

BAŞKA BİR KADlN : Hiç de güzel değil...

BİRİNCİ KADlN : Ölü gibi ...

ŞAİR : Evet. Ölü gibi ... Ebedi bakirenin ölüsü gibi ... Ve benim

içimde ateş sakallı ne b başlar kımıldanmaya başlıyor ..

KADlNLAR VE ERKEKLER : (Hep beraber. Kısık bir sesle) Ateş

sakallı nebbaşlar ...

ŞAİR : Dudaklarına bakınız... Dudaklarının etrafındaki tüylere

bakınız. Kehribat . bir ayvanın altın tOzu tüyleri gibi ...

BİR ERKEK : Hankulade güzel...

BAŞKA BİR ERKEK : Cinsi cazibenin bu kadar korkuncunu

görmedim...

·

ŞAİR : Susunuz. Ve bakınız. Ebedi bakire uyanacaktır. Ebedi

bakire, dudaklarından bikrini d udaklarıma vererek gözlerini

açacaktır.

KADlN VE ERKEK : (Hep beraber. Kısık bir sesle) Gözlerini

açacaktır.

ŞAİR : Tibet'te, Çocuk Buda'nın karşısında vecde gelen Mogol

Lamalan gibi hayret ve huşu ile bakınız. Onu dudaklarından

öpeceğim.

KADlN VE ERKEK : (Hep beraber. Kısık bir sesle) Onu

dudaklarından öpecek.

ŞAİR : Çölde bembeyaz bir kuzunun üstüne alçalan kara bir kartal

gibi onun üstüne eğiliyorum. Dudaklanm dudaklanna

yaklaşıyor .. � Ve ...

KADlN VE ERKEK : (Hep beraber. Kısık bir sesle) Ve ...

ŞAİR : Öpüyorum... (Kzzı öper.)

KADlN VE ERKEK : Bravo, üstat ...

(Kız silkinerek uyanır. Şaire bakar. Tanır. Etrafında/ei/ere

74

KAFATASI

bakar. Birdenbire elleriyle yüzünü kapatarak ağlamaya

başlar.)

ŞAİR : Ne o? Ağlıyor musun? Canımın-canının canı ... Ağlama ben

geldim. Seni uyandıran benim dudaklarımdır. Benim kalın,

benim edi, benim ateş dudaklarım .. Ne o? A�lıyor musun?

Ağlama, biriciğim.

·

BİR KADlN : Ne barikulade konuşuyor ...

ŞAİR : Ağlama .. (K�zın ellerini yüzünden çekmek ister.)

.

KIZ : Dokunmayın bana ...

ŞAİR : Sana dokunan ellerim değil. Ruhlarımız birbirine doku-

nuyor ...

KIZ : Bırakın beni ...

ŞAİR : Mukavemetin beni çıldırtıyor ...

K.IZ : Gidin buradan ...

ŞAİR : Gidemem. Gitmeyeceğim. Taze kan kokan dudaklarının

lezzeti kızgın bir mü�ür gibi dudaklarımı dağladı. Ağlama

kadınım ... ·

KADlN VE ERKEK: (Hep beraber. Kısık bir sesle) Ağlama.

ŞAİR : Gözyaşların beni kudurtuyor. lşıltılı bir su gören kuduz bir

kurt köpeği gibi oluyorum .. (Birdenbire etraftakilere döner)

Dostlar, bana bir tango çalınız. Hayır. Sen Sans'ın ölüm

dansını çalınız ... Serseri Dalhanezo'nun şişelerini, imbikleri-

ni alınız ve çalınız...

· ·

.

( Etraftakiler . şişe ve irnbikleri alırlar, çalmaya başlar/ar;

Ölüm dansı çalınır.)

·

ŞAİR : (Kızı yakalayarak) Gel sevgilini. Gel kadınım. Gel. (Zorla

kızı kaldınr.)

.

.

BİR KADlN : Ne büyük şair.�. Yarabbi ...

BİR ERKEK : Heyecandan ölüyorum .

. .

_

BAŞKA BİR ERKEK : Böyle enterasan bir numara görmemiştim

şimdiye kadar...

,

(Şair kızı sürükleyerek bir iki adım atar. Kız şairin kollarında ölmüştür. Şair ölü kızı sürükleyerek farkında olmadan bir iki adım daha atar. Birdenbire açık kapıdan içeriye Dalhanez o girer.)

·

DALBANEZO : Neeee? ... -

75

KAFATASI

(Etrafta korku ve hayret. Müzik durur.)

BİR KADlN : Bu da kim?

BİR ERKEK : Dalbanezo ...

BİR KADlN : Deliye benziyor ...

(Dalbanezo şaire yaklaşır� Üstüne atdır.)

DALBANEZO : Bırak onu, hergele ...

ŞAİR : Fakat ...

(Dalbanezo şaire bir tokat atar ve kızı kendi kollanna düser.

Kızına bakar. Kızını kollannın üstünde kaldınr. Kapıya

yığılan/ann üstüne, kızı kollannda uzanmıs olduğu halde,

yürür.)

DALBANEZO : Dışarı... Dışarı domuz yavruları ...

(İçerdekiler kaçısırlar. Dalbanezo kızını yere yatınr. Diz

çöker. Kalbini d�nler.)

,

DALBANEZO : Bitti ... (Ayağa kalkar . . Odanın ortasında hızlı

hızlı döner. Homurdanır. Masayı devirir. Sonra pencereyi ·

açar. Kızını omuzlayarak pencereden kaçar... Süküt. Yağmur sesi... içeriye Vilyams, Paolina, şair ve kalabalık girerler.)

·

VİL Y AMS : Her tarafı .. .

PAOLİNA : Arayınız .. .

(Gelenler dağılır/ar. Şair, Paolina ve Vilyams kalır.)

PAOLİNA : (Açık pencereye gider.) Kaçmış .. .

ŞAiR : Kızının ölüsünü de beraber götürmüş .. .

PAOLİNA : (Pencereyi kapatırken) . Kızının öldüğünden emın

misiniz?

ŞAİR : (Kapanan pencere sesiyle aynı zamanda) Evet.

PAOLİNA : (Haç çıkanr.) Mesih günahlarını affetsin ...

İKİNCİ KlSMlN SONU .

ÜÇÜNCÜ KlSlM

ŞAHlSLAR :

Doktor Dalbanezo

Serseri

Komisyoncu

Kapıcı Kadın ·

Orospu

Pedro

Zabıta memurlan

Hayvan Terbiyecisi

Sirk Çığıttkanı

Palyaçolar

Sakallı Kadın

Pehlivan

Kalabalık

Gazeteciler

Radyo

BİRİNCİ BAP

YİNE DÖRT TELEFONA VE BİR RADYOYA DA-

.

İRDİR...

FRA YMAN TELEFONDA : Allo.

İKİNCİ TELEFON : Allo.

ÜÇÜNCÜ TELEFON : Allo.

DÖRDÜNCÜ TELEFON: Allo.

FRA YMAN : Dalbanezo bu sabah tahliye edildi." Bu hus.usta etraflı

bir haber yazınız.

TELEFON 2. GAZETECi

·

:

(Telefonu kapar. Daktilosuna)

Y azınız. Sanatoryumlar T röstü ile yaptığı mukaveteye riayet

77

KAfATASI

etmeyen ve bu yüzden müesseseyi büyük zararlara sokan

meşhur serseri Dalbanezo bundan sekiz ay evvel yüz bin

dolar tazminat vermeye ve tazminatı vermediği takdirde altı

ay hapis cezasına mahkum edilmişti. Tazminatı vermeyen

serserinin hapse girdiği karilerimizin malumudur. Bu beynelmilel sergüzeştçinin müddet-i mahpusiyetini bitirerek bu sabah tahliye edildiği...

.

TELEFON 3. GAZETECi : (Katibesine) Tehlikeli bir hayvan

demir kafesinden çıkmıştır. Meşhur serseri Dalbanezo tahliye edildi. Aramızda dolaşıyor. Elleriniz daima cüzdanınızın üstünde olsun. Kasalarınızın kilitlerini değiştiriniz. Kendinizi sakınını�. Aramızda bir felaket elini kolunu saliaya saliaya serbest geziniyor.

TELEFON 4. GAZETECi : (Katibesine) Yazınız. Dalbanezo altı

ay hapis yattıktaıı sonra bu sabah tahliye olundu. Bu küstah

ve meşum divane ...

RADYO : Allo, allo. Burası . Radyo Dolaryanda. Sanatoryumlar

Tröstü'nün bundan sekiz ay evvel dolandırıcılıkla hapse

mahkum ettirdiği Doktor Dalbanezo bu sabah hapishaneden

çıkmıştır ...

İKİNCİ BAP

TALİH MESELESiNE VE KULAGA GELEN SESLERE

DAİRDİR ...

(Park. Gece. Bir sıranın üstünde bir fenerin altında Dalbanezo

oturur. Yanında bir serseri uyulelamaktadır,)

(Çok uzaklardan tango temposu gitara ile ses)

Si�yorina kara gözlü sinyorina

gözlerinden yanağına . düşen beni

görmeyelim ört yüzüne yelpazeni.

Sinyorina kara gözlü Sinyorina

gelelim mi kollarına Sinyorina?

Sinyorina, Sinyorina, Sinyorina ...

78

KAFATASI

DALBANEZO : (Mırıldanarak) Sinyorina karagözlü

Gözlerinden ...

beni .. .

yelpazeni .. .

Sinyorina.�.

ÇOK UZAKLARDAN KIZIN SESi : Ne güzel hava. Dışan bak ...

DALBANEZO : Yine kımıldanıyorsun, ·kızım. Koltuğuna dereceni kor komaz ... .

UZAKLARDAN GİTARA VE ŞARKI : Görmeyelim ört yüzüne

yelpa ...

ÇOK UZAKLARDAN KIZIN SESi : Baba, dinle yukarı kattaki ·

ziyafette...

·

DALBANEZO : Şarkı filan dinieyecek halim yok.

UZAKTAN GİTARALI SES : Sinyorina kara gözlü sinyorina ...

ÇOK UZAKLARDAN PEDRO'NUN SESi : Ah üstadım ah.

Eğer biraz iktisad-ı siyasi ...

DALBANEZO : Bırak şu mücerret nazariyeni, Pei:in> ...

UZAKTAN GİTARALI SES :

Ört yüzüne yelpazeni ...

DALBANEZO � (Yerinden fırlar.)

ÇOK UZAKTAN PAOL.İNA'NIN SESi : Vazifemi yaptım.

Mukavelenin üçüncü maddesi.

·

DALBANEZO : Hala dırlanıyorsun. Boğarım seni Basil dö Koh

gibi ... (Yerine . oturur.) Basil dö Koh, Serum Dalbanezo.

Basil dö Koh'ların kadavralarını ayaklarımın dibine serilmiş

görüyorum. O da kim? Ha, bir Fransız generali galiba? Ne

diyorsun, Pedro? Napolyon hakkında bir şeyler biliyorum

da, iktisad-ı siyasinin ...

(Birdenbire yerinden fırlar.)

ÇOK UZAKLARDAN PAOLİNA'NIN SESi : İsa günahkarları

affederdi. Ben de sizi affediyorum ...

(Dalbanezo sıraya düşer. Serseri uyanır)

SERSERİ : Ne söylenip duruyorsun be kendi kendine? Çıldırdın

mı moruk? Hey sana söylüyorum.

DALBANEZO : Bana mı?

SERSERİ : Şeytaniara değil elbette. Sana.

79

KAFATASI

DALBANEZO : Bana ne söylüyorsun?

SERSERİ : Çattık belaya be. Niye kendi kendine dırlanıp

duruyt>rsun? diyorum ...

DALBANEZO : Ben mi dırlanıyorum?

SERSERİ : Sen.

DALBANEZO : Kulağıma sesler geliyor.

SERSERİ : Kulağına sesler mi geliyor? Tıka kulağını. Olmazsa çek

arabanı. Milletin uykusunu tepesine sıçratma.

DALBANEZO : Olur...

.

SERSERİ : Danlma be moruk... Bitkinim valiahi de ondan. Haydi

zarar yok. Söylen yine. Yalnız hafiften al, aşağıdan al biraz.

DALBANEZO : (Uyuklamaya başlayan serseriye) Uyuyor

musun?

SERSERİ : (Silkinerek) Haydaa. Kör müsün be?

DALBANEZO : Ne iyi, uykun geliyor. Uyuyorsun ...

SERSERİ : -5enin uykun gelmiyor mu? Uyumuyor musun?

DALBANEZO : Uyumak istiyorum. Uyuyamıyorum. Gözlerim

kapanıyor. Tam dalıyorum. Başlıyor kulağıma sesler gelmeye.

SERSERİ : Hastasın be babacığım.

DALBANEZO : Hastayım. Psikolojimi kontrol edemiyorum.

Buna aklım ermez. Fizyolojimden mesul benim. O da işe

yaramaz bir halde.

SERSERİ : Yüksek laf ediyorsun anlaşılan. Bir şey anlamadım

amma babacığım, okumuş adama benzersin.·

DALBANEZO : Çok okudum. Ne kadar çok ... Ne kadar çok ...

N e kadar çok ...

SERSERİ : Kaç para eder? Okumaktan da fayda yok. Ben elifi

görsem mertek sanırım. Amma bak ikimiz de yan yana

geceliyoruz. Okumuşsun ne çıkar, okumamışsın ne? .. İnsanda talih olmalı... Biz üç arkadaş başladık işe ...

DALBANEZO : Ne işine?

SERSERİ : Yüksek işe... Kasacılık yaptık senin anlayacağın.

Kasaları dile getim,ıek. Aniadın mı? İlk vurgunu vurduk.

Tam dışarı çıkarken polis bastırdı. Ateş oldu. Con kurşunu

yedi sırtından. Çekti mortayı. Ben yakayı ele verdim.

·

8o

KAFATASI

Tıktılar deliğe. Yedik on seneyi. Üçüncümüz Şmit, papelleri

yüklendiği gibi fertiği çekmiş. Sonra içerdeyken haber

aldım. Bir iki iş daha yapmış bu kabilden. Yükünü tutmuş

adamakıllı. Şimdi koskocaman bir otel �şletiyor. Müşterileri

konttan aşağı değil herifin ... insanda talih olmalı. Okumak

yazmak. Ne çıkar. Doğru değil mi?

DALBANEZO : Bilmem. Senin uykun geliyor, ne iyi. Beni� de

uykum geliyor. t.Jyuyamıyorum.

(Uzaktan bir p�lis düdüğü.)

·

SERSERİ : Vay anas_ını. Ötüyorlar. V esikan var mı . bari baba? .

DALBANEZO : Var, işte.

SERSERİ : (Dalbanezo'nunkendisine uzattığı hapishaneden çıkma

vesikasını alı.r. Bakar.) Ne bu be? Şekli şemailinden, yüz

adımdan görsem tanırım mübareği. Kodes vesikası. Demek

içerden geliyorsun? Ne kadar yattın?

DALBANEZO : Altı ay.

SERSERİ : Katilden mi?.

DALBANEZO : Hayır.

·

SERSERİ : Zaten sende o surat yok. Dolandırdın enayinin birini

mutlaka.

DALBANEZO : Nerden anladın?

SERSERİ : Belli. Sende başka iş yapacak hal mi var?

(Polis düdüğü yaklaşır.)

SERSERİ : Bana bak, babalık. Haydi tüy bakalım ...

DALBANEZO : Anlamadım.

SERSERİ : Yani uç buradan. Haydi kalk.

DALBANEZO : Neden?

SERSERİ : Geliyorlar. Düdüğü duymuyor musun? Gece yarısı,

seni beni buralarda yakalariarsa yine· içeri yi boyladığımızın

, resmidir. Serseri nizamnamesini okumadın mı?

DALBANEZO : Okumadım.

SERSERİ : Öyleyse ne okudun be mübarek ...

(Polis düdüğü daha çok yaklaşır.)

SERSERİ : Haydi çabuk. Bana eyvallah. Kaç çabuk.

DALBANEZO (Uzaklaşan serserinin arkasından) Nereye gi-

deyim?

81

KAFATASI ·

SERSERİ : (Uzaktan) Nereye istersen ...

(Dalbanezo ayakta, polis gelir.)

POLiS : Burada ne yapıyorsun? .

DALBANEZO : Hiç.

POLiS : Necisin? Ne iş görürsün?

DALBANEZO : Hiç.

POLiS : Nerde oturursun?

DALBANEZO : Hiçbir yerde.

POLiS : Kimin kimsen yok mu(

DALBANEZO : Yok.

POLiS : Nüfus kaadın, vesikan filan bir şeyin var mı?

DALBANEZO : ·var.

·

POLiS : Ver bakayım.

DALBANEZO : İşte.

POLiS : (Kaada bakar.) Haydi yürü.

DALBANEZO : Nereye?

ÜÇÜNCÜ BAP

SERSERiLiKLE MÜCADELE VE FUKARASEVER CE

MİYETİNİN FAAL AZASINA DAİRDİR ...

(Zabıta merkezi.)

·

MEMUR : Valiahi efendim, siz bilirsiniz amma, bana kalırsa ...

KOMiSYONCU : Hayır, hayır, müsterih olunuz. Ben işimi ve

mallarımı bilirim. Üç aydan beri Serserilikle Mücadele ve

Fukarasever Cemiyeti'nde azayım. Neler gördüm neler ...

Öyle bir kanaate geldim ki, esaseri eskiden beri bu kanaatteyim : İşe yaramayan insan yoktur. Mesele insanlan işte kullanabilmektedir. Serseriliğin önüne ancak bütün serserileri cebren işe sevkederek geçilebilinir.

MEMUR : Öyle. Doğru, fakat bizim sokaklardan topladığımız bu

. herifleri ancak hiçtemat-ı şakka temizleyebilir.

KOMİSYONCU : Evet, bazılan için bu fikriniz kabil-i tatbiktir.

Ve mutlaka tatbik edilmelidir. Ağır işler için de insan

S :ı

KAFATASI

kuvvetine ihtiyaç vardır elbette. Fakat bazılarını daha hafif

işlerde kuliruıabiliriz. Mesela, demin de size söylemiş oldu

. ğum gibi, Dolaryanda Sirki'nin böyle adamlara ihtiyacı var.

Sirk hayvanlarm en azgınlarını yola getirir. ,

MEMUR : Sirk hayatıyla pek alakadar. olmadım.

KOMİSYONCU : Ben bilakis. Mesela bundan iki ay e"Vvel bütün

Dolaryanda zabıta kuvvetlerine iliallah dedirten meşhur

cüce serseri Simon.�. Bu bücürü yeni tıkıldığı karakolun

birinderi ben çıkarttım. Sirke tavsiye ettim. 15 gün içinde

cüce cenaplan muma döndü. Şimdi hem karnı doyuyor, hem

de namuslu bir insan oldu. Efendim en vahşi hayvanları

terbiye eden bir müessese serseriliğin önüne bıçak gibi

geçmek için mühim bir vasıtadır.

MEMUR : Olabilir.

KOMİSYONCU : Her ne hal ise. İşittiğime göre, şu meşh�r

serseri Dalbanezo eveiki gün tahliye edildikten sonra gece

yarısı memurlannızdan birisi tarafından yakalanmış.

MEMUR : Evet. İki günden beri bizdedir. Sessiz sedasız bir

ihtiyar. Dehşetli acıyorum. Fakat mekansız takımından

olduğu için ...

KOMİSYONCU : Zavallı. Lakin bu hale düşmesiqde kabahat

kendisinin. Efendim, bu zavallı fazla okumuş adamlar ya

milyoner oluyorlar, yahut da serseri ... Her ne hal ise,

Serserilikle Mücadele ve Fukarasever Cemiyeti bu ihtiyara

yardım edecektir.

MEMUR : Çok iyi olur. Bir darülacezeye filan yatırsanız ...

KOMİSYONCU : Yoo. Bu olmaz. Olmaz. Hem doğru da

değildir. Ahlakını büsbütün bozanz. Halbuki her şeyden

evvel, serserilerin ahlakını düzeltmek lazım. Esasen darülacezeler, kanaatimce, muzır müesseselerdir. İnsanları işsizli-

. ğe, çalışmadan yemeye alışurıyor. Sonra birÇokları, ihtiyarladıkları zaman bir darülacezeye girebileceklerini düşünerek, gençliklerinde serserilik ediyorlar. İhtiyarlığın müemmen

olması gençliği tembelliğe sevkeder. Her ne hal ise, şimdi şu

Dalbanezo'dan bahsedelim. Demin söylediğim Dolaryanda

Sirki'nde kendisine mükemmel bir iş buldum. Mademki eli

83

KAFATASI

ayağı tutuyor, mudaka çalışmalıdır.

MEMUR : Pek çalışacak hali yok gibi geliyor l;>ana .. ı

KOMİSYONCU : Size kendisini öyle gösterir .. Hem zaten sirkte

bulduğum iş o kadar da ağır bir şey değil. En fazla günde bir

iki saatlik... Şimdi kendisini çağırsanız da alıp götürsem ...

MEMUR : Yalnız, malum muamelenin ifa edilmesi lazım geldi

ğini ...

KOMİSYONCU : Elbette elbette, taahhütnarneyi filan derhal

imza ederim ...

MEMUR : Ala ... Çağırtayım . (Zile basar. İçeri giren memura)

. .

Dalbanezo'yu buraya getiriniz.

İKİNCİ MEMUR : Evelki gece yakalanan ihtiyar serseriyi mi?

MEMUR : Evet ...

(Sükut. Memur ve komisyoncu parmaklanyla masaya vurur

_

lar. içeriye ikinci memurun önünde Dalbanezo girer.)

BİRİNCİ MEMUR : Yaklaşmız. Yaklaş. Bak efendi sana bir iş

bulmuş. İyi bir iş. Sana kefil de oluyor.

DALBANEZO : Efendi kim?

KOMİSYONCU : Serserilikle Mücadele ve Fukarasever Cemiyeti

azasmdan ve her nevi komisyon işleri yapan ...

DALBANEZO : Peki. Peki ... Ne işi?

MEMUR : Bir sirkte çalışac�sm ... -

DALBANEZO : Ne yapacağım?

KOMİSYONCU : Hafif bir iş... Merak etme. Yalnız artık

serseriliğe elveda ... Her şeyden evvel itaat. Dolaryanda Sirki

müessesesi Sanatoryumlar Tröstü'n� benzemez. Sonra seni

cemiyetimiz himayesine alıyor.

DALBANEZO : Alsın. Bu gece nerde yatacağım?

KOMİSYONCU : Sirkte.

DALBANEZO : Sirkte, sirk iŞinden başka hiçbir teyle fikren olsun

uğraşmayacağım, en ufak bir tecrübe ... Uçüncü madde ...

Biliyorum ...

KOMİSYONCU. : Yok canım, sirkteki işin bittikten sonra

istediğini yap. Yalnız cemiyetimizin kontrolu altmda bulunmak şartıyla. Koladın mı?

DALBANEZO : Anladım. Biliyorum. Yalnız uyuyamıyorum.

84

KAFATASI

_Sirkte, belki uyuyabilirim.

KOMISYONCU : Işin bittikten sonra istediğin kadar uyu ...

DAL�ANEZO : Uyuyamıyorum. Kulağıina sesler geliyor.

KOMISYONCU : Orada gelmez. Haydi hazırlan.

DALBANEZO : Hazırun.

KOMİSYONCU : Eşyan filan yok mu?

MEMUR : Hiçbir şeyi yok.

KOMİSYONCU : Öyleyse veriniz kiadan imzalayalım.

(Komisyoncu leaatlan· imza/ar.)

KOMİSYONCU : Allahaısmarladık, zannediyorum yine görüşü

L

rüz. Bir iş için, şöyle kuvvetli sekiz kişiye lüzum var ...

.

MEMUR : Güle güle ... (Dalbanezo'ya) Uslu otur artık. ihtiyar.

Efendilerin sözünden çıkma. Sonra kanşmam ha ..

KOMİSYONCU : Haydi.

DALBANEZO : Ah orda bir uyuyabilsem, bir uyuyabilsem ...

DÖRDÜNCÜ BAP

MAVİ MELEK FiLMİNİN BAŞKA YOLLARDAN· ÜS

TÜNKÖRÜ V ARDlGI BİR NETiCEYE, DOLARYAN

DA SİRKİ'NE VE DALHANEZO'NUN GÖZLERİNİ

GÖRMEK İSTEYEN KAPlCI KADlNA DAİRDİR ...

(Sirkin ön sahnesi. D�ıvullar. Bando. · Palyaçolar.)

ÇIGIRTKAN : Giriniz içeriye ... Giriniz. Giriniz. Giriniz, hanımefendiler ... Beyefendiler, giriniz ... Sakallı kadın, dünyanın en uzun boylu devi, dünyanın en kısa boylu cücesi,.beş yüz

kiloluk adam, kaplanlar baleti, maymunlar kQnseri hepsini·

göreceksiniz� efendiler. Hepsini göreceksiiıiz. hanımlar ..

Giriniz içeriye, giriniz, giriniz ...

(Davul. Banao: PalyaçQlt.ır ... )

.

ÇIGIRTKAN : Buyrunuz, haİumefendiler. Buyrun, beyefendiler,

. buyrun. Bir yumrukta boğayı öldüren boksör, yüz metrede

arka arkaya sekiz perende atan Civani, ölüm arabası, sakallı

kadm ve son numaramız serseriler kralını seyre geliniz,

ss

KAFATASI

efendiler. Doktor Dalhanezo'nun ,gözlerine bakınız, hanunlar ...

(Davı�llar çalarale, palyaçolar oynayarak çeküirler. Çığınkan perdeleri açar. Demir kafesler. Birinde sakallı kadın, birinde pebli'fJan, birinde Doktor Dalbanezo.)

(Önlerinden kalabalık geçet. Kapıcı ktıdınla orospH gelirler.

Kırhaçlı üniformalı sirk terbiyeasi Jolaşır. At kişnemeleri.)

(Kapıcı kadın 'fJe orospı� . ·sakallı kadının kafesi önünde

dı�r��rlar.)

KAPlCI KADlN : Allahın i1ine bak. Bu karıyı telqlı bir

zamanmda yaratmı� herhalde .. Papazm sakalıyla süt ninenin

memelerini birbirine karı�tırmı�. Hani yalnız bu sakallı

karıyı görmek için insan verdiği bilet parasına acımaz ...

OROSPU : Sakalları acaba sahici mi?

K. KADlN : Bilmem. Belki de takmadır. Bir tutup çeksem. Hani

�u karının sakalım bir tutup çekmek için yirmi sent verirdim.

OROSPU : Aman gidelim. Baktıkça yüreğim bulanıyor.

·

(Pehlivanın önüne gelirler.)

OROSPU : Bak gördün mü erkeği... Pazılara bak ...

K. KADlN : İ�te sana bir tane böyle belalı lazım. Hala kaçak i�

yapıyorsun. Bir türlü vesika alamadın gitti. Bu herifi dost

tutsan korkmadan çalı§ırdm.

OROSPU : Doğru vallahi. Ben üste para vermeye razıyım.

Göğsüne bak �unun.

K. l(ADIN : Paran o kadar bolsa kirayı zamanmda ver. Hem

. haydi, asıl �u Dalbanezo'ya bakmaya 'gidelim. Ben asıl onu

görmeye gddim.

.

OROSPU : Aaa ... İ�te burada.

K. KADlN : Ho ... Merhaba, Mösyö Dalbanezo. Nasılsınız

bakalım? Rahat mısınız burada? B�ınıza neler geldi, neler ...

Ma�allah o kadar ihtiyarlamamı�sınız; Valiahi yalnız sizi

·

görmeye geldik. Sakallı kadına da baktık. O kadar da

meraklı bir �ey değil. Daha, daha ne i�ler

bakalım? Gazetelerde hep sizi okudum.

ettim.

Kızınız ölmü� galiba? .. V ah vah, Çok acıdım. Ne iyi çocuktu.

Pedro'dan da hala haber y�k. Eee? Biraz da siz aniatın

KAFATASI

bakalım ...

OROSPU : Cevap vermiyor. Galiba burada aktörlerin mü§terilerle

konuşması yasak. Tramvaylardaki vatmanlar gibi.

K. KADlN : Canım doktorcuğum. Ben yabancı sayılmam.

Görseler de korkmaymız. Biliyor musunuz, bizim Mister

Klayn•m kızı Fransız Prensiyle evlendi. Duymadmız mı?

ÖROSPU : Nafile çene yoruyorsun. Seni diniemiyor bile ...

K. KADlN : Beni diniemiyor mu?

OROSPU : Suratma bile bakmıyor ayol...

K. KADlN : Suratıma bakmıyor ne demek? Ben onu görmek için

bir dolar bilet parası verdim. Hele suratıma bakmasın da

gör ...

OROSPU : Ne yaparsın sanki? Zorla kendine baktıramazsın yaL

K. KADlN : Ne demek? Doktor Dalbanezo beni diniemiyor

musunuz? Yüzüme bakmak ·istemiyor musunuz? Galiba

beni tanımamızlıktan geliyor ... Zaten eskiden de böyle

. aksinin biriydin. Beni bir kerre de muhterem otomobilli

misafirlerin yanında da kovmujturi. Ya, kovmuştlın. Ama

sonra ne oldu? Ben muhterem otomobilli misafırlerden

memnun kaldım. Hem . de seni · kolundan tuttuğum gibi

tvden defettim. Sahiden aldırmıyor ... Şuna bak hele ... Şimdi

ben ona gösteririm.

.

K. KADlN : (Hayvan terbiyedsine) Kırhaçlı efendi, .. Kırhaçlı

efendi ...

MÜREBBİ : Buyrun, Madam...

.

K. KADlN : Siz buranın memuru musunuz?

MÜREBBİ : Evet, madam. Bir emriniz mi var?

K. KADlN : Tabii var. Sizin aktörleriniz ne terbiyesiz insanlar ...

Şurada, Dalbanezo•yu seyretmek istiyorum. Yüzüme bile

bakmıyor. Halbuki ben onun gözlerini görmek için bir dolar

bilet parası verdim... Hem ilanlar yaparsınız, hem de ...

MÜREBBİ : Sinirlenmeyiniz, madam. Şimdi meseleyi hallederim,

buyrun ...

K. KADlN : Buyuruyorum... .

MÜREBBİ : (Oturmakta olan Dtılbanezo•ya) Ayağa kalk.

K. KADlN : (Orospuya) . Gördün mü?

87

KAFATASI

MÜREBBİ : Ayağa kalk diyorum ...

DALBANEZO : Çok yoruldum. Uyuyamıyorum. Hastayım. Nefes alamıyorum.

MÜREBBİ : Ayağa kalk diyorum sana ... Hanımefendiler, bak, seni

görmek için gelmişler ...

K. KADlN : Seni görmek için geldik ya ... Bir dolar bilet parası

verdik ...

MÜREBBİ : Kalk ...

(Dalbazeno ayağa kalkar.)

K. KADlN : Şimdi nasılsınız bakalım, . doktor cena.plan?

DALBANEZO : Uyuyamıyorum. Kulağıma sesler geliyor. Nefes

alamıyorum.

OROSPU : Zavallı doktor ...

K. KADlN : Y aa. İşte naletliğin, aksiliğin cezası budur ...

(Zil çalar.)

BİR SES : Oyun başlıyor. Oyun başlıyor. Yerlerinizi tutunuz.

OROSPU : Oyun başlıyor ayol... Haydi... Sonra yerlerimizi

·

kapacaklar ...

K. KADlN : Allahaısmarladık, Mösyö Dalbanezo ... Her gün sizi

görmeye geleceğim ...

(Giderler.)

MÜREBBİ : (Sakallı kadına ve pehlivana.) Haydi sizin numaralarmız baştadır ... içeriye gidip hazırlanmız ... (Dalbanezo'ya) Senin de işin bitti. Gidip yatabilirsin. Yalnız dikkat et,

müşterilerini kızdırma... Sonra kanşmam ha ...

DALBANEZO : Nefes alamıyorum... Yoruldum... Nefes alamıyorum, ..

DALBANEZO : (Yalnız) Nefes alamıyorum; Uyuyamıyorum.

Kulağıma sesler geliyor. Nefes alatnıyorum ... Kımıldanma,

kızım... Güneş damlasını damarlanna... Bırak şu iktisadı,

Pedro ... (Yavas yavaş dizleri bükülür, parmaklığa sanlarak

ölür.)

88

KAFATASI

BEŞİNCi BAP

DOKTOR DALHANEZO'NUN KAFATASINA DA

İRDİR. ..

MORGUN KAPISI

DOKTOR : İyi parçalar var mı? Amma geçen seferki gibi başıma

bela · çıkarmasın ...

BEKÇi : Doktor, merak etme ...

DOKTOR : Bana kafatası lazım anlıyor musun? Enteresan bir

kafatası ...

BEKÇi : Peki ama yalnız kafayı kesip veremem.

DOKTOR : Ben bütün vücudu götürürüm tabii ... Teşrihhanede

kesrnek kolay ...

BEKÇi : Peki öyleyse içeriye buyrun ... Bir bakalım ...

(Içeri giderler. Açık kapıdan ölülerin ayaklan görünür.)

DOK..TORUN SESi : Yo�, bu olmaz. Alnı dehşetli dar ...

BEKÇiNİN SESi : Ya bu nasıl?

DOKTOR UN SESi : İşime gelmez. Baksana şakağı yanlmış. Bana

(>Ür:üzsüz �emik lazım. Hem sonra iyi bir parça ...

BEKÇININ SESI : Durun öyleyse şu 17 nurnaraya bakalım .. :Hani

bir serseri Dalbanezo vardı.

DOKTORUN SESi : O burada mı? ·

BEKÇiNİN SESi : Dün getirdiler. Çalı�tığı sirkte birdenbire

ölüvermiŞ ...

DOKTORUN SESi .: Olur ... Bir bakalım ... Siz de şu morgu bir

türlü tanzim edemediniz. Ufak bir tasnif bile yok. Manifatura dükkanı bile sizin morgtan daha muntazamdır.

BEKÇiNİN SESi : Ne yapalım? .. İş çok ... Ha, işte 17 nurnaraya

bakınız...

·

DOKTORUN SESi : Fena değ�l ... Hiç fena değil... Alın mükemmel ... Herifte de amma kafa varmış ha ... Mükemmel...

Suratın zaviyesine bak: .. Ala, alL. -Aldım. Ne vereceğiz?

BEKÇiNİN SESi : 100 dolar.

,

89

KAFATASI

_DOKTORUN SESi : Amma da ettin ha? Ne bu, Hint kumaşı mı?

50 dolar ...

.

BEKÇiNİN SESi : Alay mı ediyorsunuz? Böyle kafaya ...

DOKTORUN SESi : Haydi elli be§ olsun. Nasıl?

· . ,

. BEKÇiNİN SESi : Çıkın biraz daha. Mal bu mal. Herif belki de.

dahiydi. Kim bilir?

DOKTORUN SESi : Öyle amma, başıma bundan bir İ§ çıkarsa ...

BEKÇiNİN SESi : Hiç merak etmeyin ... Kimsesi yok zaten. Hem

§İindi te§rihçilere göz yumtiyorlar.

DOKTORUN SESi : Çok enteresan bir te§rih meselesi üstün

. deyim .•.

BEKÇiNİN SESi : Daha iyi ya ... Paraya da acımayın öyleyse ...

·· DOKTORUN SESi : Öyle amma ...

BEKÇiNİN SESi : Uzun pazarlığın kısası ... Haydi sizin güzel

hatııınız için, eski mÜ§terimsiniz, y.etmi§ dolar ... 10 para

aşağı olmaz. Siz almazsanız Tıp Fakültesi'nden alırlar.

DOKTORUN SESİ : Öyle amma, onlardan da sen koklaya-

mazsın ...

BEKÇiNİN SESi : Haydi n�yse verin altmı§ be§ dolar.

DOKTORUN SESi : Kabul. Hazırla. Otomobil kö§ede bekliyor.

BEKÇiNİN SESi : Arka kapıdan .çıkalım ...

(Bir müddet sonra, otomobil kornası. Pedro ko14rak gelir.

Bekçi ile karşılaşır.)

PEDRO : Bana bak. Sen morgun bekçisi misin?

BEKÇi : Evet. Ne var?.

·

·

PEDRO : Doktor Dalhanezo'nun ölüsünü getirmi§ler buraya.

BEKÇi : Getirdiler...

·

PEDRO : içerde mi?.

BEKÇi : Hayır ...

PEDRO : Nerde?

BEKÇi : Nafile ... Geç kaldınız ...

PEDRO : Ne? Doktor Dalbanezo nerede?

BEKÇi' : Şimdi, biraz evvel sattık ...

SON

BİR ÖLÜ EVi

YAHUT

MERHUMUN HANESİ. ..

Gülünçlü Komedya 3 �erde l l Tablo

İlk Basım : 1932

ŞAHlSLAR :

Veli Efendi

Kambur

Firuz

Ağabey

Meraklı Yolcu

Melih

Kanıburun Anası

Kız

D adı

Doktor

Zerzevatçı

Başörtülü Kadın

Ağabeyin Anası

Hizmetçi Kız

Veli Efendinin Oğlu

Birinci Melonlu

İkinci Melonlu '

Birinci Genç

İkinci Genç

Birinci İhtiyar

İkinci ·İhtiyar

Banka Müdürü ·

· Birinci Hoca

Bekçi

Asım Hoca

Komiser

BİRİNCİ PERDE

I

(Bir konağın sokak kapısı ta1lığı. Yu/ean kattan ta�lığa inen,

merdiven. Mevsim yaz. Vakit sabah. DJ�arda yağmur. Sokak

kapısının çıngırağı üst üste çalınır. Merdiven,den hizmetçi iner.

Tela1lıdır. Yüzü sapsandır. Gözleri yeni ağlamı1, kızarmJitır.

Hizmetçi kız kapıyı açar. İçeri merhumun ileinci oğlu girer. İkinci

oğul kamburdur. Şık giyinmiltir. Gözünde monokl fJardır. 25

ya1lanndadır. Ceketinin yakasını kaldırmJ�tır. Hafif ıslanmqtır.

KApı aralık kalır..)

KAMBUR : Islandım ... Yaz yağmuru ... (Hizmetçinin yanağını

sıkar.) Sen nasılsın bakayım cicim?

HiZMETÇi : (Çekinerek) Küçük Bey ...

KAMBUR : (Hizmetçiyi sıkJ�tırarak) Canım ...

HiZMETÇi : Yapmayın ...

KAMBUR : Bir yanak ver... (Hizmetçiyi daha fazla sıkJ�tınr.)

Babam nasıl? (Hizmetçi kız çekilmek ister, allak bullak ·

olmu1tur.) Dört gündür gelmedim diye fena halde kızmıştır

bana... Yavrum... Doktor geldi mi?

.

HiZMETÇi : (Bağırarak) Ah Küçük Bey. (Ağlamaya b�lar.)

KAMBUR : Azdırdın beni . (Kollanndan çekilmek isteyen Hiz

. .

metçinin dudaklannı öpmeye çalJimaktadır.)

HiZMETÇi : Bırakın ...

(Kambur, Hizmetçinin dudaklanndan öper. Yukan kattan

.&mburun Annesinin bağı"lı gelir.)

HiZMETÇi : Bırakın .•.

KAMBURUN ANASININ SESi : Evimiz yıkıldı. Yandık ....

Bırakın beni, doktor...

·

(Kambur, annesinin bağın1ıyla 1a1ınr, Hizmetçiyi bırakır.

Hizmetçi merdivenlere doğru ko�r.)

HiZMETÇi : (Ağlamakla ka"lık bir bağırmayla) Hanımcığım ...

Küçük Bey ...

94

BİR ÖLÜ EVi

KAMBURUN ANASI : (M erdivfnlerden aşağı koşarak inerken)

Oğlum ... Evimiz yıkıldı ... Gitti ... Uçtu ku§ gibi gitti ... (Hala

yerinde şaşkın duran Kamburun boynuna atılır. Doktor

merdivenlerden iner.)

DOKTOR : Hanımefendi .. Rica ederim ...

KAMBURUN ANASI : (Kamburun boynunda ağlayarak) Babaiı... Babacığın ...

KAMBUR : Babam mı? .. Ne oldu? Babam ... Doktor Bey.

(Kamburun sesinde bir titreme.)

DOKTOR : On be§ dakika kadar evvel... Felç birdenbire kalbe

.

yürüdü...

KAMBUR : Anneciğim ... (Ağlamaya başlar.)

(Kamburun Anası ağlamaktadır. Hizmetçi kız merdivenin

basamağında oturmuş. Etekliği kalkmış, siyah ipek çoraplı

hacağı görünmektedir. DIŞARDAN YAN/K BİR . EŞEK

AN/RTISI.)

ZERZEV A TÇININ SI;:Si : (Dışardan) Çüşşş. .. Kara oğlan ...

KAMBUR : (Annesinin kollanndan kurtularak deli gibi merdivene

koşar.) Baba ...

(Kamburun Anası oğlu1Jun arkasından koşar. Bu aralık açık

kapı�n Zerzevatçı elinde patlıcanlarla belirir. İçeri girer.

Yağmur dışarda dinmiştir. Kambur, annesi ve Doktor

merdivenlerde kaybf)lurlar.)

ZERZEV A TÇI : (Şaşkınlık içinde taşlık ta ilerleyerek) Zehra

Hanım ...

HiZMETÇi : (Birdenbire silkinerek) Kim o? Ay ödüm koptu. Sen

misin, Şaban Ağa?

ZERZEVATÇI : Hayrola, ne var?

HiZMETÇi : (Gözyaşlanyla boşanarak) Beyefendi ...

ZERZEV A TÇI : Deme... Yahu daha dün, getirdiğim patlıcanlar

çekirdekli diye bana pencereden· çattı be... Allah rahmet

eylesin ... Nasıl oldu?

.

.

HiZMETÇi : Gece tıkanıklık geldi ... Uyuyamadı sabaha kadar ...

Demin tepsiye sütünü koydum ... Odasma girdim ... Hanım-

efendiyle doktor da orclaydı...

·

ZERZEV A TÇI : Doktor milleti mi dedin... Benim kocakarıyı da

95

BİR ÖLÜ EVi

bağırta bağırta, bıçak altında ameliyat masasında öldür- ·

düler ...

(Dışarda EŞEK ANIRIR.)

HiZMETÇi : Gik · demeden ölüverdi... Aman bu ölüm ne kötü

şeeey ... (Ağlamaya başlar.)

ZERZEV A TÇI : Üç aydır yataiaktı zaten .. .

-HiZMETÇi : Doktorlar geçer diyorlardı .. .

ZERZEVATÇI : Doktor milleti ...

HiZMETÇi : Elimde tepsi odanın ortasında kalakaldım ... Gözüme

baka baka öldü ... Haay, ömrüm oldukça unutamayacağım .. .

BİR KADlN SESi : (D

. ışardan) Hu,zerzevatçı ... Nerdesin? .. Hu .. .

.

Ayol...

ZERZEVATÇI : (Hizmetçiye) Ne denir, kısmet ...

BİR KADlN · SESi : (Dışardan) · Zerzevatçı ... Huuu ...

ZERZEVATÇI : (Hizmetçiye) Başınız sağ olsun ... Allah gani gani

rahmet eylesin ... Cenaze ne vakit kalkıyor?

HiZMETÇi : Bilmem ... (Ağlar.) Beyefendiciğim ... Beyefendi-

ciğim...

·

·.

BİR KADlN SESi : (Dışardan) Ayol zerzevatçı ...

ZERZEVATÇI : (Kapıya doğru yürüyüp çıkarken) Geliyorum,

hanım... Patlamadın ya ...

HiZMETÇi : Beyefendiciğim... Beyefendiciğim... (Ağlayarak

merdivenlerden çıkar.)

(Taşlıkta sessizlik.)

TURŞUCUN'UN SESİ: (Dışardan) Lahna biber tuuurşusuuuuu ...

(Eli şemsiye/i meraklı yolcu açık kapıdan içeri bakar. Ağabey

yolcumm arkasından kapının önünde belirir. Sert yüzlü.

Temiz giyinmiş. Üstünde pardösüsü vardır.)

AGABEY : (Meraklı yolcuya) Kimi istiyorsunuz?

MERAKLI YOLCU : (Ağabeye yol vererek) Hiç ...

AGABEY : Niye içeri bakıyordunuz?

MERAKLI YOLCU : Hiç ...

(Ağabey yolcuyu tepeden tırnağa kadar süzer. İçeri girer,

hızla kapıyı yolcurıun suratına kapar.)

AGABEY : (Sinirli. Bağırarak) Zehra ... Zehra ... (Hizmetçi merdiven başında belirir.)

BİR ÖLÜ EVi ·

AGABEY : (Bağırarak) Kapıyı ardına kadar açık bırakmışsınız

yine... Gelip evi soysalar haberiniz olmayacak... Şimdi

kapının önünde hırsız mıdır nedir, bir herifi ...

KAMBUR : (Merdiven başında belirir.) Ağabey ...

AGABEY : Ne var?

·

(Kapının zili çalınır.)

KAMBUR : (Sesi titriyerek) Babam ...

(Kapının zili bir daha çalınır. Hizmetçi kapıyı açmaya gider.)

AGABEY : (Merakla) Eeee?

KAMBUR : (Boşanarak) Öldü ...

(Hizmetçi kapıyı açmıştır. İçeri kafası kızmış meraklı yolcu

girer.)

MERAKLI YOLCU : (Ağ�beye) Efendi, efendi ... Bana bak ... Ben

ne herifim, ne de hırsız... Ağzını topla .. .

(Ağabey yolcuyu yakasından tutup kapı dışan atar.)

AGABEY : (Hizmetçiye) Kapa kapıyı ... (Merdivenlerden yukan

çıkar.)

MERA�LI YOLCUNUN SESi : (Dışardan) Hırsız da sensin ...

Herif de sensin. Eşoğlu eşşşşek ...

(Merdivende ağabey birden durur, geri dönmek ister.

Vazgeçer. Yürür.)

TURŞUCUNUN SESi : (Dışardan) Lahna biber tuurşuusuu.

II

(Konağın sofası. Bir yanında ölünün yattığı odanın kapısı. Karşı

duvannda bir oda kapısı. Dipte taşlıktan gelen merdiven başı. Karşı

duvarda büyük bir endam aynası. Kamburun Anası karşı odanın

kapısı önünde bir iskemlede oturmuş, D adı bileklerini sir k e ile

·

ovalamaktadır. Ölünün oda· kapısından, önde Ağabey ve Doktor,

arkada Kambur çıkarlar.)

AGABEY : (Doktora) Bunun bu kadar çabuk, böyle birdenbire

olacağını hiç beklemiyordum ...

DOKTOR : (Ukala) Hayat beklenilmeyen şeylerin zinciridir.

97 ,

BİR ÖLÜ EVi

AGABEY : Laf . (Kambura) Belediye doktoruna haber gönderdi

. .

niz mi?

KAMBUR : Hayır ...

AGABEY : Hemen telefon etmeli ... Veli Efendiye de haber

göndert, gelsin ...

KAMBURUN ANASI : (Oturduğu yerden birden fırlar.) Bırakın

benL. (Haykınr) Onu bir kere daha göreyim .. (Ölünün

.

kapısına koşar. Kambur anasının girmesine mani olur.)

KAMBUR : Anne ... Yapma ...

KAMBURUN ANASI : Çekil...

AGABEY : Bırak anneni ..•

KAMBUR : Ama, ağabey ...

AGABEY : (Kamburu iterek, KamburunAnasına) Girin, hanıme

. fendi ...

KAMBURUN ANASI : (Kapıyı açmaya kalkar, açmadan durur.)

Giremeyeceğim ... Fenalıklar geliyor . (Dadı, Kambur ve

. .

Doktor, kadını tutarlar)

DADI : Kalıretme kendini, hanımcığım ..•

KAMBURUN ANASI : (Hıçkırmaktadır.)

AGABEY : (Kambura) Hanımefendiyi odasına çıkar.

KAMBURUN ANASI : Çıkmam ... istemem ... Burada, onun

kapısı eşiğinde bırakın beni .. .

DOKTOR : Hanımefendi, ·rica ederim.

KAMBURUN ANASI : (Kambura) Gel yanıma, yavrum. Sokul

·

annene .. (Kambur, annesinin yanına çömelir.) Sarıl bana ...

.

AGABEY : (Doktora) Siz lütfen vaziyeti idare edin. Ben belediye-

ye haber vereyim. (Dadıya) Sen de Ayşe Hanım, Veli'yi

buldurt... Sonra annerne de haber vereceğim... Gelecek ...

Onun da burada bulunması lazım.

(Ağabey çıkar.)

KAMBURUN ANASI : (Bileklerini sirkeyle ovmakta olan Dadıya) Bırak ... Ay ... FenalıklaC geliyor. (Başını kapıya vurarak) Kocacığım .. ; Kocacığım ... (Ağlar.) istemem ... Gelmesin ...

Ayağını atmasın . \>uraya . . (Kapıya tekrar başını vurarak)

.

Beni kimlere bıraktın da gittin ...

DADI : Hanımcığım ...

BİR ÖLÜ EVi

DOKTOR : Hanımefendi, rica ederim ..

KAMBUR : Anne, ağabeyim ...

KAMBURUN ANASI : Neden ağabeyin olacakınış ... Kan kim

bilir onu nerden peydahladı? Baban melek gibi adamdı ..

.

(Ağlar.) Kocacığım ... Kocacığım ... O nemrudun neresi

babasına benzer? (Başını tekrar kapıya vurarak) Uyan ...

Gittin de beni niye götürmed in? Sen öleceğine ben öleydim.

(Hıçkınr.)

KAMBUR : (Doktora) Doktor Bey annerne bir şeyler oluyor ...

DOKTOR : Kriz nervö ... Yatırmak lazım ... (Bir reçete yazmaya

başlar.) Hiç olmazsa karşı odaya götürmeli. (Reçeteyi

yazmayı bitirmiştir, Kambura uzatır.) Şunu hemen yaptırtın. (Kamburun Anasına) Hanımefendi, rica ederim ... Kalkınız.

(Kamburun Anası inleyerek doğrulur ve mınltı halinde

"'Bırakın beni, bırakın beni, "' diye söylenerek Doktorun,

Dadının ve Kamburun yardımıyla karşıki oda kapısından

girer.)

(SESSiZLiK)

(Dadı ve Kambur girdikleri kapıdan çıkarlar. Eşikte du-

rur/ar.)

'

DADI : Küçük Bey, sen eczaneye giderken Veli Efendiye

uğrayıver. Kahvede bulursun. Hani Veli Efendi gecikirse

ağabeyin etmediğini bırakmaz... Ah kara başımın yazısı ...

(Ağlar.)

KAMBUR : Haydi, dadıcığım, annemi yalnız- bırakma ...

(Dadının boynuna san/ır öper.)

(Dadı tekrar odaya girer. Karrzbur yalnız kalır. Anasının

-bulunduğu odaya bakar. Ayaklannın ucuna basarak gider,

ölünün odasının kapısını açar, girer. Kapı aralık kalır.

_

içerden Kamburun hıçkınklan. Kambur gözlerini O'lJUŞturarak dışan çıkar.)

KAMBUR: (Mınltı halinde) Nefes alıyor gibi. (Ölünün bulunduğu

99

BİR ÖLÜ EVi

odanın kapısı ağır

birden tok bir sesle

örtü/ür. Kambur

Arkasına bakar.)

KAMBUR: Ay ...

(Kambur kendini taparlar. Tekrar ölü odasının

aralayarale içeri , bakar. Ses çıkarmamaya çalışarak

kapar. Merdive�e

ilerlerken kendini fluvardaki büyük

aynada görür. Ustü

.. Insiyaki bir hareketle kravatını düzeltir. Anasının

odadan anası-

nın sesi gelir.)

.

KAMBUR UN ANASININ SESI: Beni bıraktın da nerelere g!ttin?

(Kambur sesin geldiği odaya bakar. Merdivene yürür. Iner.:)

(SESSiZLiK)

(Kamburun Anasının bulunduğu odada hıçkınk sesleri yava�

yavaı diner. Uzaklarda yakla�an uzaklaşan bir tren düdüğü

ve gürültüsü� Sessizlik. Dadı ve Doktor, Kamburun A1145ının

bulunduğu odadan çıkarlar.)

DOKTOR :. Bırakın uyuyabildiği kadar uyusun ... Yazdığım ilaçtan

iki saatte bir kahve kaşığı verirsiniz ... Ben bir saat sonra yine

gelirim ...

DADI : Aman bizi yalnız, bırakmayın, Doktor Beyciğim ... ·

DOKTOR : (Merdivene doğru yürüyerek) Merak etmeyin. Merak

. etmeyin ...

(Doktor gider. Dadı, Kamburun Anasının bulunduğu odaya

doğru giderken merdiven baıında Baıö7:tülü Kadın belirir .

. I;>a4! al.ak sesiyle arkasına döner.)

BAŞÖRTULU KADlN : Ayol başınız sağ olsun, Ayşe Hanım-

cığım ...

DADI : (Eliyle sus iıareti yaparak) Yavaş söyle ...

BAŞÖRTüLÜ KADlN : (Ş�ınr.) Ne var?

DADI : l!.yuyor, uyanmasın...

·

.

..

.

BAŞÖR'tüLU KADlN : Ayol uyuyan kim? Olmedi mi?

(Dadı, baııyla tasdik i�areti yapar.) ·

BAŞÖRTüLÜ KADlN : Aman ne oluyorsun, Ayşe Hanımcığım?

DADI : Hanımefendi 'uyuyor ... Sinirleri boşandı ...

BAŞÖRTüLÜ KADlN Boşanır, boşaiıır ... Bilirim a dostlar.

100

BİR ÖLÜ EVi

Rahmetli için benimkiler az mı bo§andıydı? .. Hali aklıma

geldikçe... Beyler ne yaptı?

DADI : Küçük divaneye döndü ...

BAŞÖRTÜLÜ KADlN : Kamburdur mamburdur ama, bilirim

temiz yürekli, alçakgönüllüdür ... Benim kıza bile sokakta

rastladıkça, "Gel seni sinemaya götüreyim,,. dermi§ ... Ya,

büyüğü?·

DADI : Ah hanuncığım, onu hiç sorma ... Anasını çağırtıyor ayol ...

BAŞÖRTÜLÜ KADlN : Aaaaa ... Valiahi olmaz ... Bo§anmış bir

kere. Ölüsü de namahrem dü§er ayol... Ne surada kocakan

bu evden içeri ayak atacak?.. Harumcığun, bir bakayım

bari ...

DADI : Bak ya ... Yüzü hali gül gibi ...

(Baıörtülü Kadınla Dadı ölünün odasina girerler. Sessiz/ile.)

KAMBURUN ANASININ SESi : (Karıı odadan.)Ay§e Hanım ...

Ay§e Hanım ...

(Baıörtülü Kadınla Dadı ölünün odasından telaıla çıkarlar.

Kamburun Anasının bulunduğu odaya ·girerler.)

K.AMBURUN ANASININ SESi : (Karıı odadan) Korkuyorum ...

Beni yalnız bırakıriayın... Ay fenalıklar geliyor... Korkuyorum ...

III

(Konak mutfağı. Veli Efendinin oğlu mutfak masasının · önünde

oturmuı, bir tepsideki süt fmcanı learıısında kım kım kıntmaletadır.

Veli Efendi ortada do/aımakta. Hizmetçi kız ocak baımda.)

VELi : (Oğluna) Haydi arsızlık etme ... İç bakayım . (Hizmetçi-ye)

. .

Bana bir sade kahve pi§ir, .kızım ... Kiiçük Hanım .hali

gelmedi mi? (Saatine bakar.) Saat on buçuk ... Bu vakitlere

kadar nerde sürter durur? Babası evde can verirken, haruinefendimiz ...

HiZMETÇi : Öyle deme, Veli Efendi ... Ne bilsin Beyefendinin

. • .

dün gece bir §eyciği yoktu ...

101

BİR ÖLÜ EVi

VELi : Ne de olsa yatalak adam ...

HiZMETÇi : Kendisi izin verdi... Bir balo mu ne varmış ...

Nişanlısı ...

VELi : O herifi de gözüm kesmiyor a . (Dur11r.) Sabah sekiz buÇuk

. .

sularında cereyan etti hadise demek ...

HiZMETÇi : Bilmem ... İki saat oluyor galiba... (Sesi titremeye

başlar.) Ay yine aklıma geldi ... (V eli'nin çocuğ11nun önündeki tepsiyi göstererek) İşte tepsiyi, şu fincandaki sütü götürdüm ... Gözüme baktı. Ah Veli Efendiciğim ... (Hıçkınr.) (Veli Efendinin çocuğ11 ma!adan kalkmak isterken tepsiyi

fincanla beraber yere düşürür. Fincan kınlır.)

VELi : (Oğl11na) Ne yaptın?

ÇOCUK : Bir şey yapmadım, baba. ·

VELi : Şimdi sana babalar gibi başiarım ha... Otur bakayım

oturduğun yerde ...

(Çoc11k yerine ot11r11r.)

,

HiZMETÇi : (Yerdeki kınk/an toplar. Ocaktaki kahveyi fincana

boşa/tır. Veli Efendiye 11:tatır.) Buyrun ...

VELi : Eline sağlık.. (Kahveyi yud11m yudum içerek) Hey gidi

felek ... Büyük Efendi de gitti. Sıra bizlere geliyor ... (Ağlayan

Hizmetçiye) Ağlama kızım ... Onlar yine dünyanın sefasını

sürdüler, biz cefasını çektik ... Akrabayız sözde ... İyi günle-

rinde akıllarına bile gelmeyiz. Var mı angarya, dayansın Veli

Efendi. Hala Hanımın cenazesini ben kaldırdım. Büyük

Dayı Beyinkini ben ... Hafız Hanımınkini ben ... İşte sevaptır

diye, ne olsa, son hizmetlerini yapıp gidiyoruz. (Cebinden

bir defter çıkanr.) Bak hepsi meteliğine kadar yazılı burda ...

Hala Hanımınkini yüz liraya kaldınnışız, yüz lira da lahit

için ... Sonra efendim Büyük Dayı Beyinki iki yüz liraya

kalkmış, lahit için de iki yüz ... Hafız Hanımınki topyekün

beş yüze mal olmuş. Pahalılaşıyor onalık kızım. Her şey ateş

pahası... Eskiden en ala hafızı beş kaada tutardın. Şimdi

yinni beşten aşağı besmele bile çekmek istemiyorlar ... Gidi

ölümlü dünya. (Dadı içeri girer.)

DADI : Veli Efendi·, 'Büyük Bey her şey hazır mı diyor.

VELi : Hazır ... Yarın öğlen narnazına yetiştiririz.

1 02 .

BİR ÖLÜ Evi

DADI : Sonra efendiciğime söyleyim ... Küçük Hanıma gelince işi

yavaş yavaş açacakmışız...

·

·

VELi : O da nesi?

DADI : Öyle istiyor ... Hanımefendiye, Küçük Beye de sıkı sıkıya

tembih etti..

'

VELi : :6ari Hanımefendiyle araları düzeldi mi?

·

DADI : İlahi Veli Efendi, üvey ana oğlun arası düzelir mi hiç?

Efendi gitti, koca hanedan parça parça olacak şimdi ...

Seninkisi anasını da çağırtıyor ...

VELi : Çağırtır a ...

DADI : Miras düşer mi?

VELİ : Kime?

DADI : Büyük Hanıma işte ...

VELi : Ne münasebet ... Yirmi beş sene evvel · nikah münfesih

olmuş ...

(Dışarda bir otomobil motoru ve korna sesi.)

DADI. : Küçük Hanım geldi ... Amanın kendinizi sıkı tutun . .

..

. (Dadı ve Hizmetçi dışarı fırlar.)

VELi : (Oğluna) Sana bu sefer hisikieti alınminşallah ... Yalnız uslu

otur ha ....

IV

(Konağın sofası. Ağabey ve Firuz.)

AGABEY : Bu sabah birdenbire ..

.

FİRUZ : Ne söyleyeceğimi ...

AGABEY : Hiçbir şey söylemeye hacet yok ... (Durur.) Bundan

sonra ailenin reisi olmam sıfitıyla, hemşirem ile evlenene

kadar böyle eğlenceterinize taraftar olmadığımı hatırlatmak

isterim ...

FİRUZ : Fakat beyefendi ...

AGABEY : Sesinizi alçaltın ... Yanımızdaki odada çok hürmet

etmeniz lazım gelen bir ölü yatıyor...

·

'

FİRUZ : İyi amma ...

103

BİR ÖLÜ EVi

AGABEY : Arnması filan bu ... Nişanlımza faciayı anlatmak

vazifesi herkesten ziyade sizin uhdenizdedir ... . Ben böyle

münasip buldum. Fikrimi validesi ve biraderi de muvafık

buldular ... Gürültüyü, şamatayı sevmem. Yavaş yavaş açarsınız ... Görüyorum ki siz biraz sarhoşsunuz. Herhalde, o da fazlaca yorgun olmalı ... Eğer hemen uykusu gelir de uyursa,

ne ala ... Yok uyumazsa bir iki saat içinde bu iş bitmeli ... fier

şeyi öğrenmeli. Yapacağı patırtı yı kendi odasında yapıp,

aşağıya ölüme hürmete layık bir yüzle inmelidir ... (Durur.)

Anlatabildim mi?

(Merdivenlere yürür. Çıkar.)

(Firuz ölünün oda kapısını açar. Bir göz atar. Hemen kapıyı

kapatır. Sarhoş, sallanarak çıkar.)

·

V

(Kızın yatak odası. Kız balo elbisesiyle yatağa uzanmıştır. Sarhoştur, yorgundur. Ayak ucuna Dadı oturmuştur.) KIZ : Dadı, başım �yle dönüyor, öyle dönüyor ki ... Dadı,

konuşsana ... Firuz gitti mi?

·

DADI : Nişanlın aşağıda, büyük ağabeyinle görüşüyor ...

KI� : Büyük ağabeyime de ne oluyor sanki ... Babam danldı mı,

.dadı, geç kaldık diye ...

DADI : Bir şey demedi ...

KIZ : Annem nerde, d adı?

DADI : Odasında olacak ...

KIZ : Sarhoşum adeta ... Babamın odasına şimdi böyle gitsem, bana

kızar, değil mi? Uyuyor mu hala?

DADI : Uyuyor...

.

KIZ : Öyle eğlendik, öyle eğlendik ki ... Sabaha kadar Firuz'la daris

ettik... Sabaha karşı sokağa çıktık. Y ağmuı: yağıyordu ...

Otomobile bindik... Büyükdere'ye gittik... Yolda ağaçlar

.

böyle devrile devrile... Dadı ...

DADI : Ne var?

BİR ÖLÜ Evi

'

KIZ : Evin içi amma da sessiz ... Niye beni arka merdivenden

çıkardm, dadı?

DADI : Hiç, öyle işte ...

KIZ : Ama niye?.

DADI : Bilmem öyle .. �

KIZ : Ama niçin?

DADI : Ayyy, hafakanlar boğacak. Ayol, sarhoşluğunu annen.

büyük ağabeyin, küçük ağabeyin filan görmesinler diye ....

KIZ : Küçük ağabeyim burda mı? Git, çağır haydi .. .

DADI : Ay, çağıramam vallahi ... Babanla görüşüyor .. .

KIZ : Babam uyumuyor mu?

DADI : Ahret suali sorup durma insana ... Haydi uyu. Gel soyayım

senı ...

KIZ : Soyurunam işte ...

(Kapıya vur11lur.)

KIZ : Gir ...

(Firuz girer.)

KIZ : Sen gitmedin mi?

FİRUZ : Yooo ... Senden bir şey sormaya geldim ... Mühim bir şey.

.

Çok mühim...

.

KIZ : Eğer babam odamıı geldiğini duyarsa etmediğini bırakmaz . .

.

FİRUZ : Ben müsaade aldım ...

KIZ : Kimden?

.

,

FİRUZ : Büyük ağabeyinden . . (Dadıya dışan çıkması için işaret

.

eder. Dadı görmez.) Ayşe Hanım ...

KIZ : D adımdan ne istiyorsun�

FİRUZ : Hiç .. Ağabeyin dedi ki . (A�şe'ye tekrar işaret eder. Dadı

.

yine görmez.) Ayşe Hanım.

DADI : Ne var?

FİRUZ : (Tekrar işaret ederek) Hiç ... Şey ... Şaka ediyorum ... An ...

Aniadın mı?

KIZ : (Yatakta ayaklarıyla tepinerek) Hiçbir şey anlamadım ... Sen

hala sarhoşsun .. (Kahkaha ile güler.)

.

FİRUZ : (Kızın gülmesinden istifade ederek, Dadının kulağına)

Meseleyi ben ... ben açacağım ... Ağabeyi böyle dedi ... Sen

çık...

.

IQS

BİR ÖLÜ EVi

KIZ : Ne konuşuyorsunuz?

DADI : Hiç ... Ben gideyim bakayım, Veli Efendi ne yapıyor?

KIZ : Veli Efendi burada mı? Aman bu adamı hiç sevmem. H�gi

evde cenaze varsa oraya baykuş gibi tüner. Ölüm teşrifatçı-

sı ... (Kahkaha ile güler.)

.

.

DADI : Ayol senin sinirlerin bozulmuş ...

KIZ : Dadıcığım ...

(Dadı çıkar.)

(SESSİZLİK)

FİRUZ : Nasılsın?

KIZ : İyiyim ...

FİRUZ : Eğlendin mi? .

KIZ : Çoook ... Seninle bütün bir geceyi ilk defa geçirdim ...

.

FİRUZ : Sinirli misin?

KIZ : Hayır ...

FİRUZ : Sana bir şey sorayım ... En büyük felaket, en büyük malör

senin için ne olabilir?

KIZ : Beni sevmemen ...

FİRUZ ·: Uykun varsa uyu ... Yorgunstin ... Ben de sarhoşum ...

KIZ : Uykum yok ...

FİRUZ : Senin annenle küçük ağabeyin benden daha iradesizlermiş .. �

K�Z : (Yat':!kta dotrulup oturarak) Ne biçim sözler bunla�?

FIRUZ : Oyle... Işte laf olsun diye... Hem yorgun değilim

diyorsun amriıa gözünden uyku akıyor ...

KIZ : Hiç de değil... İşte bak ... (Yataktan fırlar.) En aşağı daha bir

saat dans edebilirim. İ nanmazsan gel... Yalnız çok gürültü

etme, babam uyanırtasın. Haydi. (Firuz'u yakalar.)

FİRUZ : Bırak camm, sırası mı?

KIZ : Erkeğin nazlısını süporte edemem doğrusu ... Haydi başla ...

FİRUZ : Me ma şeri ..

(Kız, Firuz'u ya�alar, hafiften bir rumba mınidanarak

Firuz'la biraz .dans eder. Sonra ayrılır.)

KIZ : Yoruldum ...

ıo6

BİR ÖLÜ EVi

FİRUZ : Ben sana demedim mi?

.

KIZ : (Yatağın kenarına oturarak) Haydi git dadımı çağır ...

FİRUZ : Ne yapacaksın?

KIZ : Gelsin beni soysun ...

FİRUZ : Ben senin soyunınana yardım ederim ...

KIZ : Aaa ... Olmaz ...

FİRUZ : Neden?

KIZ : Olmaz işte ...

FİRUZ : Me purkua?

KIZ : Parsökö... Utanırım ...

FİRUZ : Betiz ... Plajda seni mayoyla görmedim mi!.. Sanki

soyunsan içindekilerle mayodan daha mı az çıplak olacaksın?

KIZ : Orl\Sı plaj ...

FİRUZ : Sana bir şey söyleyeceğim, dilim bir türlü varmıyor ...

. Sinirlenf!leyeceğine söz ver:.. ·

KIZ : Ma parol...

FİRUZ. : Şey ... Sen mayoyla sutyen takıyor musun, takmıyor

musun? o kadar dikkat ettim, farkına varmadım ...

KIZ ; (Gururla) Ne mayolu, ne mayosuz, o dediğin şeyi kul-

lanmam ...

FİRUZ : (İhtirasla) Kendinden bu kadar eminsin demek.

KIZ : Firuz...

-

FİRUZ : Sarhoşum halL. Ayılamıyorum bir türlü ... Emposibl...

Bana bak seninle ciddi konuşalım ... Y avrucuğum, metin ol...

KIZ : (Merakla) Ne var?

. FİRUZ : Hiç... Yani metin ol da seni soyayım... Nonoşum ...

KuzurTı ne olur? .. Haydi seni soyayım ... Uyu ... İki saat hiç

olmazsa ... Haydi ... Soyayım seni ... Yavaş yavaş ... Bir muzun

kabuğunu soyar gibi .. (Tekrar ihtiraslanır)

KIZ : Ya sen beni ·soyarken birisi gelirse ...

FİRUZ : Gelmez ... (Yavaş yavaş kızın yanına sokular_ak) Haydi

. bırak ...

KIZ : Peki ama sen ...

FİRUZ : Dur� ilkönce çoraplarını çıkarayım ...

(Kızın bir çorabını çıkarır. Çıplak ayağını öper.)

107

BİR ÖLÜ Evi

KIZ : Yapma ...

FİRUZ : Bir şey yapmıyorum ... (Öteki çorabını da çıkanr.) Kalk

şimdi ayağa... Kalk... Kuzum... (Kız ayağa kalkar, Firuz

kızın elbisesinin kopçasını çözünce, elbise kızın ayaklan

dibine düşer.)

FİRUZ : (Kızı yatağa devirerek) Ne güzelsin ... Ooo, ma şeri ...

VI

(Konağın sofası. Başörtülü Kadın, Dadı.)

BAŞÖRTÜLÜ KADlN : Ne oldu karşılaştılar nu?

DADI : Aman, yüreğim ağzıma geliyordu ... Oğlu anasını aldı

getirdi...

_

BAŞÖRTÜLÜ : Kambur nerdeydi ...

DADI : O da kendi anasının yanında ...

BAŞÖRTÜLÜ : Ağladı mı?

DADl : Kim?

BAŞÖRTÜLÜ : Büyük Hanım.

DADI : Ağladı .. ,

BAŞÖRTÜLÜ : Öteki ne yaptı?

DADI : Büyük Hanım ağladıkça, Hanımefe.ndi de kendi odasında

dövündü durdu... Kamburun boynuna sarıldı. Kızını istedi ...

BAŞÖRTÜLÜ : Eee?

DADI : Biz kızı önceden, öteki bölükte en üst katta kendi odasına

·

.. çıka.!ını.,tık zaten...

BAŞORTULU : Neden ayol?

DADI : Büyük Bey öyle istedi. İşi yavaş yavaş açın diye sıkı sıkıya

tembih etti. Sonra efendicime Firuz Beyi arkasından göndermiş, sen alıştıra alıştıra söyle demiş ...

BAŞÖRTÜLÜ : Ee, söylendi mi?

DADI : Bilmem ... Daha �es seda yok ... Berikiler de sustular ... El

ayak Çekildi evin içinden.

(Veli Efendi telaşla gelir. Arkasında çocuğu.)

ı os

BİR ÖLÜ EVi

VELi : Bey nerde?

DADI : Hangisi?

,

VELi : Hangisi olacak, kamburu değil elbette; Büyük Bey ...

DADI : Az evvel anasıyla gittiler .. .

VELi : Ya? Ziyaret bu kadar demek ... Mamafı bu kısa ziyaretin de

es bab ı mucibesi olsa gerek ... Her ne hal ise ... Bey bana öyle

lazımdı ki ...

DADI : Ne yapacaktın?

VELi : Evvela, tabutun tahtası, nevi ve cinsi meselesi ... Saniyen

kazanın nereye kurulacağı? Arka bahçeye mi, çamaşırlığa

mı? Zira bu kadar cenaze kaldırttım, böyle her işime

karışılanma tesadüf etmedim... Bey her şeye müdahele

ediyor ... Asım Hoca geldi mi?

DADI : Hayır... .

VELi : Bak kerataya ... Haber göndereli bir saat oluyor ... Gelsin de

beklesin, yalnız bırakmasın dedim... Gelmedi ha... Vay

edepşiz. Zengin cenazesi diye pazarlıksız adım atmak

istemiyor ... Şimdi yalnız mı?

DADI : Kim?

VELi : Merhum...

.

DADI : Yalnız ... içerde yatıyor ...

(Veli'nin çocuğu ölünün kapısını açıp içeri bakmak ister.)

VELi : (Oğluna) Çekil oradan bakayım. (Çocuğu çeker. Dadıya)

Sağa sola koşmaktan içeriye giremedim ... (Oğluna) Sen dur,

burada beni bekle ... (Veli ölü odasına girer.)

BAŞÖRTÜLÜ : Ben de gideyim bari, Ayşe Hanımcığım ... Kız

mektepten yemeğe gelmiştir... Akşama gelirim ...

DADI : Aman bizi yalnız bırakma ...

(Başörtülü çıkar. Karşı odadan Kamburun kolunda anası

gelir. Veli'nin oğlu gelenleri önleyerek hemen ellerini öpmek

için hareket eder. Bu aralık Veli Efendi ölü odasından çıkar.)

VELi : (Oğluna) Hanımefendiyi rahatsız etme.

KAMBURUN ANASI : Bırak, Veli Efendiciğim .. Ah Veli

.

Efendiciğim, gördün mü başımıza gelenleri ... (Ağlamaya

başlar)

DADI : Aman, hanımcığım, Küçük Hanım işitecek.

1 0<)

BİR ÖLÜ EVi

KAMBURUN ANASI : Susayını p�ki ... Kızımı bile bağnma basa

basa ağlamayayım ...

KAMBUR : Anne ...

KAMBURUN ANASI : Ne oldu? Daha duymadı mı? Söylemediler mi?

DADI : Firuz Bey daha açılamadı galiba?

KAMBURUN ANASI : Kızım ... Yavrum ... Anasının kızı ...

(Ağlamaya hazırlanır.)

VELi : Hanımefendi... Bir mesele arzetmek isterim ...

KAMBURUN ANASI : Söyle Veli Efendiciğim, söyle ...

VELi : Fakat bilmem ki efendim... Ne suretle ...

KAMBUR : Söyle Veli Efendi ...

VELİ : Efendim, malumu ihsanınız, mevtalar ...

KAMBURUN ANASI : (Mendiliyle ağzını tıkayarak hıçkınkla)

Kocacığım, kocacığım.

DADI : ,Ayol Veli Efendi, neler söylüyorsun, kadıncağızın ...

VELi : Hayır, Ay§e Hanı�, demem o demek değil... Yani ... Şey ...

Şey efendim .. (Kamburun Anasına) Müsaade buyurunuz da

.

efendim, bu meseleyi mahdum beyle konuşalım ...

KAMBURUN ANASI : Zarar yok, Veli Efendi; söyle ... Ben

kendimi tutarım ... Zaten bu-derdi günümde neler çektirmediler bana. Senin söyleyeceğin şey başıma gelenlerden beter mi?

·

KAMBUR : Ne var?

VELi : Bendeniz şimdi içerden çıktım... Büyük Efendinin ...

'

(Kamburun Anası hıçkınr.)

VELi : Şey ...

KAMBURUN ANASI : Sen bana bakma ... Söyle ...

(Dadı, Veli'ye ne haltlar kanştırıyorsun gibilerden işaretler

eder. Veli ne yapayım der gibi mukabelede bulunur.

Pandomima.)

KAMBURUN ANASI : Veli -Efendi, söyle ... Hay şimdi düŞüp

bayılacağım ...

VELi : Arzedeyim, ·efendim ... Malumu aliniz vefatlarından sonra

mevtaların vücud-u pakları şişer ... (Durur, sözünün kesilme-.

diğini görünet) Evet, efendim, şişer ... Halbuki bendeniz içeri

1 10

BİR ÖLÜ EVi

girdiğimde merhumun parmağında tek taş pırlanta yüzüğün

kalmış bulunduğunu gördüm... Bu takdirde .. .

KAMBURUN ANASI : (Boş.ınarak) Kocacığım ... Bilirim ... O

. yüzüğü geçen sene almıştı� .. İstedirndi de, "Karıcığım, bunu

da ben öldükten sonra kullanırsın," demişti.-.� Keşke ağzım

kurusaydı d� is�emez olaydım ...

DADI : (Veli'ye) Gördün mü ettiğin işi ...

VELi : Sükunet bulunuz, hanımefendi ...

(Kambur ilaç şişesini getirip anasına bir kaşıkla il.ıcı uzatmıştır.)

KAMBUR : İç arineciğim ...

(Kamburun Anası il.ıcı iÇer.)

KAMBURUN ANASI : (Geyirir.) Ne yapalım,,Veli Efendi?

VELi : Efendim, demek istiyorum ki, parmak şişerse yüzüğü

çıkarmak mümkün olmaz. Kesrnek filan lazım gelir.

KAMBURUN ANASI. : Parmağını mı?

VELi : Ya parmağı, ya yüzüğü ...

KAMBURUN ANASI : istemem... Bir de öldükten sonra mı

vücuduna bıçak değdirsinler.

VELi : Sonra, efendim, birazdan hocalar filan gelecekler, ev telaş

içinde... Kimin girip çıktığı belli değil... Halbuki malumu

. ihsanınız yadigar ve hatıra makamında ...

KAMBUR : Ne yapmalı? Bir akıl öğret, Veli Efendi ...

VELi : Demek istiyorum ki yüzük şimdi çıksa ...

KAMBUR : Git çıkar, Veli Efendi ..

VELi : Beyim, benden.iz ...

·

KAMBURUN ANASI : Ona yabancı eller dokunmasın ... Ben

gider. Ben çıkimrım... (Ölünün kapısına doğru i/erler.)

Kocacığım ... (Hafif hıçkınr.)

(Kambur, anasına yardım ederek ölünün odasına girerler.

Sessizlik)

ÇOCUK : Ne oluyor, baba?

VELi : Hiç ... Pırlanta yüzük meselesi.:. Sen daha anlamazsın ...

l l l

BİR ÖLÜ EVi

VII

(Ölünün odası. Ölü yerde üstü çarıaf/ı yatmakta. Kambur ve anası

yavaş yavaş ölünün yanına yaklaşır/ar. Ana üstüne kapanır.)

KAMBURUN ANASI : (Ağlayarak) Efendiciğim ... Efendiciğim ...

Bir tanem ... Yüzüne bakamayacağım ... Ay fenalıklar geliyor ...

KAMBUR : Anne çıkalım ...

KAMBURUN ANASI : Çıkmam ... Şurdan şuraya ayrıimam

artık . . Sen de gel yanıma. (Eliyle ölünün göğsünü okşar.) İşte

.

burada. (Ağlar.)

·

KAMBUR : Yüzük mü? Bırak ben çıkarayım bari anne: ..

KAMBURUN ANASI : istemem, ben çıkanrım ... Ben ... Ben .. .

Onun her derdini ben dinledim... Sefasını ben sürdüm .. .

Bırak cefasını da ben çekeyim ... (Ağlayarak elini çarşafın

altına sokar ve ölünün elini çıkanr, öpmeye başlar. Ölünün

san parmağında yüzük parlamaktadır.) Kocacığım ... Sen

gittin bana bu kaldı... (Yüzüğü yavas yavaş çıkarmaya

başlar.) (Birdenbire kapı açı(ır Ağabey içeri girer�)

AC'iABEY : Orda ne yapıyorsunuz?

KAMBURUN ANASI : Hiç .. (Ölünün elini bırakır. Ölünün eli

.

çarsa/ın üstüne düşer.)

KAMBUR : Şey ... Abey...

.

.

AC'iABEY : Gümrükten mal mı kaçınyorsunuz?

KAMBUR : Ama abey sen ...

(Açık kapıdan içeri, üstü başı darmadağın, kombinezonla,

kıi girer, feryat etmektedir.)

KIZ : Baba ... Babacığım . . (Ölünün üstüne kapanır.)

(Kızın arkasından ceketsiz, askılan düşük Firuz kapıda

belirmiştir. Veli ile Dtıdı da eşiktedirler ... Uzaklaşan bir

tren gürültüsü ve düdüğü ... )

BİRİNCİ PERDENİN SONU

1 1 2

İKİNCİ PERDE

I

(Erkek ziyaretçilerin bı�lunduklan sak>n kalabalıktır. İki Genç,

Birinci. Ihtiyar, Doktor, Iki Melonlu bu meyandadır. Kambur i/ei

Gencin yanındadır. Mınltı ve fısdtı öksürükler. Y üzierde matem ve

ciddiyet. Iki Melonlu fondadır. Ötekiler iskem/elere oturmuJlardır.

Suratlan gayet asıktır. KarJıdan ölüme, ölene dair acık/ı Jtyler

konuJtuklan sanı/ır. Halbuki:)

BİRİNCİ MELONLU : Saat yanma geliyor ...

İKİNCİ MELONLU : Hala cenazeyi kaldınnadılar, halbuki

gazetede tam saat on ikide kalkacak diye ilan ettinnişler ...

BİRİNCİ MELONLU : Her işimiz böyledir zaten. İngiliz

milletinin teali ve teraJ9tisi sım, verdikleri sözü .saati saatine

yapmalanndadır. Gel de bize bunu anlat ... Insan öl�sü

namına verdiği sözü zamanında' ifa .etmezse .. .

İKİNCİ MELONLU : Tam saat bir buçukta gayet mühim bir

randevuro var ... Burayı bırakıp gitsem ayıp olacak, beklesem

. . geç kalacağım... Bilmem ki ı;ıe ...

BIRINCI MELONLU : Azizim, Ingiltere'de mesela kilise saat

dokuzdan diyelim ona kadar açıktır, diye ilan ederlenniş;

haddin varsa onu beş geçe git. Kilisenin kapısını suratma ·

kapayıverirlenniş. Heriflerin ibadeti bile makine gibi. Bir

gün bir İngiliz ...

İKİNCİ MELONLU : Bir çeyrek daha beklerim, baktım ki

kımıldanmıyorlar, hissettinneden ...

BİRİNCİ MELONLU : İş� ona İngilizvari sıvışmak derler.

Herifler bizini gibi değil, tıraşa filan vakitleri yok, baktılar ki

iş uzuyor, patırdısızca yan çiziverirler ...

İKİNCİ MELONLU : Son vazife filan amma, ölüler için dünya

işleri de altüst edilmez a... On dakika daha beklerim ...

BİRİNCİ MELONLU : ingilize sonnuılar ...

1 13

BİR ÖLÜ EVi

(Uzaklaşırlar.)

BİRİNCİ GENÇ : (Kambura) Müteselli ol kardeşim... Daha

gençsin, istikbalin var ...

İKİNCİ GENÇ : Hepimizin babası öldü!

KAMBUR : (İkinci gence) Ne vakit? Seninkisi öl...

İKİNCİ GENÇ : (Şa1ırarak) Yok, hayır. Yani şey: .. Ölmediyse de

ölecek .. ·

.

BİRİNCİ GENÇ � Hepimiz öleceğiz ... Ölüm ... Bizim akrabalardan bir müderris var. Bana okuyayım diye bir kitap verdi.: İsmi aklımda kal adı. Bilmem hangi filozofun... Ölüm

diyor meçhulden meçhule geçen bir köprünün gölgesidir ...

KAMBUR : Anlamadım ...

BİRİNCİ GENÇ : (Birdenbire gülmesini tutmaya çalı�rak)

Vallahi, monşer, ben de pek anlamadım ...

İKİNCİ GENÇ : Yani ...

(İJu esnada Kambur İkinci lhtiyarin geldiğini görür, kalkar.)

KAMBUR : Abdülfeyyaz Bey geldi .. .

BİRİNCİ GENÇ : Rica ederim, git ... Biz yabancı değiliz ...

(Kambur gider.)

İKİNCİ GENÇ : Ka buru amma da tıraş ettin ha ...

BİRİNCİ GENÇ : Acıyorum oğlana.

İKİNCİ GENÇ : Paralara kondu, sen ona bak ...

(Kambur İkinci İhtiyan - Abdülfeyyaz Beyi -:- Birinci lhtiyann yanına

İkinci ihtiyar, .Kamburu alnından

. . öpe_rek .Birinci

yanına oturur. Kambur çekilir.)

IKINCI IHTIYAR : Haberi gazetede okuyunca pe�ali

BİRİNCİ İHTİY AR : Bendenize, evdekiler oku uşlar

verdiler ... Dünya ... (Öksürür.) Üstünüze afıyet iki aydır bir

öksürük anz oldu ...

İKİNCİ iHTiYAR : Cigarayı kesmeli...

.

BİRİNCİ İHTİY AR : Kestim ... Faydası ol adı ... İhtiyarlık. Ne

kadar zaman var ki görüşmedik. Devlethane yine ...

İKİNCİ iHTiYAR : Hep aynı yerdeyiz. Ne de olsa se tin

havasına istinas peyda ettik, bir türlü çıkamıyoruz. .. Hatta

merhum bile ka'Ç defa, yahu buralara taşın, ko şu olalı '

falan diye ısrar ettiydi?

1 14

BİR'ÖLÜ EVİ

BİRİNCİ iHTiYAR : Kaç yaşında vardı tahı:nlninize göre?

İKİNCİ İHTİY AR : Ee, benden en aşağı dört yaş büyüktü.

Demek efendim, takriben şöyle altmış beşinde ...

BİRİNCİ iHTiYAR : (Dalgtti) Ben yaşta ...

İKİNCİ İHTİY AR : Siz ama maşallah göstermezsiniz ... Efendim,

merhum son senelerde birdenbire çöküverdi... Hele üç ay

kadar evvel nüzul isabetinden sonra gördüm, tanınmaz

haldeydi ...

(Bu esnada Hizmetçi yeni gelenlere kahve getirir ihtiyara

tepsiyi uzatır.)

HiZMETÇi : Buyrun efendim ...

İKİNCİ İHTiYAR : (Kahve fincanını alır, bir elini de tepsideki

suya uzatır, kahveden bir yudum tadar, suratını ekşitir.)

Aman kız�m, bu sade. Sen bana şöyle bir küçük şeker parçası

atıp bir fincancık pişiriver.

HiZMETÇi : Emredersiniz, efendim ... (Uzaklaşırken.)

İKİNCİ İHTiYAR : Hayır, hayır, dursun, istemem. Kıl ü kali

·

.

muci{' olur belki. Zahmet etme.

HIZMETÇI : Estağfurullah. Şimdi getiririm ...

İKİNCİ İHTiYAR : E, peki öyleyse. Yalnız köpüksüzce olsun,

kızım. (Hizmetçi çekilir.) Efendim, filvaki böyle günlerde

sade kahve adettir amma, ben hınzırı bir türlü içemem, itiyat

meselesi...

.

(Birinci oğul, silindir şapkalı gayet azamet/i bir zatın

arkasından salona girer. Oturanlardan bir kısmı ayağa

ka/karlar.)

AGABEY : (Silindir/iye) Şöyle buyrunuz, beyfendi, rica ederim ...

Şu tarafa efendim ...

(Birinci oğul silindir şapkalıyı baş köşedeki bir koltuğa

getirir. Koltukta üstü başı perişanca bir adam oturmaktadır.

Birinci oğul adama işaret eder. Adam anlamaz.)

AGABEY : (Adamaj Kalk ..

.

(Adam çekinerek kalkar.)

AGABEY : (Silindir/iye) Buyrun, efendim .. Böyle bir günümüzde

bizleri · hatırladığınız için büyük felaketimizin içinde bile,

bütün aile derin bir_saadet hissediyoruz. Pencereyi kapa-

l lS

BİR ÖLÜ EVi

yayım mı efendim?

(Bu esnada Veli Efendi birinci oğula yaklaşır.)

VELi EFENDi : Beyefendi. ..

A<iABEY : Ne var?

VELİ EFENDi : Bir mesele arzedecektirr....

.

·

A<iABEY : (Silindir/iye) Müsaadenizle, beyefendim. Malumu

aliniz ..

(Veli Efendi ile uzaklaşır.)

A<iABEY : (Sert. Veli Efendiye) Ne istiyorsun? ikide bir ...

VELi . EFENDi : Efendim.

A<iABEY : Sözümü kesme ... ikide bir beni me§gul etmekte mana

yok ... Artık bu i§e de yaramadıktan sonra ne işe yararsın?

. Söyle, haydi, dinliyorum ...

VELI EFENDI : Efendim, bütün selatin camilerine baktım,

mevcut kabe örtülerinin hepsi cenazeye verilmiş ... Müsaade

huyurulursa biz, bizim camininkini alalım.

A<iABEY : Yani mahalle camisinink.ini.

.

.

VELi EFENDi : Beyim.

A<iABEY : Dünden beri aklın nerdeydi? İstanbul'da bizim

mahalle camisinden başka ·cami kalmadı mı? Babamın az

ekmeğini yedin, değil mi? Bir de utanmadan tabutunun

üstüne mahalle camisinden örtü. örteceksin ... Karşımda

durma, git ... Ne halt edersen et ...

(Veli efendi çekilir. Birinci oğul kapıya doğru yürürken

Meraklı Yolcu kapıdan girer ve onu önler.)

MERAKLI YOLCU : Beyefendi arzı taziyete geldim. Allah ecir

sabır versin ... Kahbe felek; .. Bilirim baba acısı hiçbir şeye

benzemez. Sonra, efendim, dünkü hareketimden dolayı

fevkalade müteessir ve müteessifim.

A<iABEY : Teşekkür ederim. Fakat anlayamadım.

MERAKLI YOLCU : Efendim, hani dün sabah merak saikasıyla,

açık kalan kapıdan içeri bakarken ...

A<iABEY : Ha, o si_z misiniz?

MERAKLI YOLCU : Maalesef benim ... Beynimizde cereyan eden

hadisenin akabirlde mahallede tahkikat yaptım ve müessif

haberi öğrenince ...

ı ı 6

BİR ÖLÜ Evi

AGABEY : Teşekkür ederim, buyrun ...

(Ağabey yürür kapıdan çıkar. Meraklı Yolcu ortada kalır.

Etrafına bakınır. Sonra kapının yanında ayakta dı�ran

Kambı�rı�n yanına gider.)

MERAKLI YOLCU : (Kambı�ra, gitkn Ağ�eyden bahsederek)

Ne aksi adam be yahu ...

KAMBUR : Kim?

MERAKLI YOLCU : Kim olacak ... Herifin babası ölmüŞ-aiye

taziyete geldik, nerdeyse hemencecik kolumdan tuttuğu gibi

kapı dışan edecekti yine ...

(Hizmetçi, Kambura yaklaıır.)

·

HiZMETÇi : {Kambura) Küçük Bey, sizi içerden istiyorlar .•.

(Kambı�r Meraklı Yolcuya bir le'J demeden çıkar.)

MERAKLI YOLCU : Uhavle veli ... Çattık ...

(Etrafına bakınır. ihtiyarlan görür. Bir bildiğe rastlamii

olduğı� için hafif sevinir. lhtiyarlann yanına gider. Abdülfeyyaz Beyle selamlaıırlar. Aralanna otı�rı�r. Pandomim mı�havere baılar. Iki genç pencere önündedirler.)

BİRİNCİ GENÇ : Hani laf aramızda, salon da öyle zevksiz

döşenmiş ki ... Bizim kamburun kız kardeşi sözde sörlerde

okumuş... Zaten · Fransız zevki en banal :zevktir ...

İKİNCİ GENÇ : (Pencereden d'l"n bakarak) İ:ıciler de gelmiş ..

Çocukcağızlar bu sıcak ta...

.

BİRİNCİ GENÇ : (Pencereden bakarak) Merasim dehşetli . . (İkisi

.

de pencereden bakmaya baılarlar.)

,

MERAKLI YOLCU : Ne yalan söyleyeyim, Abdülfeyyaz Bey,

dışardan gelirken hazırlıklara şöyle bakum da, merhumun

tevatür edilen serVetiyle yapılan hazırlıeı münasip bulmadım ... Topu topu üç hafız getirtmişler. lnsaf yahu ... Böyle beş yüz bin liralık adamın cenazesi üç hafı:ıla kalkarsa bizim

gibiler aruk.

İKİNCİ İHTİY AR : Merhumun üç yüz bin lirası ancak vardı

benim bildiğim ...

MERAKLI YOLCU : Bak hele ... Sonra bir şey daha duydum,

sözde merhumun bütün serveti nakit halinde imiş, emlaka

filan para yaurmazmış katiyen ...

1 17

BİR ÖLÜ EVi

İKİNCİ İHTiYAR : Orası öyle. Garip bir huyu vardı. Gençliğinde b�basından 1 kalan altınları uzun müddet küp içinde sakladıiını yakinen bilirim ... Evrakı naktiye çıktıktan sonra,

kaattır çürür diye bankaya yatırdıydı... Esa$en babası da

faizeilik yaparınış...

.

MERAKLI YOLCU : Acaba hali duruyor mu?

İKİNCİ "iHTiYAR : Ne?

MERAKLI YOLCU : Şu vaktiyle içinde altınların istif edildiği

küp?

.

{jçeri Banka Müdürü girer, yanında Ağabey vardır.)

AGABEY : Teşekkür ederim, Müdür Bey ...

MÜDÜR : Tabii perlerinizin bankamızdaki mevduatı ...

AGABEY : Pederimin bankanızdaki mevduatı meselesini sonra

görüşürüz, Müdür Bey ... Şimdi maddi işleri konuşacak halde

değilim.

MÜDÜR : Hayır, efendim, onu demek istemedim.

AGABEY : Bu para işlerini sonra görüşürüz ... Sonra ... Mesela bu

gece teşrif ederseniz, hem bizi yalnız bırakmamış olursunuz ... Hem ...

(Hizmetçi gelir, Ağabeye yaklAşır.)

HiZMETÇi : Beyefendi, anneniz geldi...

·

AGABEY : (Müdüre) Müsaadenizle ... Bekleriz ... (Çıkar.)

MERAKLI YOLCU : Mahdum beyin konuştuğu kimdi?

İKİNCİ İHTİY AR : Merhum un parasını yatırdığı bankanın

müdürü.

MERAKLı YOLCU : Yaa? Amma da aceleci insanlar ha? Daha

.

cenaze kalkmadı be yahu ...

İKİNCİ İHTiYAR : Mirim, ölüler paradan daha evvel soğur ...

II

(Kızın odası. Kız bir iskemlenin üstüne çıkmış dıwardaki babasının

resmine siyah bir tül . örtmüştür. Onun fıyangosunu yapmaklA

meşguldür. Hafiften hıçkırmaktadır. Firuz yatağın kenannda

·

oturmakta, cıgara içerek önüne bakmaktadır. Kız iskemieden iner.

rı8

BİR ÖLÜ Evi

Gider tuva/et masasının önüne oturur, başını kollannın içine gizler,

ağlamaya başlar. Firuz kalkar, kızın yanına gider, saçlannı

okşamaya başlar.)

FİRUZ : Ağlama artık, kuzum. Ağlama, kuzum ...

KIZ : (Silkinerek) Bana dokunma. Çekil, senden nefret ediyorum.

J e tö detest...

·

FİRUZ : Haksızsın ... Kabahat bende değil, ağabeyin ...

KIZ : Sus; .. Ondan da, senden de hepinizden de ... Babacığım,

babacığım .. � (Kalkar resmin altına gider. Uzun uzun bakar.)

Resmi hala yaşıyor gibi ... (Tekrar iskemlenin üstüne çıkar,

resmi öper, fiyangosunu düzeltir. Firuz iskemlenin altında

durmuş, göz ucuyla kızın bacaklannı seyretmektedir.)

KIZ : (Firuz'a) Burada ne duruyorsun ... Haydi çık ... Git ... Ve

tam ... (Bu sözü söylerken geniş bir hareket yapar, sendeler,

mu.vazenesini kaybeder iskemieden Firuz'un kucağına düşer.

Firuz kızı kucağına tutarak)

FİRUZ .: Pardon ma şeri ... Bir tanem .. ,

KIZ : (Başını Firuz'un göğsüne bırakarak) Les mua ... Çekil... Git ...

. (Boşanarak) Baba ... Babacığım ... (Kapı açılır içeri Dadı girer.

Kapının açılmasıyla insiyaki olarak kız ile Firuz birbirlerinden ·aynlırlar.)

DADI : Firuz Bey, teyzenizin oğlu gelmiş, sizi istiyormuş ...

FİRUZ : Melih mi? Bravo oğlana .. (Kıza) Gördün mü ben sana

bizim Melih kibar çocuktur derdim de, inanmazdın. Bir

dakika 'müsaade ... Bana darılma, e mi? (Çıkar.)

(Kız Firuz'un arkasından bakar, sonra birdenbire dadısının

boynuna atılarak)

KIZ : Dadı, dadı� .. Dadıcığım ... (Ağlar.)

DADI : Ağla kızım ağla, açılırsın ... Yine ne mutlu ona, kuş gibi

uçup gitti. Paşa cenazesi gibi kalkıyor ... Ne de çok seveni

varmış ... Her duyan koşmuş ... Yedi mahalle figan içinde ...

Melek gibi adamdı ... Nur içinde yatsın ... (Gözü birdenbire

resmin üstündeki siyah tüle ilişir.) O da nesi? Aaa?

KIZ : (Dadıdan ayrılarak) Ne var, dadı?

DADI : Şu kara tül de ne oluyor ayol.. Gavur ölüsü gibi ... Ç�kar

1 1 9

BİR ÖLÜ EVi .

onu oradan ... Valiahi günahtır ... Resmini bile asmak caiz

değil ... (Resme doğu yürür.)

KIZ : Bırak, dadı, dokunma ...

DADI : Ee, sen bilirsm ama adamcağıza kabir azabı çektireceksin ...

Ah, nur içinde yatsın, hep bu işler ·başına senin gavur

mekteplerine gönderdiği için geldi... V allahi ayıp, günahtır

kızım, çıkar...

·

KIZ : Dadı ... ·

DADI : Yüzüne bakmam, emeğimi helal etmem billaru ..

(Kız ağlamaya başlar. Kapıdan içeri annesi girer.)

KIZ : (Annesinin üstüne giderek) Ahne ...

KAMBURUN ANASI : Başımıza gelenler ... Başımıza gelenler ...

Anasını utanmadan benim odama soktu ... Böyle günümüzde

bizi rezil etti ... Ah ne yapayım, ne yapayım. Allah bana vere

vere bir evlat verdi, o da kambur, korkak ...

KIZ : Ya anne ben?

KAMBURUN ANASI : Sen kızsın, yavrum .. İkimizi de koruyacak erkeğimiz kalmadı ... Baban, babacığın ... (Ağlar.) KIZ : Anne hemen bu evden çıkarız, hiçbir şey istemem ... Her şey

onların olsun... Firuz ikimize de bakar ...

KAMBURUN ANASI : O kendisi bakılınaya muhtaç ...

(Kambur girer, korkarak yaklaşır.)

KAMBUR : Anne ...

KAMBURUN ANASI : Ne var?

KAMBUR : On dakikaya kadar kaldırılıyor ...

KIZ : (Annesine sarılarak) Baba ...

(Bu esnada du"Vardaki resimden tülü indirmeye çalışan

Dadının acemi bir hareketiyle resim çividen çıkarak yere

düşer.)

·

KIZ : Aaaa ...

(Kız koşar, kınlmış resmin cam parçalarını toplar ... )

KAMBURUN ANASI : Bırak elin kesilecek ...

KAMBUR : Ayşe Hanım, yardım etsene ...

(Ayşe Hanım da -şaşkınlığından ayılarak yardım eder. Kız,

"Babacığım!" ·diye mınldanmaktadır. Bu esnada kızın parmaklan kesilir..) 1 20

BİR ÖLÜ EVi

KAMBUR : Elin kesildi ...

KAMBURtıN ANASI : Tentürdiyot, çabuk ...

KIZ : Tuvalet masamın gözünde olacak.

(Dadı tentürdiyotu getirir. Kız kendi eliyle parmağına sürer.)

KAMBUR : Bez filan bir şey ...

KIZ : Kan durmuyor bir türlü.

KAMBURUN ANASI : Sıkmak lazım ...

(Ayşe Hanım bez arar. Yatağın başucuna atılmış ipek/i bir

eşarp bulur. Yırtmaya kalkar.)

KIZ : O olmaz, bırak onu ... Kan akıyor ... Uf ... Durmuyor ..

.

(Kız birdenbire resmin üstündeki tülü görür. Eliyle ve

dişleriyle yırtar.)

KIZ : Şununla sarın...

.

(Kamburun .Anası tülle kızın parmağını sarar ... )

III

(T abutun bulunduğu oda. Odada Bekçi, iki hoca, Zerzevatçı

vardır. Veli Efendi kan ter içinde içeri girer. Elinde Kabe örtüsü

vardır.)

VELi EFENDi : Buldum ... Buldum ... Aman haydi şun� çabuk

sarıverin ... Vakit yok ...

(Bekçi ve hocalar şalı tabuta sarmaya başlar/ar. Veli Efendi

duvara dayanarak mendiliyle terini siler ve şalın sanlmasına

nezaret eder.)

VELi EFENDi : Bin bir bela Sultanahmet'te bulabildim ... Herif

vermeye nazlanır, malıalienizde cami yok mu oradan alın

der ... Hoca Efendi haklı olmasına haklı amma gel de bizim

beye dert anlat. Eğer Sultanahmet de Selatin c;ımii sayılmazsa ...

BİRİNCİ HOCA : Selatin cevamiinin eşrefidir ... Esasen Sultanahmet bir, Ayasôfya iki, Beyazıt üç ...

VELi : (Şalı işaret ederek) Y�nlış sarıyorsunuz yahu ... Bekçi Baba,

öyle değil...

BEKÇi : Ya, beyim, nasıl?

1 2 1

BİR ÖLÜ EVi

VELi : O ucunu başa al... Olmadı ... (Tabutun yanına gelip şalı

·

düzelterek) İşte böyle ... Doğru değil mi, Asım Hoca?

ASlM HOCA : Elhak doğru .. .

(Veli Efendi tabutun etrafını dolaşır muayene eder.)

VELi : Bir tutun da, şöyle kaldıralım bakalım. Kollar çekiyor mu?

(Dördü tabutu kaldınp kor/ar.)

VELi : Adet değildir amma, bir defasında bu yüzden başıma bir iş

geldi, acısı hala yüreğimdedir ... Merhum Dayı Bey, yani

(Tabutu göstererek) Efendinin valdesinin biraderi, fazlaca

mülahham idi... Bir perşembe akşamı vefat etti. İlle ertesi

gün cuma narnazına yetişticilsin denildi. Dayan bakalım Veli

Efendi. Paçaları sıvadık, tedarikat vaktinde itmam olundu ...

Tam sokağa çıktığımızda, tabut kollarının iki ön dekisi çat

diye kınlıp cenaze paldır küldür kaldırım taşlarına düşmesin

�?

.

ASlM HOCA : Ve minelgaraip ... Mübarek zatın günahı da çokça

ımış ...

VELi : Kaziye böyle ise, Asım Hoca, senin cenazeni demir tabut

içinde kaldırmalı ...

ASlM HOCA : İlahi Veli Efendi, en dertli zamanında latifeyi elden

bırakmazsın .. .

VELi : Ne latifesi ... (Duvara dayalı çelenkleri görür.) Bir, iki, üç,

dört ... Beş ... Ben burda yokken iki tane daha getirmişler ...

Bakalım bunlar nerden .. (Gider bir küçük kağıdı alır okur.)

.

HER NEVi DÜGÜN, · CENAZE ÇELENKLERİ IT

RİYAT DEPOSU KAZIM NURİ (Durur.) Vay kerata ... İyi

.•

iş . yapıyor ... Bak Asım Hoca şurda beş çelenk var, beşi de

Kazım'ın mağazasından ...

(Kapının önünde hizmetçi kız belirir.)

HiZMETÇi : Veli Efendi, . Veli Efendi...

·

VELi : Ne var?

HİZMET Çİ : Bey istiyor...

.

VELi : Lihavle veli... Bakalım yine ne halt kanştıracak? (Veli

çıkar.)

ZERZEVATÇI : (Asım Hocaya) Bir sualim var, hocafendi ..

ASlM : Buyur ...

1 22

BİR ÖLÜ EVi

ZERZEV A TÇI : Hani insan kelime-i şahadet getirmeden ölüverir-

se ne olur?

ASlM : Neuzübillah kafir olur ...

ZERZEVATÇI : Tuh ... Yazıklar oldu .desene efendiye ...

ASlM HOCA : Neden?

ZERZEVATÇI : Şu demin gelen kız yok mu? O, ölürken

yanındaymış hani ... Sordum, efendi kelime-i şahadet getirdi

mi diye? Ben duymadım, getirmedi, diyor ...

ASlM HOCA ·: Esasen kadın kısmının basireti bağlanır öyle

zamaplarda ... Merhum kelime-i şahadeti derunundan getirmiştir. Onu her kulak duymaz ... Bir cenabı hakka, bir de ruhunu teslim edene malum olur ...

(Elinde birçok şapkalarla Veli Efendi girer.)

VELi : Bir de başımıza bu çıktı ...

BİRİNCİ HOCA : Nedir. onlar?

VELi : Merhumun şapkaları ...

ASlM HOCA : Fesuphanallah ...

VELi : Bey, bunlardan birini tabutun baŞına koyun, dedi ...

Eskiden fes konurdu ya... ·

BEKÇi : Ben hiç şapkalı tabut görmedim ...

VELi : Görmedinse, görürsün . . (Bir fötr şapka uzatarak) Şuau

.

koy bakalım, Bekçi Baba.. (Bekçi şapkayı tabutun başına

kor.) Olmadı ... Yakışık almadı ... (Bir hasır şapka uzatarak)

Bir de şunu dene ... (Hasır şapka konur.) Bu da olmadı. (Bir

me/on şapka verir.) Bir de şuriu tecrübe edelim . . (Me/on

.

konur.) Bu oldu. Yalnız biraz arkaya al... Merhum mülevven

şapkayı şöyle aziziye fesi gibi enseye doğru giyerdi ...

Beceremedin... (Gider eliyle şapkaya biçim verir. Sonra

uzaklaşarak bakar.) Ha şöyle ... Şimdi ta kendisi ...

İKİNCİ PERDENİN SONU

1 23

ÜÇÜNCÜ PERDE

I

(Kamburun odası. Gece. Lamba yanmaktadır. Kambur dolaşmaktadır. Dışarda uzaklarda çalınan · bir gramofon. Kamburun gölgesi beyaz duvar üstünde büyüyüp küçülmektedir. Dışarda mehtap.

Kambur gider, pencereyi kapar. Gramofon sesi kısılır, diner.

Odanın kapısına vurulur.)

KAMBUR : Giriniz ...

(Firuz'la Melih girerler. Melih sarhoş.)

FİRUZ : (Kambura) Sana kuzenim Melih'i getirdim ...

KAMBUR : Buyrun ...

FİRUZ : Ben oturacak değilim ... Yalnız Melih ... Bugün merasirnde

bulundu da...

·

KAMBUR : Teşekkür ederim ...

MELİH : Artık, beyim, ne de olsa akraba sayılınz ...

FİRUZ : Bizim Melih filozoftur, muharrirdir, velhasıl her şeydir ...

Her şeyden evvel de bon garsondur ...

MELİH : Ee ... Eeee .. (Sıntır.)

.

FİRUZ : Ben bir aşağıları dolaşayım bakayım ... Siz dertleşin ... Seni

sonra gelir alınm, Melih . . (Kambur hayrettedir. Firuz çıkar.

.

·Melih bir agara çıkanr.) ·

MELİH : (Kambura) Kibritiniz var mı?

KAMBUR : (Masadan bir kibrit alır, yakar.) Buyrun.

MELİH : (Kambura bir agara uzatarak) içmez misiniz?

.

KAMBUR : Hayır, teşekkür ederim ...

MELİH : İçmelisiniz, azizim, içmelisiniz ... Cıgara tesellidir ... Sizi

bir gün gördüm, bir büyük, bir unutulmaz gün ve hayranınız oldum ...

KAMBUR : Efendim ...

MELİ� : Evet, hayr;ınıpızım. Ölüm hiç kimsenin yüzünde sizin

yüzünüzdeki ilhamıyla şahlanmamıştır. Tabutun arkasından

en büyüğünü melek-ül-mevte kurban kesmiş bir kahraman

1 24

BİR ÖLÜ EVi

gibi yürüyordunuz ...

KAMBUR : Babamı severdim ...

MELİH : Baba sevgisi mevludi bir muhabbettir ... Siz beni o kadar

alakadar ettiniz ki, bakın açıkça söylüyorum, bütün alçaklı

ğımla itiraf ediyorum, sırf Firuz'dan iki sefil lira koparmak

için girdiğim bu ölü evinin içinden çınlçıplak ve tertemiz

çıktım ... Siz şair misiniz?

·

KAMBUR : Hayır?

MELİH : Yazık ... Sizde şiir mutlaka ruhun sekiz köşesinin dışına

fırlayacak, namütenahiye doğru hücum edecek, yumuşak ve

korkunç, baş döndürücü ve sessiz bir seyyale olacaktı.

Sizinle· konuşmam lazımdı. Böyle bir gecenizde sizinle baş

başa olmam lazımdı. Firuz'u bu mülakat için ikna edene

kadar çektiğimi ben bilirim. Ben belki biraz sarhoşum. Evet,

itiraf ediyorum, biraz sarhoşum, fakat siz bir alemsiniz ...

Offf... Burası ne sıcak ...

KAMBUR : Pencereyi açayım mı?

MELİH : (Bir iskemieye oturarak) Açınız ... Havaya daha yakın

olalım ... ·

. (Kambur pencereyi açar.)

KAMBUR : Komşularda gramofon çalıyoelardı da ...

MELİH : Çalarlar ... -İnsan ölümün karşısında susmasını bilmiyor ...

Ölüm en büyük sükuttur... Ölümü bütün azametiyle

anlamak için susmak lazımdır. Başını ellerinin içine alarak

susmak ... Ölüm ... (Şak diye kendi eliyle suratını tokat/ar.)

Sivrisinek ... Sivrisineğiniz bolca galiba?

KAMBUR : V ardır ...

MELİH : Bilir misiniz, zaman zaman benim içimde bir orta asır

adamının varlığı kımıldanır ... Bir İspanya orta asn. Omuzlanmda siyah bir pelerinin yumuşaklığını ve gözlerimin üstünde bir kukitatanın gölgesini hissederim .. Ayaklanm

çıplak ... Elimde bir mum... (Şak diye bir kere daha kendi

suratını tokat/ar.) Sivrisinek dehşetli b1ırda, azizim ...

KAMBUR : Pencere açık ... içerde ışık yanıyor da ...

MELİH : Lambayı söndürelim ... (Lambayı söndiirür.) Ay ışığında

Insan makineyle kendisini ayıran mesafeyi bir anda geriye ·

'

1 25

BİR ÖLÜ EVi

doğru sıçrayarak geçiyor .. ; Elektrik aydınlığında ölümden

bahsedilemez ... Son günlerde bir kitap okuyorum, metafizi

ğin ufuksuzluğunu çizen bir kitap ... (Şak diye kendi ensesine

vurur.) Sizde var mı?

KAMBUR : Hayır, yok ...

MELİH : Benim gözlerim karanlıkta bir kaplan gözü gibi görür ...

Şu kütüphanede duran o değil mi?

KAMBUR : Nerde? Hayır ...

MELİH : Belki içi boştur ... Zarf� var mazrufu yoktur ... Fakat orda

duruyor işte ... (Tekrar yanağında bir sivrisinek öldürür.)

Müsaadenizle. (Melih gider kütüphanenin kenannda duran

filiti alır.)

MELİH : İçi de dolu. (Filiti sıkmaya başlar.) Kokusu sizi rahatsız

etmez ya? .. Bunun kokusuna bayılınm ben ...

KAMBUR : Pencereyi kapatalım ... Faydası olmayacak.

MELİH : Kapatın ... (Filit sıkmakta devam eder.) İşte biz de şu

'

sivrisinekler gibiyiz, karanlıktan geliyoruz, ışığa koşuyoruz,

karanlığa gidiyoruz... Ve, o bizi böyle filitleyerek gebertiyor. (Filiti sık sık yapar.) Böyle ... (Bağırarak) Böyle ...

Böyle ... Halbuki yaşamak insiyakı, en mukaddes insiyaktır... Gebersin insanlar!.. Mademki ölümün karşısında susmasını bilmiyorlar ...

KAMBUR : (Korkarak) Beyefendi ...

MELİH : Beni rahat bırakın ... Beni rahat bırak ... (Elleriyle ceplerini

kanştınr. Yere beyaz bir paket düşer. Kambur yere düşen

paketi Melih'e verir.)

'

•

KAMBUR : Cebinizden bir şey düştü ...

·

MELİH : (Titrek elleriyle paketi alır.) Beyza... (Diliyle kağıdı

yalar.) Beiıi dinleyin ... Şimdi, birkaç dakika sonra susaca

ğım... Kendi içime, dc:�inliklerime çekileceğim... Beni ...

Ben ... Dinleyin ... Din ... Olüm ...

(Kamburun korkusu büyür. Melih filiti atar. İskemlenin

üstüne yığılır.)

.

MELİH : Geçti ... Bir bardak su ver ... (Kambur su verir.) Iki liran

var mı? (Kambur iki lira verir.) Borcumdur ... Faiziyle

veririm ... Merak etme veririm ... Sen de baban gibi faizeinin

1 26

BİR ÖLÜ EVi

birisin zaten ... Bir bardalt su. daha ver ... (Kambur suyu

verir.) Dinle. Ölüm mutlaka senin biçimindedir ... Senin gibi

kambur ... Senin gibi müstekreh ... Senin gibi ... E!! Eee!! E! ..

Ha ha ha ... E!! Ee ... Eee ... (Elleri tekrar titrer masanın

üstüne yığılır.)

(Kamburun korkusu çoğa/mıştır. Melih'in yığılmasıyla Karnburun gözleri büyür, kapıya doğru koşarken Melih'in iskemiesine çarpar, Melih'i yere yuvarlar.)

KAMBUR : (Dehşet içinrJe arkasına dönüp bakar, sonra kapıyı

açar.) Anne ... Anne ... (Kapıya tutunur.)

KAMBURUN · ANASI : (Telaşla içeri girerek) Ne var? Ne

oluyorsun?

KAMBUR : Bak ...

KAMBURUN ANASI : O da kim?

KAMBUR : Melih Bey ... Firuz'un kuzeni .. .

KAMBURUN ANASI : Yak şu lambayı .. .

(Kambur lambayı yakar.)

KAMBURUN ANASI : (Melih'in üstüne eğüerek) Leş gibi rakı

kokuyor... Bir bu eksikti... Başıma gelenler... Bunu kim

getirdi buraya?

KAMBUR : Firuz Bey ...

KAMBURUN ANASI : Allah canını alsın, .. Böyle günümüzde ...

(Sesi titremeye başlar.) Oğlum ... Artık sen evimin erkeğisin ... Çocuk değilsin ... Bana acıyorsan, ölen babanı düşün ...

O . bizi sana emanet etti de gitti ...

KAMBUR : Anne ...

KAMBURUN ANASI : Sen burada sarhoşlarla çene yarıştır ...

Aşağıda ötekisi banka müdürüyle konuşuyor ... (Sesi titrer.)

Daha babacığının yattığı yatak soğumadı... O para düşünüyor ... Oğlum ... Acı bize, bana, kardeşine acı biraz ...

KAMBUR : Anne, ne yapayım?

�AMBURUN ANASI : Bilmem ... Ne yaparsan yap... Aşağı

gidelim ...

KAMBUR : Peki, bu ...

KAMBURUN ANASI : Bırak zıbarsın kalsın ... Babacığının

hakkını çalıyorlar ... (Ağlar.) Sen burada ... Haydi yürü ...

1 27

BİR ÖLÜ Evi

II

(Salon. Ağabey. Ağabeyin Anası. lhtiyardır, başörtülü korkunç bir

kocakan. Hiç konuşmaz.)

MÜDÜR : Evet, efendim ...

A<iABEY : . Öyle.

(UZUN SESSiZLiK)

MÜDÜR : Eski sözlerde bazen hakikatler mündemiçtir ... Dünyaya inan olmaz derler, ne do� ...

AGABEY : Evet...

.

(UZUN SESSiZLiK)

MÜDÜR : Kriz bizi de bir hayli sarstı ...

A<iABEY : Öyle...

.

(Uzun sessizlik. Kambur önde, anası arkada içeri girerler.

Müdür ayağa kalkar. Kamburun Anasıyla Ağabeyin Anası

bakışırlar.)

KAMBURUN ANASI : (Müdüre) Rahatsız olmayın ...

MÜDÜR : Emin olun ki, hanımefendi ...

A<iABEY : (Kambura) Annemin elini öpsene ...

(Kambur şaşınr, kendi annesinin yüzüne ve Ağabeyin

yüzüne bakar. Gider Ağabeyin Anasının elini öper.)

MÜDÜR : (Ajabeye) Efendim, böyle bir zamanınızda dünya

işleri ...

KAMBURUN ANASI : Mahvolduk, Müdür Bey ...

MÜDÜR : lstırabınızı çok yakından hissediyorum, hanımefendi ...

Elden ne gelir? .

. (SESSİZLİK)

AGABEY : Evet ...

MÜDÜR : Efendim peder merhumun ...

1 28

BİR ÖLÜ EVi

(Kapı açılır, Müdür sözünü keser, Veli Efendi girer.)

VELi : Rahatsız ettim, aL.

AGABEY : Ne istiyorsun?

VELi : Bir mesele anedecektim... (Ağabeye yaklaşır, kulağına

eğilerek) içerde hatim okunuyor malumunuz ... Fakat Asım

. Hoca ve tevabii yalnız pilav ile ...

AGABEY : Başlarım şimdi Asım Hocaya ...

VELi : Efendim adet böyle ... Helva da istiyorlar ...

AGABEY : Git, ne halt ederseıt et... Yoksa beni burada rezil

edeceksin ...

VELi : (Yüksek sesle) Öyledir efendim ...

(Veli çıkar. Uzun bir sessizlik.)

AGABEY : Evet, efendim ...

MÜDÜR : Söylemiş olduğuri-ı gibi isticalimin sebebi, şeraitteki

hususiy�tler dolayısıyladır... Yoksa bu kadaı: saygısızlık

etmezdim...

·

KAMBURUN ANASI : Estağfurullah ...

MÜDÜR : Efendim ... Pederiniz rahatsızlİğından bir hafta evvel

bankamızdaki mevduatını tamamen altın lira ve beşibir

yerdeye tahvil ettirerek son santimine kadar geri çekmiştir ...

Belki siz bundan ...

AGABEY : Y.aaa?

KAMBURUN ANASI : Haberim bile yok ...

KAMBUR : Tuhaf şey ...

MÜDÜR : Evet, efendim ... Tabii muamelenin cereyanına dair

vesaiki getirdim... Buyrun... (Çantasından kağıtlar çıkanr.

Ağabey Müdürün yanına gider.)

KAMBURUN ANASI : (Yanına oturan Kambura) Gidip sen de

baksana ...

(Kambur gider bakar.)

AGABEY : Evet ... Doğru ... Fakat bundan benim katiyen haberim

yoktu...

·

·

KAMBUR : Benim de ...

MÜDÜR : Bendeniz de böyle olabileceğini tahmin ettiğim için ...

Mevduatı gelip bizzat kendileri, altına tahvil muamelesini de

bizzat intaç ettirerek, almışlardı. Ve meselenin şayi olmama-

1 29

BİR ÖLÜ Evi

sım da emretmi§lerdi de ...

AGABEY : Ya?

KAMBUR : Ne tuhaf ...

MÜDÜR : Sonra, efendim. Vazife icabı, acaba müessesemizden

memnun kalmadılar da ba§ka bir yere mi tevdi ettiler diye

tahkikat yaptım... Hiçbir müessese merhum ile böyle bir

muamelede bulunm'arnı§ ...

AGABEY : O halde?

MÜDÜR : Evde bir tarafta olacak ...

AC';ABEY

.

: Zannederiın ...

(Sessizlik. Müdür öksürür. Herkes düsünceli.)

MÜDÜR : (Ayağa kalkarak) Müsaadenizle, efendim .. Affıını

.

tekrar: tekrar rica ederim.

AGABEY : Aman efendim.:. Bilakis ... Bizi hatıriayıp en dertli

gecemizde yalmz bırakmadığınız için minnettarız... Öyle

değil mi?

·

KAMBUR : Tabii! .. Tabii!..

(İki kardeş Müdürü kapıdan �nya teoi ederler. Kadınlar

yalnız kalır. Bir uzun sessizlik. Kambur tJe Ağabey gelirler.

Otururlar. Sessizlik. Uzaktan Kuran sesi.)

AC';ABEY : Demek böyle ...

(Sessizlik)

AGABEY : Ne dersin bu işe, anne?

·

( Ağabeyin Anası ctflap tJermez, önüne bakar, tesbihini çeker.

Sessizlik. İçeri Firuz'la kız girerler. Bir köşeye otururlar .

. Sessizlik.)

AGABEY : Firuz Bey ...

FİRUZ : Efendim ...

AGABEY : Teyzezadeniz nerede. Onu bir aralık buralarda

gördüm ...

KAMBUR : Benim odamda ... Biraz ... (Birden susar.)

AC';ABEY : (Kamburun Anasına) Sizin haberiniz yok muydu?

KAMBURUN ANASI : Hayır ... Bana bir şey söylemedi ...

.

(Sessizlik.)

.

AGABEY : Demek 'evin içinde . . (Sessizlik.) Nereye koyabilir?

.

I(AMBURUN ANASI : Bilmem ... Bana hiç öyle işlerini açmazdı

1 30

BİR ÖLÜ EVi

ki... (Hıçkınr. Sessizlik.)

ACABEY : Evin içine girip çıkan belli değil ... Yukarının an·ahtan

nerde?

KAMBURUN ANASI : Bende ...

(Uzun bir sessiz/ile.)

ACABEY : Veriniz?

KAMBURUN ANASI : Niçin?

(Sessizlik.)

.

.

ACABEY : Beraber gidelim�,. (Annesine) Sen burada otur, anne ...

(KAmbura) Sen de gel istersen.

KAMBURUN ANASI : Gel, otlum. '(Hıçkınr.)

(Çıkarlar.)

·

·

(Uzun bir sessiz/ile.)

KIZ : (Boıanarale ağlar.) Baba... Babacığım... (Firuz'un dizine

kapanır.)

.

·

ACABEYİN ANASI : (Nefretle Firuz'la kıza bakar. Tesbihini

çeker.). Zülcelil, zülcelil, zülcelil...

·

III

(Birinci oda. Ağabej önde, elinde mum, KAmburun Anası arkada,

yanında KAmbur girerler.)

ACABEY : Buraya koyacağını hiç zanneuniyonım ...

KAMBUR : Minderin altına bakayım mı, .ağabey? ·

ACABEY : Ben bakanıri . .

(Ağabey gider bakar.)

KAMBURUN ANASI : (KAmbura) Sana iıe oluyor?.Akıl öğrete-

·

cek sen mi kaldm?

ACABEY : (Birdenbire doğrularale Kı:ımbura tJe anasına) Ne

konuşuyorsun uz?

KAMBURUN ANASI : Hiç?

ACABEY : Ya?

(Sessizlik. Bir kedi utun uzun, acı aa miyatJiar.)

KAMBUR : (Korkarak) Anne?

1 3 1

BİR ÖLÜ EVi

AliABEY : Ne var?

KAMBUR : Hiç.

AliABEY : Burada yok ..

(Ağabey yi4ri4r. Arkasından Kambur 'Ve anası takip ederler.)

IV

(ikinci oda. Karanlıktır.)

KAMBURUN ANASI : Senelerdir buraya çıkmadıydı...

·

AliABEY : (Şi4pheyle) Öyle mi? (Durur.) Eğer .müsaade ederseniz

şu dolaba bir bakayım... (Durur.) Olur mu?.. (Durur.)

Bakalım mı?

KAMBURUN ANASI : (Hıçkırarak) Bakın ...

(Ağabey 4olabı kaTı�.tınr. Mumu Kambura uzatarak)

AliABEY : Şunu tut ...

(Kambur mumu tutar.)

AliABEY : Yok... (Dolabın kapısını hızla kapatır.)

. (Dolabın kapağının hızhı kapanması Kamburun elindeki

mumu birdenbire söndi4ri4r.)

KAMBUR : (Korkuyla) A�?

KAMBURUN ANASI : (Telaşla) Mumu. yakın... Mumu ...

Kibrit ...

AliABEY : (Kibritini çakar. Kambura) Ver şunu .. (Kambur

.

mumu 'Verir. Ağabey mumu yak�r.) Telaşımz ne? Karanlıkta

el çabukluğu yapıp hakkınızı ça ... (Durur. Kambu·ra) Git bir

lamba getir ...

(Kambur çıkar.)

(Uzun bir sessizlik.)

AliABEY : (Kamburun anasına) Hiç merak�tmeyin, hanımefendi,

oğlunuza, kızımza ve size düşen hissenizi son meteliğine

kadar alacaksınız ..

KAMBURUN ANASI : (Birden parlayarak) Niye merak edeyim ... Dağ başında değiliz ... Mahkeme. var ...

AliABEY : Y aa?

13_2

BİR ÖLÜ Evi

(Sessizlik.)

(Kambı�r elinde lambay la girer.)

AGABEY : (Kambı�ra) Annen beni mahkemeye verecekmiş ...

KAMBUR : Anne?

KAMBURUN ANASI : Öyle bir şey demedim ... Yalan ...

AGABEY : Ben yalan söylemem ... Anladınız mı?

·

·

(Sessizlik.)

.

AGABEY : (Kamburll) Yürü ...

(Kambı�r önde, Kambı�run Anası ve Ağabey çıkarlar.)

V

(Salon. Ağabeyin Anası, Kız, Firı�z.)

KIZ : (Firı�z'a sokulmuş, yavaş sesle, Ağabeyin Anasından bahsederek) Korkuyorum bu kadından ... Çok korkuyorum, Firuz ...

FİRUZ : Yavaş söyle, duyacak ... Çıldırdın mı? Korkacak ne var?

·

Bashaya . kocakan... Bildiğimiz viyey fam işte ...

KIZ : Bilmem... Korkuyorum...

.

(Sessizlik. Uzaktan Kuran sesi. İçeri Kambur, Kamburun

Anası ve Ağabey · girerler.)

·

AGABEY : (Anasına) Her tarafa baktık. Yok anne ... (Ana cevap

vermez, hafif gülümser.)

FİRUZ : (Kızın kulağına) Aa, bak güldü ...

(Sessizlik.)

KAMBUR : Ne yapacağız?

·

AGABEY : Babanın altınları seni bu kadar alakadar mı ediyor?

KAMBUR : Ama, abey, artık sen ... (Birdenbire susar. Sessizlik.)

AGABEY : Zehra . (Bağırır.) Zehra ...

.

(Hizmetçi gelir.)

HiZMETÇi : Efendim ...

AGABEY : Git, Veli Efendiyi çağır ...

HiZMET Çİ : Peki, efendim ...

(Hizmetçi çıkar. Sessizlik. Uzun ve acı bir kedi miyavlaması.)

133

BİR ÖLÜ Evi

A(;ABEYİN ANASI :· (Yüksek sesle) Zülcelil ... Zülcelil . . (Sesi

yavaş/ar.) Zülcelil ... Zülcelil ... (Sessiz/ile.)

A(;ABEY : (Fin�z'a) İşte böyle, Firuz Bey, pederin serveti evin

içinde kayboluvermiş ...

FİRUZ : Enteresan ...

(Sessizlik. Veli girer.)

·

A(;ABEY : (Veli efendiye) Hemen git, karakota haber ver. Lütfen

Komiser Bey buraya kadar zahmet etsinler� ..

VELi : (Biraz şaşalar. Etraftakilerin yüzlerine btılear.) Pe ... Peki,

beyim... (Çıkar.)

KAMBUR'ÜN ANASI : Komiseri ne yapacaksınız?

A(;ABEY : GÖrürsünüz ...

(Sessiz/ile)

A(;ABEY : (Kambura) Canın mı sıkıldı?

KAMBUR : Benim mi? Hayır ..

(Firuz birdenbire düşüneeye dalar ve kızın yanında/ei

iskemiesinden kalkar.)

KIZ : Nereye?

FİRUZ : Hiç ...

(Firuz baılea bir iskemieye oturur.)

FİRUZ : Demek peder beyin ...

A(;ABEY : Bu iş sizi de mi bu . kadar alakadar etti?

FİRUZ : (Sertleşerele) Evet...

A(;ABEY : (Hain gülümseyerek) Öyleyse sabırlı olun, şimdi

anlarsınız ...

FİRUZ : Sabırhyım ... (Sessiz/ile.) .

(Önde Veli Efendi arkada Komiser girerler.)

.

A(;ABEY : (Komisere doğru ilerleyerek) Affını:zı rica ederim.

Rahatsız oldunuz ...

KÖMİSER : Estağfurullah ... Esasen ta:ziyete geliyordum. Kapıda

Veli Efendi ile ...

A(;ABEY .: Efendim mesele . şu ... Vefatından bir müddet evvel

merhum pederim bankadaki mevduatını altına tahvil ettirerek eve getirnıi§ ...

KOMİSER : Evet ...

A(;ABEY : Evi baştan aşağı araştırdık, yok ... Halbuki eve

134

BİR ÖLÜ Evi

getirildiği ve başka bir yere, bir müesseseiye filan yatınlmadı

ğı muhakkak... Sizden ricam ...

KOMİSER : Estağfurullah ...

AGABEY : Evi bir kerre de sizin araştırınanız ve lazım gelen

muamelenin yapılmasıdır.

KOMİSER : Peki ... Bir iki sual sormama müsaade buynilur mu?

Mesela, tabü ·hizmetçi filan vardır evde ...

AGABEY : Var ...

KAMBURUN ANASI : Komiser Efendi, Allah aşkına ...

AGABEY : Bir hizmetçi kız, Ayşe Hanım isminde bir kadın, sonra

aşçı filan var ...

(Uzun bir sessizlik.)

KOMİSER : Kimden şüphe ediyorsunuz?

.

AGABEY : Kimden mi? (Durur. Etrafındakilerin yüzlerine bakar.

Sonra annesinin önüne gelir durur.) Annemden başka ...

Hepsinden ...

KAMBURUN ANASI : Aaa?

KİZ : (Ağlayarak) Babacığım...

.

KAMBUR : (Birdenbire Ağabeyin karşısına dikilerek) Ağabey' ...

(Cesaretlenir) Siz delisiniz ...

AGABEY : Hepsinden .. Evet hepsinden ... Ben bu eve haftadan

haftaya gelirim ... (Kamburun Anasını göstererek) Bu kadın

her zaman buradadır. (Kamburu göstererek) Oğlu da sık sık

gelir ...

KAMBU�UN ANASI : Sus ... (Ağlar.)

KAMBUR : Komiser Bey, rica ederim ilkönce bir de siz evi

arayınız ... Sonra, annemle benim olmadığım zamanlarda o

babamın yanında bulunurdu ... O ne 'vakit odaya girse biz

çık ardık.

KOMİSER . : Her şeyden eV'vel biz de bir kere taharriyatta

bulunalım ...

AGABEY : Buyrun ... (Veli'ye) Efendiye yol göster. (Veli fJe

Komiser çıkarlar.)

(UZUN BİR SESSİZLİK) .

135

BİR ÖLÜ EVi

AGABEY : (Kamburun üstüne ağır ağır yürüyerek) Demek

benden şüphe ediyorsun?

·

KAMBUR : (Gerikyerek) Evet ...

KAMBURUN ANASI : Senin bizden şüphe ettiğin gibi.

(SESSiZLiK)

AGABEY : Görüşürüz ... ·

FiRUZ : (Birdenbire ayağa kalkarak) Bana müsaade ...

KIZ : Nereye gidiyorsun?

FiRUZ : (Kıza) Yoksa siz de benden mi şüphedesiniz ... Sa se şık

.

doğrUsu . .

.

·

AGABEY : Gidin...

-

FiRUZ : Gidiyorum, monşer ... Ve bir daha gelmeyeceğim: ..

AGABEY : Cehenneınin dibine kadar yolun var...

.

KIZ : .Firuz...

.

.

FiRUZ : Siz bütün aile dolandırıcısınız ...

.

AGABEY : Neee?

KAMBUR : Çıldırdın mı, Firuz?

FİRUZ : Bütün oyun bu zavallı kızcağızın hakkını yemek

meselesi ... Sa se şarman ... Fakat ben yutmam, monşer ...

.

KIZ : Firu.z.

AGABEY : Daha söyle bakalım ...

FİRUZ : Dahası, bana orövvar. İki ihtimal var. Ya peder bey iflas

edip merhum olmuştur, siz işi örtbas etmek için bankayla

birlikte bu komedyayı çevirdiniz ... Yahut, bendenizi adatıp

altıncıklan konmak istiyorsunuz ... Orövvar ... Bon amüz-

man. .. Komiser Efendi boşuna ...

(Kız ağlar. Annesi yanına gider. Firuz çıkar.) .

FiRUZUN SESi : (Dışardan) Melih ... Melih, nerdesin? .. Gidiyoruz, haydi ...

(SESSiZLiK)

KAMBURUN ANASI ·: (Ağabeye) Gördünüz mü yaptığınız işi ...

AGABEY : Nereye koyduğunuzu söyleyin, mesele kalmaz ...

1 36

BİR ÖLÜ EVi

KAMBUR : Onu annem değil, sen öyle ...

AGABEY : Bağırma ...

KAMBU!tUN ANASI : (Kambura) Sus, oğlum ... Ak koyun kara

koyun geçit1;e belli olur ...

(Ağabey kendisini işaret/e yanına çağıran anasının yanına

gider. Anası Ağabeyin kulağına bir şeyler söyler.)

AGABEY : (Annesinin yanmda doğrularak) Zannetmem, anne ...

Fakat mademki istiyorsun. Bakalım oraya da ...

(Ağabey çıkar.)

KAMBURUN ANASI _: (Kambura, .yavaş sesle) Nereye gitti ...

KAMBUR : Bilmem ...

KAMBURUN ANASI : Ah düzenbaz ah .. Haydi oğlum . .

.

.

(Çıkarlarken)

KIZ : Anne beni bırakmayın... Korkuyorum bu kadından ...

(Kız anasına ve Kambura koşar. Çıkarlar. Ağabeyin Anası

ayağa kalkar. Arkalanndan bakar.)

VI

(O/ünün odası. Odanın ortasına uç büyük şamdanla rrium yakılmıştır. Asım Hoca, Birinci Hoca ve üç çömez kuran okumaktadırlar. Birden kapı açılır. Ağabey girer. Hocalar okumayı birdenbire keser/er. Ağabeye bakarlar. Ağabey etrafa göz atar. Gidip duvarlara vurur. Kenarda duran bir minderi yerinden kaldırmak ister.

Kaldıramaz.)

AGABEY : (Asım Hoca.ya) Ne bakıyorsun? Yardım etsene.

(Asım Hoca şaşkınlıkla yerinden kalkar. Yardım eder.)

AGABEY : Yok.

ASlM : Efendim, mesmuatıma nazaran işbu adet yalnız yahudiler-

de varın.ış...

·

AGABEY : (Hayret/e) Ne. adeti?

ASlM : Badelvefat merhumun ruhunun herhangi bir tarafta, hane

derununda gizlenebilmesi ihtimali ...

AGABEY : Üstüne vazife olmayan şeylere karışma, Hoca ... Haydi

137

BİR ÖLÜ Evi ·

l§ine bak ...

(KAmbur ve Kamburun Anası kapıda belirir/er. Arkalannda

Kız vardır;)

·

AC'iABEY : Ne o?

KAMBUR : Biz ... Biz de geldik ...

AC'iABEY : Katiller öldürdük.lerl yerin etrafında dola§ırlarmı§ ...

Sizi de kan mı tuttu?

KAMBURUN ANASI : Katil sensin ... EdepsiL.

AC'iABEY : Kuru gürültüye ·papuç bırakmam ... (Asım Hoca ve

tevabüne) Siz çıkın dı§arıya ... (Kıı�buru gö�tererek) Paranızı yarın gelir, beyden alırsınız ...

KAMBURUN AN�SI : Neden oğlum verecekmi§ .. .

ASlM HOCA : Aman efendim, turabınız olayım ... Fakiriere

merhamet buyurun ... Çoluk çocuk bu yüzden geçiniyoruz ...

AC'iABEY : ·çok söylenme ... Gel, onlardan al ...

KAMBUR : On para vermem ... Heıiı hakkımı çal, hem ...

.

AC'iABEY : Ben mi?

KAMBURUN ANASI : Sen ...

AC';ABEY : (Kamburun Anasını iterek) Sen çekiL. (Kamburun

'

üstüne yürüyerek) Ben mi çaldım?

KAMBUR : Sen ... Sen ...

AC'iABEY : Bu aklı sana anan mı öğretti?.. Elimden kurtulacak

mısınız? Senin anan geldi, anamın yerini çaldı. Sonra ikiniz

birlik oldunuz, babamın altınlarını çaldınız... (Kamburu

yakasından yakalar.)

KAMBURUN ANASI : (İleri atılarak) Bırak oğlumu ... Can,avar ...

AC'iABEY : (Kuvvetli bir hareketle anayı iter. Ana yuvarlanır. Kız

anasının üstüne atılır. Kız, "Anne, anneciğim• diye feryat

etmektedir.)

AC'iABEY : (Eli Kamburun. yakasında) Söyle bakayım, nerde,

nereye koydunuz? Söyle ... Söyle . . (Eliyle bir geniş hareket

.

yaparak samdan/ardan . birisini yakalar ve havaya kaldınr.)

KAMBUR : Ben çalmadım ... Hırsız sensin ...

AC'iABEY : Sus ... Sus . , (Şamdanı süratle kafasına indirirken)

.

KAMBUR : (Korkuyla) Abey ...

AC'iABEY : (Şamdanı Kamburun kafasına indirir.) AL.

138

BİR ÖLÜ Evi

KAMBUR : (Yere yığılırken) Anne ...

·

(Annenin feryadı. Kız, Kamburun üzerine gelir. Tam bu

sırada Komiser önde Veli Efendi arkada girerler. Veli'nin

kucağında bir küp vardır.)

VELi : Bulduk. Bahçede ... Küpe . (Veli manzarayı görür.) Aaa?

. .

(Ve/inin kucağından küp düşer, parçalanır. Altınlar saçı/ır.)

SON

ŞÖHRET

veya

UNUTULAN ADAM

Piyes 2 Perde 6 Tablo

İlk Basım : 1935

(1953' de yer yer değişticilerek yeniden yazılmıştır)

ŞAHlSLAR :

Doktor, Operatör

Kadın, Daktorun ikinci kansı

·

Kız, Daktorun kızı

Asistan

Uşak

Fotoğrafçı

Koşucu, Sporcu (tek ayaklı)

Berber

İhtiyar

'Sarı Saçlı Bir Kız

Ana

Çocuk, (kör)

Hastabakıcı·

Kişi I

Kişi II

Kişi III

Stenograf Kız

Müdür, Hapisane müdürü

Gardiyan

Katil

BİRİNCİ PERDE

BİRİNCİ TABLO

(Bahçe. Ay 'liğı. Kadın. Kız.)

(Kız, yijzjjniJ elleriyle kapamıs ama, belli etmemeye çafzsarak,

kendini tutamayarak ağlamaktadır. Kadın, dalgın dalgın ama

ilgiyle kızı süzmektedir. Kadın birkaç kere söze baslayayım diye

davranır, vazgeçer, sonunda dtıyanamaz, konusur)

KADlN: Ağlıyorsunuz.

KIZ : ...

KADlN : Niçin ağlıyorsunuz?

KIZ : Ağlamıyorum.

KADlN : Ağlıyorsunuz.

KIZ : (Yaslı gözlerle, fakat ağlamıs olduğunu beUi etmeyerek)

Hayır.

-

KADlN : (İnce olsun diye çafzstığı bir alayla) Gözleriniz kıpkınru::.

zı. Belki bir şey kaçtı_ gözünüze ...

KIZ : Belki ...

(Sessizlik. Yalnız uzaktan uzağa ağustosböceklerinin cınltısı

isitilmektedir)

KADlN : Pek mi dertlisiniz?

KIZ : Pek keyifliyim.

KADlN : Size yardumm dokunamaz mı?

KIZ : Teşekkür ederim. Hayır.

KADlN : Anneniz değil miyim?

KIZ : Babam kansısınız... Sadece · karısı babamın ...

KADlN : Kabalık ediyorsunuz ...

KIZ : Olabilir. Ama bu işi kaç kere konuştuk.

KADlN : Arkadaş olabilirdik.

KIZ : Bu işi de konuştuk kaç kere.

KADlN : Benden nefret ediyorsunuz.

KIZ : Siz beni pek mi· seviyorsunuz?

KADlN : ...

. UNUTULAN ADAM

KIZ : Bu evden, babamın �nden bir an önce çıkıp gitmemi

beldemiyor musunuz?

KADlN : ........ .

KIZ : Daldınız .. .

KADlN : Pek mi fena insanım?

·

KIZ :

niye vardınız? Şöhreti, parası için mi?

: Kabalık ediyorsunuz ... (Kalkar, gitmeye davranır.

Doktor girer.)

DOKTOR : (!'adı�) Nerey�,. karıcı�m? Çay söyledim ...

KIZ : Geeelen çay ıçmesen ıyi edersın, baba.

DOKTOR : Bu gece de içeyim de bir daha içmem, kızım ...

(Doktor oturur. Sessizlik.)

DOKTOR : (Kadına) Canın sıkkın gibi ...

KADlN : Ayışığı bana dokunur ...

DOKTOR : Ayışığı sana çok yaraşıyor ...

KADlN : Kime yaraşmaz ki...

.

DOKTOR : (Kıza) N en var? Yoksa sana da mı dakunuyor ayışığı?

KIZ .: Bana ağustosbôceklerinin sesi dokunuyor ...

(Sessizlik. Yalnız ağustosböceklerjn cırıltısı.)

KIZ : Sen de dalgınsın, baba... .

DOKTOR : Demin laboratuvarda bir aralık gazete okudum, bir

hikaye ilişii gözüme ...

KADlN : Gazete hikayeleri mi okumaya başladın?

DOKTOR : Yaşıma başıma yaraşmıyor mu, karıcığım?

KADlN : Onu d.emek istemedim ...

DOKTOR : Tuhaf bir hikaye ... Unutulan Adamlar KıraathanesL.

Vaka bir·sabahçı kahvesinde geçiyor ... Vaktiyle meşhur olup

da sonra ·un utulan, işsiz kalan, hana, hana serserileşen bir

sürü adam ...

KIZ : Gorki'nin "Ayak Takımı Arasında" sına mı benziyor?

DOKTOR : Biraz ... Bir koşucuyla, bir berber, bir de ihtiyar bir

adamın konuşmalan hila aklımda...

. ·

(Sahne yavaş yavaş kararmaya başlamıştır. Sahne önüne

Koşucu, Berber, İhtiyar gelir. Koşucunun bir ayağı yoktur.

Üçii de beraberlerinde getirdileleri iiç ayn masanıtı başına,

iskemielerine otururlar. Doktor, kansı ve kızı iyice karanlık-

145

UNUTIJLAN ADAM

ta kalır. Koıucu,\Berber, Ihtiyar aydınlanır. Doktor konuş-

.

masına devam eder.)

DOKTOR : Berbere koşucu soruyor ...

KOŞUCU : Siz berber misiniz?

BERBER : Evet ... Siz ne iş görürsünüz?

KOŞUCU : Ben sporcuyum... Koşucu ...

BERBER : Koşucu mu?

KOŞUCU : Bu · topal bacakla mı? diyeceksiniz.

BERBER : Yoo.�. Hayır ... Estağfurullah ...

KOŞUCU : Yüz metre dünya rekorcusuydum ...

BERBER : Mqallah ... ·

KOŞUCU : Bir solukta ...

BERBER : Şimdi?

.

KOiUCU : Rundura boyacılı�ı yapıyorum.

·

�ERBER : Şey ... Ba�ız?

.KOŞUCU : Uç sen� evvel, tramvay ...

BERBEJ\, : Vah vah ...

KOŞUCU : Birikmiş param vardı ... Hastalıkta tükendi ... ·

(Sahne önüne san saçlı · bir kadın gelir.)

BERBER : (Koıutuya) Şu sanşın kadını görüyor · musunuz?

KOŞUCU : Bildiğiniz mi?

.

BERBER : Hayır ilk defa görüyorum bu kadını. Ama sai'J.şın ...

KOŞUCU : Evet ... Sanşın.

BERBER : Saçlan ışıiuı altında .nasıl parlıyor bakın ... Sırma gibi...

Dalga dalga altın suyu gibi ...

KOŞUCU : . Sanşınlardan hoşlanıyorsu.nuz ...

BERBER : (Heyecdnlanmaya başlayarak) O saçlar öyle yumuşaktır ... İpek, san saçlar.,.. Mqayı elinize alınınız, saçlar üsderine yaklqan sıcak demire do�ru uzanır ... Saçlar ... San

saçlar. İnsanın bir yığın saç uğruna, körkütük sarhoşlu�a,

artsız arasız sarhoşluğa kadar düşebile�eğine aklınız yatıyor

mu?

KQŞUCU : Hayır ...

İHTİY AR : (Y erinde• kalkıp iskemiesini alarak Berberin masasına

gelir.) s� şehrin en tanınmış kadın berberiydin ...

BERBER : Dükkinım · en büyük caddenin en şerefli yerindeydi.

·

i46

UNUTULAN ADAM

İHTİY AR : En kibar kadınlar saçlarını sana teslim edebilmek için

bir hafta önceden sıraya girerlerdi.

�E�ER : Cryle bir namlıydım ki... (Susar.)

IHTIYAR : Oyle bir namlıydın ki ...

BERBER : Bir akşam.�.

İHTiYAR : ... telefon et.tiler.

SARIŞIN KADlN : Bir kadın sesi .. .

İHTİY AR : Gül şurubu gi�i bir ses .. .

BERBER : Bir hafta sonrası için ...

SARIŞIN KADlN : Bir perşembe gününe ...

BERBER : Randevu istedi.

İHTİY AR : Günü saati gelip de kapıda .belirince ...

.

SARIŞIN KADlN : Hemen tanıdın...

BERBER : Daha ağzını açmadan tanıdım, çünkü ...

İHTİY AR : Saçları güneş . ışığı gibi sanydı ...

BERBER : Ancak o duyduğum sesin saçları böyle olabilirdi ...

SARIŞIN KADlN : Aynanın karşısına oturdu ...

BERBER : Saçiarına dokundum ...

İHTİY AR : Parmakların dayanılmaz bir şarkıyı dinler gibi oldu.

BERBER : Evet.

İHTİY AR : Evet?

BERBER : Başladım saçlarını kıvırmaya... Maşamın ucunda,

sanki ...

SARIŞIN KADlN : Yüreğin yanmaya başladı.

' .

BERBER : Gitti ...

SARIŞIN KADlN : Yine geldi sonra ...

İHTİY AR : Yine gitti ...

BERBER : Bir daha da gelmedi ...

İHTİY AR : içmeye başladın ...

BERBER : Bütün kadınlar benimle şakalaşırlardı, konuşurlardı .. .

SARIŞIN KADlN : O sai::ıa tek bir kelime bile söylemedi .. .

Yalnız ...

BERBER : Telefondaki sesi ... İçtim ... Sattım ... İçiyorum ...

İHTİY AR : Şehrin en meşhur berberi. ..

·

,

BERBER : Saba:hçı. kahvelerinde sabahlayan, ayıldıkça şunun ·

bunun yanında çıraklık eden bir serseri oldu ...

147

UNUTULAN ADAM

İHTİYAR : Seni unuttular ...

KOŞUCU : Beni de unuttular ...

İHTİY AR : Sen şanmla şöhretinle onun yalnız saçlarını kıvırmaya

memurdun.

_

SARIŞIN KADlN : O saçları akşamaya değil (Sarışm Kadın

..•

çıkar.)

BERBER : Beni herkesler unuttu ... · Ben. de belki herkesleri ...

Yalnız ...

iHTiYAR : Onu unutamıyorsun ...

KOŞUCU : Herkesin unutaınadığı bir şey var hayatında ...

İHTİY AR : Herkesin... .

·

BERBER : Sizin de mi?

KOŞUCU : Sizi de mi unuttular?

(Uzunca bir sessizlik.)

BERBER : (Kalkar, seslenir.) Garson, al benim çay parasını . ;

.

(Masanın üstüne ufaklık kor.)

KOŞUCU : Nereye?

İHTİY AR : Sarı saçlının peşine .

. .

( Berber çıkar.)

iHTiYAR : (Ko1ucuya) Uykun geldi galiba?

. KOŞUCU : Evet.

İHI'İYAR : Koy alnını masaya, uyu... ·

.

KOŞUCU : Siz ne yapacaksınız?

. İHI'İY AR : Ben de senin arkandan geliyorum ...

KOŞUCU. : Allah. rahadık versin ...

·

İHTiYAR : Güle güle ...

(Ko1ucu alnını masaya dayar. İhtiyar b�ını elleri arasına

alır. Ön sahne karanr. İyice karanlık olunca, İhtiyar ve

Ko1ucu masalannı iskemielerini alarak çıkarlar. Arka sahne,

Doktor, Kııdın, Kız, bahçe, mehtap aydınlanır.)

KADlN : Sonra?.

DOKTOR : Sonrası .. yok ... Hikaye böyle bitiyor ... Bana pek

dokundu...

;

KADlN : Tuhaf şey ...

DOKTOR : Sana ayışığı, (Kızı göstererek) ona ağlistosböceklerinin

cayınısı dokunuyor da, bana bu hikaye neden dokunmaya-

148

UNUTULAN ADAM

cakmış?

(Asistan gelir. B�ıyla selamlar.)

DOKTOR : Buyrun bakalıırı ... Oturun ... Bu gece çalışmayaca

ğız ... Size iyi bir haberim var ... Baş asistanlığına tayininiz için

yaptığım müracaatın Bakaniıkça kabul edileceğini duydum ...

-

Tebrik ederim...

ASiSTAN : Teşekkür ederim, üstat ... Bana gösterdiğiniz güvene

layık olmaya çalışacağım.

KADlN : Tebrik ederim ...

ASiSTAN : Teşekkür ederim, efendim ...

DOKTOR : Hava da serince ini ne?

KIZ : Bir örtü getireyim dizlerine, baba ...

DOKTOR : Zahmet etme ...

(Kız çıkarken, Uşak elinde çay tepsisiyle girer.)

DOKTOR : (Kızın arkasından) Çabuk gel... Çayı soğutma ...

(Uşak . çay takımını sofraya kor.) .

UŞAK : Başka bir emriniz var mı, efendim?

DOKTOR : Hayır.:. Teşekkür ederim ...

(Uşak çıkar. Kadın, Doktorun fıncanına çay kor.)

KADlN : (Doktora) Reçel ister misin?

DOKTOR : Hayır ...

(Doktor fincanındaki şekeri başı eğik karıştırmaya b�lar. Bu

sırada Asistanın fincanına kadın çay koyar, kendi barda,ğına

da koyar. İkisi d,e şekerlerini kanştırırlar. Sonra birdenbire

durur/ar, başlarını kaldırırlar, birbirlerine ilgiyle, istek/�

bakarlar. Bu sırada Doktor da başını kaldırmıştır. Kadınla

Asistanın birbirlerine bakıştıklarını görür. Onlar farkında

değillerdir. Doktor bozulur. Fincanını masaya kor.)

DOKTOR : (Ayağa kalkarak) Ben gidiyorum ...

KADlN : (Kendini toparlamış ve biraz şaşkın) Ne oldun? Nereye?

DOKTOR : Birdenbire ürperdim ...

KADlN : Çay iç ısınırsın ... Hem ·şimdi örtü getirecekler ...

DOKTOR : Çayla filan ısınacak gibi değilim... Hemen gidip

yatmam lazım.

·

ASiSTAN : Bir yardımı m dokunamaz mı, üstat?

DOKTOR : Hayır ... Teşekkür ederim ...

149

UNUTULAN ADAM

(Kadın da Doktorun peşince gitmeye davranır.)

DqKTOR

.

: (Kadına) Senin acelen ne?

ASISTAN : (Doktora) Allah rahatlık versin ... İyi geceler ...

(Doktor kederle gülümser. Çıkar.) . ·

İKİNCİ TABLO

(!'ıp Akademisi Konferans Salonu'nun yanında konferansçı/ann

dinlenme odası. Fonda bir kapı, konferans salonı�na açılır. Yanda

bir kapı daha. Uşak konferans salonı�na açılan kapıya kulağını

dayamış dinleme'ktedir. Derinden alleıı sesleri. Ul4k sigara paketini

çıkanr. Kibrit aranır. Yandaki kapıda� gazete fotoğrafçısı girer.)

UŞAK : Kibritiniz var niı?

FOTOGRAFÇI : (Kibriti vererek) Al bakalım. (Makinesini

masanın üstüne koyar.) Daha bitmedi mi?

UŞAK : Hayır ... Geç kaldınız ... İçeri sokmadılar galiba?

FOTOGRAFÇI : Yooo... Bizim gazeteden de iki makine var

orada ... Ben, konferansını bitirdikten sonra, burada, üstadın

büyük bir .portresini almak istiyorum. Birinci sahifeye dört

sütun bi! portre : «Dün sabah bilmem ne hakkında, Tıp

Akademisi Konferans Salonu'nda, bilmem kaçıncı konferansını veren büyük operatörümüzün en· son resmi.,. İçerisi kalabalık mı?

_

UŞAK : İğne atsan yere düşmez ... Bir hafta önce evde bir resmini

- çekmiştiniz, hanımla beraber bahçede gülleri budarken, ben

.

de şöyle arkalannda duruyordum .

. FOTOGRAFÇI : Eee, ne olacak?

UŞAK : Ertesi gün gazetede gördüm, beğenmedim. Bir defa, ben

orta yerimden kesilmişim, sonra ...

FOTOGRAFÇI : San.a dikkat etmedim ama, hakikaten resim biraz

. . karanllktı... Kabahat klişede... Kendisi bir şey mi dedi

yoksa?

UŞAK : Tabii bana bir şey demedi. (Sı�sar.) Her gün gazetelerde,

·

dergilerde çıkan resimlerini, kendisi için yazılan yazılan kızı

150

l. 'NUTULAN ADAM

toplar, geceleyin de baba kız onlan sıra sıra kütiiphaneye

yerleştirirler.

·.

FOTOGRAFÇI : Meşhur olmak böyledir. Ben, beş yıldır bizim

gazetenin foto�rafçısıyım, yalnız bir defa kendi resmimin

gazetede basıldı�ını gördüm. Meşhur bir kemancı gelmişti.

Herifin etrafına daha trenden inerken üşüştük. Biz onun

foto�afını alırken, bir arkadaş etraftaki kalabalıkla beraber

bizi de çekmiş. Ben şöyle . elimde makine ile ensemden

görülüyorum. Benim kan hemen gazeteden resmi kesti, hala

saklar. (Derinden alkış sesleri.) Alkışianmak güzel.şeydir ...

Bir yığın gözün hayret ve hayranlıkla insanın üstüne

açılması, yığınla elin birbirine çarpacak insana : «Seni

�

seviyoruz, se . beğeniyoruz, sen bizim

. üstümüzdesiiı, sen

bizden başka, · zden yükseksin,• demesi ... Ben hiç alkışlanmadım ama, m ·nem alkışlanmanın tadıyla bazan gerilen, bazan yumuşayan, bazan kızaran, bazan sararan kaç tane

meşhur insanın yü'zünü gördü ... Alkışianmak güzel şeydir.

UŞAK : (Makine ile mejgul) Yarı belime kadar bir resmımı

çektirrnek isterdim şununla ...

FOTOGRAFÇI : Çekeriz. Sen çoktandır üstadın yanındasın

galiba?

UŞAK : Dört senedir ... Evlendiği gün girdim hizmetine.

FOTOGRAFÇI : Sahi, bu üstadın ikinci kansı değil mi?

UŞAK : Evet ... Birincisi küçük hanımı doğururken ölmüş ... 16 sene

bekar yaşamış bizim efendi... Sonra, şimdikine rasdamış.

(Telefon çalar.)

FOTOGRAFÇI : Telefon ...

UŞAK : Evdendir. (Teleforıa gider) Alo. .. Evet bendenizim,

efendim. Daha bitmedi, efendim ... Gelmediler, efendim ...

Emredersiniz, efendim... (Telefonu kapar, fotoğrafpya)

Başasistan.

FOTOGRAFÇI : Üstadın en sevdiği talebesiymiş diyorlar.

UŞAK : (Müstehzi) Yalnız üstadın değil.

(Kadın girer. Uşak ve Fotoğrafp selamlar/ar.)

KADlN : Daha bitmedi mi?

UŞAK : Hayır, efendim.

15 1

UNUTULAN ADAM

KADlN : Saat ...

FOTOGRAFÇI : On biri çeyrek geçiyor.

KADlN : Teşekkür ederim·. Acaba çok sürer mi? Kocama dersiniz

ki, öğle yemeğine davedi olduğumuzu unutmasın ... Kendisini almaya geldim. Beklemeyeceğim, konferansını bitirir bitirmez hemen gelsin, anladıriız mı?

UŞAK : Anladım, efendim ... (Kadm kapıya doğru giderken)

Hanımefendi ...

KADlN : (Geri dönerek) Ne var?

UŞAK .: Başasistan evden telefon edip sizi sordular ...

KADlN . : Beni mi?

.UŞAK : Evet ... Eve, kendilerine teknon etmenizi rica ettiler.

KADlN : Peki. ·

(T elefona doğru yak�ır iskemieye oturur. Telefonun numaralannı çevirmek isterken durur. Başını kaldınr. • Beni yalnız bırak�nız• demek ister gibi, fotoğrafçıya bakar.

.

Bakııırlar.)

FOTOGRAFÇI : (Uşağa) Ben aşağıda flaşı unutmuşum. Şimdi

gelirim, sen bU:radasın, değil mi?

UŞAK : Evet.

(Fotoğrafçı başı ile kadınıselam/ayarak ve flaşını nümayisle

' masaya koyarak çıkar.)

KADlN : (Telefonu açar.) Alo ... Siz misiniz? Evet ... Ben .. .

Anlamadım ... Delilik ediyorsunuz ... Bu kadar it"-ıatsızlık .. .

ikide evde oluruz... Hayır, daha bitirmemiş. Ben önden

gidiyorum, zaten uğrayacak bir iki yerim var... Bu ne

merak... Bana biraz daha inanmam isterdim. Şapkacıya

uğrayacağım... Olur ... (Telefonu kapatır, kalkar. Uşağa)

Dediklerimi. unutmayınız, kobferansı bitirir bitirmez hemen

' gelsin.

'

UŞAK : Emredersiniz, efendim. (Kadın çıkar.)

(Uşak kadının . arkasından alayla bakar. Içeriden alkış

sesleri.

vurulur.)

.

UŞAK : Buyrun ...

ana ve ço�ğu girer. Çocuk kördür.)

Var. ... gel bakalım ...

ANA : Oyle korkuyorum ki ...

152

UNUTilLAN ADAM

UŞAK : Korkacak ne var?

ANA : Ya kızarsa?

UŞAK : Kızmak ... Yalnız beni karıştırma işe. Sen kendin bugün

burada konferans vereceğini gazetede okudun .. ;

·

ANA =· Biliyorum ... Şimdi aşağıya bir kadın iniyordu. Ne güzel

kadın.

UŞAK : Sen daha güzelsin ... (Anayı sıkıştırmak is�er. Ana çekilir.)

Ne o, kavlimizi unuttun mu? Karışınam ha Bir yanak ver

.•.

bakayını...

·

·

ANA : Sonra ...

UŞAK : Peşin 2_eŞin bir yanacık isterim.

ANA : Yavaş konuş, çocuk İşitecek.

UŞAK : Gözleri açılmadan işitıneye başlarsa alışır biraz. (Anaya

saldınr.)

ANA : Yapma, ne fena insansm.

UŞAK : Ben daktorun yanma girmeden önce tam iki yıl bir

filozofa hizmet ettim. Herif, ne iyilik var, ne fenalık, derdi.

Bugün iyi olan şey yarın fena olur, yarın fena olan öbürgün

iyi. Bir yerde bir iş yaparsm iyi derler, aynı işi başka yerde

yaparsm fenalık olur. (Tekrar saldırarak.) Aniadın mı,

şekerim?

ANA : Bırak beni.

(Fotoğrafçı girer.)

FOTOGRAFÇI : Senin hanimefendi yaman kadın.

UŞAK : Yamandır ... Flaş numarasını niye yaptınız.

FOTOGRAFÇI : Odadan çıkmak için. Kadının bir konuşan

gozleri var. Hani gözleriyle düpedüz «Lütfen çıkar mısınız.

Sizin yanınızda telefon etmek istemiyorum,• dedi. (F/aşı

masadan alır.)

UŞAK : Ama, benim yanımda telefon etti. Siz erkeksiniz,

insansmız. Ben ne erkeğim, ne dişi, ben uşağım. Benim

filozof derdi ki «Siz uşak, .hizmetçi, dadı milleti yeryüzünün

en kızılacak, en on para etmez mahluklansınız. Ama kabahat

sizde değil.ıo O kadar sordum, kabahatİn kimde olduğunu

anlatmadı.

FOTOGRAFÇI (Anayı göstererek) Kim bu kadıncağız?

1 53

UNUTULAN ADAM

UŞAK : Arkadaşlarımdan birisinin karısı ... Çocuğu kör. Bir

yaşındayken düşmüş, kafa'tasının bir tarafı çökmüş içeri, kör

oluvermiş.

·

FOTOGRAFÇI : Zavallı yavrucuk. (Çocuğu ok1ar, anaya) Üstada

göstermeye mi geldiniz?

ANA : Evet, yalvaracağım da ... Ameliyat yapsın ... Belki gözleri

'tÇılıı: ya'vrucuğun.

FOTOGRAFÇI : Açılır mutlaka.

ANA : Sahiden açılır mı?

UŞAK : Benim anladığım beyninden ameliyat yapacak... Açılır

tabü. (Fotoğrafçıya) Düşündüm, bugün konferansın helecanı

üstündeyken, karşısına bu fakir kadıncağız kör çoc!Jğuyla

buracıkta Çıkıverirse ameliyata razı olur herhalde.

ANA : Çocuğu ameliyat etmek ister mi dersiniz?

.

FOTOGRAFÇI : Eder, eder, mutlaka ... (Alkışlar derinden.)

Konferans bitti.

UŞAK : (Anaya) Sen şöyle bir kenara çelciL Şuraya, unutma beni

işin içine karıştınnayacaksın. Kendin gazetede okudun,

sonra ... (Y akla1ır.) Ameliyata razı olursa, ameliyattan evvel

mükafatımı isterim, yoksa karışmam ...

(Fondaki kapı açılır. Önde Doktor ve üç kili girerler.)

KİŞİ I : (Doktora) Harikuladeydiniz, üstat.· ·

KİŞİ II : (Doktora) Kanser hakkında bildiklerimin hepsini altüst

ettiniz bugün ... İpoteziniz ...

DOKTOR : İpotez değil, tez. Bir aylık işim kaldı. Üç tecrübe

daha ...

KİŞİ. III : isminizi taşıyacak bir kanser enstitüsünün açılacağını

söylüyorlar.

DOKTOR : Haberim yok.

(Stenograf kız girer.)

STENOGRAF KIZ : Buyrun, üstat.

DOKTOR : Ne o yavrum?

STENOGRAF KIZ : Konferansınızın stenografisinin bir kopyesini istemişciniı. .

DOKTOR : Ha ... Evet ... Teşekkür ederim, kızım ...

STENOGRAF KIZ : Bir şey değil, üstat. (Çıkar.)

1 54

UNUfULAN ADAM

FOTOGRAFÇI : Bir istirhamda bulunacaktım, efendim.

DOKTOR .: Rica ederim ... Buyrun ...

FOTOGRAFÇI : Gazetem için bir resminizi çekmek istiyordum.

DOKTOR : içerde arkadaşlarıpız bir hayli resim çektilerdi.

FOTOGRAFÇI : Bir de bana müs�de etseniz.

DOKTOR : Ayakta mı? Oturayım mı? Nasıl durayım? ·.

FOTOGRAFÇI : Lütfen şu tarafa, efendim. Burada daha çok ışık

var ... Şu koltuğa oturur musunuz? ...

· (Fotoğrafçı Doktorla me1gul, ona poz vermekte.)

KİŞİ l : (Yava1ça Kili 11 ye) Ne de olsa reklamdan hoşlanıyor.

KİŞİ Il : Ben gidiyorum... Geliyor musunuz?

(Üç kili resminin çekilmesi bitmil olan Doktora yakla1ırlar.)

KİŞİ l : Müsaadenizle, üstat.

KİŞİ Il : Allahaısmarladık.

DOKTOR : Ben de çıkıyorum ... Buyrun ...

FOTOGRAFÇl : Teşekkür ederim, efendim.

(Fotografçı çıkar.)

(Doktor paltosunun ve �apkasının atılmil olduğu masaya

doğru i/erler. U�ak kar1ısına çıkar.)

DOKTOR : Ne var?

UŞAK : Demin hanımefendi geldiler.

DOKTOR : Buraya mı?

UŞAK : Evet... Bugün öğle yemeğine davetli olduğunuzu size

hatırlatmaını emrettiler.

(U1akla Doktorun arasındaki bu konu1ma sırasında üç kili

çıkmı1tır)

DOKTOR : Hatınmda . (Doktor paltosunu giymek için alır, U �ak

.

.

· yardım- etmek ister.) Bırak, kendi kendime giyebilirim.

(Daha paltosunu giymeden gözüne Ana ili�ir)� ·

DOKTOR : Kim bu kadın? ·

UŞAK : Efendim... Sizin ...

ANA : Ben . . (Çocuğunu ileri sürerek) Bu kör çocuğun anasıyım.

.

(Doktor paltosunu koltuğun üstüne bırakır, kendisine doğru

yakla1an kör çocuğa i/erler.)

ANA : (Çocuğuna) Sarıl, yavrum, amcanın ellerine, gözlerini

açacak senin ...

1 55

UNUTULAN ADAM

(Doktor ellerini ö.pmek isteyen çocuktan kurtulmaya uğraıır,

çocuğu kucaklayarak pencerenin· öniine götiiriir, oradalti

·

iskemlenin iizerine çıkararak muayeneye baılar.)

ANA : Bir yaşında düştü. Böyle bakar kör kaldı.· Gözieri açılır,

değil -mi? Açılacak değil mi, doktor?

UŞAK : (Anaya sokularak yafJaıça) Buı:aya nasıl geldin anlatsana.

ANA : (Doktora) Gazetelerde okudum, burada nutUk verecekmişsiniz. Aldım çocukcağızımı geldim. Acırsınız da bize gözle-

-

rini açarsınız diye.

(Doktor çocuğu. iskemieden indirir. Çocuk sallanarak ve

kendine yol arayarak anasına doğru i/erler.)

DOKTOR : Niye bir iki sene önce getirmedin?

ANA : Taşradaydık, doktor. Yoksa geç mi kalmışız ... Açılmaz mı

artık?

DOKTOR . : Açılır.

ANA : Sahi mi, doktorcuğum? ... Sahi mi? ... Hepimiz gibi görecek

mi?

(Doktotun ellerine sarılır. Doktor kendini kurtarmaya uğ· ·

raşır)

DOKTOR : Hastaneye niye• gelmediniz?

ANA : Hastane kapıları çok kalabalık, doktorcuğum.

DOKTOR : Benim eve· geleydiniz.

ANA : Eviniz çok yüksek, doktorcuğum.

DOKTOR : (Uıağa) Adresini al Yarın gidersin, hanımı çocukla

. . .

·

beraber eve getirirsin ... (Anaya) Evimde ameliyatı yapaca

ğım. Sonra on beş gün kadar bende ·kalırsınız ... Evlisiniz,

değil mi?

ANA : Evet.

DOKTOR : Kocanıza bizde kalacağınızı söylersiniz. Gelip çocuğu

her istediği zaman görebilir.

ANA : Bu iyiliğinizi ... Demek gözleri açılacak.

DOKTOR : Kuvvetle ümit ediyorum. ·

(Kadın ağlamaya başlar.)

DOKTOR : Ağlamayın. ama.

ANA :· Sizin evde kalmasak olmaz mı, doktorcuğum?

DOKTOR : Neden?

ıs6

UNUTULAN ADAM

(Kadın tekrar ağlar.)

DOKTOR : .Niye evimde kalmak istemiyorsunuz? Ben kocamza

yazarım.

ANA : KOcanı bir ter demez... Bize bu iyiliği yapnğınız için

elinize eteğinize kapanmaktan başka ne yapabilir? (Ağlar.)

DOKTOR : Ağlamayın ... Niye ağlıyorsunuz? ·

·

ANA : Bu ... Bu... (Uşağı gösterir.)

DOKTOR : .(Hayret/e) Kim? Ne var? Ne yapn size?

UŞAK : (Birdenbire bağırarak) Yalan söylüyor.

DOKTOR : Anlamıyorum.

ANA : Yalan söylemiyorum, doktorcuğum. (Ağlar.)

DOKTOR : Ağlamadan anlann.

UŞAK : Ben ... Ben bu kadını tanımam.

ANA : Beni mi tanımazsın? Beni gayetle iyi tanır.

UŞAK : (Anaya) Çıldırdın. mı sen?

DOKTOR : (Uşağa) Sust(Anaya) Rica ederim, ağlamadan anlatm.

Bunu nerden tariıyorsunuz? Bir şikiyetiniz mi var? Size bir

şey mi yaptı?

UŞAK : Ben bu kadını ömrümde ilk defa burada gördüm. Deli

midir, nedir?

,

DOKTOR : Senden susmanı rica etmiştim. (Kadına) Sizi dinliyo

• rum, anlann, ağlamadan.

ANA : Doktorcuğum ... Bu adam kocamın ert iyi arkadaşı. Bugün

buraya gelmeıni o söyledi.

UŞAK : Yalan...

.

(Doktor Uşağın yüzüne bakar, Uşak susar.)

ANA : Sizin yanınıza kadar. beni sakacağını söyledi, eğer, dedi

bana, benimle razı olursan ... (Ağlar.)

UŞAK : Pöh .. (Güler.)

.

.

DOKTOR· : (Uşağa) Sıntmal..

UŞAK : Suıtinıyorum, efendim.

DOKTOR : Bu. kadın doğru söyliiyor, değil mi?

UŞAK : ...

.

DOKTOR : Cevap :versene ...

UŞAK : Bu bendenize ait hususi bir mesele ... Sizin hususi

·

ahvalime ...

157

UNUTULAN ADAM

DOKTOR : Sus ... defol!

UŞAK : Fakat efendim ...

(Doktor Uıağa bakar. Uıak gerileyere/e kö�ede durı�r.)

DOKTOR : (Anaya) Nerde oturduAumu biliyor musunuz?

ANA : Kocam bilir, efendim.

DOKTOR : Yarın sabah çocukla sizi getirsin.

ANA : Doktorcuğum ...

DOKTOR : Üzülmeyin artık. Çocuğunuzun gözleri mutlaka

açılır.

(Doktor Ana ik Çocuğa arkasını döner: koltukta/ei p'altosu

. nu almak için ikrler.)

ANA : ÖmrümÜZ oldukça sizi unutmayacağız ...

DOKTOR : Sabahleyin erken gelin. Haydi, güle güle ...

(Çocuk anasının elinden kurtulup Doktora doğru serzdeleyerek, acemi acemi koıar. Tam Doktorı�n önünde tökezleyip dü�er. Ana, Çocuğun arkasından koşi:ır. Doktor Çocuğu

yerden kaldınr.)

ÇOCUK : Sen iyi amcasın ...

(Doktor, Çocuğu kaldınp öper.)

DOKTOR : Sen de her zaman iyi çocuk ol!...

(Doktor, Çocuğu yere indirir. Ana Çocuğun elinden tutar.)

ANA : Doktorcuğum.

DOKTOR : Haydi, haydi ... Yarın sabah bekliyorum:

(Anayla Çoeuk çılearlar. Doktor tekrar paltosuna doğrN

·

#erler, almak için eğilirken U�ak Doktora yale�ır.)

·

UŞAK : Doktor ...

DOKTOR : (Birden doğrı�larak) Ne var? Sana defol dedim ... .

Duymadın mı?

;

UŞAK : Duydum ... Yalnız defalmadan önce bir çift sözüm var.

(Doktor dinlemez, paltasunu alır.)

UŞAK : Bir çift söz .. : Ben tuhaf tabiatlı bir iherifim.1Boynuzlu

olmaktansa. boynuz taktırmayı tercih ederim.

DOKTOR : (Uşağın üstüne yürüyerek) Ne dedin? (Yakasına

san/ır, palto kolundan yere düier.) Ne demek istiyorsun?

(Tokat atmak için Doktor kolunu kaldınr, U� eğilir,

sakınmak ister. Doktor tokadı atmaz, elini ağır ağır indirir.

.

158

UNUfULAN ADAM

Uşağın yakasmı bırakır.) Uşak! ...

(Sükut .. Doktor kapıya doğru yürür, sonra durur. Arkasına

bakmadan)

DOKTOR : Şuradan paltomu ver.

(Uşak şaşkın şaıkın yerden paltoyu kaldınp getirir.· Doktora

giydirmeye yardım eder.)

DOKTOR : Şapkam ...

(Uşak şapltayı verir.)

DOKTOR : (Yelek cebinden para çıkanp yere atar.) Al!...

(Uşak parayı almak için eğilir. Doktor çıkar.)

ÜÇÜNCÜ TABLO

(Doktorun ameliyat salonundaki laboratuvar. Fonda ameliyat

salonuna açılan büyük camlı kapı. Sağda ve solda kapılar.)-

(Ana, ameliyat salonunun kapısı önünde oturmaktadır. Heyecanlı.

Kapı açılır. Hastabakıcı ameliyat olmuş Çoiuğu .arabayla dışan

çıkanr. Ana Çocuğun üstüne atılmak ister. Hastabakıcı önler. Ana

hıçkınklannı boğmaya çalışarak arabayı takip eder. Soldaki kapıdan çıkarlar. Doktor ameliyat salonundan çıkar. Üstünde beyaz gömleği vardır. Soldaki kapıya doğru i/erler. Tam kapıdan çıkarken

Kız sağdaki kapidan heyecanla girer.) ·

1

'KIZ : Baba.

(Doktor dönüp bakar.)

KIZ : Nasıl oldu?

DOKTOR : Fena değil. .

KIZ : Tehlike yok ya?

DOKTOR : Zannetmem.

KIZ : Ben de gelebilir miyim?

DOKTOR : Gel! ...

(Doktorla Kız soldaki kapıdan çıkarlar. Sahne bir müddet

boş� .. Sağdaki kapıdan Kadın · girer, o sırada ameliyat

salonundan Asistan çıkar.)

KADlN : Bitirdiniz mi işinizi?

159

UNUTULAN ADAM

ASiSTAN : Bitirdik.

KADlN : Sanki bu ameliyatı hastanenin birinde yapamu mıydı?

ASiSTAN : Yapabilirdi.

•

KADlN : Evde mi oturuyorum, hastahanede mi, anlanuyorum,

Anasıyla çocuk on beş gün burada kalacaklarmış. Zaten o

' hastane koğuşu gibi odanın boş katdığı yok.

ASiSTAN : Sinirlisin.

KADlN : Çok.

ASiSTAN ·: Uşağı dün niye kovmuş, öğrendin mi?

KADlN : Hayır sormadım.

.

ASiSTAN : Benim tuhafıma gitti. Bir iiısanı kovduğunu ilk defa

görüyorum.

KADlN : Üstün başm · ilaç kokuyor.

ASiSTAN : Meslek kokusu.

KADIN i Senin kendi kokunu tercih ederim.

ASiSTAN : Ressamlar Balosu'na gidiyor muyuz?

KADlN : Daha bir hafta var.

ASiSTAN : Olsun, cevap ver.

KADlN : Gidiyoruz tabii.

.

.

ASiSTAN : Dü� telefon etti�e sahiden kızdm mı?

KADlN : Kızdım. Bana inanmıyorsun diye; Öğle yemeğine davedi

olduğumuzu biliyordun. Gidip kendisini Akademi'den alacağıını da söyledim. Sen bana yine in'anma, tut Akademi'ye telefon et.

ASiSTAN : Haklısın, ne yapayım, kıskanıyorum.

KADlN : Kimden?

ASiSTAN . : Bilmem.

KADlN : Kocarndan kıskanmıyorsun herhalde.

ASiSTAN : Hayır.

KADlN : Peki ama, o da erkek.

ASiSTAN : Kocan.

KADlN : Beni bir erkek gibi seviyor ama.

ASiSTAN : Kocan.

KADlN : Kocarn olmasaydı?

1

ASİST AN : O zaman onun elinin senın eline değmesine bile

dayanarnudım.

ı 6o

UNUTULAN ADAM

KADlN : Kocalık, aramızdaki neyi değiştiriyor? Karısı oluşum ne

onun erkekliğinden bir zerreyi azaltıyor, ne de benim

kadmlığımdan. Bana yaklaştığı zaman bir erkek gibi yaklaşıyor, belki yaşlı bir erkek gibi ... Genç olsaydı kıskanır mıydın?

ASiSTAN : Hayır.

KADlN : Neden?

ASiSTAN : Kocan.

KADlN : Anlamıyorum. Kocam olmasaydı da, aynı yaşlılığıyla,

sevgi işlerindeki aynı beceriksizliğiyle işığım olsaydı.

ASiSTAN : Beni bir daha göremezdin.

KADlN : Anlamıyorum ... (Kadın güler.)

·

KIZ : (Girer. Kadına) Neşelisiniz.

KADlN : Siiıirliyim.

KIZ : (Asistana) Babam hastanın yanında ... Sizi rica etti.

ASiSTAN : Müsaadenizle ... (Çıkar.)

KADlN : Ressamlar Balosu'na ... .

KIZ : Gitmeyeceğimi size söylemiştim sanırım.

KADlN : Sebebini söylemtmiştiıiiz.

KIZ : Sebebini çok mu merak ediyorsunuz?

KADlN : Evet.

KIZ : Başasistan da ...

KADlN : Zannediyorum.

KIZ : Ben gitmeyeceğim ...

(Sükut. /Uz çıkmak için yüri4r.)

KADlN : Baksanıza ...

KIZ . : Buyrun.

KADlN : Size bir şey söylemek, istiyorum.

KIZ : Buyrun ..

KADlN : Çok mühim bir şey.

KIZ : Dinliyorum.

(Sükut.)

KADlN : Sizi bazı yerlerde sık sık bir erkekle görüyorlarmış.

KIZ : Ne olacak?

KADlN : Evli bir erkekle ..

KIZ : Size bu havadisleri kim veriyor?

ı6ı

UNUTULAN ADAM

KADIN : Duyuyorum.

KIZ . : Başasistan dan mı?

(Sükut.)

KADIN : Bir kızın, evli bir erkekle böyle sıkı fıkı ahbaplığı,

ailesine, babasına ...

KIZ : Babama mı?

KADIN : Babanıza ... Dedikodulann doğrudan doğruya babanıza

dokuoacağını düşünmediniz mi?

KIZ : Ya siz?

KADIN : Ben mi?

KIZ : Evet ...

KADIN : Ben babanızın şerefiyle oynadığımı hatırlamıyorum.

Ben... Ben gençliğimle onun· yuvasını ısıttım.

KIZ : Bu yuva siz gelmeden önce soğuk muydu?

. KADIN : Olmasaydı beni almazdı ...

· (Sükut. Kadın sağdaki kapıya doğru yürür. Tam çıkarken ·

durur.)

·

KADIN : Gönül işlerinde biraz daha ihtiyatlı olun, dile düşüp

babanızın namusunu lekelemeyin. (Kadın çıkar. Kız bir

müddet şaşkın kalır. Soldaki kapıda Doktor belirir.)

KIZ : (Doktora doğru koşarak) Baba!...

(Işıklar yavaş yavaş karanr.)

DÖRDÜNCÜ TABLO

(Işıklar yavaş yavaş açılır.)

(Üçüncü tablodaki aynı dekor. Yalnız gecedir. Lambalaryanmıştır.

Ameliyat salonunun camlı kapısı karanlıktır. Doktor, masası

başında çalışmakta. Kız bir koltukta oturmuş babası hakkında o

gün gazete ve mecmualarda çıkan yazılan kesmektedir. Smokin/i

Başasistan ayakta durmakta. Balo elbisesiyle Kadın girer.)

DOKTOR : Gidiyor musunuz?

KADIN : Vakit ... Sen de gelseydin.

DOKTOR : Yorgunum ... (Kıza) Se� sanki nıye gitmiyorsun,

162

UNUTULAN ADAM

kızım?

KIZ : Ben de yorgunu�, baba.

DOKTOR : Canın sıkılacak burada.

KIZ : Senin yanmda canım sıkılmaz, baba.

(Büyük duvar saati onu vurur. Saat içinden aydınlanmıştır.)

DOKTOR : Geç kalacaksmız. Haydi ... Güzel eğlenceler.

ASiSTAN : Müsaadenizle, üstat.

DOKTOR : Güle güle. Yann sabah işimiz var: Kendinizi çok

yormaym ...

KADlN : Sensiz gitmek öyle canımı sıkıyor ki . .

.

DOKTOR : Sıkmasm, eğlenmeye çalış.

(Kadın tekrar [Joktoru kucaklamak için yakla1ır. ·Doktor,

Kadının yakla1tığını görmemiş gibi ba1ını işinin üstüne eğer.

Kadın 141kın durur. Sonra çıkar. Asistan, Kadının · arkasından çıkarken ba1ıyla Kızı selamlar. Kız ba1ını öbür tarafa çevirir. Bir müddet sessizlik.)

KIZ : Baba.

DOKTOR : Ne var?

KIZ : Gazeteler, uluslararası tıp mükafatınm bu yıl mutlaka sana

verileceğini yazıyor.

DOKTOR : Evet.

KIZ : Verecekler mi?

DOKTOR : Alacağım.

(Bir müddet sessizlik.)

KIZ : Bu akşam gazetelerin tasnifini yapmayacak mıy1z? Hem bu

kütüphane ağzına kadar doldu. Bir yenisini almalı. Bak,

«Dünya.. mecmuasında senin geçenki konferansın hakkında

hayranlıkla dolu uzun bir yazı var. Kapağa bir r�smini

basmışlar. On beş yaş gençleşmişsin.

DOKTOR : Çok mu ihtiyanm?

KIZ : Hayır, onu demek istemedim, baba. Bilirsin ki, sen benim

için gençlerin gencisin ...

DOKTOR : Yalnız senin için.

(Bir müddet sessizlik.)

KIZ : Çocuğun gözleri artık iyice görüyor.

DOKTOR : Daha iyi görecek. Ben bir haftada bu neticeyi

163

UNUTULAN ADAM

alacağımı sanmamıştım. (Yavaş yavaş heyecanlanmaya başlar.) Çok mühim, çok tehlikeli, neticeleri çok şüpheli bir ameliyattı. Şirürji tarihinde olmayan bir vaka... O gün

çocuğu görür görmez ...

KIZ : Uşağı kovduğun gün.

DOKTOR : (Karanlık) Evet.

KIZ : Baba.

DOKTOR : (Daha karanlık) Ne var?

KIZ : Sen dünyadaki insanlarm en iyisi, en naziğisin. Şimdiye kadar

senin bir insanın yüzüne karşı bağırdığını bile duymadım.

Soğukkanlılığm .. .

DOKTOR : O herif . (Susar.)

. .

(Bir miiddet sessizlik. Uzaktan bir radyo sesi.)

DOKTOR : Komşular yine radyo çalıyor.

KIZ : Pencereyi kapatayım mı?

DOKTOR : Hayır; .. Bu küçücük makinenin havalardan topladığı

sesleri kendisi hiçbir şey duymadan vermesi... İnsartm

göğsünü açıp yüreğini çıkarmak, yerine duymadan duyuran

bir radyocuk koymak.

KIZ : Daha mı iyi olurdu, baba? .

DOKTOR : Bilme� ... Belki.

(Sessizlik. Radyo çalmakta.)

KIZ : Bu Ressamlar Balosu'na sen de gitmeliydin.

DOKTOR : Neden? Neye yarar?

(Sessizlik.)

DOKTOR : Sen benim en eski, en yakın arkadaşımsın. Musiki

insam cesur yapıyor. Şimdi, en yakın arkadaşıma, hiç

kimseye söylemediğim şeyleri artık kendi kendimden korkmadan söyleyebileceğimi sanıyorum.

KIZ : Baba.

DOKTOR : Aralanndaki münasebetin derecesini bilmiyorum. Bu

derece farkı beni alakadar etmiyor. Toh1:1m çatlamış başak

haline inkılap etmiştir. Bu başak daha yeşil mi? Yoksa

sararmış, olgunlaşmış mı? Bence hepsi bir. Madem!ci tohum

çıkıp başak olmuştur. Onların birbirlerini' isteyen ilk bakışlarını bundan üç ay evvel yakaladım. Geceleyin bahçede ...

164

UNUTULAN ADAM

Çay içerlerken. Onlar benim gözlerimin önünde gözleriyle

birbirlerinin oldu. Şimdi aralanndaki münasebet göz göze

bakışmaktan, dudak dudağa değmeye kadar geçmiş midir?

Bu bit derece farkı. Başka bir şey değil. Onlar beni istekle

birbirlerinin gözü içine baktıklan an aldattılar. Kıskandımsa

o zaman kıskandım. Geri tarafı telakki farkı.

KIZ : Peki ama, baba ...

DOKTOR : Niye aynlmıyorsun, diyeceksin, değil mi?

KIZ : Evet.

DOKTOR : Benim jçimde iki adam var. Birbirleriyle boğuşan, bu .

kavgada bazan biri, bazan ötekisi üste çıkan iki düşman

insan var benim içimde. Birisi meşhur adam; bütün dünyanm tanıdığı büyük operatör, beynelrnilel tıp mükafatırun namzedi şöhretli adam. Öbürüsü senin baban. Senin arkada

şm. İyi yürekli, cesur bir insancağız. Şöhretim çoğaldıkça,

adım dünyanm dört yanma yayıldıkça, ben gitgide daralan

bir çember içinde sıkışıyorum... Şöhretli adam dev bir

demirci, babana örsünün üstünde, dar, miskin, ağır telakkilerin, mecburiyederin prangasını takıyor ... Şöhretim çoğaldıkça zincirleriıiı ağırlaşıyor, anlıyor musun?

KIZ : Anlıyorum, baba.

DOKTOR : Beynelmilel tıp mükafatınm namzedi meşhur doktor,

genç kansmı .boşamak için, onun genç başasistanıyla sevişti

ğini ileri sürerek mahkemeye başvuramaz ...

KI?: : Başka bir sebep bulabilirdin, baba.

DOKTOR : Bu kadar yalancılığa da, bu kadar aşağılığa da baban, o

ikinci adam, o iyi yürekli, cesur insancağız razı olarnıyor.

KIZ : .Anlıyorum. (Kız sessiz ağlamaya baslar.)

DOKTOR : Ne o? Babana çok mu acıyorsun? Değmez ... Artık

kavgalannda iyi yürekli cesur insancağız, meşhur adamm

yumruğıı altında devriliyor. Şöhrete öyle alıştım ki, meşhur

olmak, meşhur kalmak, kendim de farkma varmadan öyle

bir ihtiyaç haline gelmiş ki bende, şöhretimin içind�n

çıktığım gün karaya vurmuş bir balık gibi ölürüm sanıyorum. Şöhretimden bir dal kopmaması için her şeye ...

KIZ (Bağırarak) Baba!... (Elleriyle yüzünü kapar.)

ı65

UNurtJLAN ADAM

DOKTOR. : (Hayretie kızına y.Jelalır.) Ne var? Ne oluyorsun?

.

KIZ : (Birdenbire babasından uzak/alarak) Baba ...

DOKTOR : Ne var?

KIZ : Ben; .. . Bir erkekle sevişiyorum ...

DOKTOR : ......

KIZ : Evli bir erkekle!

DOKTOR . : ......

KIZ : Beni bıraktı ... Çocuğum var.

DOKTOR : Nerde.?

KIZ : Karnımda ... Üç aylık.

(Bir miiddet sessizlik ... Baba kız bakJlırlar.)

KIZ : Şimdi anlıyorum, doğuramam. Buna hakkım yok. Beynelmitel tıp mükafatmm namzedi meşhur. alimin kızı piç doğuramaz. Sen, kütükte babasının ismi yazılı olmayan bir çocuğun derlesi olamazsın. O küçük şey senin şöhretinin y;ılnız bir

dalını değil... Hem kim bilir belki buna o iyi yürekli

insancağız, babam da razı' olmazdı.

DOKTOR : Neler söylüyorsun?

KIZ : Bırak bitireyim, baba. Doğuramam. Onu almak lazım.

DOKTOR : Almak mı?

KIZ : Evet ...

DOKTOR : Nasıl? Kim?

"

KIZ : Sen!

DOKTOR : Ben mi?

,KIZ : Başka kim olabilir. Ben büyük meşhur operatörün kızı, hangi

doktora gidip de karnımda bir piç var, onu alınız diyebilirim. Şöhretli adamın düşmanlan da zincirleri kadar merhametsizdir. Meslek sım filan para etmez. Yarım saat sonra meşhur alimin kızı piçini düşürdü diye bütün aleme yayılır.

(Sesini yavallatarak) Belki dünyanın bir ucuna gidebilir,

kasabacığın birinde kaybolmuş, seni tanımıyan bir doktor

bulabilirdim. Böyle bir adam bulmak belki de çok güç

olmazdı . . (Sesi daha kısık ve daha hınçla) Onu bulmayaca

.

ğım ... istiyorum ki, piçimi, istiyorum ki, yavrumu dünyarım

en meşhur operatörü doğmadan öldürsün. Ben o meşhur

adamı sevmiyorum. Bu hıncm içinde belki o ·meşhur devin

ı66

UNUTULAN ADAM

evime getirdiği genç k�dmm bana çektirdiği işkencenin de

payı var. (Ağlar.)

DOKTOR : Ben bunu yapamam.

KIZ : Yapacaksın, baba. İyi yürekli, cesur insancağız, şöhredi deve

karşı boŞuna dövüşüyor.

(Sessizlik.)

'

DOKTOR : Bu adam kimdi?

KIZ : Erkeğin biri ...

DOKTOR : Tanıyor muyum?

KIZ : Belki.

(Sessizlik.)

DOKTOR : Uzak bir köye gitsen.

KIZ : Orada onu doğursam ... Sonra herkesten gizleyerek büyüt-

sek, değil mi?

DOKTOR : ...

KIZ : Bunu demek istiyorsun, değil mi?

DOKTOR : Evet!

KIZ : Hayır ... Çocuğumu, o daha içimde, küçük bir et y.ığınıyken,

çaldığı malı gizlice toprağa _gömen bir hırsız gibi saklayabilirim. Fakat onu yeryüzüne çıkardıktan sonra, anasının ben olduğumu herkese haykıramamazlık edemem. Bu kadar da

alçak değilim...

.

(Kız kalkar, babasının yanma yak/asır. Doktor koltNkta

bitkin otNrmaktadır)

KIZ : ŞÖhret devinin, benim babam· kadar da cesareti yok mu?

Haydi doktor.

·

DOKTOR : Ne?

KIZ : Haydi doktor, dedim.

DOKTOR : Bu benim ihtisasım değil.

KIZ : Sekiz yaşmda bir çocuğun yumuşak beyninde dolaşan

parmaklar, bu kadar basit bir işi mi yapamayacalt?

DOKTOR : Peki ama� nerede?

·

·

KIZ : içerde.

·

DOKTOR : Ne zaman?

:!;(IZ : Şimdi. Evde kimse yok, hastabakıcı, çocuğun yanında,

hizmetçiler izinli. Evin bu bölüğünde yalnızız ...

167

UNUTULAN ADAM

DOKTOR : İmkanı yok .. .

KIZ : Ben gidiyorum içeri ... Etere filan lüzum yok. (Kız ameliyat

salonuna girer. Camekan/ı kapı aydınlanır.)

(Doktor kalkar. Ağır ağır yi4rür, ameliyat salonuna girer.

Kapıyı kapar. Sahne karanr. Yalnız içinden aydınlanmış

bi4yi4k duvar saati ışıklı kahr. Saatte yelkovan döner. Sahne

aydınlanır. Doktor ameliyat salonundan çıkar. Bitkindir.

Telefonun numaralannı çevirir. Sırtı seyircilere döni4kti4r)

DOKTOR : Alo! Polis Müdürlüğü mü? Ben ... Yanm saat önce ...

Kürtaj yaptım kızıma... Ameliyat masasında öldü... Kalbi

durdu ... Kızımı öldürdüm ... Beni tevkife gelin ... Telefon

eden kim mi? Ben ...

PERDE

168

İKİNCİ PERDE

BEŞİNCi . TABLO

'

(Hapisane müdürünün odası. Müdür demir parmaklık/ı pencere-

den dışanya bakmaktadır. Kapı vurulur.)

·MÜDÜR : Gir.

(Gardiyan girer.)

GARDiYAN : Bir gazete fotoğrafçısı sizi görmek istiyor.

MÜDÜR : Sabahtan beri bu beşinci ... Dördüncü kısmı avluya

çıkardınız, değil mi?

GARDiYAN : Evet, efendim.

MÜDÜR : Görüşme yerinde nöbetçi gardiyanların biraz daha

dikkatli olmasını isterdim. Tıbbı Adli'ye gönderilecek deli

gitti mi?

GARDiYAN : Evrakı Savıcılıktan geldi. Yarın jandarmaya teslim·

ediyoruz.

MÜDÜR : Gazeteciye söyleyin, gelsin.

(Gardiyan selamiayarak çıkar. Kapı tekrar' vurulur.)

MÜDÜR : Buyrun.

(Fotoğrafçı girer.)

FOTOGRAFÇI : Merhaba.

MÜDÜR : Hoş geldiniz, şöyle teşrif edin.

FOTOGRAFÇI : Teşekkür ederim. (Müdüre bir kağıt uzatarak)

Savcılıktan.

·

MÜDÜR : (Kağıdı alarak) Onu görmek istiyorsunuz, değil mi?

(Kağıdı okur.) Çağırtayım. (Zile basar, Gardiyan girer.) 23

numarayı getir. (Gardiyan çıkar) Sabahtan beri dört arkada-

şınız geldi. Birçok resimlerini çektiler.

·

FOTOGRAFÇI : Günün en meşhur adamı. Ne korkunç adam.

Hakikaten ablasıyla iki çocuğunu kıtır kıtır kesmiş mi?

MÜDÜR : Tahkikat öyle gösteriyor. Hatta çocuğun biri üç

yaşındaymış. Herif ablasıyla öteki yavrucuğu kestikten

sonra elinde ucundan kan damlayan bıçağı, �u üç yaşındaki

ı 69

UNUTULAN ADAM

çocuğun üstüne -eğilince, kızcağız : cD ayı, beni kıh yapma,

kıh yapma,,. dermiş.

FOTOGRAFÇI : Müthiş şey ... Asarlar herhalde. ·

MÜDÜR : Hayır. Daha yirmisini doldurmamış.

FOTOGRAFÇI : Peki ama bu yirmi yaşındaki delikanlının böyle

bir işi yapması için ortada dehşetli bir sebep olması lazım

-

.. gelir.

MUDUR : Bunlar iki kardeş. Babaları ölüyor. Ufak bir miras

kalıyor. Enişte ile abla bir oluyorlar. Buna paradan az bir �ey

veriyorlar. O da kızınca ...

FOTOGRAFÇI : Mutlaka deli olmalı, hasta.

MÜDÜR : Hayır, Tıbbı Adli uzun müşahedelerden sonra kendi

- sinde gayri tabiilik olmadığına dair rapor verdi.

FOTOGRAFÇI : Belki de sinirli, asabi filan... Kim bilir burada

elinden neler çekiyorsunuz.

MÜDÜR : Yoo, gayet sakin. (Kapı vuru/ur.) Gir. '

(Katil önde, Gardiyan arkada girerler, Katilin eli san/ı.)

MÜDÜR : (Fotoğrafçıya) İşte ... (Kati/e) Senin resmini çekmek

istiyorlar ...

KA TiL : Çeksin, efendim.

FOTOGRAFÇI : Şöyle ışığa gel...

KATİL : Ayakta mı duraxım, oturayım mı?

FOTOGRAFÇI : Ayakta ... Hakikaten bu işi yaptın mı?

GARDiYAN : (Mudüre) 112 numara sizi görmek istiyor.

MÜDÜR : Doktor mu?

GARDiYAN : Evet ...

MÜDÜR : Gelsin ...

(Gardiyan çıkar.)

FOTOGRAFÇI : (Kati/e) Kaç yaşındasın?

KA TiL : On dokuz.

FOTOGRAFÇI : Eline ne olmuş öyle?

KATİL : Kedi tırmaladı. içerde bir kediciğim var da. Dün

arkadaşlardan birisi ayağını kırdı hayvancağızın. Çok katı

yürekli insanlar var bu dünyada... Ben hacağını sarayım

derken bir pençe attı. Sıyırdı elimin derisini ...

FOTOGRAFÇI : Canın yandı mı?

qo

UNUTULAN ADAM

KA TiL : Çok ... Kedi tırmığından insan hastalık kaparmış derler.

Hemen doktora gittim, sardırdım.

FOTOGRAFÇI : Peki. Gülme ... Resmini çekiyorum ...

KATİL : Güldüğüm yok ... Yüzüm öyledir.

(Kapı vurulur.)

MÜDÜR : _Gir.

(Doktor önde, Gardiyan arkada, girerler.)

· DOKTOR : (Müdürü selamlar.)

MÜDÜR : Buyrun.

DOKTOR : Bugün mektup günü. Bana bir �er. var mı diye

soracak tım.

MÜDÜR : Hayır, yok. (Güler.) Zaten şurada ne kaldı? Bir

haftanız.

DOKTOR : Hayır altı gün. (Bir müddet sükut.) 1819 gün rüya gibi

.. geçti. Bu altı günü bir türlü getiremiyorum.

MUDUR : O da gelir.

DOKTOR : İçerde bir itikat var. Cezanın bitmesinden bir hafta

önce hapisierin suyu kesilir, ümidi dışarıya gidelmiş ...

MÜDÜR : (Fotoğrafçıya) Bir on beş seneliğin �kayesini bilirim,

on beş senesini sabırla doldurmuş; son hafta su içmez, uyku ·

uyumaz oldu. Hiç kimse ile konuşmayan herif hiç durmadan

her önüne gelenle konuşmaya başladı. Üç gün kala da

birdenbire sustu, son günü delilik alametleri gösterdi.

Hapisane kapısı arkasından kapandı ama, tırnarhane kapısı

açıldı önünde ...

DOKTOR : Ben de öyle korkuyorum ki ...

MÜDÜR : Amma yaptınız ha...

·

DOKTOR : Öyle bir hiç durmadan konuşmak ihtiyacını duyuyorum ki ...

MÜDÜR : (Güler.) Herhalde su içmemezlik etmiyorsunuz ...

DOKTOR : Hayır, fakat uyku uyuyamıyorum ...

(Bir müddet sessizlik.)

DOKTOR : Bir şey soracaktım.

MÜDÜR : Sorun.

DOKTOR : Geldiğim gün eşyalarımı teslim etmiştim. Bir çakım,

bir de evimin anahtarı vardı.

1 7 1

UNUI'ULAN ADAM

MÜDÜR : Herhalde depodadır.

DOKTOR : Anahtar kaybolmamıştır, değil mi?

MÜDÜR : Olmamıştır.

DOKTQR : Geri verirler, değil mi?

MÜDÜR : Neyi?

DOKTOR : Anahtarı.

MUoÜR : Tabii, çıktığınız gün ...

DOKTOR : Teşekkür ederim.

(Bir müddet sessizlik.)

DOKTOR : Müsaadenizle.

MÜDÜR : Su içmemezlik. etmeyin. (Güler.)

DOKTOR : Yalnız ümit dışarı çıkmış, suy,um kesilmemiş daha.

(Gardiyanla Doktor çıkarlar.)

MÜDÜR : (Fotoğrafçıya) İşiniz bitti mi?

·

FOTOGRAFÇI : Evet. teşekkür ederim.

MÜDÜR : Gidebilir, değil mi? (Zile basar.)

KA TiL : (Fotoğrafçıya) Bir şey diyecektim.

FOTOGRAFÇI : . De bakalım. Sıkılma.

KA TiL : Şu çektiğiniz resimden bir tane de bana gönderseniz ...

Hani ...

FOTOGRAFÇI : Müdürünüz müsaade buyururlarsa gönderirim.·

MÜDÜR : (Kati/e) Bu kaçıncı resim? Gazetecilerin hepsinden de

�tedi�.

KATİL : Ne yapayım? Merak bu ... içerde bir resimci var

karakalem büyütüyor.

MÜDÜR : Gazeteleri de topluyormuşsun.

KA TiL : Topluyorum. Hani insan kendisi için yazılanları okumaktan hoşlanıyor.

FOTOGRAFÇI : Meşhur olmak böyledir. Ben on yıldır bizim

gazetenin fotoğrafçısıyım, yalnız bir kere resmim gazetede

basılabildi, bir tarihte meşhur bir kemancı gelmişti ... Herif ..

.

(İçeri Gardiyan girer, Fotoğrafçı siJzünü keser.)

MÜDÜR : (Gardiyana) Götürün.

KATİL : (Fotoğrafçıya), Unutmayin kuzum ...

MÜDÜR : Haydi, haydi unutmaz.

(Gardiyan ve Katil çıkarlar.)

1 72

.UNUfULAN ADAM

MÜDÜR : Demin siz resim çekerken içeri geleni tanıdıniz mı?

FOTO(;RAFÇI : Hayı�

MÜDÜR : Dikkat· etmediniz galiba.

FOTO(;RAFÇI : Dikkat de ettim ... Ama ...

MÜDÜR : Bir doktor vardı, kızının çocuğunu düşürürken,

'

öldürdüydü... Beş seneye mahkUın edildiydi canım.

FOTO(;RAFÇI : Bildim, bildim.

MÜDÜR : İlk senesi karısı haftada bir gelirdi. Sonraları uğramaz

oldu, Ara sıra mektup fılan gönderiyordu. İki senedir onun

da arkası kesildi. Unuttular �amcağızı ...

FOTO(;RAFÇI : Beş sene bu. Düşünün bir kere yüzünü ben bile

unutmuşum. Hiç c;>lmazsa elli resmini çekmiştim. Çok

değişmiş ... Zamanının en meşhur adamıydı ... Bütün dünya�

da resmini ilk sayfasına basmayan gazete yoktu bir vakider.

MÜDÜR : Dünya bu ...

FOTO(;RAFÇI : İnsanlar ne çabuk unutuyorlar. Bu kadar meşhur

qlduktan sonra unutulmak da kötü şey. Bakın ne diyorum.

Ben on yıldır bizim gazetenin ...

ALTINCI TABLO

(Birinci perde, üçüncü tablodaki dekor. Yalnız mobilyalarda ve

konuluılannda fark vardır. Perde açıldığı zaman uzaklardan radyo

sesi... Oda pencereden giren ay ııığıyla alaca karanlJetır. Saat

12'dir.)

(Sağdaki kapı ağır ağır açılır. İçeri Doktor girer. Doktor yavaı

yaTJtı�, ilerler. Ayağı bir yere çarpar. Doktor durur, tekrar i/erler. Bu

sefer emniyet/e gider, elektrile düğmesini çevirir, aydınlJeta etrafına

. bakınır. Ça/ııma masasının lambasını yakar, üstünde açık duran

notları okur, kitapları karııtırır. Sonra masaya oturarak mikroskopla bir müddet ça/ııır, tekrar notlara bakar. İstihfafla güler. Notları it�, bir müddet düıunceli durur. Derinlerden bir kapının anahtarla

açılması. Doktor yerinden fırlar. Lambayı söndürür. Gider ameliyat salonuna girer. /Gıpı hafif ara/Jetır. /Gıpının arkasında Doktor TJardır. Ayak sesleri yak/aıır. Sağdaki · kapı açılır. Koridorun

aydınlığı odanın alacakaranlığı i9ne diişer. _ Kadınla Daıasistan

1 73

UNUTilLAN ADAM

girerler. Başasistan lam_bayı yakar.)

KADlN : Yorulmuşum fena halde ...

ASiSTAN : Sana gitmeyelim dedim o kadar.

KADlN : Ne bileyim, pek methettiler. Otello rolünü_ barikulade

oynuyor, dediler. -

ASiSTAN : Öyle harikuladelik bir şey yoktu... Boş beyinli,

kıskanç bir zenci rolünü oynamakta ne güçlük olabilir zaten.

KADlN : Boş beyinliliği Otelio'nun kıskançlığından mı?

ASiSTAN : Ne demek istiyorsun?

KADlN : Bir zamanlar sen de çok kıskanÇtın da ...

ASiSTAN : (Emer.) Uykum var. Halbuki hiç olmazsa bir saat daha

çalışmanr lazım.

KADlN : Yarın çalışırsın.

ASiSTAN : Olmaz ... Çalışmarndaki intizamı ne pahasına olursa

olsun bozamam. Dehanın yarısı intizamdır, sabır ve çalışmadır.

KADlN : Ama yalnız yarısı.

·

ASiSTAN : (Paltosunu iskemlenin üstüne fırlatarak çalışma

masasının başına oturur.) Bulamıyorum, bulamıyorum. Çıldıracağım.

KADlN : Hani dehanın yansı olan sabır.

ASiSTAN : Bir yere takıldım kaldım. Bu mesele yalnız sabırla

halledileceğe benzemiyor.

KADlN : Dehanın öbür yansı da lazım, değil mi?

ASiSTAN : Ne demek istiyorsun?

KADlN : Hiç ... Sadece seni kızdırmak istiyorum. Artık Otello gibi

boş beyiniilik etmeyen, sevdiğini iddia ettiği kadını kıskanmayan senı ...

ASiSTAN : Tatsız şaka ...

KADlN : Dehana laf ettim diye. çok mu kızdm?

ASiSTAN : Kızdığım falan yok... Hem artık gidip yatsan.

KADlN : Beni kovuyor musun?

ASiSTAN : Çalışaca.ğı�.

_

KADlN : Çalış ... Çalış .. � Yatmadan önce seni öpmeye geleyim mi?

ASiSTAN : ...

1 74

UNUTULAN ADAM

KADlN : Cevap versene ...

ASiSTAN : Gel...

(Kadın çıkarken)

KADlN : Bana bak ...

AS İST AN : Yine ne var?

KADlN : Hiç ... Şey ... Bana bu günlerde çıkacak gibi geliyor.

ASiSTAN : Zannetrnem. Dah�. bir iki ay var herhalde.

KADlN : Iyice hesap ettin mi?

ASiSTAN : İşim gücüm yok da bir de. bununla mı uğraşacağım .. .

Hem birdenbire aklına bu nereden geldi? Seneler var ki .. .

KADlN : Unutrnuştuk. (Kadın çıkar.)

(Asistan işi üstüne eğilir, dalgın çalışmaya başl4r. Doktor

ameliyat salonunun kapısını ağır ağır açarak arkası kendisine

dönük olan Aslstana yaklaşır. Ve omuzlan üstünden yazdığı

şeylere bakar)

DOKTOR : Yanlış ...

ASiSTAN : Ne o, ne yanlış? Kim, kimsiniz? Burada ne ...

DOKTOR : Araştırmanızı yanlış bir yoldan yapıyorsunuz ...

· Faraziyeniz tamamen yanlış ... Beni tanımadınız mı?

ASiSTAN : ...

DOKTOR : Beni tanıdınız, değil mi?

ASiSTAN : Üstat ...

DOKTOR : Bir daha sefere bazı şeylerin ayını gününü daha iyi

hesaplarsınız değil mi? İnsan bazan hiç istek duymadığı

şeylerle de ...

ASiSTAN : Si� .. :

DOKTOR : Ben ... Dehanın öbür yarısı ... (Asistanı iterek) Şöyle

çekilin ... (Masaya eğilir, kalemi al�r.) Sizin en dost talebem

olmadığınızı çok eskiden anlamıştım. Fakat şu içinden bir

türlü çıkamadığınız kepazeliği görmeden önce, en zeki

talebemdiniz diye düşünüyordum. Bunda da yanılmışım.

Yaklaşın. Dikkat edin. (Bir şeyler yazar.) Bu böyle. Halbuki

siz formüle tamamen tersinden başlamışsınız. Anliyor mu-

. sunuz?

ASiSTAN : Anlıyorum.

.

DOKTOR : Ya bu kepazelik ne? (Masanın üstündeki kağıtlara

1 75

UNUfULAN ADAM

vHrur. Kağıtlar yere düşer. Başını kaldınp Asistana bakar.

Asistan yerden kağıtlan-alıp DoktorHn önüne koyar.) Teşekkür ederim. Y aklaşm ... Biraz daha .. (Tekrar yazar.) İşte sizi

.

az daha çıldırtacak olan meselenin halli. Kavrayabildiniz mi

bari?

ASiSTAN : ...

DOKTOR : Kavrayabildiniz mi?

ASiSTAN : Evet ...

DOKTPR : Hele şükür ... (Güler.) Bunu yine siz bulmuş olun. Bu

buluş sizi meşhur edebilir.

ASiSTAN : Fakat; ..

DOKTOR : Fakatı da ne?

ASiSTAN : Kendimin olmayan bir şeye; ..

DOKTOR : Haydi ... Haydi ... Dehanm öbür yansının bu yarım

saatlik meyvesini 1 size hediye ediyorum, alın.

ASiSTAN : Üstat ...

DOKTOR: Paltonuzu giyin ve bu gecelik ... sade bu gecelik beni

yalnız bırakın. Y ann sabah yine teşrif edersiniz. Haydi güle

güle ... (Asistan, Kadının çıktığı sol kapıya doğrH bakar.)

Onun için merak etmeyin. Kendisiyle başbaşa konuşacak bir

çift sözüm var. Otello'nun boş beyinliliğini gösterecek

değilsiniz herhalde. Güle güle ... Sabahleyın erkenden gelini-

niz, haydi.

·

(Asistan sağdaki kapıJan çıkar. Doktor arkasından bakar.

Sonra koltHğa otHrur. Bir müddet sonra yatak kıyafetiyle

Kadın girer)

·

KADlN: İşte geldim ... (Ayağa leaikan DoktorH görür.) O da kim ...

Aa!...

·

DOKTOR: Herkesten çabuk beni tanıyan sen oldun ... (Ağır ağır

Kadının ijstüne doğru yürür. Kadın çekilir.) Korkma ...

(Kadın etrafına bakınır.) Onu gönderdim... Merak etme,

ya.nn sabah erkenden gelecek ... Otur Evde kimse yok,

. • .

biliyorum. Sabahtan beri karşı kahveden kapıya bakıyorum.

Hizmetçinin izin günü ... Beni hiç beklemiyordun, değil mi?

Daha doğrusu bu kadar çabuk beklemiyordun. İnsanlar ·

günün birinde felaketin gelip çatacağını akıllarına getiremez-

176

UNUTULAN ADAM

ler ... Ölüm gibi ... Hangi insan kendisinin de hakikaten öteki

insanlar gibi günün birinde mudaka öleceğine inanır ...

Hepimiz buna inanır görünürüz. Halbuki içimizden ... Ben

de işte beklenmeyen ölüm gibi geldim. (Bir müddet sükut.)

Burası çok değişmiş. · Bütün eşyaları böyle yenileştiediniz

mi? Niye cevap vermiyorsun? Yatak odasına da yeni bir

karyola mı kurdunuz? Cevap versene ... Haydi cevap ver.

KADlN: Hayır ... Eski karyola ... (Ağlamaya ba1lar.)

DOKTOR: Ben sana ağlamak ihtiyacını duyumyorum dt:.mek ...

Eskiden de pek neşe veren bir adam değildim ama ...

KADlN: Hayır, ondan değil...

DOKTOR: Teşekkür ederim.

(Bir müddet sükut.)

DOKTOR: Beni hemen, görür görmez tanıdın mı? Tanıdın. mı

hemen? Görür görmez? ...

KADlN: Evet.

DOKTOR: Çok değişmemişim demek.

KADlN: ...

DOKTOR: Niye cevap vermiyorsun?

KADlN: Çok değil... (Tekrar ağlar.)

DOKTOR: Ağlamak hiçbir şeyi halletmez ... Zaten. halledilecek bir

şey de kalmadı. (Bir müddet sükut.) Beni hemen birden

görünce tanımana, nasıl diyeyim, kelime biraz benim ağzıma

yaraşmıyor: .. ·sevindim ...

(Uzun bir sükut.)

DOKTOR: Beni hemen tanıdın demek ... Beni gorur görmez

tanıyan ilk insan sensin. Sabahtan beri kahvede oturuyorum,

Ben oradakilerin hepsini hatırladım. Hepsini �ıdım. Onlar

beni tanımadılar. Unutmuşlar: Bir mehtaplı gece bir hikaye

anlatmıştım. Unutulan Adamlar Kıraathanesi.

·

KlZlN SESi: Gorki'nin •Ayak Takımı Arasındaıosına mı benziyor?

DOKTOR: (Kadınla değü, kendi kendine konuŞarak) Biraz ... O

hikayelerdeki insanlara benzedim, kızım... Kömürcü, kaç

defa karşılaştıktı ... Unutmuş ... Tanımadı. Köşe başındaki

berber ... Kaç defa tıraş etti beni. Unutmuş ... Tanımadı. Ne

171

UNUTULAN ADAM

de olsa bunlar az rastladığım, karşılıklı oturup konuşmadı- .

ğım insanlardı, diyeceksin. Kızım ... Aynı masanın başında

yan yana ameliyat yaptığım insanlar da tanımadılar. Birisine

vapurdan çıkarken rastladım. Gözlerinin içine baktım.

Yanimdan yürüdü .. : Tramvayda yan yana oturduk, dönüp

baktım. Unutmuş ... Tanımadı ... Herkes unutmuş beni,

unuttu, kızım. Unutulmuşum. Ne çabuk!... Kitapçı camekanlarına baktım. Yalnız birinde tek bir kitabını duruyor. Onu da kitapçı orda unutmuş, kızım. (Doktor bir sigara çıkanp yakar.) DOKTOR: Eskiden içmiyordum. Şimdi içiyorum. içerde alıştım.

(Bir müddet sessizlik.)

DOKTOR: Konuşmuyorsun? Canını dehşetli sıkıyorum, değil

mi? Dört duvar arasında rahat rahat otururken ne diye çıkıp

geldim; değil mi?

·

KADlN: Hayır ...

DOKTOR: Boşuna zahmet etme, ne diye çıkıp geldim. Unutulan

adam, unutulması lazım gelen, icap eden adam ne diye

kendini hatırlattı?

(Kadınıııı bir hareketi üzerine.)

DOKTOR: Rica ederim, değmez ... Söyleyeceğin sözlerin hepsi

sadece laftır. Yaptığın her hareket daha ziyade komik

oluyor.

(Bir müddtt sessizlik.)

DOKTOR: Halledilecek hiçbir mesele yok demiştim. Halbuki var.

Ne o? Merak mı ettin? Biz hala resmen karı kocayıı, değil

mi?

·

·

KADlN: ·Evet ...

DOKTOR: Mahkemeye başvurup boşanmarriız lazım .. Fakat .. .

İşin bir fakatı olduğuna hayret mi ediyorsun? Fakat şu .. .

Mahkemeye müracaat, unutulan adamı .tekrar hatırlatacak.

Gazeteler yazacaklar. Halbuki unutulan unutulmuştur. Ve

bir sabıkalı olarak yeniden bir gün, bir hafta için olsun

tanınmayı, meşhur olmayı istemiyor ... Anlaşıldı mı?

KADlN: Evet ...

DOKTOR: Demek resmen ayrılamay'ız. Siz kızını öldüren sabıka-

178

UNUTULAN ADAM

lının ismini nüfus cüzdanınızda daha bir müddet tqıyacaksınız. Zaten senin kocanın kim olduğunu bile unutmuşlardır. Belki de bizi aynlmış biliyorlar.

mi?

KADlN: Evet.

DOKTOR: Ala, ben bu fedakirlığınıza, yanlış anlamayın, kocanızın hili resmen ben olduğumu onutturmuş olmak fedakarlı

ğııma karşılık, şurda burdaki birkaç parça öteberim üstünde

hiçbir hak iddia etmeyeceğim. Onlan size bağışlıyorum�

Reddetmeyin. Reddetme... Kabul mu?

·

KADlN: (Başınt eğer.)"

DOKTOR: Bu da ·oldu.

(Bir müddet sessizlik.)

DOKTOR: Bu �vi de sana bırakıyorum. (Etrafına bakınır.) Şurada

bir kütüphane vardı.

KADlN: Hangi?

DOKTOR: Hani her gece kızımla içine benim için yazılanlan

toplar, _ sıralar; korduk, hatıriadın mı?

KADlN: Evet... ·

DOKTOR: Nerde?

KADlN: Sandık odasına kaldırdık.

DOKTOR: Ya? Ama haklısınız. Her çekmecesi, her rafı unutulmuş bir adamdan bahseden bir eşyayı elbette gözünüzün önünde tutamazdmız.

·

KADlN: Ay.

DOKTOR: Canını çok mu acıttım. Affedersiniz ... Beş sene beni

çok değiştirdi ...

(Bir müddet sessizlik.)

DOKTOR: Ben içerileri dolaşmak istemiyorum. Sen git sandık

odasına, bana o kütüphanenin içinde ne bulunan, ne

kalmışsa getir. Yoksa 6içbir şey kalmadı mı? Kalmadı mı?

Hepsini yaktınız mı?

KADlN: Hayır ... Hayır ... Getiriyorum. (Kadın süratle çıkar.)

(Doktor odanın ortasında dolaşır bir müddet. Sonra birdenbire durur, koltuğa oturur. Sahnenin önüne Kız gelir.) KIZ: Baba, bu akşam gazetelerin tasnifini yapmayacak mıyız?

«Dünya• mecmuasında senin geçenki könferansın hakkında

179 .

UNUTULAN ADAM

hayranlıkla dolu uzun bir yazı var. Kapağa bir resmini

basmı�lar. On beş yaş gençleşmişsin.

DOKTOR: Çok mu ihtiyanm?

(Radyo sesi.)

KIZ: Pencereyi kapatayım mı?

DOKTOR: Hayır ... İnsanın yüreğini çıkarmak, yerine du�adan

duyuran bir. radyocuk . koymak...

·

KIZ: Daha mı iyi olurdu, baba?

DOKTOR: Bilm� . . (/Uz çıkar.)

.

(Doktor Asistanın çı/e.tığı kapıya bakar. s;;ratle o kapıya

doğru yMriir. KApıyı birdenbire açar, kapının arkasında

Asistan d1mnaletadır.)

DOKTOR: Hili . burada mısınız? Kapının arkasında durmayın

. · bari... İçeri teşrif edin.

'

·

(Asistan sahneye girer.)

DOKTOR: Bir şeyler yaparım diye korktunuz galiba? Öyle ya, ne

de olsa bir hapisane kaçkmı ile bir hanımefendiyi b�başa

bırakmak tehlikeli ...

·

ASiSTAN: Fakat, üstat ...

DOKTOR: Ne var? Cevap versenize!... �ir şeyler söylemek

istiyordunuz.

. .

ASiSTAN: Hiçbir � söylemek istemiyorum.

DOKTOR: Zaten ne söyleyebilirsiniz ki ...

(KAdın kıKağında gazeteler ve dergiler/e girer.)

KADlN: (Asistanı görerek) Sen? ...

DOKTOR: (/Gulına) Getirdin mi? (KAdının kı�cağındaki gazete

. yığınanı alır.) Bunlar .. � (Masanın ii.stMne leoyar.) Hepsi bu

. . kadar mı? Daha çok ... Çok olacak ...

KADİN; ...

..

DOKTOR: Gerisi nerede? Kayıp mı oldu yoksa?

KADlN: ...

DOKTOR: Niye cevap vermiyorsun?

KADlN: Hizmetçi' kullanJJllf olacak ...

DOKTOR: Hizmetçi rpi? Bütün. bir dünyanın senelerce benden

bahsetmesinin şahitlerini, şöhretimin vesikaladnı hizmetçileriniz . Ben o şöhret için sizlere tahammül ettim, kızımı ...

.

.

ıSo

UNUTOLAN ADAM

(Birden sNsar.) Kütüphaneyi bu odadan kaldırmak kimin

aklına geldi?

KADlN: ...

ASiSTAN: ...

DOKTOR: Cevap versenize ... Korkuyor musunuz?...

ASiSTAN: Ben söyledim...

·

DOKTOR: Sen ...

(UzNn bir sessizlik. Doktor gazete t�e dergileri ka�tırmaya

baıLır, bazıLınnı okNr. Sonra. birden aklına bir ıey gelmij

gibi, bit ıey ·aramak istiyormNJ gibi meem��aLın daha çabNk

ka�tınr, ka�tınr.)

·

DOKTOR: Bir cDünyaıo mecmuası olacaktı ... Kapağında benim

resmimi basmışlardı ... . Beni on beş yaş gençleştiren bir

resim... Bunlann arasında yok... (Kadına) O mecmuayı

ha tırlıyor musun?

KADlN: Hayır ...

DOKTOR: Belki içerde kalmıştır ...

KADlN: içerde hiçbir şey kalmadı.

(Sessizlik.)

DOKTOR: Siz benden daha kötü insanl�sınız. (Ayağa kalkar,

gazeteleri toplar. KNcağına bastırtırak kapıya doğru yürür.

DurNr.) Allahaısmarladık. (KNcağından gazete ve mecmua-

. Lınn. bir kısmı yere dökülHr. Asistan ve Kadın topLımale için

yaklaprlar, eğilir/er.) Dokunm;ıyın ... Elinizi sürmeyin bunlara ... (Doktor yere çömelmij kendisi topLımaktadır.) Ben anık yalnız bu kiğıdann .üstünde yaşayan adamım... Eski

gazetelerin adamı ... (Kalkar .. Elini ceketinin cebine sokup

mendilini çıkanr. Mendilin içinden yere anahtar düıer.)

Kapınızın anahtan .. (Eğilir, anahtan alır.) Buyrun. Fakat

.

kuUanmanızı tavsiye etmem. Beş sene bir hapisane deposun- ·

da yanı. (Asistana) Alsanıza ... (AsiStan çekinerek a1111htara

Nzanır.) Ellerinizi mi yakıyor?.. (Asi,stan anahtan alır.) Bir

daha Allahaısmarladık ... İyi geceler . . (Gazeteleri kucağına

.

bastırmıı ağır ağır kapıdan çıkar.)

PERDE

ı S ı

BU BİR RÜYADIR

Operet 3 Perde 6 Tablo

Y azılışı : 1934,

KİŞİLER :

Macit

Fatma

Ahmet (aşçı�aşı)

Marika

Eşref

Faruk

Asım

Adviye

Yusuf

Ko�o baleti

. Ş işman Çingene

Çingene kızı

Ahçı yarnakları

Kamarot

Kara Korsan

Korsanlar

Yolcular

BİRİNC-i PERDE

TABLO : I

(Bir yolcu geırıisinin birinci mevki güvertesi)

Meclis : 1

Macit, Fatma

(Fatma küpeşteye dayanarak denizi seyretmekte ve ·bir şarkı

mınldanmakta. Macit sahneye girer, Fatma)iı görür, yanına

yaklaşır.)

MACİT : Bonjur, Fatma Hanımefendi.

FA�A : Bonjur. .

MACIT : Dalriıışsmız.

FA TMA : Denize bakıyordum.

MACİT : (Şairane) Bir güzellik, bir güzelliğe bakıyordu demek,

deniz kadın gibidir... Bilmezsiniz, hanımefendi ...

FATMA : (Macit'in sözünü keserek) Bilirim.

MACİT : (Bozulmuş) Neyi bilirsiniz?

FA TMA : Sizin- şair olduğunuzu. Denizde balık ne kadar çoksa,

sizde de böyle şairce sözlerin o kadar çok olduğunu ...

MACİT : (Mağrur) Evet, hanımefendi, şairim. Dün sabah her

nasıls� ağzımdan kaçırmı§ olduğum gibi babam Prens

·

Şerafettin, Mısır'ın kızgın çöllerindeki ehramlann altında

gizlediği hazineleriyle ne kadar övünüyorsa, ben de buluşlanmla, kafiyelerinıle o kadar müftehirim�

(Düet)

MACİT :

Hanımefendi siz bilmezsiniz

Ne kadar benzer size deniz

FATMA :

Bilmem' deniz bana benzer mi

Yoksa bunlar şairce sözler mi

ı86

BU BİR RÜYADIR

MACİT, FATMA : Şair olmak işte böyledir

.

Insanı boyuna söyletir

H�r sözde hayal koku ve renk

Her sözde ahenk, ahenk, ahenk

Şair olmak işte böyledir

İnsanı boyuna söyletir

Ben, bendeniz şairim

Göklerdir benim yerim

Kalbirnde lt.�adanm var

Kanatlar sallanırlar

Havayı yara yara

Uçanm yıldızlara ·

FATMA : .

Şairlik ne tatlıymış

Kalbiniz kanatlıymış

Size bir tavsiyem var

Saglam iılsun kanatlar

Tırmanırken göklere

Yuvarlanmayın yere

. MACİT, FATMA : Şair olmak işte böyledir

Insanı boyuna söyletir

MACİT : Üç gündür aynı gemideyiz, hanımefendi, üç gündür aynı

denizin ufuklannı aşıyoruz� . Sizi bu mukaddes sonsuzluk

içinde tanıdım. (Yemek kampanası çalar.)

FATMA : (Macit'in sözünü keser) Yem�k vakti, gene gelmiyor

musunuz?

MACİT : Biliyorsunuz ki gemide mütenekkiren yolculuk ediyorum. Bir Prens oğlu olduğumu bilsinler istemiyorum, Ben deniz yofculuğunda yalnız şairim. Bir bildiğe rastgelmekten

çekiniyorum. Güverteye bile çıkmak için en tenha zamanını

bekliyorum. Gemide sizden, ailenizden, dosdannızdan başlq. hiç kimseyle konuştuğumu gördünüz mü?'

FATMA : Evet, gördüm.

BU BİR RÜYADIR

'

MAciT : (Hayret/e) Kiminle?

FA TMA : Geminin aşçıbıı§ısıyla. Dun gece geç vakte kadar üçüncü

mevki güvertede beraber dolll§ıyordunuz.

MACİT : (Ş�kın) Ha, evet ... Aşçıbaşıyla ... Şişman bir adam ...

Efendim, ben midemden biraz mustaribim de... Kendisine

karnarama göndereceği yemekler için tembihatta bulunuyordum ...

FA TMA : Karnaranız bizim sırada mı?

MACİT : (Gülmeye çalışarak) Hem evet, hem hayır. Bırakın

karnaramın yeri sizin i�in. biraz daha meşkuk kalsın.

(Yemek kampanası tekrar çalar.)

FATMA : Haydi öyle olsun. Müsaadenizle, Macit Üıİı.it Bey.

MACİT : Güle güle, Fatma Hanımefendi. Valdeniz Adviye Hanımefendiye arz-ı ihtiramat eylerim.

FATMA : (Çıkarken birdenbire durur.) Annemle fazla meşgul-

sünüz.

MACİT : (Gayet samimi) Sizin anneniz diye.

FA TMA : O da sizinle çok alakadar.

MACİT : (.Aşıkane) Sizinle alakadanm diye.

FATMA : Haydi öyle olsun ... (Çıkar.)

· Meclis : 2

Macit, aşçı yamaklan, Balet Koro, Aşçıb�ı .tlhmet

(Balet Koro b�lar.)

·

KORO : Sevgi lazım değildir her gün

Sevgisiz aşksız yaşamak mümkün

Fakat siz bilin biz demeden

Y ll§anamaz yen;ıek yemeden

AHMET : Hatırlatmaz mı kadıngôbeği

Sanşın tont<?n bir bebeği

.

Geçmek isteyen aşkın bağından

Yemeli dilberdudağından

ı88

BU BİR RÜY ADIR

En unutulmaz lezzeti

Verir insana bıldırcın eti

Doyulursa eğer sarmaya.

Asınız beni hemen annaya

KORO : Sevgi lazım değildir her gün

Sevgisiz aşksız yaşamak mümkün .

Fakat siz biliniz biz demeden

Y aşanamaz yemek yemeden

(Balet KoTQ çıkar, Macit'le Ahmet sahnede kalır.)

AHMET : Yemeğini hazırladım, oğlum .

. MACİT : Te§ekkür ederim, iştahım yok.

'

AHMET : Ama oğlum ...

MACİT : Biraz yavaş konu§amaz qusın? (Etrafına bakınır.)

AHMET : Sana bol yoğunlu, bol sarınısaklı tatarböreği yaptım.

MACİT : Yemeğe sarmısak koyma diye kaç defa söyledim sana;

AHMET : İyi ama sen sarınısağa bayılırsın be oğlum.

MACİT : (Etrafına bakınır.) Bir parça daha yavaş konuş kuzum.

AHMET : Canım oğlum ...

MACİT : Oğlum, oğlum, oğlum. Anladık, ben senin oğlunum, sen

de benim babamsın. Sana kaç defa rica ettim ki şu gemi

içinde benim senin oğlun, senin de benim babam olduğunu

unut diye.

AHMET : Hay Allah belarnı versin, unutayım diyorum unuta

·mıyorum be oğlum.

MACİT : Gene oğlum. Rezil edeceksin beni.

AHMET : Babanın aşçı olmasından mı utanıyorsun? Baban da

aşçı, babanın babası da aşçıydı, babanın babasının babası da

aşçı, anan da aşçı, ananın anası da...

·

MACİT : Anladık, anladık, ben aşçı değilim, ben şairim ve ben' bı.ı.

gemideyken babam sen değilsin.

AHMET : Ya kim be oğlum?

-

MACİT :. Mısırlı Prens Şerafettin. Sana bunu kaç defa söyledim, bu

gemide ben Mıs�lı Prens Şerafettin'in oğluyum diye. Keşke

bana şu üçüncü mevki biletini alamaz olaydın.

•89

BU BİR RüY ADIR

AHMET : Sen istedin be oğlum.

MACİT : Şimdi çddıracağım.

AHMET : Çıldırma be oğlum. ·

MACİT : Bana bak, baba, eğer bir daha oğlum dersen kendimi

kaldınp denize atarım.

AHMET : Deme be oğlum.

MACİT : Gene mi oğlum?..

(M arika girer.)

MARİKA : (Macit�e) Bizim büyükhanıma, Adviye Hanım canım,

bir kitap verecekmişsiniz, beni gönderdi ki size batırlatayım

diye.

.

·

.

MACİT : Evet, evet. Bendeki de ne dalgınlık. Adviye Hanım

salondalar mı?

MARİKA : Orada.

MACİT :. Kerimelen Fatma Hanımefendi de yanlarında mı?

MARİKA : Hayi.r, küçükhaııınl kendi kamarasında. ·

MACİT : Ben şimdi kitabı bulurum.

MARİKA : Sizüı kamaraya kitabı almak için geleyim mi?

·

MACİT : (Telaşla) Benim kamaramı, sen benim kamaramın nerde

olduğunu biliyor musun?

·

MARİKA : Biliyorum.

MACİT : (Korkuyla). Nerede?

MARİKA' : Burada elbet. Geminin içinde.

MACİT : (Müsterih) Tabii gemide olacak. Haydi, haydi, kitabı ben

kendim götürürüm. (Yürür, sahneden çıkarken durur, aşçıbaşı Ahmet'e) Siz de tembihlerimi unutmayın, aşçıbaşı.

Gayet hafif bir tavuk suyu, ama çok hafif, anladınız mı? ·

AHMET : Anladım be oğlum.

MACİT : (Asabiyetle) Hımmmmmm ...

AHMET : Anladım beyfendi oğlum, anladım.

MACİT : Çok geç anlıyorsunuz.

·

(M acit çıkar.)

' .

1 90

BU BİR RÜYADIR

Meclis : 3

Marika, Ahmet, Eşref, Fatma, Koro, figürasyon

MARİKA : Ne aksi adam bu. Kanıarasını göstennez kimseye,

salonda yemek yemez. Dün bizim küçükhanım mamasına

söylerken duydum, bu Macit Bey büyük zengin bir adanun

ogluym�.

AHMET : Kim?

MARİKA : Şu ·Macit Bey canım.

AHMET : Ha. Şu benim oğlum, (Kendini topar/ar) öyle, öyle.

Babası Tunuslu mu, Mısırlı mı, prens mi, sultan mı neymiş?

Nereden de uydurur bizim oğlan?

MARİKA .: Kim uyduruyor? Ne uyduruyor?

AHMET: Yani senin anlayacağın uydu� fılan yok. Geç şunları

şimdi be. Şöyle tatlı iki laf edelim. (BN mNha'Oere esnasında

fon� gemi, yokNlar gidip gelmekte, şezlonglara yerleşip öyle

Nykusu uyumaktalar. MNha'Oerenin sonNna doğnl Koro

yerleşmiş olur.)

.

,

MARİKA : Biliyor musun, bu Macit Bey ...

AHMET : Hangi Macit Bey?

MARİKA : Şu preıisin �ğlu, canım Bizim küçükhaliUna, Fatma

.

, Hanımacanım, korte yapıyor, ama bizim büyükhaıumın da

gözü Macit Beyin üstünde.

AHMET : Deme bel

MARİKA : Canım çıksın doğru söylüyorum.

AHMET : Desene ki benim oğlan 'aldı yürüdü.

MARİKA : Hangisi senin oğlan?

AHMET : Canım ben ona öyle derim ifte. Aldınna, sen anlat. Bu

. sizin küçükhanımm babasa zengine benzer ...

MARİKA : Çok zengin. Yalnız biliyor musun ne var? Hani bir

Eşref Bey ...

AHMET : Eşref Bey mi? Hani hep sizin küçükhanımla geziyor. O

·

·

mu?

MARİKA : O, o. Bizim küçükhanımla ni§anlanJDlflar.

AHMET : Sizin küçükhanım nişanlı mı? E, bizim otlm· ne •olacak

191

BU BİR RÜY ADIR .

öyleyse? ..

MAlUKA : Nasıl senin oğlari?

AHMET : Canım işte... Sen anlat. Anlat.

MARİKA : Ama biliyor musun, bi:zim küçükhanım gi:zli nişanlı.

AHMET : Kı:zın babası anası kızlannın o Eşref Bey denilen herille

nişanlandı�nı bilmiyorlar demek.

MARİKA : Yok canım. Küçükha:nımm babası anası biliyor. Yalnı:z

oğlanın, ,Eşref Beyin babası bilmiyor. Oğlunun bizim

küçükhanımla evlenmesine ra:zı olursa, o :zaman herkese.

�yleyecekler ki bi�im küçükhanım nişanlandı.

AHMET : Vay anasını� işin içinde işler var be. Bi:zim oğlana

·

diyeyim de akıntıya kürek çekmesin · bari.

MARİKA : Hangi oğlana?

.

AHMET : Amma anlama:z şeysin canım. PreQsin oğlu Macit Beye.

MARİKA : Yok, Macit Beye bir şey söyleme, bırak bi:zim küçük- .

hanıma korte yapsın.

AHMET : İyi ama sonu yok.

MARİKA : Sen benle korte yapıyorsun, sonu var mı?

AHM�T : Doğru be Marika. Hani benim Macit oğlanın başına ant

ederim, eski :zamanda olsaydı benim kadının üstüne nikah

kıyar alırdım seni... Yanıyorum senin için be Marika ...

Meclis : 4

(Düet:)

'AHMET:

Bir bak' derken şaka maka

Yanıyorum be Marika . .

Yürek

tutmuş dı bı

Sütlaç

gibi

KORO:

Yürek

tutmuş dibi

Sütlaç

gibi

·

MARİKA:

Niçin dedin bana bunu

Sevrnem yanık kokusunu

192

BU BİR RÜY ADIR

Şüdaç kasesini ben

Indireyim mi ateşten

KORO:

Şüdaç kasesini ben

Indireyim mi ate�ten

AHMET:

Oluverdim sana işık

Gözlerin bir gümü� kqık

Yürp kanştınr

İçinde ne arqtınr

KORO:

)"üreğimi kan�tırır

Içinde ·ne arqtınr

MARİKA:

J'uhaf bir huy vardır bende

J�im yoktur yüreğinde

Istiyorsan sevmek beni

Kanştırayım cebini

KORO:

istiyorsan sevmek beni

Kan�tırayım cebini (Düet biter.)

(Düt:t fina/e yaklaşırken Eşref/e Fatma sahneye girmq-

lerdir.)

'

FATMA : Marika, seni Yusuf Efendi arıyordu.

MARİK.A : Gidiyorum, küçükhanım.

(Marika'yla aşçı sahneden çıkarlarken)

AHMET : (Marikaya) Bu Yusuf Efendi de çok oluyor.

MARİK.A : Ne yapayım, Yusuf Efendi bizim Asım Beyin ortağı.

Benden ne isterse yapacağım.

AHMET : Yooo, bak ben bu i�e gelemem. (Çıkarlar.)

Meclis : 5

Eşref, Fatma

EŞREF : Bak Fatma, gayet ciddi söylüyorum, bu Şair Macit denen

193

BU BİR. R.ÜY ADIR.

herif senin peşinde f�la dolaşıyor. Bir yumruk ta herifi

nakavt edeceğim vallahi. Bendeki yumruk Dempsey'de ...

FA TMA : Dempsey'i filan bırak,.bir kere kızmaya hiç hakkıiı yok.

EŞREF : Nasıl hakkım yok, ben senin . nişanlın değil miyim?

.

FATMA :_Sözde.

EŞREF : Nasıl sözde? Baban anan bizi nişanlamadılar �ı?

FA TMA : Benim babam anam, evet, fakat muhterem pederiniz bu

işi hala bilmiyor. Kim bilir, belki de razı olmayacak.

EŞREF : Dur bak razı ediyor 0\Uyui:n etmiyor muyum? Bendeki

iradeye...

·

· FA TMA : (Sözünü keser.) Anladık, haydi öyle olsun. Yalnız ne

olur ne olmaz, bu gizli nişanımızı bizimkilerden başka

·

kimsenin duymaması lazım. Baban bu işe nza göstermeden

başkasına söylersen beni bir daha göremezsin.

EŞREF : Evet, biliyorum.

FATMA : Söz mü?

EŞREF : Kaç defa söz veriyorum? Peki, sporcu sözü.

(Farı�k girer.)

FATMA : Mühendis Faruk Bey geliyor.

EŞREF : Bu heriften bıktım. Macit'ten kalıT yeri yok.

FA TMA : Kendine gel,· verdiğin sözü unutma, Eşref!

Meclis : 6

Evvelki/er, Far��k

.FARUK : Merhaba, Fatma Hanım. Merhaba, sporcum.

FA TMA : Merhaba, Faruk Bey.

FARUK : (Fatma'ya) Yemekten kalkınca sizi araqım, hemen

. kaçıvermişsiniz. Siz de olmasanız bu yolculuk çekilir dert .

değil, Fatma Hanım ...

EŞREF : (Sözünü değiıtirmek ister.) Bu sene dünya boks şampiyonluğu kaç ravuntta bitti, biliyor musunuz?

FARUK : Hayır bilı,ıiyorum, bilmek de istemem, bana ne:_! Benim

şimdi düşündüğüm şey acaba Fatma Hanımın kalbini kaç

194

BU BİR RÜY ADIR

ravuntta nakavt edebilirim?

EŞREF : (Öksürer�k) Öhö öhö ...

FATMA : Üşüdünüz galiba, Eşref Bey?

FARUK : Bu kuru öksürük hiç de iyi değil.

EŞREF : Ben sporcuyum, ben uşümem.

FARUK : Valiahi siz bilirsiniz. (Fatma'ya : ) Fatma Hanım sizden

bir ricam var. Bizim Eşref Beyimiz ne de olsa yabancı.

sayılmaz. ,Bu gece mehtapta sizinle konuşmak isterim,

söyleyecek sözlerim var.

EŞREF : (Birdenbire) Yok, katiyyen olmaz!

FA TMA : (Yavaşça) İtidalini muhafaza et. Annem galiba yaramazlık etmeyeyim diye Eşref Beyi bana gözcü koymuş ...

EŞREF : Adviye Hanımefendi bana, ..

FARUK : (Sözünü keserek) Canım Eşref'ciğim, etme yahu, gözünü biraz kapatıver. Sana vur dedilerse öldürme. Daha olmazsa, gider Adviye Hanımdan gözcülüğünü ben alınm,

·

değil mi, Fatma Hanım?

FA TMA : Bilmem ...

(Triyo : )

EŞREF : Yüzücüyüm koşucuyum biniciyim

Ve hepsinde birinciyim

FA TMA : YüzücüdÜr koşucudur

V e hepsinde birincidir

EŞREF : Emir aldım Fatma'nın annesinden

Onun üzerinde gözcüyüm

FARUK : (Fatma'ya) Demek sizin üstünüzde gözcüdür o?

EŞREF : Gözlerimi dört açmışım.

FARUK : Kuzum açma!

FA TMA � Yeter Eşref, dinlemem artık saçma!

FARUK : Gözlerini kapa k uz um.

EŞREF : Kapayamam.

FARUK : Kapa ...

EŞREF : Y amam.

FARUK : Kapa ...

EŞREF : Yamam .

. FARUK : Kapa ...

195

1

BU BİR RÜYAD!R

EŞREF : Yamam.

FARUK : Eh, Fauna Hanım; bu gece sizi bekleyeyim mi?

EŞREF : (Sözi4 deği,tirmelt ister.) Bakın, size bir maç hikayesi

·

anlatayım...

··

. FARUK : Hikiyeni sonra dinleriz. İsterseniz Fauna Hanım, Eşref

Bey de gelsin.

·

·

EŞREF : Ha bak, buna bir diyeceğim yok, ben de gelirsem. .

FARUK : Öyleyse Eşref'ciğim, ne olacak sanki, ben senin yanında

içimi dökmekten sıkıimam ki. Geliyor musunuz, Fatma

Hanım?

FA TMA : Şimdi bir şey söyleyemem. Hem yazacak mektubum

vardı. Müsaadenizle ben gidiyorum. Allahaısmarladık, Fa-

. ruk Bey. Allahaısmarladık, Eşref Bey. (Fatma çıkar.)

FARUK : Ne nefıs kız, değil mi?

EŞREF : Öyle, öyle.

.

FARUK : Dur be birader, senin de yazacak mektubUn yoksa, sana

bir şey söyleyim nıi, üç gün daha böyle giderse divaneye

döneceğim. ·

'

EŞREF : Neden?

FARUK : Fatma'cığımın aşkından ...

EŞREF : (Farult'11n kolundan tutar.) Eb bu kadarı da çok artık!

(Eıref hiddetk çıltar. Sahneye Balet Koro girer. FarNit çıltar.)

Meclis : 7

Gemiciler, Balet Koro

KORO :

Deniz deniz

Biz sendeniz ·

Senin sesin

Hepimizin

Martı kuşuz

Vürulmuşuz

Gök rengine

Ah engin e

1.96

BU BİR RÜY ADIR

SOLO :

Denizin ne bqı var ne soriu var

Denizierin kalbi dalga saçı rüzgir

Erişilmez ufuklanna denizierin ·.

· Denizler de böyle uzar böyle �ar

TABLO : U

/

Asım Bey ailesinin lüks lumara salonu

Meclis : 1

Macit, Yusuf, A.dviye, Asım

ADVİYE : Vallahi, Macit Bey, dün kızım Fatma

de adeta

size gücendim. Demek bizden sakladımz, siz

MACİT : Gizlemek değil, efendim, rica ederim, bu bir sır olarak

kalsın.·

·

·

ASlM : Hiç merak etmeyin.

.

YUSUF : Bilirim, asil aileler böyledir. Bqları rahat olsuq diye

kendilerini tanıtmak istemezler.

MACİT : Öyle, hem ben şair olarak tanınmayı prensliie tercih

.

ederim.

ADVİYE : Yoo, ne de olsa prenslik bqka şey. Hoş siz gizleseniz

de asalet yiizünüzden akıyor.

MACİT : Teşekkür ederiıiı.

ASlM : Hani karım sitem etmeseydi ben edecektirn. İnsanın bir

prensle ahbablık etmesi hoşuna gidiyor. Valiahi benim

babam bakkaldı. Alem bilir, memleketten İstanbul'a ge�,

çıiaklıkİa iŞe bqlamış, derken efendim, apartmış ustasırun

.

kızıru.

ADVİYE =-·Bey, yine mi başladın bu liikayelere?

ASlM : Soyumu inkar edecek değilim. Babamın ustası ölmüş,

babam dükkana konmuş derken, babam öldü biz çıktık

yerine. İşi yürüttük yıllardır. Asım' Efendi ve Şeriki Yusuf

197

BU BİR RÜ)' ADIR

Ticarethanesi dedilm- mi tanınınz.

YUSUF : Hem de nasıl taninınz.

ASlM : Babamın dükkaninda kalfalık ederken çok vezir konağına

erzak taşıdımdı amma... .

ADVİYE : Bey, rica ederim, kes bunlan.

ASlM : Bir prens oğlu ile ahbablık ettiğim yoktu doğrusu, iyi değil

mi Yusuf?

YUSUF : Öyle kuzum. Ekselans pederiniz prens hazretleri pamuk

üzerine iş yaparlar mı?

ADVİYE : Sorduğun şeye bak, prensler . ticaret yaparlar mı hiç!

YUSUF : Öyle demeyiniz, hanımefendi, şimdi krallar bile ticaret

yapıyor.

·

·

.

MACİT : Babamın işleriyle alakadar değilim. Ben bütün ha.yatımı

sade bir şair gibi böyle uzun deniz yolculuklannda geçiririm.

Babamın çiftlikleri var. Galiba pırasa, kabak, lahana ekiyor�.

YUSUF : Onlar ekilmez, heı:halde pamuk ekiyorlar.

MACİT : Ne ekerlerse eksinler, yalnız bir şey biliyorum, o da

Mısır'ın yansı babamın.

YUSUF : Vay efendim vay! Pederinizin ismi .ne . buyurdunu:ı?

MACİT· : Prens Şerafettin.

YUSUF : Tanınm, tanırım.

MACİT : (Hayret/e) Kimi, babamı mı, , ner�de, ne zaman?

YUSUF : Yok, görüşmedim, resmini gördüm, ama size hiç benze-

miyor.

.

'

MACİT : Bilakis çok ben:ıeriz.

YUSUF : Belki yanılmışım. Biliyor musunuz, Asım Bey, bizim

Son Ekselans Macit Bey kime benziyor?

ADVİYE : Kim bilir ne tuhaflık yapacaksın?

ASlM : Bırak söylesin...

·

.

MACİ'İ' : Bana da çok merak oldu, kime benziyorum, Prens dö

Gal'a mı, yokSa Belçika Kralı'na mı?

YUSUF : Hayır, bizim geminin aşçıbaşısına.

ADVİYE : Yusuf E{endi!

ASlM : Buldun buldun da kime benzettin! .

(/Gımarot girer.)

ı gS

BU BİR RÜY ADIR

KAMAROT : Efendim, dün gece briç oynadığınız Adana Pamuk

Şirketi mümessili Tekin Bey sizi ,yine davet ediyor.

ASlM : Misafirimiz var.

MACİT : (Ayağa kalkarak) Ben rahatsız etmeyeyim.

ADVİYE : Valiahi bı.rakmam, Macit Bey.

YUSUF : Bari ben gideyim, herifi kaçırmak olmaz.

ADVİYE : Haydi sen de git, Asım, ben muhterem misafirimizi

elimden geldiği kadar izaza çalışı.rİm.

.

MACİT : Aman · efendim!

· ASlM : E öyle olsun.

MACİT : Buyrun, rica ederim.

(Yusuf, Kamarot; Asım çıkarlar.) ·

Meclis : 2

ADVİYE : Size karşı öyle mahcubum ki ...

MACİT : Aman efendim!

.

ADVİYE : Kocamın boşboğazlıklan, Yusuf Efendinin soğuk şaka-

ları...

·

MACİT : İzam ediyorsunuz, efendim.

ADVİYE : Bilseniz nasıl ıstırap içindeyim. Ben bir dezanşante'yim, Macit Bey. Babam valiliğe kadar yükselmiş, Fransızca bilir bir zattı. Meşrutiyet'te tekaüde sevkettiler. Ben o zaman Piyer Loti'nin romanlarını okuyan bir kızdım.

Babam altı ay sonra öldü, koca konağımız darmadağın old�.

MACİT : Ne facia, Yarabbi!

ADVİYE : Mecbur olduk, beni Asım Beye verdiler. Artık benim

. için bu kaba. saha adamın yanında bu hayat başladı. Genç

kızlık royalanna elveda ...

(Solo:)

ADVİYE : Dizimde seven bir baş tek bir secde etmeden

Demir gibi kolların içinde. bayılınadan

Kupkuru hakikate atıldım ayılmadan

Genç kızlık rüyalan elveda elveda

1 99

BU BİR RÜY ADIR

Gönül zavallı gönül boşu boşuna koşmuş

Sizden. beklediklerim hepsi boş hepsi boşmuş

Genç kızlık rüyalan elveda elveda

MACİT : (Samimi) Zavallı Adviye Haıiım!

ADVİYE : Kocam zengin, bana her istediğiini veriyordu, yalnız

kalbirn boştu. Bütün şefkatimi kızıma verdim, · onu kolej de

okuttum. O da büy\idü. İşte yine kalbirn boş. Aşk nedir,

Macit Bey, bilir misiniz?

MACİT : (Şaıkın) Bilirim.

ADVİYE : Şairsiniza hem niye öyle uzak. duruyorsunuz, (Macit

�kın, kanepeye iliıir.) Macit Bey?

·

MACİT : Efendim, kızınız. Fatma Hanım cidden ...

ADVİYE : Kızımı bırakın. Şimdi yeryüzünde kızımla kocamın

olduğunu unutm� istiyorum. Kalbirn öyle dolu ki, anlamıyorsunuz, Macit Bey ...

MAOİT : Anlıyorum, hanımefendi.

ADVİYE : Neyi anlıyorsunuz?

MACİT : (Şaıkın) Yani, şey ... Boş, yani dolu,' genç kızlık. rüyalan-

. . nız yani...

.

ADVIYE : Biraz daha yakın gelsenize ...

MACİT : (SJeJmqtır.) Geleyim, efendim.

ADVİYE: Hiç sevdiniz mi?

.

MACİT : Mademki izin veriyorsunuz� ..

ADVİYE : Benden size bol bol izin. Bana bakın, gözlerimi

kapıyonim, sizi dinliyorum.

MACİT' : Çocukken mahallede komşumuz bakkalın kızı� ..

ADVİYE : Nasıl bakkal, nasıl komşu?

MACİT : Yani mahallede oturup da bir komşu 'kızına aşık olmadım. Şöyle hayal meyal hatırlıyorum. Kahire'deki sarayımızda Çerkez esirlerinden biri. Mavi gözleri, sırma saçları bazen rüyalanma girerdi. 'Küçücük kalbimin bir kuş .gibi çarptığını

hisşederdim ...

ADVİYE : Devam edin. Şimdi hiç kimseyi sevmiyor musunuz?

MACİT : (Ayağa kalkarak� coıkun) Seviyorum, evet seviyorum,

hanımefendi...

200

BU BİR RÜY ADIR

(Solo : )

Seviyorum seviyorum seviyorum onu

Dii§ünmedim ·bir kerre var mı bu sevdanın sonu

Seviyorum seviyorum yeter bu da yeter bana

Ölürüm ben sevme beni derse bir gün eğer bana

Sevgi ateşten bir oktur onun öldürdüğü çoktur

Ben de ölürsem ne çıkaC o belki arkarndan ağlar

Gönül nasıl ne kadar çok sevilınek isterdi

Bu gönül ne kadar çok rüyafarıa kendini verdi

Gönül nasıl ne kadar çok sevilmek isterdi

Ölümlerden acıdır 'sevilıneden sevenin derdi

Sevgi atqten bir oktur onun öldürdüğü · çoktur

Ben de ölürsem ne çıkar o belki arkarndan ağlar

ADVİYE : Demek bu kadar derin seviyorsunuz?

MACİT : Evet.

ADVİYE : Ne zamandan bqi?

.

MACİT : Üç gün oluyor. Bu vapur yolculuğundan beri onu

denizin ve bütün sonsuzlu�n içinde tanıdım. Onu öyle

seviyoİ'Uill ki, hanımefendi ...

ADVİYE : İnanayım mı?

MACİT : inanın, hanımefendi.

ADVİYE : inanıyorum.

MACİT : Hanımefendi, ben sizin ...

ADVİYE ·: (Birdenbire Mllcit'in boynuna SArılır.) Anladım, fazla

söylemeyin ...

Meclis : 3

Ewelleikr, Asım, Yusuf ·

ASlM : Bu ne hal yahu?

201

BU BİR RÜY ADIR

YUSUF : Oh oh, hanımefendi Prens hazretlerini ıyı izaz ediyorlar ...

ASlM : Bu ne kepazelik!

MACİT : Hiddet·buyurmayın, meseleyi anlatayım. Bendeniz kıiı-

nız Fatma. Hanımın ..

ADVİYE : Fatma mı?

ASlM : E, kızıma ne olmuş?.

MACİT : Kızmıza karşı duyduğum hişleri validesi hanımefendiye

arzediyordum. Kendileri bir anne şefkatiyle boynuma sanldılar. Ben bunun için çok mütehassisim ...

YUSUF : Oh ne ata, kerime hanıma bir kısmet daha ...

ASlM : Peki ama bizim kızımız ...

MACİT : (Sözünü keser.) Daha küçük mü diyeceksiniz, zarar yok

beklerim.

ASlM : Hayır, öyle değil, Adviye biraz acele etmişsin •..

MACİT : Beyefendi...

.

ADVİYE : İşi çok iyi idare ettiniz, çok zekisiniz .. �

MACİT : Ben mi? Şey ... '

ADVİYE : Bu gece sizi beklerim .. .

MACİT: Ben .mi? Ha, evet, evet .. .

ASIM : (Madt'e) Peki. Macit Bey, bize beş dakika müsaade ...

MACİT : Dışarda bekleyeceğim. Beraat yahut idam karan vere-

ceksiniz. (Macit çıkar.)

·

·

Meclis. : 4

ASlM : (Adviye'ye) Sen git Fatma'yı çağır.

ADVİYE : Peki ama bizim kızımız Eşref Beye sözlü.

ASlM : Onu evvelden düşüneydin, kızını senden isteyince Prensin

boynuna sarılmayaydın. Haydi, haydi, senin aklın ermez.

Git çağır kızı. (Adviye yan kapıdan çıkar.)

202

BU BİR RÜY ADIR

Meclis : 5

Yusuf, Asım

YÜSUF : İyi dinle, Asım, kısmet ayağımıza geldi.

ASlM : Doğru.

YUSUF : Eşref'in babası · banker, biliyoruz. Kayınpederden kı:edi

iyi. Ya herif razı olmazsa? Bu kadar masraf, bu gemiye

bindik, hepsi havaya uçtu.demektir. Şimdi karşımıza yeni bir

kısmet çıkti, bir prens. Onun da babası paralı. Kızı buna da

nişanlayalım. Sonra geçeriz tahkikata, kayınbabalardan han-

gisi işimize gelirse, kızı onun oğluna veririz. .

.

.

ASlM : Doğru ama, ya Eşref Bey duyarsa ... Sonra kız iki kişiyle

nişanlanmaya razı olur mu?

YUSUF : Şimdiki kızlar altmış beş kişiyle birden nişanlanıyorlar.

Öteki . meseleleri bana bırak, üzülme�

(Fatma, Adviye girerler.)

Meclis : 6

Yusuf, Asım, Fatma, Adviye

FATMA : Beni mi istediniz, baba?

.

ASlM : Evet, kızım, gel şöyle karşıma otur. Sen babanın kızısıiı.

Dinle beni.

FA TMA : Dinliyorum.

ASlM : Seni nişanlıyorum.

FATMA : Bu sefer kime?

Y:USUF : Akıllı kızı gördün mü?

ASlM : Prens Macit'le.

.'tı'

ADVİYE : Fakat bey ...

, · . ' ;".lll

ASlM : İlk sözü veren, herifin boynuna sanlan sen değil · ·

FA TMA : Ya, demek annem Macit Beyin boynuna ·

YUSUF : (Sözünü keser.) Sevincinden ... Prens kaynanası

kim istemez!..

·

lOJ .

BU BİR RÜYADIR

FA TMA : Mesele anlaşıldı, baba. Beni Macit Beye de gizliden

nişanlayacaksınız. Sonra, hangisinin babası razı olursa, onun

üstünde kalacağım.

·

YUSUF : Gördün mü akıllı kızı!

ASlM : Ne yapalım, kızımi Dünyanın hali malum! Buhraıi ...

FA TMA : Benim için hepsi bir. Ha Macit, ha Eşref ... Macit Beyle

de nişanlanınz.

ASlM : Gel alnından öpeyim, kızım.

(Dışardan ·kapı vurÜlur.)

MACİT : (Sesi) Artık tahan'ımülüm kalmadı.

YUSUF : Vay efendim, Prens iyi tutulmuş.

(Asım kapıyı açar, Macit girer.)

Meclis : 7

·

Evvelki/er, Macit

ASlM : Buyrun.

MACİT : idam mı, heraat mı?

YUSUF : Beraat.

ASlM : Kızımı ·sizinle nişanlıyorum ·Prens Hazretleri, fakat bir

şartla ...

MACİT : Bütün şartları kabul ediyorum. İsterseniz prenslikten de

vazgeçeyim, babamın yüzünü bir daha görmeyeyim.

YUSUF : Aman sakın ha!

ASlM : Kızımla nişanlı olduğunuzu burada bulunanlardan başka

kimse bilmeyecek. Mısır'a uğradığinız zaman ben şerikim

Yusuf Efendiyle muhtereın pederinize meseleyi ilan edeceğiz.

MACİT : Nişanlandığımızı Eşref Beye de söylemeyecek miyiz?

YUSUF : Aman, aman, sakın ha!

MACİT : Faruk Beye de mi?

ASlM : Ona da, imkarn yok. Benden, �anmdan, Yusuf Efendiden,

bir de tabii Fatma'dan başka kimse bunu bilmeyecek.

YUSUF : Hatta, siz de Macit Bey, şimdilik unutsanız iyi olacak.

204

BU BİR RÜY ADIR

ASlM : Babanız razı olunca �anınızı herkese ilan ederiz.

MACİT : Babam bu işe n� karışır, Fatma Hanım ve valideleri

istedikteri sonra. Ben pretıslik sıfatınıdan vazgeçiyorum,

qkımın asaleti, serveti bana yeter.

YUSUF : Yok, yok, olmaz.

.

'

�en: : Dem�k, Fa�a Hanım, si.z de r�ı oldunuz. (Adviye'ye)

Sıze de ·oyle ınınnettarım ki, Advıye Hanım ...

ADVİYE: · (Yava1ça) Çok tehlikeli bir oyun, dikkat ediniz, ya

pederiniz... .

MACİT : (Birdenbire �ırarak) Demek anladınız, babamın ... Te

. şekkür ederim, merak etmeyiniz. Yani, şey olduğunu ...

(içeri E1ref girer.)

Meclis : 8

Evvelkiler, Epef

EŞREF : Bonjur.

ASlM : (Bozularak) Merhaba, evlat.

EŞREF : Canınız sıkılmışa benziyor, kaympeder.

YUSUF : (Epefi diirtmk) Kendine gel Allahaşkina, herkesin

içinde kayınpeder. filan yok.

EŞREF : Ha, evet, unuttum. (Fatma'ya) Nasılsınız, Fatma Hanım:efendi?

MACİT : Teşekkür ederiz, çok iyidirler.

YUSUF : (Macit'i dürterek, yav41ça) Kendinize gelin, size ne

oluyor?

.

MACİT : Ha, evet, yani ben de çok iyiyim demek istiyorum.

EŞREF : (Soğ11k) Öyle mi?

.

MACİT : (Co1k11n)- Bugün öyle bahtiyanm ki, Eşref Bey. Bugün ·

ben nişan.:.

·

YUSUF : (Macit'i diirterek) Susun be canım. (Eirefe) Evet, bugün

Macit Bey çok bahtiyar. Demin güvenede bir �an almış,

gökte uçan martıyı vurmuş.

.

.

.

EŞREF : (Alaylı) Tebrik ederim, Macit Bey, demek sizin atıcılığınız da var.

205

BU BİR RÜYADIR

FA TMA : Evet, Macit Bey iyi bir atı� Benim dostlaqm hep böyle.

Kimi ko§ucu, kimi atıcı. Halbuki benim kalbirn kendi

göklerinde bir ku§ gibi uçup duruyor.

MACİT : Fatma Hanım.

EŞREF : Fatma Hanım . .

ASlM : Kızımın · gene ana tarafı tuttu ...

(Solo. Fatma tangosunu söyler. Fatma'nın şarkısı biter

bitmez Faruk da dışardan tangoyu söyler. Fatma da alakayla

kapıya doğru yaklaşır.)

FA TMA : Faruk Beyin ne giizel sesi var, öyle ho§uma gidiyor ki ...

EŞREF : Ne dediniz?

.

MACİT : Fakat, Fatma Hanım, biliyorsunuz ki .. .

YUSUF : (Macit'e yavaşça) Gene pot kıracaksın .. .

(Faruk'un sesi dışardan şarkının iki kup/esini tekrar eder,

Fatma dışan çıkarken Macit'le Eşref arkasından koşar/ar.)

EŞREF : Nereye, Fatına Hanım?

FATMA : Beni bırakın, biraz hava alacağım. (Çıkar.)

Meclis : 9

Yusuf, Adviye, Macit, Eşref, Asım

MACİT : Fakat, Adviye Hanım, bu olur §t;Y değil.

ADVİYE : Rolünüzü mükemmel yapıyorsunuz ... Bu gece, unut- .

mayın ...

MACİT : U havle veli ...

EŞREF : (Asım'a) Asım Bey, artık bu kadarı da •..

YUSUF : Canım ne olmu§, kızcağız biraz hava alacakmış ...

EŞREF : Bu Mühendis Faruk Bey denen zat da fena halde sinirime

dokunuyor...

·

MACİT : Benim de ...

EŞREF : Asabımı bozuyor ...

MACİT : Benim de ...

EŞREF : Gözlerimi katamyor ...

MACİT : Benim de ... .

lo6

BU BİR RÜYADIR

EŞREF : Rezilin biri ...

MACİT.: Edepsizin halisi.

EŞREF : Herifi bir yumrukta nakavt edeceğim ...

MACİT : Babamın kepçesini kapınca ... Yani şey ... Babamın

Nil'deki timsahlarına yedireceğim keratayı ...

YUSUF : Kesin gürültüyü, canım.

ASlM : Çocuklar ...

ADVİYE : Fakat, hani kızım da yok mu, ensüportabl...

EŞREF : Bu Faruk denen herif elime geçmesin ...

MACİT : Benim de ...

EŞREF : (Birderıbire Macit'e dönerek) Size de ne oluyor?

MACİT : (Eşrefe) Asıl size ne oluyor?

YUSUF : Amanın beyler ...

MACİT : (Eşrefe) Siz ne selahiyetle ...

EŞREF : (Macit'e) Asıl siz ne selahiyetle ...

MACİT : Ben .. .

EŞREF : Ben .. .

(Akşam yemeğinin kampanası çalmaya başlar.)

YUSUF : Durun, çocuklar, akşam yemeğine iştihamızı kaçıracak

,sınız.

ASlM : Öyle, öyle, her şeyden evvel yemek yiyelim, katiyen sizi

dinleyemem.

EŞREF : Peki, yemek yiyelim de ...

MACİT : Babama söyleyeyim de bana bir ... Yani ... Şey ... Tatarböreği, yani, şey ... Evet, yiyelim de konuşuruz ...

(Sahneye aşçı yamak/an koro halinde girer.)

KORO : Sevgi lazım değildir her gün

Sevgisiz aşksız yaşamak mümkün

Fakat siz bilin biz demeden

Y aşanamaz yemek yemeden

Birinci Perdenin Sonu

207

İKİNCİ PERDE

TABLO : I

(Geminin baıüstü, üçüncü met�ki güfJertesi. �ir Çingene grubu,

yolcular, Şipnan Çingene, Marika, Yusuf, Çingene Balet Korosunu

seyretmektedirler. Gete, ayıpğı.)

Meclis :·ı

Çingeneler, yolcular, Şifman Çingene, Ma�, Yusuf,

Çittgene Balet Korosu fJe genç Çingene kızı

KORO :

·Biz biliriz en iyi

Bu hayat denen şeyi

Y qıyoruz kedersiz

Gamsız kasavetsiz

Şan, şeref, zenginlik

Etmez bir metelik

Pembe kızm qkı

Bir göbek bir şarkı

Ismmak güneşte

Yqamak bu işte

Biz ,anladık en iyi

Bu hayat denen şeyi

(Büyük Balet Koro biter, baı balerin so/o bir Çingene dansı

yapar, solo danstan sonra tekrar Ba.lit . Koro baılar.)

Dertsiz Çingeneler

Her gün bqka bir yer

Her gün yollar bqka

, Ver kendini qka

Ve her gece seni

Öpmelidir .karın

lo8

' BU BİR RÜY ADIR

Altın ;.şığında

Başka yıldızların

Biz anladık en iyi

Bu hayat denen şeyi

(Balet Koro grup/anna iltihak ederler ve kısım kısım sahneden çıkarlar.)

YUSUF : (Şişman Çingene'ye) Sizin kızlar iyi oynuyorlar, doğ-

rusu ...

ÇİNGENE : Güllü Fatma'm daha iyi oynardı.

MARİKA : Siz böyle bir trup musunuz? ·

ÇİNGENE : (Aksi aksi) Ne turp, ne de bilmem ne!..

YUSUF : Hiddet etme, arslanım, yani matmazel siz tiyatro oyuncusu musunuz diyor.

ÇİNGENE : (Sert) Hayır, Çingeneyiz.

YUSUF : O görülüyor, Çingenesiniz Allah bağışlasın, "böyle nere

. ye gidiyorsunuz?

ÇİNGENE : (Aksi) Cehennemin dibine. (Arkasını döner.)

YUSUF : (Marika'ya) Bu herif Çingene padişahı mı ne, amma aksi

adam be!

MARİKA : Macit Beyden de aksi.

(Genç Çingene Kızı Yusufla Marika'ya yaklaşır.)

.•.

KIZ : (Yusufa) Bakmayın onun kusuruna, efendi, bu bizim

çeribaşımızdır. Geçen yıl karısı Fatma bir şehirliyle kaçtı da,

ondan beri böyle esrarkeş, sarhoş, lanet oldu çeribaşı ...

YUSUF : Karısı kaçtı demek, ben de olsam kaçardım.

ÇİNGENE : (Yusufa) Ne dedin, ne dedin?

YUSUF : (Ne cevap vereceğini Ş(ışırarak) Hiç, yani sigaran var mı,

dedim.

ÇİNGENE : Sarayım bir tane. (Şişman Çingene bir esrarlı

sigara sanp Yusufa verir, Yusuf içer. Dışardan bir ses.)

SES : Kız Pembe, nerdesin?

KIZ : Burdayım, geliyorum, geliyorum. (Çıkar.)

BU BİR RÜYADIR

Meclis : 2

Yusuf, Marika, Şişman Çingene

YUSUF ': İşte, Marika, baş başa kaldık. Burda artık bizi kimse

görmez.

. .

MARİKA : (Şişman Çingene'yi göstererek) Bakınız, o adam orada.

YUSUF : Aldırma Qna, kaçan karısı Fatma'nın derdine düşmüş,

.

dünyayı görmüyor gözleri. Ah, Marika!

MARİKA ·: Siz de mi başladınız?

YUSUF : Benden evvel başlayanlar da var demek?

MARİKA : Yok canım, zaten ne zaman ki, haydi gidelim b� tarafa

dediniz, ben anladım.

YUSUF : Ne anladın?

MARİKA : Benimle korte yapmak istiyorsunuz.

YUSUF : Akıllı kızsın, Marika.

(Triyo : )

YUSUF :

Akıllı kızsın Marika Marika

Bak aniadın ne iyi ne iyi

Leb demeden leblebiyi -lebiyi

Akıllı kızsın Marika Marika

MARİKA : Bilirim erkekler

Benden ne isttr

Bunun için çok

Akla lüzum yok

ÇİNGENE : (O�urduğu yerden kendi kendine)

Her kadın bils� bunu

Kötü olmazdı sonu

YUSUF :

Akıllı kızsın Marika Marika

Fazla söze var mı lüzum -�ı lüzum

Gel beldetme beni iki gözüm -ki gözüm

Akıllı kızsın Marika Marika

210

BU BİR RÜY ADIR

\

MARİKA : Benzetme beni öyle alığa

Çok konuşmadan gir pazarlığa

ÇİNGENE : Her kadın yapsa bunu

Kötü olmazdı sonu

ÜÇÜ :

Akıllı kızsın Marika Marika

Anlar o herkesten iyi -ten iyi

Leb demeden leblebiyi -lebiyi

YUSUF : Anlaşırız, Marika, üzülme. Yalnız, . aramızda kalsın, ben

şimdi gideyim, bir şişe şarap alıp · gecireyim, seninle burada

üçüncü mevkide kimse görmeden bir sevdaya başlayalım.

Bekle beni. (Eliyle buse gönderir.) Al avansını... ·

Meclis : 3

Marika, Şişman Çingene, Aşçıb"lı Ahmet

AHMET : (Sahneye girip Marika'ya doğru yürüyerek) Seni araya

araya başım döndü. Gemi kazan ben kepçe ...

MARİKA : Seni bekliyordum burda ...

ÇİNGENE : Ah Güllü Fatma ... Ah Fatma ...

AHMET : Bu da nesi?

ŞİŞMAN ÇİNGENE : Sana da

. sarayım mı?

AHMET : Sar bakalım.

( Çingene esr arlı.· sigaradan.sarar, Ahmet'e. verir.)

AHMET : (Marika'ya) Ah Fatma, deyip duruyor, yoksa bu da mı

sizin küçükhanıma tutkun!..

·

MARİKA : Değil canım, onun işi başka iş. Biliyorsun ne var, bizim

küçükhanım Macit Beyle nişanlandılar.

AHMET : Benim oğ ... Şey, anla işte, prensin oğluyla. Peki ama

kızın ilk nişanlısı Eşref Bey ne oldu?

MARİKA : O da duruyor. Şjmdi Fatma Hanımın var iki nişanlısı ...

' 2 1 1

BU BİR RÜYADIR

ÇİNGENE : Ah, Fatma ...

AHMET : İki nişanlısı mı? Demek biri bizim oğ ... yani Macit Bey,

öteki de Eşref Bey. Peki ama bunlar birbirini ...

MARİKA : İkisi de bilmiyor birbirini. Gizliden bana Yusuf Efendi

' söyledi. Hangisinin pabası razı olursa ona verecekler kızı.

AHMET : Kızı versinler Eşref' e, ben razı olmam .

. MARİKA : Sana ne oluyor vire?

AHMET : Bana mı ne oluyor?.. Bana ...

(Telaşla Macit . gelir.)

Meclis : 4

Ewelkiler, Macit

MACİT : Hah, Marika, burda mısın? Fatma Hanımı gördün mü?

Fatma nerede?

ÇİNGENE : (Birden alakadar olarak) Fatma'yı mı arıyor-

.

sun?

MACİT: tvet, evet.

ÇİNGENE: Al, bir de sana sardım, oğul. Çek .de derdİmize

yanalım. Fatma çoktan kaçtı.

MACİT : (Sigarayı alır, hayretle) Kaçtı mı, ne vakit, nasıl, kiminle?

MARİKA : Değil canım, o anlamaz, o başka

.

Fatma. Bizim Fatma

Hanımı ben gördüm.

MACİT : Nerde? Ben bütün gemiyi altüst ettim.

AHMET : İnşallah denize düşmüştür.

MACİT : (Anının mevcudiyetinin farkına vararak) Ne dedin?

AHMET : İnşallah denize düşmüştür, dedim. Hem bana oğ ...

MACİT : Gene mi başladınız?

·

AHMET : Canım, Macit Bey, senin anlayacağın bu kız sana

yaramaz, dengin değil. Dinle beni oğ...

·

MACİT : Susun, susun bir kelime fazla istemem. (Marika'ya) Sen

Fatma Hanımı nerede gördüm dedin?

MARİKA : Lüks salondaydı demin.

l l l

BU BİR RüY ADIR

;MACİT : Lüks salonda mıydı? Serkamarot, kaptan filan oradalar

mı?

MARİKA : Oradaydılar.

MACİT : Tu, aksiliğe bak. Öyleyse ben oraya gidernem ki.

(Ahmet'e bakarak) Hep senin yüzünden. Şu üçüncü mevki

bilet. (Hızla d�an doğru . yürür.)

ÇİNGENE : (Kendi kendine) Ah Fatma!

(Macit birden genye döner, sonra hızla çıkar.)

Meclis : 5

Marika, Ahmet, Şifman Çingene

MARİKA : Bu adam çıldırmış canım, neler söylüyor? Üçüncü

mevki· bilet filan.

AHMET : Öyle. Kaçık.

MARİKA : Biliyor musun, bu Macit Beyin baba$ı da mutlaka deli.

AHMET : Niye deli olacakmı§ım, ağzmı topla. Yani niye deli

olacakmı§! Herif bugüne bugün prens.

MARİKA : Ben onun babasma deli demi§im, sana ne oluyor?

AHMET : Kıima, Marika'cığım, haklısm. Hem bak, sana kendi

elimle badem içi ayıkladım, buza koydum. Dur §imdi gidip

getireyim, ama yok mu §U benim oğ ... §ey, yani ...

MARİKA : Haydi, haydi çabuk getir ...

· (Ahmet çıkar.)

Meclis : 6

Marika, Şişman Çingene, Eşref

1

EŞREF : (Süratle sahneye girer, Marika'yı görür, üzerine yürür.)

Marika, gördün mü?

MARİKA : Kimi gördün mü, efendim?

EŞREF : Kimi olacak, Fatma'yı.

2 13

.BU BİR RÜY ADIR

ÇİNGENE : Fatma'yı mı soruyorsun, beyim, onu ben gördüm,

ben.

EŞREF : (Hayretle) Fatma'yı siz mi gördünüz, nerede?

ÇİNGENE ·: Hele bir de sen çek şundan da anlatayım. (Sigara

verir.) Fatma'yı mı nerde gördüm� ne zaman gördüm diye

soruyorsun? Sorduğu şeye bak, evvelden göbek atarken

karşımda, dün gece de rüyamda gördüm. Ah. Fatma ...

EŞREF : (Marika'ya) Bu adam deli mi, neler söylüyor?

MARİKA : Değil canım,. o Fatma başka Fatma. Bizim Fatma

Hanım saloridaydı.

EŞREF : Oraya baktım yok.

(Macit girer.)

Meclis : 7

Evvelki/er, Macit

MACİT : (Marika'ya) Çıldıracağım, · Marika. (Eşrefi görerek)

Bonsuvar, Eşref Bey.

.

EŞREF : Çok sinirlisiniz, Macit Bey.

·

· MACit : Fevkalade, · affedersiniz. Size bir şey soracağım.

EŞREF : Buyrun.

MACİT : Şey, acaba Fatma Hanımı gördünüz mü?

EŞREF : Gördüm veya görmedim, size ne?

MACİT : Bana mı ne, bana mı ne?

(Şişesiyle Yusuf girer. Marika'ya doğru yürümek ister. Sonra

Marika'nın işaretiyle Eşref ve Macit'i görerek onlara yaklaşır.)

Meclis : 8

Evvelki/er, Yusuf, sonra Ahmet

YUSUF : Bonsuvar, beyler, böyle gece vakti üçüncü mevki güver-

214

BU BİR RÜY ADIR

tede ne arıyorsunuz?

EŞREF : Fatma'yı.

MACİT : Fatma'yı.

ÇİNGENE : Ah Fatma! O çoktan uçtu, kuş gibi.

MACİT, EŞREF : (İkisi birden) Fatma mı, uçtu mu, kuş gibi mi?

Ne diyor?

MARİKA : Değil canım, o Fatma başka Fatma.

EŞREF : Yusuf Efendi, siz Asım Beyin ortağısınız, aileden sayılırsınız, pu itibarla bir dakika beni dinleyin.

YUSUF : Dinlerim be kuzum.

(Badem tabağıyla Ahmet girer ve konuşaniann yanına

yaklaşır.)

MACiT : Hayır, Yusuf Efendi, rica ederim, beni dinleyin artık ...

YUSUF : Dinlerim iki gözüm ...

AHMET : (Macit'e) Nafile üzülüyorsun be oğ ...

MACİT : Sus ...

EŞREF : (Yusufa) Çok sinirliyim, Yusuf Efendi. (Eşref, Yusufun

elinde tuttuğu şarap şişesini alır, içer. Şişeyi tekrar Yusufa .

verir. Sonra Ahmet'in �lindeki badem tabağından badem

alıp yer.)

MACİT : Asabım öyle bozuldu ki, Yusuf Efendi. (Macit,' Yusufun

elindeki şaraptan içer, sonra Ahmet'ten badem alır yer.)

EŞREF : (Yusufa Macit'i göstererek) Artık bu adam anlamalıdır ki

ben ...

YUSUF : (Yavaşça Eşrefe) Sus be evladım, unuttun mu?

EŞREF : İyi ama .. (Tekrar şarap ve badem.)

·

.

.

MACİT : Hayır, Yusuf Efendi, asıl anlarnalısınız ki ben ... (Şarap

ve badem.)

YUSUF : Anlıyorum ki ben... Benim şarabıını bitireceksiniz.

AHMET : Benim de bademleri ...

EŞREF : (Macit'e) Sizinle bu mesele etrafında karşılaşmamayı sizin

selametiniz ' narnma temenni ederim.

MACİT : Ben de öyle.

EŞREF : Allahaısmarladık. (Hızla çıkar.)

MACİT : Güle güle.

(Macit de aksi istikametten çıkarken Ahmet koşar. Macit'le

2 15

BU BİR RÜYADIR

aşçının arasındaki muhavere devam ederken Yusuf cebinden

çıkardığı iki bardağa şaraplan boşaltır ve aşçının bıraktığı

badem tabağından bademleri yiyerek Marika'yla içmeye

hazırlanır.)

AHMET : Macit, yavrum!

MACİT : Gene mi başladın? Bırak beni, sinirliyim.

AHMET : Boşuna sinideniyorsun be oğ ...

MACİT : istemiyorum, dinlemeyeceğim, bırak beni. (Macit süratle

çıkar.)

AHMET : (Arkasından) Ne halin varsa gör. (Geriye döner, Yusuf

la Marika'yı yan yana görür. Yusuf bademi almış, içmeye

hazırlanmaktadır. Ahmet kıskanır ve kızar.)

Meclis : 9

Ahmet, Yusuf, Marilea

AHMET : (Hiddetli) Bademler hoşunuza gitti galiba, Yusuf

Efendi?

YUSUF : (Şaşalamış ve korkmuş) Fena değil, tatlı bademler.

AHMET : (Hiddetli ve alay/ı) Şu senin şaraptan da bir anlayalım.

(Alır, diker.)

YUSUF : Allah afiyet versin, .su gibi içiyorsunuz.

AHMET : (Üstüne yürür.) Ben adamın kanını da su gibi içerim,

aniadın mı?

YUSUF : Anladım. ·

AHMET : Ben ne Eşref Beyl.m, ne de Madt Bey. Benim elimden

kadın alınmaz. Aniadın inı?

YUSUF : Anladım.

MARİKA : Kızına, Ahmet'çiğim ...

(rriyo:)

AHMET : Aşçıbaşı Ahmet'tir benim adım

Ben kimim aniadın mı

216

BU BiR RÜY ADIR

YUSUF :

Anladım.

MARİKA : Yanaklarımda gözlerimin Ya§l

Kızma korkuyorum vire a§çıba§ı

AHMET : Bil ki gönlümü bu kıza bağladım

O benim aniadın mı

YUSUF :

Anladım

MARİKA : Yalnız senin, neyim varsa senindir

Sen sade yelkenleri suya indir

· YUSUF :

Yelkeni suya indir

Al Marika senindir

Vazgeçtİpı vazgeçtim ben

Üstüne su içtim ben

ÜÇÜ :

Sevda işinde ikilik olmaz

Bir bardak iki çeşmeden dolmaz

Aşkta üç ayak uydurmaz adım

AHMET : Çelebi aniadın mı?

YUSUF : Anladım.

AHMET : Aniadın ya, Yusuf Efendi, şimdi haydi mutfaktan satın

alıp kafana indierneden evvel..ı

YUSUF : Vay kafam ...

AHMET : Bas burdan, bir daha Marika'ya göz ettiğini görme

. yeyim, aniadın mı?

YUSUF : Anladım, anladım. (Çıkar.)

AHMET : Demek böyle, Marika? Sen de senin küçükhanım gibi

iki fareyle birden oynamak istiyorsun demek? Ben de benim

deli oğ ... Tu, Allah müstahakını versin, hep dilime takılır,

Macit Bey gibi değilim, aniadın mı?

MARİKA : Anla<l.ım canım.

AHMET : Anladınsa düş önüme bakalım. Haydi benim kariıaraya.

(Çıkarlar.)

2 17

•

••

'

t

BU BIR RUY ADIR

Meclis : ıo

Adviye, Şişman Çingene

ADVİYE : {Çingene'ye yaklaşır.) Affedersiniz, size bir şey soracaktım. Şey, Prens Macit Beyi acaba gördünüz mü, efendim?

ÇİNGENE : (Ayılır, karşısında yüzünü tülle örtmüş bir hayalet

gibi Adviye'yi görür.) Sen misin kız Fatma?

ADVİYE :Hayır hayır, ben Fatma değilim. Ben onun şeyi ... şeyi ...

ÇİNGENE : Fatma, kaçma benden. Fatma, gel sarayım seni.

(Adviye korkHyla çekilir. Çingene üstüne yürür.) Fatma,

Fatma, kaçma, dur. (Adviye çığlıkla kaçar. Çingene esrann

tesiriyle iki adım atar, olduğu yere çöker.) Fatma, gene

kaçtin. (Yavaş yavaş yaklaşan Fatma'nın söylediği şarkı

işitilmeye başlar. Düet tango, Fatma'nın sesi birinci perdedeki tangoyH söyler.)

Meclis : ı ı

Evvelki/er, Fatma, FarHk

FA TMA : Bakın size uydum da ne delilikler yapıyorum; Kim bilir

beni ne kadar çok merak etmiş, aramışlardır.

FARUK : Kirri, babanız hala briçtedir, anneniz gece tuvaletiyle

meşgul.

FATMA : (Sözünü keserek) Faruk Bey ...

FARUK : Peki, peki, anneniz babanız aramadıktan sonra kim

arayacak?

FATMA : Nasıl kim! Mesela Eşref Bey, Macit Bey ... ·

FARUK : Bırak şu iki zırtapozu. Hem ikisi de bumunuzun

dibinden ayrılmak istemiyorlar.

FATMA : Ne yapalım?

FARUK : Defedin ikisini de ...

FATMA : Elimde olsa .. .' Bu bahsi kapatalım, Faruk Bey.

.

FARUK : Kapatalım.

2 1 8

BU BİR RÜYADIR

FA TMA : Kızdınıi. mı?

FARUK : Ben mi? .. Hayır ...

FA TMA : Hem kızmaya hakkınız yok ki ... Bakın bir saattir sizin

yanınızda bütün gemiyi dolaşıyorum. Onlara rastgelmeyelim diye nereye gidelim dediyseniz gittim.

FARUK : Fatma ...

FA TMA : Susun, Faruk Bey, böyle söylemek, istediğiniz şeyleri

söylemeden anlamarn daha iyi.

FARUK : Anlwor musun, Fatma, karım olacak mısın?

FATMA : Sus. Bakın hava bozuyor, sofrada kaptan söyledi, bu

gece bir fırtına kopması beklenebilirmiş.

FARUK : Fırtına asıl...

(Yusuf girer.)

FATMA : Sus ...

Meclis : 12

Evvelki/er, Yusuf

YUSUF : Ooo maşallah, Faruk Bey. (Fatma'ya) Fatma Hanım, sizi

arıyorlardı deminden beri.

FATMA : Kim?

YUSUF : Kim olacakJ bir taraftan Eşref Bey, bir taraftan Macit

Bey.

FARUK : Sizin buralarda ne işiniz var, Yusuf Efendi, siz de mi

birisini arıyorsunuz yoksa? ..

YUSUF : Önceden ben de burada birisini aradım ama, şimdi şişeyi

aramaya geldim. Çingenenin biri bana acayip bir sigara

verdi. Şundan bir de siz için, bir tuhaf tadı var, buyrun.

(Sigarayı Faruk'a verir.)

FARUK : Teşekkür ederim.

YUSUF : İç Allah aşkına.

FARUK : İçerim sonra.

YUSUF : Yok, ille de şimdi iç. (Faruk içer.) Fatma Hanım da-içsin.

(Fatma içer. Sigarayı Yusufa iade .eder.) �şçıbaşıyı gördü-

2 19

BU BİR RÜYADIR

nüz mü?

FARUK : Yoo.

YUSUF : Görmeyin, daha iyi. Kızım Fatma Hanım, sen de artık

fazla aratma kendini. Bu Faruk Beyin babası tutuyarsa seni

istersen buna nişanlayalun.

FATMA : (Asabiyetle) Hayır!

FARUK : Biz şimdi geliyoruz, Yusuf Efendi. Şöyle bir makine

dairesini göstermek istiyorum. Allahaısmarladık.

YUSUF : Güle güle ...

FARUK : Bu herif senin kulağına neler söyledi öyle? ..

FATMA : Hiç ...

(Çıkarlar.)

Meclis : 13

Şişman Çingene, Yusuf, sonra . Asım

YUSUF : (Etrafına bakınır, Şişeyi arar, sonra Şişman Çingene'ye

yaklaşır.) Akşam şerifler hayrolsun.

ÇİNGENE : (Dalgın) Olsun.

YUSUF : Gördünüz mü?

ÇİNGENE : Gördüm. Siyahlara bürünmüştü, geldi, kuş gibi uçtu

gitti. .

.

YUSUF : Benim şişe mi! Siyahlata büründü mü bürünmedi mi

bilmem ama uçup gittiği muhakkak.

(Asım girer.)

ASlM : (Yusufa) Hele şükür, birinizi bulabildim yahu, ne sen, ne

benim kan, ne benim kız, ne Marika, ne Eşref, ne Macit

hiçbiriniz meydanda yoksunuz, geminin altını üstüne getirdim. Sen ne arıyorsun burda?

.

YUSUF : Şişemi.

ASlM : N e şişesi?

YUSUF : Hiç öyle işte. St:n yolda gelirken aşçıbaşıyı gördün mü?

ASlM : Ne aşçıbaşısı! Kimseyi görmedim.

·

YUSUF : Çingenenin biri verdi. (Sigarayı uzatır.) Tuhaf bir tadı

220

BU BİR RÜY ADIR

var. Çek hele bir ... Çek yahu ...

ASlM : O da nesi?

YUSUF : Bilmem,. bir çek de bak... .

. .

ASlM : Hakikaten tadı tuhaf. Sen bizimkileri gördün mü? Nçreye

gittiler açaba?

YUSUF : Onlar için üzülme. Eşref gelir, Macit gelir, karın da

sağlam gelir, ama kızın sağlam gelir mi gelmez mi, bilmem.

Marika'ya gelince, hiç ümidim yok.

ASlM : Ne demek istiyorsun?

YUSUF : Yani hava da bozuyor. Marika ile senin kızın belki

üşürler de nezle olurlar filan ...

ASlM : Alayı bırak canım, haydi şunları arayalım.

YUSUF : Arayalım. (Sahneden çıkarlarken) Şu Mühendis Faruk

Bey var ya, onun babası hakkında bir tahkikat yapsak fena

olmayacak: (Çıkarlar.)

Meclis : 14

Şiıman Çingene, Balet

ÇİNGENE : Bir kanal bir kuşu yuvadan çaldı

Kuş yavru bir kuştu kartal kartaldı

Kanatlan kara, pençesi aldı

Bir kanal bir kuşu yuvadan çaldı

Kartalın gözüne vuruldu yavru kuş

Beraber uçtular uçuş o uçuş

Artık ne yavru kuş ne bir yuva var

Ne her sabah ışıldayan cıvıltılar

Kartal yedi yavru kuşun yüreğini

Boş bıraktı bir yuvanın tüneğini

Bu giden yavru kuş Fatma'mdı benim

Gitti artık işim tamamdı benim

221

BU BİR RÜYADIR

Gidenin yuvada tüyleri kaldı

Bir kanal bir kuşu yuvadan çaldı

Meclis : 15

Çi�gene, Macit, Adviye

(Macit süratle girer. Arkasından Adviye. Adviye'nin yüzü siyah

örtü ile örtülmüıtür.)

ADVIYE : Macit Bey, Macit Bey.

MACİT : (Birdenbire döner, Adviye'yi tanımaz.) Ne var?

ADVİYE : Aşkolsun, Macit �ey, sizden bunu beklemezdini.

MACİT : (Hala tanımaz.) Affedersiniz, efendim, fakat anla-

mıyorum.

ADVİYE : (Yüzünü açar.) Beni tanımadınız mı yoksa?

MACİT : Adviye Hanım, iyi ki size ...

ADVİYE : Siz söz\inüzde böyle mi durursunuz? Prens sözü ...

MACİT : Aman efendim!

ADVİYE : Sizi tam bir saat bekledim, gelmeyince ...

MACİT : Nerede?

·

ADVİYE ı Nasıl nerede? Birinci mevki güvertede. Aşkınız· bu

kadar geçici mi?

MACİT : (Şaşınr.) Randevu, evet, şey, evet. Aşkıma gelince, ha-

. nımefendi ...

ADVİYE : Evet, aşkımza gelince?

MACİT : Ondan emin olabilirsiniz.

ADVİ_}E :· Olmak isterdim, ol�ıyorum.

MACIT : Hayır, emin olun. Çıldırasıya seviyorum.

ADVİYE : (Cilveli) Sahi mi?.

MACİT : inanın, hanımefendi . . İki saattir gemiyi altüst ettim,

.

kıskanıyorum, gebereceğim, fakat hala Fatma'yı ...

ÇINGENE : Fatma ... Gene mi geldin? (Adviye'nin üstüne yürür,

Adviye bağınr.)

222

BU BİR RÜYADIR

ADVİ)'E : Ay, kurtarın beni bu adamdan, Macit Bey!

MACİT : (Çingene'yi önleyerek) Çekil, ne istiyorsun bu hanımdan?

ÇİNGJ;NE: (Kendine gelerek) Affet beyim, hiç... Fatma'mı

çaldılar benden. Her yerde onu görüyorum... Biraz da

mastorluk var, kusura bakma ...

MACİT : Senin Fatma'nı çaldılarsa, bakalım başkalarının Fatma'sını da... Haydi, yürü, git işine.

(Çingene çıkar.)

Meclis : 16

Macit, Adviye

MACİT : Ah hanımefendi, bu herif derdimi deşti gene. Bilseniz

nasıl kıskanıyorum.

ADVİYE : (Kendi üstüne alınmakta.) Kıskanmayın, Macit Bey . .

MACİT : Deli oluyorum.

ADVİYE : Macit ...

MACİT : (Şaşırmış.) Efendim? Buyrun.

ADVİYE : Ne kıskan, ne çıldır, her şeyimle seninim. (Macit'in

boynuna san/ır.) Senin beni sevdiğin kadar ben de seni

seviyorum, mon amur.

MACİT : (Afallaşarak) Aman, Adviye Hanım, rica ederim! Şey,

kendinize gelin.

ADVİYE : Dünya umurumda değil.

MACİT : Efendim, bir yanlışlık ... Şey ...

ADVİYE : Konuşmayın, böyle bir dakika birbirimizin kalbini

dinleyelim.

223

BU BİR RÜY ADIR

Meclis : 1 7

(Eşref girer. Adviye, Macit'in arkasına saklanır.)

ADVİYE : Meseleyi. idare edin, Macit Bey.

MACİT : (Şaşkın) Evet, meseleyi ...

EŞREF : (Adviye'yi Fatma sanır.) Maşallah, Macit Bey.

MACit : (Adviye'yi gizleyerek) Teşekkür ederim.

EŞREF : Demek böyle üçüncü mevki güvertesin4e aşna fişne ...

Sonra, ben budala, onu bulmak için bütün gemiyi altüst.

ettim ...

MACİT : Anlamıyorum.

EŞREF : Şimdi anlarsınız. Siz hiç Dempsey'in yumruğunu yediniz

mi?

MACİT : Hayır.

EŞREF : (Macit'in üzerine yürür. Adviye'yi yakından görmek

arzusundadır.) Eğer, Macit Bey, yumruk yemek istemezse-

niz biraz çekiliniz.

'

�

MACİT : Fakat ...

EŞREF : Çekilin! Arkanızda saklanan. kadınla görülecek hesahım

var. Bana oynadığı oyunun hesabı ...

MACİT : Size de mi?

EŞREF : Size de mi ne demek? Yalnız bana. İyi ki zavallı

babacığım daha meseleyi bilmiyor. Beni böyle aldatsınlari

Çekil diyorum sana! (Macit'i iter.) Kaldır yüzünden örtüyü,

kalCiır diyorum! (Adviye'nin . yüzünden örtüyü kaldınr.)

. A a a, affedersiniz, Adviye �Cl.J!unef�di ...

ADVIYE : Ric� ederim.

·

. ·

EŞREF : Merak etmeyin, görmemiş olurum. Size sporcu sözü.

ADVİYE : Üşüyorum.

.

EŞREF : Fırtına başlıyor.

·

ADVİYE : Müsaadenizle. (Adviye çıkar.)

EŞREF : (Macit'e) Gidi, vay, demek böyle ha!

MACİT : Nasıl böyle?

EŞREF : Canım saklama, aramızda kalır, merak etme. Ben de ne

sandımdı yahu. Bundan sonra dostuz. Sana itibar etmek

224

BU BİR RÜY ADIR

la'zım, malum ya ...

MACİT : Anlamıyorum.

EŞREF : Anlamayacak ne var, kayınbabamsın.

MACİT : Ne kayınbabası?

EŞREF : Ağız yapma, fakat şu senin kızın ...

MACİT : Ne kızı?

-

(Faruk'la Fatma girerler.)

Meclis : 18

EV'lJelkiler, Faruk, Fatma

EŞREF : Fatma Hanım.

MACİT : Fatma Hanım.

FARUK : Ne telaş ediyorsunuz, sapasağlam işte!

FA TMA : Faruk Bey bana makine dairesini gez4irdi.

EŞREF : (Sert) İyi ama, Fatma Hanım ...

MACİT : Bu kadarı da artık ...

EŞREF : Çıkış, çıkış, azarla!

MACİT : Bundan sonra biliniz ki, Fatqıa Hanım ...

EŞREF : Macit Beyin sözlerini ...

FARUK : Ne oluyorsunuz? Bırakın kızcağızı yahu. Siz nesisiniz?

EŞREF : Ben mi?

FATMA : Eşref, kendine gel.

EŞREF : Hayır, ben babası değilim .. .

MACİT : Ben de değilim, fakat ben .. .

EŞREF : (Yavaşça) Sen ne de olsa babası sayılırsın ...

(Rüzgar şiddetle devam eder.)

FATMA : Hava bozuyor.

FARUK : Fırtına.

EŞREF : Sizi kamaranıza götüreyim, Fatma Hanım.

MACİT : Ben götüreyim.

FARUK : İkiniz de işinize. Ben götüreyim.

EŞREF : Faruk Bey, Dempsey'in yumruğundan haberiniz var mı?

(Fırtına dehşetli.)

225

BU BİR RÜY ADIR

Meclis : 19

MARİKA : Batacağız, Ahmet' çiğim.

AHMET : Korkma, bir şey olmaz._

FA TMA : Böyle nereden, Marika?

MARİKA : Aşçı hana makineleri gösterdi.

EŞREF : Bu makine merakı hizmetçiye varıncaya kadar bütün

aileyi sarmıJ.

'

YUSUF : (Girer.) Işte, hele şükür, hepsi burada. (Asım•ın arkasına

saklanır.)

1 ASlM : Ne oluyorsun ?

YUSUF : Aşçıbaşı ...

ASIM � Sen neredesin, kızım, bu havada dışarda gezilir mi? Haydi

çabuk, içeri. Bir anan kaldı, onu da bir bulabilsek.

(Fırtına şiddetlenir.)

EŞREF : Merak etmeyin, kamaralara gitmişlerdir. Demin kendile-

rini makine dairesinde gördüm.

ASlM : Ne dediniz? Bu uğultu ...

MARİKA : Baiacağız, Ahmet!

KORO : Fınına bu fırtına fırtına

Bin babanın sırtına sırtına

Gemisini kurtaran kaptandır

Fırtına bu fırtırla fınına

Dalgalar dağlara çıkıyor

Dalgalar . dağlan yıkıyor

·Şimşekler çaktı indi yıldırım

Rüzgar rüzgar rüzgar

Yan yatıyoruz

Yai:ıyoruz

Gök alçalıyor

Islık çalıyar

Böyle giderse

Kurmuş meğerse

Gemiye pusu

Bu köpüklü su

·

Fırtına bu fırtına fırtına

226

BU BİR RÜY ADIR

(Fırtına. Sahnedekiler kaçar. Sahneye balet girer. Balet

·

oyununa detJam eder. Koro susar. İki tablo arasinda fırtına

musikisi detJam eder. İkinci tabloda Fatma tangoya b�acaletır.)

TABLO : II

Meclis : 1

(Fatma ile Faruk yan çıplaletırlar. Bir deniz kazasından kurtuldultlan bellidir. Fatma birinci perdedeki tangoyu söyler.) ·

FARUK : Evvela bir meseleyi halletmek lazım. Dün gece o

fırtınacia neden kendini denize attın?

FA TMA : Ben kazaen düştüm.

.

FARUK : Hayır, kaza değil� bile bile canma kıydıri. Arkandan ben

de kendimi fırlattım. Bir de baktım ki benim arkarndan Eşref

de, onun arkasmdan Macit de ... Macit'ten sonra kimdi,

·

kim di ...

FA TMA : Macit'ten sonra aşçıbaşı Ahmet, annem, kimi kurtarmak

için bilmem ...

FARUK : Aşçıbaşı Ahmet, Marika'yı da sürüklemiş ...

FA TMA : Babamla Yusuf · Efendi de ne yapalııiı, · ne yapalım

derken ...

FARUK : Bir şey yapmadan onlar da yuvarlanmışlar. Gemi

yürüdü yoluna gitti. Kim kime, dum duma. O fırtına

kıyamette sen niye kendini denize �ttın?

FATMA : Hiç, (birdenbire) yaşamak isteÔıiyordum da ...

FARUK : Amma yaptın ha!

FATMA : Bir mal gibi satılmaktan bıktım ... .

FARUK : Ha şöyle. Senin nişanWar meselesi ... Dün gece Mari-

ka'dan öğrendim ... Sana bir şey soracağım: Bak, benim

babam zengin değil, ben de zengin değilim...

\

FA TMA : Bunlardan bana ne?

·

FARUK : Beni seviyor musun? {Fatma baıını sallar.) Kanm·olmak

227

BU BİR RÜYADIR

ister misin? Öyleyse mesele yok. (Öpüsiirler.) Allahaısmarladık.

FATMA : Nereye?

FARUK : Adada şöyle bir dol�acağım. Barınacak bir yer araya-

cağım.

·

'

FA TMA : Çabuk gel, korkuyorum.

FARUK : Korkma, bak seninkiler de göründü.

(Farı�k çıkarken ötekilerin sesleri.)

Meclis : 2

Fatma, Adviye, Yusuf, Asım, Eşref, Macit

YUSUF : (Asırri'a) Sen çektin düşürdün beni.

ASlM : Y o, sen düşerken beni çektin, sürükledin.

YUSUF : Hayır.

ADVİYE : Kavga etmeyin, yeter. Bu felaket başımıza Famia'nın

yüzünden geldi.

·

EŞREF : Ben onun denize . atladığını görünce arkasından atladım.

MACİT : İlkönce ben atladım.

EŞREF : Hayır, ben.

MACİT : Ben denize atladığım zaman siz daha küpeştede idiniz.

FA TMA : Nafile · gürültü ediyorsunuz. Yanımda ilk gördüğüm

Faruk Beydi. ·

MACİT : Yine mi bu Faruk?

YUSUF : Şimdi ne haltedeceğiz?

ASlM : Karnım öyle aç kL

(Ahmet kolunda Marika girer. Birinci perdedeki şarkı.)

BU BİR RÜY ADIR

Meclis : 3

Evvelki/er,. Ahmet, Marika, sonra Faruk

ADVİYE : (Marika'ya) Bu ne hal? Kimlerin karşısında olduğUnu

, unutuyorsun galiba?

·

MARİKA : Ne var halimde? Dosturnun koluna girdim, adada tur

yapıyorum.

ADVİYE : Bir de utanmadan neler söylüyor!

.

AHMET : Niye utanacak, hanımefendi? Burası Allahın daği.

Hanımlık burada sökmez. ((ihmet, Marika ile uzakla1ır.)

ADVİYE : Bu kaba herif ne söylüyor?

ASlM : Doğru söylüyor vallahi.

ADVİYE : Bari sen Yusuf Efendi şunu ...

YUSUF : Ben mi? Allah göstermesini Aşçıbaşı haklı.

ADVİYE : Macit Bey, bu hale siz ne dersiniz? Şunun hakkından

gelmeyecek misiniz?

MACİT : Allah göstermesini

EŞREF : Prens Macit Bey bu hale nasıl tahammül eder? Edemez.

FA TMA : Herkesten size ne? Çocuğun başına iş açacaksınız.

MACİT : Ne olurmuş sanki?

YUSUF : Aşçının şakası yok. Ben tecrübesini yaptım ...

EŞREF : Korkmayın, Macit Bey.

ADVİYE : Macit Bey kimseden korkmaz, o bir şövalyedir.

MACİT : Evet, ben kimseden korkmam.

ASlM : Vazgeç oğlum

MACİT : Şimdi görürsünüz ... Hişt, hişt!..

AHMET : Ne var?

MACİT : Buraya gelsene.

AHMET : Ben mi?

MACİT : Evet, siz, yani şey ...

· EŞRE� : Bu ne kibar hakkından gelmek böyle?

MACIT : Siz susun, rica ederim.

EŞREF : Susmazsam ne olur?

ASlM : Beyler!

EŞREF : Evet, susmazsam ne olur?

229

BU BİR RÜY ADIR

ADVİYE : Eşr�f Bey, rica· ederim.

MACİT : Bırakın, şu terbiyesiz herifin ...

EŞREF : Bana riıı terbiye vereceksin? Sen Dempsey'in yumruğunu

yedin mi hiç?

ı

(Esrtf, Macit'e doğru bir yumruk salLzmak ister. Faruk girer .

. Adviye Asım'ın kucağına di4er, bayaür.)

FARUK : Yusuf Efendi.

YUSUF : Ne var, ne var?

FARUK : Felaket!

FATMA : Ne var, Faruk?

FARUK : Korsanlar! Bu ·ada meğer korsanlar adası imiş. On alancı

asırda gizlendikleri yermiş.

'

ADVİYE : (Ayı/ır.) Eyvah korsanlar! (Tekrar baywr.)

EŞREF : Bu korsanlar nerede?

FARUK : Adanın öbür tarafında. · Dişlerinin ar�ında parlayan

yatağanlar da vat.

YUSUF : Eyvahlar olsun!

FARUK. : Kaçtım, kovaladılar. Şimdi nerede ise .gelirler.

AHMET : Gelsinler. ·

YUSUF : Aman aşçıbaşı, ne olursa senden olur.

AHMET : Sen korkma.

FARUK : Düşünün, Asım Bey, on altıncı asrın korsanları ...

ASlM : Uyan, Adviye, uyan! (Adviye uyanır.) Şimdi yirminci

asırdayız. Bu herifler ne halt etmiş?

MACİT : Evet, nasıl olur?

FARUK : Orasmı bilmem, işte herifler geliyorlar ...

YUSUF : Kaçalım!

ASlM : Nereye?

(Korsanla.r gelirler.)

230

BU BİR RÜY ADIR

Meclis : 5

Korsan Şarkısı ve Balet

.YUSUF : Teslim!

KARA KORSAN : Hepinizi burada kıyma kıyar gibi kıyım kıyım

kıydıtıp köpekbalıklanna yem diye attırayım mı?

.

YUSUF : Attınnal

KARA KORSAN : Hepinizi burada ağacın dalına asıp yabani

denizkuşlarına yem yaptırayım

.

mı?

YUSUF : Yaptırmal

ASlM : Malımız senin olsun, canımıza kıyma.

KARA KORSAN : Malınız nerede?

YUSUF : Malımız nerede?

KARA KORSAN : Benimle alay mı ediyorsun?

YUSUF : Estağfurullah�

KARA KORSAN : Şimdi sizi •..

AHMETı (Birdenbire) E artık çok oluyorsun be hemşerim. Eğer·

babayiğitsen ver bir kılınç da bana, baş başa dövüşelim.

YUSUF : Yaşasın aşçıbaşı!

KORSANLAR : Dövüşün baş başa, kim yenerse od{ır bizim

başımız.

YUSUF : Aman, gözünü seveyim, aşçıbaşı.

KARA KORSAN : Çık öyleyse meydana!

EŞREF : Enteresan bir maç.

(Ahmet korsanlardan birinin kılıcını alır. Kara Korsan'la

dansla düello eder.)

YUSUF : Göreyim seni aşçıbaşı.

EŞREF : Vur!

KORSAN : Hay hay hay hay!

ADVİYE : Aman, üstüme fenalık geliyor.

ASlM : Ha babam ha, ha babam ha.

(Ahmet Kara Korsan'ı yere devirir, kılıca dayanır.)

KARA KORSAN : Kıyma canıma.

AHMET : Haydi git, bağışladım canını sana.

KORSANLAR : Yaşasın yeni başımız!

231

BU BİR RÜYADIR

YUSUF : Yaşasın!

EŞREF : Üç defa : Hora! Honi. ! Horal

AHMET : Bunlar, hepsi esirimdir.

YUSUF : Aman aşçıbaşı!

AHMET : Hele bu Yusuf denen herifi bu gece şi§e ·geçirip hafif

ateşte kızartma yapacağız.

YUSUF : Kıyma bana! Etim keçi etidir. Bak Asım Beye, onunki

bey azdır.

MARİKA : Ahmet'çiğim, yapma!

FARUK : Yusuf Efendiniri canını bize bağişla.

AHMET : Bağışladım, onu kendime maliye nazırı yaptım.

YUSUF : (Etekleyerek) Teşekkürler ederim. Emin olunuz ki malı-

. mız dünya piyasasında birinci gelecektir.

AHMET : Haydi, haydi, saraya gidelim, marş!

(Korsan/ar esirleri alıp korsan marşı söyleyerek yürür/er.)

İkinci Perdenin Sonu

232

ÜÇÜNCÜ PERDE

TABLO : I

(Korsan/ar Reisi'nin tahtı ve definelerini gizleyen esrarengız

mağara. Meşaleler/e aydınlanmıştır.)

Meclis : 1

Definenin Ruhu, Koro Balet

KORO : Kaf, vav, nun, ha, elif, ye, mim, dal, sat, dat, kef, sin

Biz ruhuyuz Kara Korsan definesinin

Bizim korkunç ve rüyalı şarkımızda var

Su yerine kan verilmiş çelik kılıçlar

Torbalardan altınların akıp kayışı

Ve sedefli hançerterin ışıldayışı

Biz işıkız Bin Bir Gece devrinden kalan

Korkunç derin tılsımlı mağaramıza

Pınl pınl gözyaşları gibi inciler

Doldurmuştur sandıklan ağız ağıza

Bir kaplanın gözü gibi parlamaktadır

Pırlantalar alev alev bakışlarıyla

Bir bahçedir ipek Acem seecadelen

Renk renk yanan kımıldayan nakışlanylıt

Kaf, vav, nun, ha, elif, ye, mim, dal, sat, dat, kef, sin

Biz ruhuyuz Kara Korsan definesinin

(Balet mağaranın karanlıklannda kaybolur. Asım'la Yusuf

girer, kıyafetleri kavuklu vs.)

233

BU BİR RÜY ADIR

Meclis : 2

Yusuf, Asım

1

YUSUF : İşte kara korsanların definelerini gizledjkleri mağara.

Yeni reis Aşçıbaşı Ahmet bana : "Git, Maliye Nazınm

Yusuf Efendi, kılıncım hakkı ile kazandığım hazinelerin

· babasını biç bakalım!" dedi. Sabah sabah geldim buraya.

İçerisi tıklım tıklım dolu. •

ASlM : Aşçıbaşı milyoner oldu gitti.

YUSUF : Hayır.

ASlM : Ne demek hayır?

YUSUF : Yani hayır şu demek ki aldattılar adamcağızı. Burada ne

varsa hepsi· sahte, taklit. Bak şu· elmaslı taca, halis tenekeden.

Mahmutpaşa işi.

·

ASlM : Vay anasını! Buna düpedüz dolandıncılık derler.

'YUSUF : Aman dur, bir gürültü var. Reis geliyor galiba.

ASlM : Geliyor.

YUSUF : Hazır ol!

(Asım'la YusNf selam durur/ar. Ahmet girer, arkasından

Adviye, Faruk, Fatma, Esref, Marika, Macit.)

Meclis : 3

�. Evvelki/er, Ahmet, Adviye, Ftıtma, Faruk, Esref, Marika, Mac'it

AHMET : (Tahta kurNLNr. Yusufun tahtın yanına koyduğu teneke

·

taa eünde çe'Virmektedir.) Nasıl, Yusuf, definemi beğendin

mi? Şu taç ne eder?

·

YUSUF : Allah sahibine bağışlasın. Bu taç mı; efendim?

AHMET : Yüz bin lira eder mi?

YUSUF : Aman, efendim!

AHMET : Beş yüz bin�

YUSUF : Kurbanınız olayım, bir çift sözüm var.

AHMET : Laf istemez, bir milyon eder mi?

134

BU BİR RÜY ADil{

YUSUF : V allahi, efendim ...

AHMET : Beş milyon eder mi?

YUSUF : Siz isterseniz eder.

AHMET : Öyleyse etsin! Etti mi?

YUSUF : E�i.

ASlM : Fakat efendim ...

AHMET : Ne dedin? ·

AŞIM : Ben mi? Hiç. Münasiptir biçilen fiyat dedim.

AHMET : Marika!

'

MARİKA : Söyle, Ahmet'çiğim.

AliMET : Şu tacı kafana geçir, gel yanıma otur. Seni kendime

birinci kadın efendi tayin ettim.

YUSUF : Demek ikinci de olacak.

AHMET : E, Allah izin verirse · olur.

MACİT : Fakat ...

AHMET : Sana ben sormadan ,benimle konuş�a diye: tembih

etmedim mi?

MACİT : Ettiniz ama ... Annem ...

AHMET : Senin anandan bana ne? Ben senin baban mıyım, dayın

mıyım, arlıcan mıyım? Aramızda hısım akrabalığımız 'm!

var? Yoksa tahtımda gözün mü var? Veliahtım mısın,

necisin, kimsin, nesin, behey prens oğlu prens?

MACİT : Beni kahrediyorsunuz.

AHMET : Ederim zahir, vaktiyle sen de beni ettindi.

MACİT : Huzurunuzda diz çökerek ...

AHMET : Çökme!

ADVİYE : (Asım'a) Anlamıyorum, bizim prense de ne oluyor?

.

MACİT : Af dileyerek...

AHMET : Dilemel

FATMA : (Faruk'a) İşin içiilde bir şey var, ama anlayamıyorum.

.

MACİT : Ba...

AHMET : ... ban değilim. Sus.

' MACİT : Ba .. .

AHMET : Keçi gibi meleyip durma. (Yusufa) Maliye Nazınrn

Yusuf .. .-

YUSUF. : Lebbeyk, sultanım.

235

BU BİR RÜYADIR

AHMET : Şuradakilere söyle, benden ne dilerlerse dilesinler, bir

·

istediklerini iki etmeyeceğim.

.

YUSUF : Dileyin Reis'ten ne dilerseniz ama sırayla. Bir teklifim

var, sul tanım.

AHMET : Söyle.

YUSUF : Yani, demek istiyorum ki, her dilek dileyenden bir vergi

alsak, bütçemiz birai ....

AHMET : Bütçemize ne olmuş?

YUSUF : Yani, biç. Bu define bizde olduktan, �limizde böyle

taçlar falan bulunduktan sonra hazine yüklüdür demek

istedim.

AHMET· : Haydi, bekliyorum dilekleri.

.

.

YUSUF : Ha, evet, sırayla başlayın bakalım. Sen söyle Asım Bey,

(Asım'ın kulağına) ilk sıraya seni koydum, istediğinin yarısı

benimdir. Malum ya ortağız.

ASlM : A'mma yaptın ha!

YUSUF : Arnası falan yok, alacağının yarısını bana vermez�en bir

daha sefere . elimden çekeceğin var ...

ASlM : İyi ama...

.

YUSUF : iyisi falan yok. Böyle •..

AHMET : Orda ne dırlanıp duruyorsunuz? H•wdi Asım Bey, dile

benden ne dilersen?·

ASlM : Sırtüstü yatınlıp bin sopa yemek isterim.

AHMET : Ne dedin?

YUSUF : Anlamadım.

AHMET : Senin aniaman lazım değil. Benim anlarnam gerek. Sen

şimdi bin sopa mı yemek istiyorsun? .

.

ASlM : Evet...

AHMET : Ya sayı bilmiyorsun, ya sopa yeme�işsin ömründe ...

ASlM .: Bin sopa yemek istiyorun'ı. Yalnız Yusuf Efendiyle bir

kavlimiz var: Sizden ne dilersem y.arısını o istedi, sopaların

beş yüzü ona aittir.

YUSUF : Aman, sultanım!

AHMET : Sen sus. Dileğin yerine gelecektir, Asım Bey. İnşallah

bu gece beş yüzü sana, beş yüz.ü Yusuf'a bin sopa

anırırım ... Dilek sırası kimde?

236

BU BİR RÜYADIR

ADVİYE : Bendenizde ekselans.

AHMET : Ne dedin?

ADVİYE : Beııim de bir dileğim var dedim.

AHMET : Söyle ...

ADVİYE : (Macit'in koluna girerek onu Ahmet'in önüne götiiriir.)

. Kocam Ası�' dan boşanmak istiyorum.

ASlM : Alay mı ediyorsun yahu? Aman, efendim!

AHMET : Sen sus! Boşadım seni kocan dan, hanım.

ASlM : İyi ama ...

AHMET : Geeeki sopa hakkını altı yüze- çıkartırım, kafaını kız:-

dırma...

.

ADVİYE : Sonra efendim, biz Prens Macit Beyle •..

AHMET : Kiminle?

ADVİYE : Prens Macit Beyle ...

AHMET : Ey ...

ADVİYE : Sevişiyoru.z.

MACİT : Sevişiyor muyuz? Sizhıle ben mi? ..

· ADVİYE : �ıkılma, itiraf et, sevgilim. Artık sakınacak bir şey

kalmadı. Bir kuş gibi h:ürüm. Ve senin kafesine girmek için

kalbirn çırpmıyor.

ASIM : E bu rezalet artık.

YUSUF : Memnun oldum.

MACİT : Hanımefendi, bir yanlışlık ...

ADVİYE : (Macit'in boynuna sarılarak) Sevgilim. ·

MACİT : (Silkinerek) Yo, rica ederim rahat bırakın beni. (Ahmet'e

kosar.) Ba ...

AHMET : ... han değilim. Sus. Al, hanım, Macit'i verdim sana.

Allah bahtiyar etsin, tepe tepe kullan.

MACİT : Ba ... ,

AHMET : ... han değilim. Sus. Sen söyle, Eşref.

EŞREF : Söyledim, efendim. Cihan boks şampiyonu olmak is-

terim.

AHMET : Yaptım ...

EŞREF : Sonra efendim, sonra, Fatma Hanımi isterim.

AHMET : (Hiddetle) Ne dedin?

EŞREF : Fatma Hanımı dedim. Zaten o benim .nişanlımdı.

237

BU BİR RÜY ADIR

MACİT : Yalan söylüyor, ba...

.

AHMET : ... ban değilim. Sus. (Esrefe) Seni gidi beni bilmez beni.

EŞREF : Anlamadım.

AHMET : Anlatinm şimdi ben sana. (Marika'ya) Marika ...

MARİKA : Söyle, Ahmet'çiğim.

.

AHMET : Düşündüm taşmdım, bu böyle olmayacak. Senin üstüne

bir onak alacağım.

EŞREF : Kanunsuzduz, olmaz.

AHMET : Burda on altıncı asır kanunu söküyor. Biz on altıncı asır

korsanlarıyız, unutuyor musun?

MARİKA : Kimi alacaksın?

AHMET : Adviye Hanımı değil elbette, Fatma'yı... .

FARUK : Alay mı ediyorsunuz? Fatma benim nişanlımdır.

EŞREF : Hayır, benim.

MACİT : Hayır, benim. Valiahi benim nişanlım ba ...

AHMET : ... ban değilim, sus.

FARUK : Şaka ettiniz, değil mi?

AHMET : Ne şakası? Korsan şaka etmez. Benim de· keı_ıdimden

dileğim budur.

FARUK : Bu dileğiniz yerine gelmeyecek, aşçıbaşı.

AHMET : Ne dedin?

FARUK : Bunu yapamazsın dedim.

AHMET : Bak yapar mıyım, yapmaz mıfım? Cellat!

ZENCi : Cellat, lebbeyk.

AHMET : Şu herifi bağlayın!

(Korsan/ar Faruk'un üstüne atılarak bir direğe bağlar/ar.)

FARUK : Ben sana göstenrim.

AHMET : Hala dırlanıyor. Bağlayın şunun ağzını.

(Bağlar/ar.)

FA TMA : (Ahmet'in tahtı önünde diz çökerek yalvanr.) Onu bana

bağışlayın. Ne söylediğini bilmiyor. Acıyın bize. Yalvarıyorum.

AHMET : Nafile, yalvarma.

FA TMA : Acıyın bize. Acıyın.

(Aayın Bize şarkısı)

' 238

BU BİR RÜYADIR

AHMET : Musikiden anlamam. Bo�una şarkı söyledin. Ölüm

kuyusuna attıracağım, ölüm kuywuna. Nerde benim ölüm

habercil�ri? Başlayın, haydi ...

( Korsanlar üstlerindeki manto/an atarak birer iskelet h,alinde

meydana çıkarlar. Zenci cellat ortada, ölüm şarkisı söyleyerek ölüm .dansı yapmaya başlar/ar.) KORO : Ruh bir ku�tur yüzer suda

Azrail bekler pusuda.

Sanmayın sonsuz uykuda

Mezarlıkta ölüler

Ne deri ne et taşır

Sarı bir iskelet taşır

Ölü ne gam ne dert. taşır

Raksederek güler güler

Kanlı saçları rüzgarda

Geceler yağınurda karda

Ölüler mezarlıklarda

Örer ışıklı örgüler

Şafak atar tan yerine

Çekilir kabirierine

ineder ta derine

Mezarlıklarda ölüler

(Ölüm dansı deva� ederken perde iner.)

. !

239

BU BİR RÜY ADIR

TABLO : U

'Üçüncü mevki güverte

Mecl!s : 1

Adviye'den başka hepsi

(Sabah olmuş, hepsi güvertede sızmış/ar. Fatma şarkısını söyleyerek

yavaf yava_ş uyanır.)

FA TMA : Neredeyim? (Yanında yatmakta olan Faruk'u dürterek)

Faruk, Faruk.

FARUK : (Uyanarak) Bıl§ım öyle ağnyor ki, Fatma. Öyle tuhaf,

öyle korkulu rüya gördüm ki ...

FA TMA : Ben de korkulu bir rüyadan uyandıffi'. Sen ne gördün? ·

FARUK : Fırtına çıkıyor, denize düşüyoruz, ıssız bir ada ...

.

FATMA : Korsanlar.

.

FARUK : Ölüm kuyusu.

FATMA : Ne oldu bize?

FARUK : Ne oldu, ne oldu, anladım. Çingene'nin sigarası, esrar

. lıymış. İyi ama bunlar da kim? A, ıl§çıb�ı. O da sızmış.

Hi�t, aşçıbilşı!

AHMET : (Sayıklayarak) Dileyin benden ne dilerseniz. Asanm,

keserim, yakarım.

FA TMA : O da hala rüyayı görüyor. AşÇıbıl§ı, hişt!

AHMET : (Silkinerek) Savulun Kara Korsan geliyor. (Kendine

gelir.) Neredeyim?

FARUK : Gemideyiz, korkmayın.

.

AHMET : Oğlum nerede?

FARUK. : Oğlunuz mu?

AHMET : Rüyamda çocuğa amma eziyet ettim. Nerde Macit?

FA TMA : Macit Bey sizin oğlunuz mu?

AHMET : (Macit'e koşar.) Macit, Macit ...

MACİT : (Sayıklar.) İsteqıem, baba, ben Adviye Hanımı istemem.

AHMET : Uyan be oğuL Hep dalgaya düşmüşüz, uyan.

MACİT : (Uyanarale boynuna san/ır.) Baba ... Baba ...

240

BU BİR RÜYADIR

AHM�T : Evladım, oğlum, prenszadem ... Kara Korsan'ın o·ğlu ...

MACIT : Babacığım ...

(Adviye girer, kucak/aştık/at'ını görür, şaşınr.)

Meclis : 2

Evvelki/er, Adviye, Çingene Korosu

ADVİYE : Bunlara da ne oluyor? (Fatma'ya) Sen babanla nerdeydin? Gece yatmaya gelmedin? Prens Macit niye sarılmış

aşçıbaşıya?

FA TMA : Prens Macit aşçıbaşı Ahmet'in oğluymuş meğer.

ADVİYE : Bir tatlı rüya görınüştüm. Eyvahlar olsun! (Bayılır,

Asım'la Yusufun üstüne düşer. Asım'la Yusuf uyanırlar.)

ASlM : (Kucağında Adviye'yi gorerek) Git istemem, yıkıl karşımdan! Nerdeyiz?

YUSUF : Şükür ki sopalan yemeden gemideyiz. Amma da kötü

rüya gördük!

(Bu esnada Ahmet'le Macit Marika'yi uyandırmışlardır.

Şişman Çingene de uyanmıştır. Sahneye Çingene Korosu

dalmaya başlar.)

ASlM : Ayıl, kancığım, ayıl.

.APVİYE: (Aydır.) Ah, Asım'cığım.

YUSUF : Eşref Bey nerede? O da sıZmış olacak. Hep şu Çingene'nin sigaralart. Uyandıralım.

ADVİYE : Eşref Beyi uyandırmayın daha iyi. Demin telsiz memuru söyledi, babasından telgraf gelmiş. Adamcağız iflas etmiş, meteliği kalmamış ... '

YUSUF : Demek nişanlılardan biri gitti.

ADVİYE : Ötekisi de ...

ASlM : Prens Macit'in de babası ...

ADVİYE : Aşçıbaşı Ahmet'miş.

YUSUF : Desene ki Fatma'cık' açıkta kaldı.

FATMA : Hayır, üzülme, Yusuf Efendi, ben kendime benden hiç

·

aynlmayacak olanı buldum.

241

BU BİR RÜY ADIR

ÇİNGENE : (Çingene kız.ına) Kız Pembe, hayırdır inşallah, bu

·

gece bir rüya gördüm, benim Fatma'ya kavuşacağım. Bir

keyfını bir keyf, şarkı söylemek, gülrnek oynamak istiyorum. Dünya bu, rüya gibi ... Güzel rüyalar görmeye bakmalı...

·

(Koro sarkısandan sonra)

Perde iner

İÇİNDEKİLER

Ocak Başında

7

Kafatası

33

Bir Ölü Evi

91

Unuılılan Adam

141

Bu Bir Rüyadır

183

243

Yaymılayao: Anadolu Yaymalık A.Ş.

Kapalt Baskı: Ana Basun Sanayi A.Ş.

İç Baskı: Şefik Matbaası

Nazım Hikmet'in çok güç

koşullarda korunmuş, elden

ele geçmiş, bazıları sağlığında

basılamamış, bazıları ozen

gösterilmeden basılmış olan

yapıtları, bu işe gönü l vermiş eleştirmenlerin çabalarıy la, içerde ve dışarda, yıllardır derlenip topadanmaya çalışılmış, ama çeşidi

nedenlerden kaynaklanan yanlışların, karışıklıkların,

tutarsızlıkların bir türlü önü alınamamıştır.

Şimdi Adam Yayınları size Nazım Hikmet'in yepyeni

bir toplu yapıtlar derlemesini sunuyor.

Bu yolda daha önce yapılan bütün olumlu çalışmalar,

Nazım Hikmet'in kitaplarının ilk basımları, arkasında

bıraktığı müsveddeler - mekanik yaklaşırnlara düşmeden, durumlara, türlere göre ayrı değerlendirmelere gidilerek - büyük bir özen ve duyarlıkla yeniden

gözden geçirilmiş, konunun uzmanı eleştirmenlerin

özverili katkıları ve ortak çabalarıyla, sanatçının özellikleri, kendine özgü kullanımları gölgelenmeden, yanlışların düzeltilmesi, karışıklıkların, tutarsızlıkların

giderilmesi sağlanmıştır.

adam 356

ISBN 975-418-030-X