OSMANLI’DA SEKS

Sarayda Gece Dersleri

Murat Bardakçı

ĠÇĠNDEKĠLER

1. BÖLÜM

“YAZIN AVRATLARA, KIġIN OĞLANLARA”

2. BÖLÜM

BAHNAMELER: CĠNSELLĠĞĠN ĠLMĠ

3. BÖLÜM

OSMANLI EġCĠNSEL METĠNLERĠ

4. BÖLÜM

ġARKILARDA EROTĠZM: SAKAL BESTELERĠ

5. BÖLÜM

YAYIN DÖNEMĠ AÇILIRKEN

6. BÖLÜM

ESKĠ ĠSTANBUL’UN NAMUSU

BAġLARKEN

Yüzlerce yıl boyunca itinayla saklanan, elden ele gizlice dolaĢan, kulaktan kulağa fısıldanan metinler, bu kitapla ilk kez gün ıĢığına çıkıyor...

Kitaplıkların tozlu raflarında kalmıĢ, elyazmalarının sararmıĢ sayfalarında unutulmuĢ yazılar bunlar... Osmanlı cinsellik metinleri...

Öncelikle Ģunu belirtmemiz gerekli: Bu kitapta yeralan metinlerin hiçbiri bize ait değil. Bunları biz yazmadık, sadece bugüne kadar ele alınmayan cinsellikle ilgili Osmanlıca yazmaların bazı bölümlerini, bugünün diline çevirip naklettik.

Yüzlerce yıl önce söylenmiĢ, yazılmıĢ, çizilmiĢ konulardı bunlar... Ve en önemlisi, hepsi "bizim" öykümüzdü. Ama günümüzde her nedense üzerlerinde pek durulmamıĢ, incelenmemiĢlerdi..

O zamanlarda, bugünün "muzır" kavramı yoktu. "Uygunsuz" kadın ve erkekler yine iĢbaĢındaydı ve hatta hem nüfusa göre oranları daha fazlaydı, hem de faaliyet sahaları daha geniĢti galiba. Kolluk kuvvetleri "uygunsuzlar"ı o zaman da toplar, Ģehir dıĢına sürer mahallenin namusunun temizlenmesine çalıĢılırdı.

Ama günümüzde sık yaĢanan birĢey. geçmiĢte pek bilinmezdi: Cinselliği yazan kaleme yasak yoktu... HoĢgörü, topluma bugünden daha fazla egemendi.

Siyaset uğruna nice baĢlar uçuran, din adına sıra sıra darağaçları dizen Osmanlı, gerçi iktidara karĢı söz söyleyeni baĢkaldıranı bağıĢlamamıĢtı ama cinsellikten bahseden kaleme ses çıkartmamıĢtı. Bu serbestlik, "halk siyasetle uğraĢmasın da ne yaparsa yapsın..." düĢüncesinden mi kaynaklanıyordu, yoksa baĢka bir sebepten mi, bilmiyoruz... Ama görünen o ki, günümüzden çok daha fazla bir serbestlik vardı..

Örneğin cinsel sağlıkla güç arttırıcı ilâçlardan, aĢk teknikleriyle fizyolojik bilgilerden bahseden "Bahnameler"... Hepsi, padiĢahından sıradan vatandaĢına kadar, isteyenin elinin altındaydı...

Veya bir Fazıl Bey... Türk Edebiyatında, onun kadar açık sözlü bir Ģair herhalde gelmemiĢ, hatta ondan sonra da çıkmamıĢtı...

Yahut bir Türk Galip... Ġmparatorluğun bir paĢasıydı. Bir yandan vilâyetler yönetip Babıali'ye idari raporlar yazarken, bir yandan da Anadolu'nun Kezban'ının, Himmet'inin "çok özel" iliĢkilerini anlatmıĢ, cinsel folkloru konu alan dizeler döktürmüĢtü...

Yüzyıllar öncesinden kalma metinler, okunduklarında cinsel tahrike sebep olmalarının aksine bir mizah duygusu uyandıracak, hatta bazı bölümleri kahkahalar yaratacak Ģekildedir. Üstelik bunlar, Hintliler'in "KamaSutra"sı veya Araplar'ın "Kokulu Bahçe"si gibi, doğunun cinsellik klasikleriyle boy ölçüĢebilecek zenginlikte bir cinsellik edebiyatına sahip olduğumuzu da kanıtlamaktadır.

Okuyucuyu dedelerimizin, büyük dedelerimizin, hatta nesiller önceki atalarımızın okuyup zevk aldığı cinsel metinlerle baĢbaĢa bırakmadan önce tekrar söyleyelim... Kitapta yeralan metinler ve anlatılan olaylar, bazı çevrelere aykırı gelecek olsa bile yüzyıllar öncesinden günümüze kadar uzanan bir geleneğin halkalarıdır ve "bizim" öykümüzdür.

Murat Bardakçı

TeĢvikiye, 1992

1. BÖLÜM

"...YAZIN AVRATLARA, KIġIN OĞLANLARA..."

"...Yaz olunca avratlara, kıĢın oğlanlara meylet ki, vücutça sağlam olasın. Zira oğlan teni sıcaktır, yazın iki sıcak bir araya gelirse vücudu bozar. Avrat teni ise soğuktur, kıĢın iki soğuk vücudu kurutur...".

*

"...Kız Softa yani Ürgüplü Ġsmail ZalpaĢa Medresesi'nde hemĢehrisi Dağlı Hüseyin nam pelide (...) misafir olup, üçüncü gece o zalim dağlı herif hemĢehri oğlancığa fiili livataya mübaĢeret eyledikte (giriĢince) maslahatı begayet kebir (çok büyük) olmakla Molla Ġsmail kan-revan bihuĢ (....) oldukta (olunca), gaddar herif iĢini tamam görmüĢtür...".

*

"...Bil ki, avratların inzal alâmetleri (boĢalma belirtileri) Ģunlardır ki, gözleri süzülür ve er yüzüne bakmaya utanır ve alnı terler ve göğsü titrer ve ere berk (sıkı) yapıĢır. Ve bil kim avrat ile erin inzali bir olursa, büyük lezzet bulurlar. Ve yine bil ki, avrat ile erin menileri birbirine karıĢacak olursa, aralarında muhabbet çok olur...".

*

"...Erkek hatunun üstüne çıka ve uyluklarını kaldıra. Tamam oynayıp memelerini sıka, sonra fercini sıkıp zekerini ovalayıp ikbal geldikte zekerini ferci içine idhal eyleye. Sonra, meni döke. Amma avrat üste çıksa, meni güç dökülür, safası

az olur ve zeker içinde meni kalır ve içinde kurur ve mesaneyi fasid eder (bozar) ve mesanede emraz (hastalık) hasıl olur...".

*

Bu ifadeler, günümüz yazarlarından birine ait olsa neler neler söylenirdi...

ġöyle bir tahmin etmeye çalıĢmak bile, insanı ürkütüyor...

Ama neyse ki, yukarıdaki örnekler, günümüzden daha önce, hem de yüzlerce yıl önce yazılmıĢ kitaplardan seçildi. Taaa Osmanlı döneminde, hatta Osmanlı'nın da ilk döneminde, 16. ve 17. yüzyıllarda kaleme alınmıĢ eserlerden alındı.

"Muzır" veya "müstehcen" gibi kavramların olmadığı, cinsellik konusunda istenen her Ģeyin serbestçe yazıldığı bir dönemin örnekleri bunlar.

Osmanlılar döneminde "edebiyat" denince akla gelen divan Ģiirinde, bunun ezgisel uzantısı olan ve günümüzde "Klasik Türk Musikisi" diye adlandırılan müzik türünde bestelenmiĢ söz eserlerinde, düzyazılarda, tarihî kaynaklarda, minyatürlerde, cinsellik öğelerine bol bol rastlanır.

Cinsellik, Türk edebiyatının sadece Osmanlı döneminde değil, hemen her devresinde ve her biçimde kullanılmıĢ bir olgudur. Edebiyatın ilk örneklerinden olan tarihî destanlara, bilinen ilk Türk sözlüğü Divanı Lügatü't- Türk'e, yine yüzyıllar öncesinin masallarından halk edebiyatının çeĢitli formlanna kadar, zengin konular oluĢturur.

Ancak iki konuyu birbiriyle karıĢtırmamak gerek: Ġçerisinde cinsel unsurların geçtiği metinlerle sadece cinselliği konu alan eserleri...

Bizim için daha önemli olanı, bu ikincisi... Ġleride tam metinlerini vereceğimiz Bahnameler, dellaknameler, "evlileri irĢad" kitapları...

"Cima" ve "vuslat"...

Cinsel metinlerde sürekli kullanılan iki kelime vardır: "Cima" ve "vuslat".

Ġkisi de Arapçadır. Ġlki "cinsel birleĢme", öteki "kavuĢma" anlamına gelir. _

Ama "vuslat" sözüyle ifade edilen kavuĢma, baĢka türlü bir kavuĢmadır.

Arapça'nın en büyük sözlüklerinden biri olan Kamus-u Okyanus'ta, kelimenin karĢılığı olarak "Muhibbin mahbubuna vasıl olması" deniyor. Yani "sevenin sevdiğine ulaĢması". Kamus sonra, "...gerek afif ve ismet, gerek habis ve Ģenaat cihetiyle olsun..." diye yazıyor. Bugünün Türkçesiyle, "Seven sevdiğine iyi niyetle de gider, kötü niyetle de...".

"Vuslat," edebiyatın her türünde çok sık kullanılmıĢtır. Hangi anlamda kullanıldığı, yazanın niyetinin ne olduğu, cümlenin siyakından kolayca anlaĢılır.

Cimanın ise, "cinsel birleĢme" dıĢında mecazî hiçbir anlamı yoktur...

Osmanlı öncesi Türk edebiyatındaki cinsellik bahislerinde, cinsel iliĢki tekniklerinin anlatımına pek rastlanmaz. Sözü edilen Ģey, genellikle olaylar veya sevgilinin güzelliği, zerafeti ve tahrik ediĢi, bazan da nasihatlerdir.

Destanlar döneminden baĢlayarak, 14. yüzyıl Anadolu Türkçesi örneği olan Ģiirlere kadar, bu böyle gider. Ancak ilk dönem Anadolu metinlerinde, artık Ġslamî öğretinin yorumlanmasıyla ortaya çıkan tasvirlerle de karĢılaĢılır.

Cennetteki huriler, meselâ Yazıcıoğlu'na göre, "göbekten yukarısı güzel oğlan, aĢağısı el değmemiĢ kızdır. IĢıkla karıĢmıĢ bir haldedirler. KaĢları, kirpikleri, saçları vardır ama vücudlarında kıl yoktur.

"Cimanın iyisi ve kötüsü..."

"Kabusname", cimayı konu olarak iĢleyen kaynakların en eskilerinden biri. 1082

yılında, Ziyaroğulları'ndan Emir Keykavus tarafından yazılmıĢ Farsça ansiklopedik bir eser. Ġçerisinde ne ararsanız var. Hamamda yıkanma usullerinden at cinslerine, tarladan fazla ürün alma yollarından tüccarlığa kadar, günlük hayatta karĢılaĢılacak hemen her konu iĢleniyor.

Kitabın "Cimada faidelisi ve ziyanlısı hangisidir, onu beyan eder" yani "Cimanın iyisi ve kötüsü hangisidir, onu anlatır" baĢlıklı 15. bölümü, cinselliği konu alıyor.

Kabusname, 15. yüzyılın ilk yarısında Mercimek Ahmet tarafından Türkçe'ye çevrilmiĢ ve taĢıdığı büyük "önemden" dolayı, dönemin hükümdarı Ġkinci Murat'a sunulmuĢ.

Edebiyat bilgini Orhan ġaik Gökyay tarafından yıllar önce "Devlet kitapları"

serisinden yayınlanan Kabusname'nin sözkonusu 15. bölümü, bugünün diliyle Ģöyle:

"...Ey oğul Ģöyle bil ki, cima etmek dünyanın lezzetlerinden ulu bir lezzettir.

Ama bunun lezzetine aldanıp çok meĢgul olma ki, vücudunun temeli gedik almasın.

Eğer kendini yenemezsen bari sevdiğinle cima et ki, sevgin zarar görmesin. Zira sevgi sıcak, cima soğuk bir harekettir. ġüphesiz ki soğuk, sıcağı bozar.

Arzunu sevdiğinle de yenemezsen, bari serhoĢken cima etme. Zira cima sırasında zihinde bir tad meydana gelir. Eğer zihinde Ģarabın doğurduğu düĢünceler varsa, kiĢi ne cima ettiğini bilir, ne de lezzetini alır. Ama çaresiz kalırsa mahmur olduğu sırada cima etmeli ki, zevkini anlasın. O da günde bir kere gerek.

KiĢinin, bulduğunca bunamaması gerek. Yani ele geçirdiğinde iĢ buymuĢ dememek gerek. Her ele geçirdiğinde cima etmek, havyanların iĢidir. Hayvanlar vakitli, vakitsiz nedir bilmezler. Ne zaman ellerine geçirseler, yaparlar. Demek ki insan olanın zamanı gözlemesi gerek. Böylece insanla hayvan arasında ne fark olduğu bilinir ve "Bu insandır, bu hayvandır" denir.

Ve ondan sonra:. Hizmetkârlar iki türlüdür. Yani karın ve cariyen. Meylin daima bunlardan birine olmasın, yoksa ikisinden biri sana düĢman kesilir. Her ikisini beraber gözetirsen, hem karının hem de cariyenin hizmetinden iki kat zevk alırsın.

Cimanın çoğu zararlı olduğu gibi, azı da zararlıdır dedik. HerĢeyin orta kararı

hoĢtur. Sıcak günde, sıcak hamamda ve sert soğukta yapılan cima, özellikle yaĢlılara büyük zarar verir. Ġlkbaharda cima çok hoĢtur ve her bünyeye uygundur Çünki, ilkbahar ılımlı bir mevsimdir, ılımlı havada çeĢmelerde ve pınarlarda su çok olur, alemde hoĢluk ve rahatlık artar. Büyük alem böyle olup sular çoğalınca, küçük alem olan bedenimizde kan fazlalaĢır ve Ģehvet de çoğalır.

ġehvet arttığında cima safalı olur, zarar vermez. Görmez misin ki damarda kan fazlalaĢtığında kan aldırmak nasıl faydalıdır? Damarlar boĢ olduğunda kan aldırmak nasıl zararlıysa, belde meni olmadığında yapılan cima neye yarar?

Ve eğer kan aldırmak istersen, çok sıcakta ve çok soğukta aldırma. Kan artarsa, sakinleĢtirmeye çalıĢ. Uygun Ģaraplar ve yemekler ye. Miden tok olduğunda daha fazla yeme, usanınca da cima etme.

Yaz olunca avratlara meylet, kıĢın oğlanlara ki, vücutça sağlam olasın. Zira oğlan teni sıcaktır, yazın iki sıcak bir araya gelirse vücudu bozar. Avrat teni ise soğuktur, kıĢın iki soğuk vücudu kurutur...".

Bir baĢka Nasreddin Hoca...

Türk mizah sanatının en eski örneklerinden sayılan Nasreddin Hoca öykülerinin yüzyıllar öncesinden kalan ilk versiyonlarında, ana tema cinselliktir.

Nasreddin Hoca üzerine çalıĢan araĢtırmacılar, ilk dönem öykülerindeki cinselliği halk düĢünce ve felsefesinin gerçekçi ve sınırlama konmamıĢ bir ürünü

olarak niteliyorlar.

Bu Ģekilde öykülerin kaydedildiği ve 16. yüzyıldan kaldığı sanılan elyazmalarından biri, Hollanda'nın Groningen Üniversitesi Kitaplığı'nda (Cod.

Gron. a g 8) saklanıyor. Yazmada bulunan 75 öyküden bir kısmı, cinsellikle ilgili.

Metin ilk kez, K.R.F. Burill tarafından bilimsel bir dergide, orijinal dili ve bugünün Türkçesi'ne uyarlamasıyla birlikte yayınlanmıĢtı (Archivum Ottomanicum, Tomus II, Anno 1970). Günümüzde de rahatça anlaĢılabilecek bir dille yazılmıĢ

olan bu fıkraların bazılarını, çok küçük değiĢiklikler yaparak veriyoruz:

*

"...Nasreddin Hoca, bir gün Sivrihisar'da vaaz ederken demiĢ: "Müslümanlar, bu Sivrihisar'la Karahisar'ın havası birmiĢ". Dinleyenler, "Neden?" demiĢler. Hoca, cevap vermiĢ: "Orada da s.....e t.....m beraberdi, gördüm ki burada da beraber".

*

Nasreddin Hoca, bir gün vaaz ederken demiĢ: "Müslümanlar, varın Tanrı'ya Ģükredin ki, g......ü alınlarınızda yapmamıĢ. Eğer alınlarınızda olsaydı, hergün yüzünüze s......nız".

*

Nasreddin Hoca bir gün minareyi göstererek "ġuna ne derler?" diye sormuĢ. Halk,

"ġehrin s..i" demiĢ. Hoca demiĢ: "Ona uygun g...nüz var mı?".

*

Nasreddin Hoca bir gün, mescide varmıĢ. Tesadüf, kısacık kaftanıyla ön safta yer bulmuĢ. Rükûda ardından t......rı gözükmüĢ. Bir herif sıkıca tutmuĢ. Hoca da imamın t......rını tutmuĢ. Ġmam demiĢ:

"Hey, neylersin" demiĢ. Hoca da demiĢ ki: "Neyliyeyim, ben sizi t...k karıĢma oynar sanırdum".

*

Nasreddin Hoca bir gün yolda giderken, bir alay don yıkayan avrata rastlamıĢ.

Avratlar hocayı görünce, a.....ı açmıĢlar. "Hoca, buna ne derler?" demiĢler.

Hoca da "A.!" demiĢ. Avratlar, "Hey Hoca, bilemedin! Buna, garipler meĢhedi (mezarı) derler" demiĢler. Hoca gidip s...ni bir eski bez parçasına sarmıĢ, bir yonkucuk (çamaĢır yıkama taĢı) üstüne koyup gelmiĢ. Avratlar "Hay Hoca, bu nedir?" demiĢler. Hoca "Garipler ölüĢüdür. Yerine koyalım" demiĢ. Birisi razı

olmuĢ. Hoca tam yerleĢtirirken avrat Hoca'nın taĢaklarını tutmuĢ, "Ya bunlar demiĢ. Hoca da demiĢ ki: "O garibin oğlancıklarıdır. Makbere (mezara) beraber gelmiĢlerdir".

*

Nasreddin Hoca'ya bir gün iki avrat gelmiĢ. Birisi demiĢ: "Efendi, biz ikimiz bir çanağa bir karanlık yerde iĢedik. Birimizden sidik, birimizden Ģirligun (susam yağı) geldi. Hangimizin sidik, hangimizin susam yağı, bilmiyoruz" demiĢ.

Hoca da demiĢ ki: "O kolay... Gelin, ikinizin de g...ne basayım, hanginizden ki küspe çıkar, yağ onundur...

*

Nasreddin Hoca bir gün baĢkasının eĢeğini s....ken, hayvanın sahibi çıkagelmiĢ:

- Ne yapıyorsun be?

- EĢeğe bundan hiçbir Ģey olmaz ama, sen onu kurttan sakla...

*

Nasreddin Hoca, bir herife demiĢ: "ġu benim eĢeğim kâh hırçınlık eder, yürümez.

Ne yapayım?" demiĢ. Herif te demiĢ: "Ben sana bir ot vereyim, her ne zaman yürümüyor, parmağınla o ottan biraz g...ne tak" demiĢ. Meğer o ot niĢadır imiĢ.

Bir gün Hoca eĢeğiyle odundan gelirken eĢek yürümemiĢ. Hemen o ottan biraz g...ne parmağıyla takmıĢ. EĢek g....ün acısıyla öyle gitmiĢ ki, Hoca ardından yetiĢememiĢ. BakmıĢ ki olmuyor, Hoca da biraz o ottan kendi g...ne parmağıyla takmıĢ..Hoca da g....nün acısıyla öyle gitmiĢ ki, eve kadar gelmiĢ. EĢek bakmıĢ

ki ev kapısı açık değil, almıĢ yürüyüvermiĢ. Avrat, eĢeğin ardına düĢmüĢ. Hoca demiĢ ki: "Bre karı, eĢeği ko beni tut, yoksa memleketi deldim geçtim" demiĢ.

*

Nasreddin Hoca'ya bir gün avratı, "Ben gelinceye kadar Ģu oğlana göz-kulak ol"

demiĢ.

Annesi gidince, oğlan ağlamaya baĢlamıĢ. Hoca oğlanı dizleri üzerine almıĢ, çocuk Hoca'nın üzerine iĢeyince Hoca da oğlanın oğlanın kafasına sıçmıĢ. Bu sırada karısı dönmüĢ:

- Bre deli, nedir bu?

- Bre a...ğını s....ğim! ġu kadarcık oğlanın altında kalır mıyım?

*

Nasreddin Hoca'ya bir gün avratı, "Ben gelinceye kadar Ģu oğlana göz-kulak ol"

demiĢ.

Annesi gidince, oğlan ağlamaya baĢlamıĢ. Hoca bakmıĢ ki susmuyor, çocuğun eline s....i vermiĢ. Bu sırada karısı dönmüĢ:

- Bre deli, nedir bu?

- Bre a...ğını s....ğim! Eline bıçak vereyim de elini mi kessin?

*

Nasreddin Hoca'ya bir gün avratı, "Ben gelinceye kadar Ģu oğlanı avut" demiĢ, gitmiĢ. Avrat gidince oğlan ağlamıĢ. Hoca bakmıĢ ki olmaz... Bir çanakta yoğurt varmıĢ. S... ne bulaĢtırmıĢ, oğlana yalatarak uyutmuĢ. Avratı gelmiĢ, "Aferin be koca. ġu oğlanı ne güzel uyutmuĢsun demiĢ. Hoca da demiĢ ki: "Behey a.....nı

s....ğim! Ben onu uyutuncaya kadar dokuz s.. yoğurt yedirdim. Eğer sana da yedirsem, sen de uyurdun" demiĢ.

*

Nasreddin Hoca'nın avratı bir gün boĢ evde a..na bakmıĢ demiĢ ki: "Benim devletim ve saadetim a.! Senin yüzünden bunca saadetlere uğradım, kim bilir daha ne saadetlere uğrayacağım". Derken, Hoca tesadüfen iĢitmiĢ. GörmüĢ ki, hal böyle. Hemen dıĢarı çıkmıĢ, s...ni açmıĢ, "Beni türlü belalara uğratan hep sensin! Daha kimbilir ne belalara uğratacaksın" diye ağlarken avratı içerden iĢitmiĢ, dıĢarı gelmiĢ. GörmüĢ ki Hoca s...ni t.....nı açıp durmaz, ağlar.

"Koca, n'oldun?" demiĢ. Hoca da demiĢ ki: "Behey a.....nı s....ğim! Ben senin a..nın düğününe gelmedim. Sen benim s...min yasına niçin gelirsin?" demiĢ...".

Bir Kastamonu paĢası...

"...Bedeni geniĢ, ensesi kalın, kaĢları çatık, 'sakalı gür, üniforması baĢtan baĢa sırmayla kaplı, sertin de serti, huysuzun da huysuzudur. Söze "PaĢa hazretleri..." diye baĢlamayanı, edepte kusur edeni, "Yıkın mel'unu" deyip huzurunda falakaya yatırtır. AĢkettiği Osmanlı tokadını yiyen, hemen o anda rahmeti rahmana kavuĢur...".

Tarih kitaplarına göre, Osmanlı paĢalarının özellikleri genellikle böyledir...

Ama bütün paĢa hazretlerinin bu Ģekilde olduğu sanılmasın, zira istisnalarına da rastlanır. Örneğin Koca Ragıp PaĢa usta bir Ģair, üstelik bir Ģaireye gönül verip gazeller döktürecek kadar içli bir aĢıktır. Mahmut Celâleddin PaĢa

"Sevdiğim, cemalin çünki göremem..." diye baĢlayan Ģarkılar besteler, ġeker Ahmet PaĢa, elindeki fırçasıyla renklerle oynar. Bir baĢka Ahmet, Ģair Ahmet PaĢa ise daha da ileri gider, Ali adında bir "delikanlıya" vurulur,

"Ayine-i candır ruh-ı zibası Ali'nin / Bu gözle muhal oldu temaĢası Ali'nin"

yani "Ali'nin güzel yanağı can aynası gibidir. Onu gözle seyretmek mümkün olmuyor" der.

Osmanlı tarihinde bu paĢalardan çok daha değiĢik iĢler yapmıĢ ve kendi alanında tek sayılan bir baĢka "Ģair paĢa" var: "Türk Galip" diye anılan Galip PaĢa.

Tam adı, Abdülhalim Galip. Anadolu'yu idarî görevlerle uzun yıllar karıĢ karıĢ

dolaĢmıĢ, halkın yaĢamını, özellikle de "cinsel" yaĢamını titizlikle gözlemiĢ, bunu Kastamonu köylülerinin Ģivesinde yazdığı Ģiirlerine konu almıĢ, üstelik kalemini cinsellik dıĢında neredeyse hiç kullanmamıĢ. Galip PaĢa'nın Ģiirleri, iĢte bu yüzden Türk edebiyat ve erotizm tarihinde "benzersiz" diye niteleniyor ve kendi alanında "tek" olarak tanınıyor.

Hangi yılda doğduğunu bilen yok. Hakkında anlatılanlar, sadece genç yaĢta devlet hizmetine girdiği, önce Çengeloğlu Tahir PaĢa'ya mühürdarlık yaptığı, Darendeli Ġzzet PaĢa'nın divan kâtibi olduğu, baĢmabeyinci Hamid PaĢa'ya da kâtiplik ettiği, ViranĢehir kaymakamlığına ve Ankara defterdarlığına getirildiği, Batum ve Tırnava kaymakamlıklarından sonra Amasya'ya mutasarrıf olarak gönderildiği ve mîrimîranlığa kadar yükseldikten sonra, 1876'da Ġstanbul'da öldüğüyle sınırlı.

Ardında, çok az sayıda yayınlayıp üzerine ne tarih, ne de basıldığı yer kaydını

koymadığı, ama büyük bir cesaretle, dönemin hükümdarı Abdülaziz'e ithal ettiği bir Ģiir kitabı bırakır. "Mutayyebat-ı Türkiyye" yani "Türkçe ġakalar". ĠĢte Galip PaĢa, bu kitap dolayısıyla "Türk Galip" diye tanınır... "Kaba Ģiirler"

yazmıĢtır, o dönemde "Türk" demek "kaba" demektir, dolayısıyla da "Türk Galip"

unvanı, daha uygundur...

Cinsel Ģiirler yazmasının nedenini, eski Ģairlerin iĢlenecek konu bırakmamalarına ve "bütün meyvelerin yenip, geriye sadece kabukların kalmasına"

bağlar. Döneminin Türkçe'yi karalama modasına uyar, "Kaba Türkçe" ile yazdığını

söyler, üstelik yazdıklarının ne derece garip olduğunun da bilincindedir:

"EĢ'arıma giydirip zamane / Ucube külah-ı Türkiyâne / Meydane çıkıp eday-i nevle

/ Girdim yine bir dcstâne",

yani "ġiirlerime Türk usulü garip bir külah giydirerek yeni bir tarzda meydana çıktım ve yine bir destana girdim" der,

sonra devam eder:

"...Esnay-i mutayyebatta letmezen-i lisan-ı cür'et olan fuhĢiyattan dolayı

husule gelen seyyiatın avfmı deryay-i bî-intihây-i mağfiret-i ilâhiyyeye havale ve ilka ile..."

PaĢa, bu tumturaklı cümlesinde kısaca "Bir halttır ettim, _Allah _beni affetsin..." demektedir.

Kezban ve Himmet...

Galip PaĢa'nın Ģiirlerinde erkeği Kastamonu delikanlısı Himmet, kadını, Kezban temsil eder. Aslında pek "kadın" demez, onun yerine "kancık"ı tercih eder. ġiir uzayıp giderken PaĢa bazan bizzat kendisi araya girer, ağanın oğlunu, köy hocasını, emmiyi, yenge kadını da iĢin içine sokar ve 19. yüzyıl Anadolu'sunun cinsel geleneklerini renkli bir biçimde sergiler. O dönemde "muzır" ne kavram, ne de yasa olarak mevcut olduğundan Türk Galip herĢeyi apaçık, kelimesi kelimesine, hiç çekinmeden yazar.

PaĢa'ya göre Himmet, tek bir Ģey düĢünmektedir: Kezban'a sahip olabilmeyi... Ama gözü yine Kezban'da olan bir baĢkası daha vardır ve kızı Himmet'le birlikte görünce, PaĢa'nın deyimiyle "ayı gibi böğürür", sonra da bir gazele konu olur...

AĢağıda yeralan Ģiirlerde geçen "Kastamonu'ya özel" kelimelerin karĢılıkları, her Ģiirin sonunda gösterildi. "Dadu" (tadı), "gazuk" (kazık), "yavlarurun"

(yalvarırım) "yurmuk" (yumruk), "öyke" (öfke) gibi o yöre telaffuzuyla yazılmıĢ

sözcükler ise, bazı yerlerde veznin bozulmasına rağmen, günümüz söyleyiĢine uyarlandı. Metinde, yerel lehçeyle olan ve eski harflerle yazılmalarından sonra, içinden çıkılması daha da güçleĢen, bu yüzden okuyamadığımız bazı kelimeler çıktı. Bunlar, soru iĢaretleriyle gösterildi.

Kancık eline her ne zaman geçse y.... bas

Ürkütme, mülayim söz ile okĢayarak bas

Birdenbire eĢĢekcesine dikme y....ı

Önce kıçına, karnına sayhallayarak bas.

Gel tatlı kadın gel bir koyalım diye yalvar

Tutmazsa sözün sonra güzelce bi dayak bas

A.dan usanıp ta y.....n kalkmaz olursa

Tut kösleye ??? varınca t.... bas

Galip sana benden öğüd olsun iyi dinle

Kancık eline her ne zaman geçse y.... bas

(Kancık: kadın; sayhallamak: sürtüĢtürmek; kösle: bileyi).

*

Meclise gelip Kezban'ı Himmet ile gördü

Cinlendi teres ayyı gibi amma böğürdü

Dikti göğe kaffasını köppek gibi urdu

Cinlendi teres ayyı gibi amma böğürdü

Köyde fakının üstüne sırtlan gibi saldım

Dört Ģaplak atıp yüzde guruĢ cermesin aldım

Sonra kanadından yapıĢıp hem yere saldım

Cinlendi teres ayyı gibi amma böğürdü

Ak cinnu kızıl cinnuyu eĢĢek gibi attık

Etten çomağı karna sagu sonra dayattık

Bir kızla göğüs göğse sabaha kadar yattık

Cinlendi teres ayyı gibi amma böğürdü

Gökçen kadının aldatarak gönlünü ettim

Ondan geri kattım önüme dağa ileĢtim

Çaldım y....ı kahbeye güm güm gümülettim

Cinlendi teres ayyı gibi amma böğürdü

t

(Cinlendi: kızdı; ayyı: ayı; urdu: uludu, havladı; fakı: köy imamı; cerme: cereme, ceza; ak cinnu: rakı; kızıl cinnu: Ģarap; etten çomak: erkeklik aleti; gökçen kadın: güzel kadın)

*

Çam mıdır bu dikilir taĢ mı ne çirkin bi y...k

Bunu oğlan yiyemez, belki yutar kız kısırak

Yırtarım ağzını hem de keserim kulağını

Sen mi kaldın bana çürlü diyecek hey oturak?

Kalkan öfkeyle kuzum sonra zararla oturur

BoĢama kancığın a..ı, sözümü tut bana bak

Burda dursam ben uĢaklarla yavuz eğleĢirim

Gitmesem geç kalırım ah ne diyon, yollar ırak

Köylü kancıklarını bir dama Galip dikeriz

Cıscıbıldak soyarız deh ederiz çala y...k

(Kız kısırak: diĢi kısrak; çürlü: hasta; oturak: yaĢlı fahiĢe; kancık: kadın; uĢak: genç delikanlı; ne diyon: ne diyorsun).

*

Durup durup bana haksız ulaĢma.hey deyyus

Tazı gibi yamacımda dolaĢma hey deyyus

Karın kızın imeceyle S....Se el s...sin

Bana da s.. diye her gün bulaĢma hey deyyus

Ben istemem seni, kaç git, bana bokun bulaĢır

Yılık köpek gibi ayrık yanaĢma hey deyyus

Varır derim seni ben Galib'e, diker hapise

O komĢu kızcağızına sataĢma hey deyyus

(Ġmeceyle: el birliğiyle; yılık köpek: erkeğini arayan kızgın diĢi köpek).

*

Kancıktan köyün gelin almaya vardılar

Defdümbelekle yolda kıyamet kopardılar

Gammazlık eylemiĢ diye fakının oğlu

Receb'i Urganla sımsıkı ağaca iyice sardılar

Sidik zoruna uğramıĢ oğlan s....meden

Ölçüm tutup y.....nı baltayla yardılar

PeĢkeĢ çekiyo valiye müftü bizi diye

Hep ak sakallısı köyün ona kabardılar

Köyden çıkınca köylü davullarla karĢıya

Erken y...ğı denli uĢaklar kabardılar

(Kancık: kadın; fakı: köy hocası; sidik zoru: belsoğukluğu; ölçüm: doktor, erken: bekâr).

*

PaĢa, aĢağıdaki gazelinde, Kastamonu'nun gerdek geleneğini saf ve samimi bir Ģekilde anlatmaktadır. Önce yatsı namazı kılınır, bal Ģerbetleri ve rakılar içilir, köçekler davul refakatinde oynar ve damat yumruklar altında zifaf odasına sokulur:

AkĢam odada çokluk ile yatsıyı kıldık

Yumruk yiyerek gerdeğe güç halle dikildik

Bal Ģerbeti geldi, bir buduc ortaya kondu

Çepçevresine gökçe sinek denli yığıldık

BaĢladı köçekler oyuna, çaldı davullar

Akcinnu yutup gakĢek olup heyde yıkıldık

Ahret sorusundan da yamanmıĢ aman emmi

Çekti bizi sorguya kadı eyce sıkıldık

Taktı bu gece sorguya Galib beni Kezban

A.la g.. arasında t...k denli kısıldık

(Çokluk ile: cemaatle; buduc: kap; gökçe sinek: su sineği; akcinnu: rakı; gakĢek: serhoĢ).

*

Geldim AnuĢ yanına, iyilik eyle bana

Yalvarırım çok sana, tatlı kadın merhaba!

Gel bilece yatalım, yağı bala katalım

ġalvarımız atalım, tatlı kadın merhaba!

Bunu yalan belleme, çıktı öfke kelleme

Gayri bokun elleme, tatlı kadın merhaba!

A...ğızın han mıdır, çevresi orman mıdır

Issı bi külhan mıdır, tatlı kadın merhaba!

Engel ile gitme gel, bağrımı kan etme gel

Galib'in incitme gel, tatlı kadın merhaba!

(AnuĢ: AyĢe; bilece: beraberce; bi: bir; külhan: hamam ocağı; engel: baĢkaları).

*

Kancıkların oflazlarını dama kapattık

Sonra boğalar denli kızıĢtık y...k attık

Hep kol kola taktık kan kız çok hora teptik

Hal kalmadı kökten yorulup Ģırk-ı tere battık

Döngelliğe köylüyle varıp iyce doyunduk

Kıycığna gelip sonra çabuk uykuya yattık

Sel bastı köyü evlerimiz hep deniz oldu

Çıktık damın üstünde yuvaklar yuvalattık

Bir kızla bir oflaz güzeli gerdeğe koyduk

Galib bu gece biz balı gayri yağa kattık

(Oflaz: en iyi; kökden: hepimiz; döngel: muĢmula; kıyağına: kenarına)

*

Kezban yanağın kıpkızıl sanki bi elma

EğleĢme bana hap gibi billah yutarım ha

Kenger domalan ??? oflaz katık amma

Göt lokmasına hiç de bi aĢ var mı ???

Keklik eti de bak yenecek Ģey midir hey Türk

Oflaz ??? gözüm ondan koca manda

Hayr ister isen yaz sıcağında su ulaĢtır

Tak boynuna yavrum koca musluklu bi kırba

Çamlar yeĢerir köylü çıkar hep alayıyla

Soymuk yemesi çok hoĢ olur dağda baharda

Korkutma kadın kızcağızı yapçene okĢa

Kızgın boğa denli yaranıp üstüne salma

Ettiklerini köylü bilir hep senin oğlan

Meclise varıp andiçip ayrık babal olma

Galip koĢuda geç kiziri öğdülü kap ye

Oğlum irazaleti gözet hiç geri kalma

(Kenger: eĢek dikeni otu; oflaz: en iyi; göt lokması: yumurta; yapçene: yavaĢça; kizir: köy hizmetkârı; ögdül: ödül; irezalet: rezalet)

*

Acugul kükreyiĢin bana açıktan açığa

Kaçar ussum tünerim ben de kayıktan kayığa

Öyle bir koĢma oğarttım ki adam hayran olur

Gezer artık bu deyiĢ gayri aĢıktan aĢığa

Köylü çapkınlarile lâflanayım dersen eğer

Geçer oğlan g..ün elbette kazıktan kazığa

Bana gakĢek diye akĢam ne direndin vermedün

Yürü sıktut g..ünü gayrı ayıktan ayığa

Dinelirse y....ım dünyayı görmem Galib

G.t diye saldırırım dağda yarıkdan yarığa

(Acugul: deniz; oğarttım: yaptım; gakĢek: serhoĢ; dinelirse: kalkarsa)

*

Dünügün söylerim ey kahpe teres iĢte sana

Lâf çalıp kendini eĢĢek gibi s.....tme bana

Goca dombayı ??? oğarırken gördüm

Derim elbette varır da karına kaynanana

Hıre çür hem de ne pis bi koca bortul kiĢisin

Sikdügit ben sana varmam ev önünde uluma

Yoktu Kastamonu'da karĢılığın der bir âĢık

Ama değmez mi boğuĢma bi çanak kahve caba

Herbirindc nice dev kuvveti vardır Galip

Sakınıp bakma kötü gözle aman kaç sırığa

(Dünügün: her zaman; oğarmuk: yapmak; hıre: zayıf;

çür: hasta; sırığa: hamallığa)

*

Baldan ziyade tatlı var mı gel deme Himmet

Baldan da Ģekerden de s...Ģ tatlıdır elbet

BileĢtiğin a...n ??? belki bi bok yer

EyleĢme bana kendini s......me be var get

Hammal sırığından yoğunun yer de ses etmez

Kastamonu uĢağında kuzum vardı bu gayret

G.t g.t deyip ??? kizir öyle gebermiĢ

Oğlan güzel olmuĢ diyelim ??? rahmet

Kezban yanına gelse ??? carttan osursa

Mis gibi kokar burnuna oğlan senin elbet

Bir kerrecik Kezban dudağın ??? ah

Galip benim ağzımda vardır halen o lezzet

(ElleĢmek: ĢakalaĢmak; yoğun: kalın; kizir: köy hizmetkârı)

*

Pek ??? y.....m su koyun bir iki kaç

??? Ģalvarım yenge kadın a.....n aç

Böyle pis sevgiyi ömrümde gözüm görmemiĢim

Taç yapıp kâh baĢına kâh g...ne etme tıkaç

Sen geçersen bu KamıĢlı Geçidi'nden hey oğul

Paraya karĢılık elbet alırım bir g.. baç

G..ünü Ģöyle bir açsan da dinelsen dursan

YanaĢıp ben de bir aygır gibi öpsem març març

Kezban'a ıscağın oldu kutu bulmuĢ Galip

Köyde durma s...r âyân anan Ġstanbul'a kaç

(Kaç: kap; dinelsen: kalksan; kutu: kadının cinsel organı; âyân: ileri gelen kiĢi, yönetici)

*

Kuzum ak cinnuyu eĢĢek gibi yuttum bu sabah

Kezban'ın kutusunu tavĢan gibi tuttum bu sabah

Sokulunca bana cilveyle o nazlı kadınım

Ne yapıp neylediğim kökten unuttum bu sabah

Dinelip oldum hamallar sırığından da yoğun

Kellesinde domuzun testi durdurdum bu sabah

Hep gören köylü kadyılarının ussu kaçtı

S..in üstünde ??? kuruttum bu sabah

Kabahatsiz bana âyân kakıyınca Galip

Sönerek bokluğa çıktım da sürüttüm bu sabah

(ak cinnu: rakı; dinelip: kalkıp; sürüttüm: yüzümü ekĢittim)

*

Kezbanla kuzum elleĢerek iyice yarandık

Sürdük y....ı karna sagu tatlıya bandık

Çaldı sopayı cermeye kesdi bizi kökten

Ayan domuzun köycek elinden ağa yandık

Biz BaĢkale'de ah bu kıĢ kara boğuluk

Kırk gün ayılar denli hep inlerde kapandık

Girdik sırığa yük taĢıdık gümrük önünden

Artık deme gitsin kuruĢu çokça kazandık

Hiç kalmadı Galip sılaya gitmeye harçlık

GakĢeklikile kekremsi suya amma dayandık

(Yarandık: istektendik; cerme: cereme, ceza; girdik sırığa: hamallık ettik; kekremsi su: içki)

*

Bak sevdiceğim Kezban'ın on dört yaĢı vardır

Kuzgunî siyah benleri hem de kaĢı vardır

Gerdanlığını boynuna takmıĢ mavi boncuk

Kan kırmızı parmakta yüzüğün taĢı vardır

Han denli açıktır kapısı ??? ağanın

Dünya yese bitmez bereketli aĢı vardır

Hiç böyle konuk dertlisi yoktur bu Ģehirde

Ekmek yer evinde katı çok oynaĢı vardır

Bir top bezi sarmıĢ koca bir püskül oğarmıĢ

Galip kizirin kubbe kadar bir baĢı vardır

(OğarmıĢ: yapmıp; kizir: köy hizmetkârı; oynaĢ: dost;

*

Girdim sırığa çok sarı altın kazandım oh

Zenginleyince kekre suya pek dadandım oh

Koydum bi hızla hem de kanırtıp o....tum

Bir ıssı a.lı kancığa akĢam yamandım oh

Pambuk tulumu denli yatınca kız altıma

Boylu boyunca üstüne düĢtüm abandım oh

Attım tumanı sıyrayarak çıktım üstüne

Keyfımce bir s....cik atıp amma kandım oh

Kezban gelip de çaldı Galip bi bal ağzıma

Sünnet eniği denli yalandan yalandım oh

(Sırığa girmek: hamallık yapmak; kekre su: içki; kanırtıp: bağırtıp; pambuk: pamuk; tuman: don; enik: küçük çocuk)

*

Gel a kaltak Ģu y.....m eline al da bi tut

Hırslanırsan kocaman kol kabağı denli ???

S.....p iĢte ikimiz de cenibet olduk

Kazanı koy ocağa durmayalım pis su ısıt

Varırım çarĢıya sana çeki çenber alırım

Kanlı pis bezlerini koyma baĢına gayri sıput

Ala kaftanları giy karĢıma çık da bi dolan

Zilleri tak ??? Ģöyle köçek denli kırıt

ArkadaĢlarla güzelce doyunurduk Galip

Bulgur aĢıyla yemekte bi kazan olsa yoğurt

(Cenibet: cenabet; çeki çenber: kadınların baĢlarına sardıkları çevre; sıput: fırlat, at; ala: renkli; doyunurduk: doyardık)

"ZÜĞÜRTLÜK" GAZELĠ

Köycek bize kardeĢ duman attırdı züğürtlük,

Kökten piliyi pırtıyı sattırdı züğürtlük!

Sarraflar inanmaz esnaflar söze kanmaz,

Çok kimseyi kahr ile zıbarttırdı züğürtlük...

Çanlardı çenem zengin iken çan gibi amma,

ġimdi dayı ağzımı kapattırdı züğürtlük.

???

Dünyayı biri birine kattırdı züğürtlük

Bakkal, kasap, ekmekçi, sokakta beni gözler,

TaĢra çıkamam, damda kapattırdı züğürtlük.

Kurtara çalap, alayımız kastı kavurdu,

Mal koymadı herkeste, top attırdı züğürtlük.

Galip ne öküz kaldı, ne dombay, ne bir eĢĢek,

Kökten pılıyı pırtıyı sattırdı züğürtlük...

(TaĢra: dıĢarı; Çalap: Allah; dombay: manda)

Kulamparalarla zamparaların savaĢı...

Osmanlı döneminde yazılan ve cinsellikten en serbest biçimde_ sözeden kitaplardan biri de, "Dafiu'l-Gumum ve Rafiu'l-Humûm". Yani, "Gamları Defeden ve Kaygıları Kaldıran Kitap".

Yazan, Gazali. Asıl adı Mehmed ama döneminde "Deli Birader" diye anılmıĢ. Böyle adlandırılmasının sebebi, bir Ģiirinde "Mecnun belâ çölünü baĢtan baĢa geçip gam dolu evime geldi, "Ne bu halin birader?" diye sordu" demesi.

1466'da Bursa'da doğmuĢ. Medresede okumuĢ, döneminin en büyük din bilginlerinden kabul edilen Fahreddin-i Acemî'den ders almıĢ, Bursa'da BayezidpaĢa Medresesi'nde hocalık yapmıĢ. Sonra sıkılmıĢ, Sultan Bayezid'in Manisa'da valilik yapan ve Ģehzadeler arasında en bilgini olarak tanınan oğlu Korkud'un maiyetine girmek istemiĢ... Kalkıp Manisa'ya gitmiĢ... Önce Ģehzadenin en yakınlarından Piyale Bey'e bende olmuĢ, zamanla Korkud'un maiyetine katılmıĢ.

Yavuz Selim'in iĢbaĢına geçip kardeĢi Korkud'u idam ettirmesinden sonra, Bursa yakınlarındaki Geyiklibaba Türbesi'nde Ģeyhlik yapmaya baĢlamıĢ. Burada söylediği "Ey sevgili! Ahu gözlü sevgililerin her an hayalini çekmekten, geyikli babaya döndük" beyti, devletin seçkin tabakasında ağızdan ağıza dolaĢıyormuĢ.

Derken buradan da sıkılmıĢ, Sivrihisar'da müderrislik yapmıĢ, oradan AkĢehir'e geçip elli akçe aylıkla ders vermeye baĢlamıĢ. Sivrihisar'dan niçin ayrıldığını

soranlara, "Yer sivri olduğundan, huzur bulamadım" diyormuĢ.

Sonra Ġstanbul'a gelmiĢ, BeĢiktaĢ'ta bir hamam açmıĢ. Artık hamamdaki cümbüĢler, Gazali'nin delikanlılarla âlemleri bütün Ġstanbul'un dilindeymiĢ. Dedikodular öylesine artmıĢ ki, halk dayanamamıĢ, gidip hamamı Gazali'nin baĢına yıkmıĢ...

Ġstanbul'da barınamayacağını anlayan Ģair, gidip Mekke'ye yerleĢmiĢ... Orada bir sohbet sırasında dostlarına "Ben artık bu dünyadan gidiyorum" demiĢ, birkaç

dakika sonra, gerçekten de ölmüĢ. Yıllardan 1535'miĢ. Din bilgini olduğu için, cenaze namazını Kabe'de kılmıĢlar, Harem-i ġerifin yakınına gömmüĢler.

Edebiyat tarihçileri, Gazalinin Ģiirde döneminin usta Ģairlerine eriĢemediğini ama tarih düĢürmede ve özellikle hicivde, o zamanın en iyisi olduğunu söylüyorlar...

ġehzade Korkud'a ithaf ettiği ünlü eseri "Gamları Defeden ve Kaygıları Kaldıran Kitap", yedi fasıldan meydana geliyor ve fihristiĢöyle:

Birinci fasıl: Nikâhlı kadınların faziletlerini yazar, cinsel iliĢkinin faydalarını bildirir.

Ġkinci fasıl: Kulampara dostların ve zanpara biraderlerin arasında olan tartıĢmayı anlatır.

Üçüncü fasıl: Servi boylu erkek çocukların ve lâle yanaklı dilberlerin sohbetlerinin hoĢluğuna iĢarettir.

Dördüncü fasıl: GümüĢ bedenli kadınlarla ve gümüĢ tenli genç kızlarla cinsel iliĢkide bulunmanın zevkini anlatır.

BeĢinci fasıl: Sabuna, rüyada boĢalmaya ve hayvanlarla iliĢkiye ait sözleri bildirir.

Altıncı fasıl: Rencûrların (iyi huylu olmayanların) ve muhannislerin (pasif eĢcinsel erkeklerin) pis hallerini gözler önüne koyar.

Yedinci fasıl: Kıptîlerin (çingenelerin) yoldaĢlıklarını ortaya çıkartır.

AĢağıda din adamı, Ģair ve hamamcı Gazalî'nin en ünlü eseri "Dafiu'l-Gumûm"un ikinci bölümü yeralıyor...

"DAFĠU'L-GUMÛM VE

RAFĠU'L-HUMÛM"DAN

(Gamları Defeden ve Kaygıları

Kaldıran Kitap)

(Ġstanbul Üniversitesi Küt., TY 9659)

"2. FASIL: ...Gulampâre yaranların (dostların, sevgililerin) ve zenpâre biraderlerin mabeyninde (arasında) olan münazaran (tartıĢmayı) ve mefâhiratı

(övünmeleri) tafsil ve tasvir eyler (açıklar ve anlatır).

Zenpâre, mahbubeler musahabetinden (kadınlar sohbetinden) hazzedip (zevk alıp) mahbublar mücamaatın menedip (erkeklerle cinsel iliĢkiyi yasaklayıp) gulampârelere serzeniĢ ve tevbih ederler (sitem edip kınarlar) ki, "Ey ağızları

tadını ve nefisleri murâdını bilmez derdmendler (dertliler) ve iyiden yanlıyı

(iyi olanı) farketmez biçareler!. Niçin Ģ'ol (Ģu) zerdali boylu, yumuĢak Beypazarı kavunu gibi tatlılığından iki Ģakk (parça) olmuĢ garaimi koyup ol mâden-i necaset (pislik madeni) ve menba-i habaset (kötülük kaynağı) ve bais-i kabahat (suç sebebi) dedikleri murdara uyup Ģöyle yüz karalığın kılarsınız" deyu (diye) yakındığıylan (yakınıp) hitablar ve itablar kılıb nâmeler (mektuplar) ve kitaplar gönderdiler.

Gulampâre yaranlar, zenpârelerin bu tâ'nım (kınamasını) iĢidib "Göt gibi azîz ve nefis ve bir nesne (birĢey) var mıdır" deyip dil uzattıklarına gayet ile (çok) incinib dağda ve taĢda ve kuruda ve yaĢda ve köyde ve Ģehirde ne kadar gulampâre var ise cem' olub (toplanıp) s..den alemler kaldırıp ve g..den nakkareler (trampeti andırır küçük, vurmalı bir çalgı) çalıp "Varalım Ģu zenpârelerin baĢına a. gibi kik (geniĢ) dünyayı göt gibi dar ve baĢların kesip a. kapısında t.... gibi berdar edelim (asalım)" deyüp divane oldular.

Zenpârelere bu haber vasıl olıcak (bu haber ulaĢınca), onlar dahi zenançe (kız iĢi) kaftancıklar giyip ve ibriĢim kuĢaklar kuĢanıp ve kıvracık kırcık ve ucu tellice saçaklar sarınıp ve destmalcikler takınıp Ģah, paĢazade, hanzade, kadıncık kızı gibi düzünüp koĢunup bir yere cem' olup (toplanıp) fikirlerin (fikirlerini) bunun üzerine mukarrer kılıp (kararlaĢtırıp) dediler ki:

"Gulampârelerin kavli (sözü) kutlu, avâzeleri (sesleri) heybetlû, cümbüĢleri merdane (eğlenceleri erkekçe) ve direniĢleri pehlivânedir. Zira onlar kûh-ı

billurun (billur dağ) gibi yaylakda perverde olmuĢtur (beslenmiĢtir). Bizim dut keser gibi yerde oturmadan benzimizde tendürüstlük (sağlık) yerine zaiflik (zayıflık) ve süstlük (tebellik) arız olmuĢtur. Biz onlar ile mukabele ve mukavemet etmek (bizim onlara karĢılık verip karĢıkoymamız) kabil değildir.

Hemân (hemen) çaresi budur ki, "Sizinle mukatele (savaĢ) ve mücadele etmekden safamız yoktur ("istemiyoruz", "zevk almıyoruz" anlamında). Amma gelin münazara ve muhavere edelim (tartıĢıp konuĢalım), her birimiz medhini delille isbat etsin (övündüğü konuda haklı olduğunu kanıtlasın), her kimin kelimatında (sözlerinde) kuvvet ve istikamet ziyade olursa (güç ve yöneliĢ fazlaysa), hükm-ü galebe ona müteallik olup (galibiyet kararı onun için verilsin) canibinde niza' mürtefı'

olsun (anlaĢmazlık ortadan kalksın)" deyu el ağız bir eyleyip bu resme tedbir eylediler ("bu Ģekilde bir çözüm önerdiler" anlamında).

Birkaç günden ("birkaç gün sonra" anlamında) gulampâreler askeri eriĢip saflar ve alaylar bağlayıp durdular. Zenpâreler bu hali gördüler ve bildiler, can baĢlarına sıçrayıp söyledikleri söze peĢiman (piĢman) oldular. Ahiren, (sonra) içlerinden bir cihandîde (dünya görmüĢ) ve belâdan ve doksan dokuz kazadan arta kalmıĢ, kesret-i zinadan (zina çokluğundan) gönlü kararmıĢ ve a. havasından benzi sararmıĢ, çok çalıĢmaktan beli bükülmüĢ bir pîr (yaĢlı), baĢında külâh-ı

kes (Ģarap dolu bardaktan yapılmıĢ külah), elinde âsây-i kîr (erkeklik organından âsâ), ayak üzre durup ve bülendâ-vâz (yüksek ses) ile çağırıp ayıttı

(dedi) ki, "Ey gulampâreler, iki cihanda yüzü kareler ve âvâreler. Hadd-ü

insaftan (insaf derecesinden) teâdî (çıkmak) ve tecavüz etmek râh-ı delâlete (sapkınlık yoluna) ve tarîk-i cehalete (cahillik yoluna) düĢüp gitmek, hakkı

koyup bâtıla uymak, s..leri boklara mâlâmâl olmuĢ (dolmuĢ) g..lere koymak ne demektir?

ġiir:

"Var iken dünyada zîbâ ve lâtif a.

KiĢi g.. s....k gayet bok yemekdir

Var iken billahi yağ, parmağını

Boka bandırmak âdem ne demekdir?"

Gulampâreler bu haberi gûĢ kılıp (duyup) deryayı muhit (etrafı çevreleyen deniz) gibi hurûĢ ve cûĢ edüp (coĢup kaynayıp) hemen ol dem (o an) dilediler kim (ki), hücum edip zenpâreleri t...k zarbıyle (vuruĢuyla) helak edeler ve s.. nîzeleri (mızrakları) ile sinelerin (göğüslerin) çak edeler (yırtalar) ġeytan aleyhilâne (Allah ona lanet etsin) bu haberi görüp ayak üzre kalkıp bir eline bir âsâ ve bir eline teĢbih alıp Ģ'ol (Ģu) komĢuluk ("komĢu" yerine) a.ı

s......tenyüzü kara olmuĢ merdümek (mercimek) sorusu gibi bir azîz Ģeyh olup çıka geldi, iki askerin mabeyninde (arasında) durdu..."

(Gazali, buradan sonra, kulamparalarla zanparaların karĢılıklı tartıĢmalarını, her bir güruhun kendi "mesleğini" nasıl övdüğünü, Ģeytanın ortalığı nasıl kızıĢtırdığını anlatıyor... AĢağıda, bu bölümlere yer vermeden, faslın taraflar arasında ne Ģekilde bir uzlaĢmaya varıldığından bahseden son kısmını

naklediyoruz)

"...ġeytan aleyhilâne (Allah ona lanet etsin) çıkıp gelip bunların arasına seccade-i sulh (barıĢ seccadesi) deyu (diye) bir s...Ģhane hasırın saldı, geçip üstüne oturdu, zenpâreleri ve gulampâreleri önüne getirdi, bunları ayıttı (dedi) ki:

"Ey gözümün nuru gulampâreler ve ey gönlümün surum (sevinci) zenpâreler. Kiminiz bakıyye-i kavm-i Lût (Lût kavminden artakalan) ve kiminiz bende-i nesl-i Kabil (Adem peygamberin oğullarından Kabil'in soyundan gelenler). Bana yar-ı yoldaĢ

(yar ve yoldaĢ) olmaya sizden gayrı kim kabil? Gelin siz ceng ve cidal (savaĢ) etmen (etmeyin) ve beni Ģuridehâl etmen (periĢan etmeyin)" deyu her birine nasayih-i pür fasayih (güzel sözlerle dolu nasihatler) söy-leyib bulduğu pohu (boku) yiyip ahiren (sonra) "sulh hayırdır" diyip bunları sulha davet edip kadı

oldu. *

Zenpâreler can ve gönülden buna razı oldu. Amma gulampâreler "Madem ki bu zenpârelerden bize bir nesne hasıl olmaz, bunlar bu murada vâsıl olmaz (ermez)"dediler. Pes (o zaman) Ģeytan aleyhilâne (Allah ona lanet etsin) bu sözü

kabul eyleyip zenpârelere söyleyip bu kavli (sözü) bunun üzerine bağladılar kim (Ģöyle karar verdiler ki), zinadan ne kadar evlâd hasıl oldu ise, gulampârelere vâsıl ola ("verile" anlamında) ve her ne muradlan var ise göreler (ne isterlerse yapalar). Gulamparler bu sözü iĢidip kail oldular, (kabul ettiler), taze g..ler s..meye mail (istekli) oldular. S..ten kalem ve g..ten divat (eskiden belde'taĢınan, yazı yazmak için kalem ve mürekkebin konulduğu alet; divit) getirip kalem divata bastırdılar. Boku meni ile ezdiler yani mürekkep düzdüler ("yaptılar" anlamında), bir tuman (don) içine yazdılar. Madem ki zenpâreler g..e dil 'izadıp itale-i lisan etmeyeler (söz atmıyorlar),, gulampâreler onları t...k zarbıyla (vuruĢuyla) ve s., zahmı (yarası) ile mecruh edip (yaralayıp) incitmeyeler. ġ'ol (Ģu) Ģartla kim (ki), zinadan hasıl olan zina püserleri (oğlanları) zina dilberleri cem' edip (toplayıp) cima talim edip (öğretip) andan ("ondan sonra" anlamında) gulampârelere temlik edeler (mal olarak vereler).

Çün ahidname (anlaĢma) tamam oldu, zenpârelerin yüzü kara ve baĢı aĢağa ve oğlanların g..ü s..e ve t.....a olup herbiri bed-nâm (kötüğisimli) ve rusvây-ı

âm (dünyanın rezili) oldular, neye uğradıklarını bildiler, kuyruk göte kısıp yildiler (hızla yürüdüler). Gulampâreler safalar kesbedip (alıp) huzurlar sürdüler, g.t dümbeleklerin çala çala ve s.k alemlerin sala sala feth-u zafer birle (zafer ve fetih ile) yerli yerine gittiler.

ġiir:

Sürür ile döndü gulampâreler

Gam ile helak oldu zenpâreler

Koyup oğlanı her kim zenpâre ola

Bu denlû belâlar ona az ola

G..ü terk idüp her kim ki s...e a.

Yeridir olursa rusvây-ı âm...".

Dine uygun birleĢme...

Cinselliğin, sözlü ve yazılı edebiyatta böylesine eski geçmiĢe sahip olduğu bir ortamda, halk için yazılmıĢ dinî metinlerin de bundan nasibini almaması

imkansız...

ĠĢte bu metinlerden biri, Elhâc Mustafa Rakım'ın "MürĢid-i Müteehhilîn", yani

"Evlileri ĠrĢad Kitabı", Ġstanbul'da, 1872 yılında Mercan yokuĢundaki Pastırmacı

hanında, Ġbrahim Efendi'nin "himmetiyle" bastırılmıĢ...

Hacı Mustafa, evliliğin "dinî" bir konu olduğunu, dolayısıyla her aĢamasında Ġslamî kuralla uyulması gerektiğini söylüyor... Mesela niĢan nasıl olacak, nikâh ne Ģekilde kıyılacak, kına gelinin hangi parmağına nereden baĢlayarak sürülecek, gerdeğe hangi elbiselerle girilecek, malûm iĢler yapılırken hangi dualar okunacak, kitapta hepsi var... Hatta, ceninin oluĢması sırasında devreye giren meleklerin konuĢmalarına kadar...

"MürĢid-i Müteehhilîn", dokuz bölüm:

Birinci bölümde nikah konusu; ikincide nikahın faydaları; üçüncüde nikahtan kaynaklanan gariplikler; dördüncüde nikah akdinin yapılması, çocuğun yaratılma Ģekli ve hangi kadınların nikaha lâyık olup hangisinin olmadığı; beĢincide nikah konusunda hayırlı ve hayırsız erkekler; altıncıda kadının erkek üzerindeki hakkı; yedincide erkeğin kadın üzerindeki hakkı; sekizincide düğünün, cimanın, zifafın usulüyle çocuğun yaratılması, erkek, kız veya ikiz olup anaya yahut babaya benzemesinin sebepleri; dokuzuncuda doğurmanın usulü ve çocuğun ana-baba üzerindeki hakkı; onuncuda çocuğun ana-ba-baya karĢı vazifeleri anlatılıyor.

AĢağıda, kitabın giriĢ kısmıyla cinsel iliĢkinin yönteminden ve çocuğun yaratılma sürecinden bahseden sekizinci bölümü yeralıyor. Metinde geçen Arapça duaları Türkçe'ye çevirdik ve metne ara baĢlıkları ilave ettik.

MÜRġĠD-Ġ

MÜTEEHĠLĠN

(Evlileri ĠrĢad Kitabı)

Vakta ki zemane hatunları (bu zamanın kadınları) libas-ı fahire ile ziynet edip (değerli elbiselerle süslenip) ve sokaklarda ve sahralarda gezerler ve tenhada ettiklerini oralarda iĢlerler. HâĢâ (Allah'a sığınırım) bunların halinden.

Ve nâs (insanlar) yanında incilerini bezerler, ricaller (erkekler) meyi eylesin deyu (diye). Ve günlerde oynarlar, hak teâlânın azabına giriftar olurlar ("Allah'ın azabına uğrayacaklardır" anlamında). Ve nâs (insanlar) önünde hamamlara çıkarlar, tefahür ederler (övünürler). ġüphe yok ki, onlar maymun ve hınzır (domuz) gibi haĢrolurlar (kıyamet gününde yaratılırlar). Bunların erlerine bir ehl-i din (din ehli) nasihat etse, bu va îze hakaretler eylerler.

Zira bu kimseler, hatunlarının bu meclislerde gezmeleri ile iftihar ederler.

Zira bu kimseler dünyada Ģeytanın karındaĢlarıdır. Bu kimselerden gayret kalkmıĢtır ve sakallarını avratlarının ellerine vermiĢlerdir. Bunlar dinlerini avratlarının rızasına vaz'ettiler ("verdiler" anlamında). Bunlar fâsik (sapkınlar) zümresinden oldular.

Heyhat, heyhat... Din hangi mahalde kaldı? Hudaya sığındık bu taifeden. Hak teâlâ affeyleye.

Böyle olunca ben murad ettim (istedim), bunun ahvalini (hallerini) beyan etmek bu risalede. Ve bunda nikâhın âdabını (usullerini) ve buna müteallik ahval (durumlar) ve zina ne gûnâ (ne Ģekilde) olur?

Bundan sonra kalbim bana dedi: "Bu zamane ehli (bu devirde yaĢayanlar) sana ve senin hakkında hezeyan söylerler (saçma sözler, hakaretler ederler). Zira onların yanında iaĢe (leĢ) yemek nasihat dinlemekten muhabbetlidir (daha sevilir, tercih edilir)".

Ben dahi kalbime dedim ki: "Ya kalbim!... Korkma. Hayırlısını acele eyle (hayır iĢlemekte acele et). Halk ne derse desin". Sonra, bu risalenin tasnifine (yazılmasına) Allah-u teâlânın tevfikiyle (yardımıyla) baĢladım...

SEKĠZĠNCĠ FASIL, DÜĞÜN ETMENĠN ADABI (usulü, töresi) BEYANINDADIR: Menkûhası

yanına ne güna dahil olması (nikahlı karısının yanına nasıl gelmesi) ve cimanın adabı (cinsel iliĢkinin kurallara) ve hatunların uĢak kalması (çocuk yapması) ve meni ne güna (ne Ģekilde) vaki olur ve evlat ne keyfiyette halkolur (yaratılır) ve bazı eğri-büğrü olması nedendir ve bazı evlat ("evladın" anlamında) baba tarafına çekmesi ve erkek veyahut diĢi olması nedendir, beyan olunur.

AMMA DÜĞÜN ETMENĠN ADABI: Düğünü aĢikâre ede (açıkça yapa) ve def vesair sazlar çaldırmaya. Eğer çaldırırsa, mekruhtur (dini bakımdan uygun değildir). Rivayet olundu ki, düğünde az-çok ıt'am-ı taam etmek (yemekler yemek), sünnettir. Hatta Resul aleyhisselâm zifafında buğday kavurması ve hurma ile ıt'am etti (yemek yedi). Mü'min, düğününe ağyar (yabancılar) ve fukaraları davet eylesin. Böyle olursa, cennet taamı (yemekleri) yemeklere karıĢır. Ve düğüne gelenler güveye

"Mübarek ola. Beyninizi (aranızı) Hakteâlâ hayırla cem' eyleye (birleĢtire)"

diye. Ve düğün taamı bazılar indinde (bazılarına göre) zifaftan sonra ve bazılar nikah vaktinde ve bazılar ikisindedir dediler.

AMMA ZĠFAF OLAN HATUNA MÜTEALLĠK EDEPLER (Evlenen kadının uyması gereken kurallar): Kokulu yağ sürüne ve iyice esvaplar (elbiseler) giye ve iki rekât namaz kıla.

Er ve hatun bu duayı okuya:

"Yarabbi. Bana karımdan, karıma benden rızık ihsan et. BirleĢmemiz hayırlıysa bizi birleĢtir".

Amma sünnet-i Ģerifedendir (peygamberin yaptığı iĢlerdendir) ki, gelinin ayaklarını bir pak (temiz) çanakta yıkaya ve evin etrafına serpe, bereket hasıl olur. Gelini kınalayalar ve zülüflerini (saçlarını) tarayalar ve ıtırlayalar (kukular süreler) ve cimadan sonra bir haftaya değin geline sirkeli ve hardallı

Ģeyler yedirmeyeler, zira rahmi ifsad eder (bozar).

AMMA CĠMANIN ADABI: Evvela, besmeleyle bunu okuya:

"Allahım, bana bana bu iĢten temiz, doğru yolda, senin ve Muhammed'in izinde gidecek bir nesil meydana getir".

Allah-u teâlâ, ol kimseye erkek evladı verir.

Ve resul aleyhisselâm buyurdu ki, bir kimse elini hamile hatunun karnına koyup bu duayı okuya, çocuk oğlan olur. O dua, budur:

"Yarabbi, tek olan, hiçbir Ģeye ve kimseye ihtiyacı bulunmayan, doğmamıĢ ve doğurmamıĢ Allah'ın adıyla, bu karındaki çocuğa ad koydum".

Ve hadiste vaki oldu ki ("söylendi ki" anlamında), bir kimesne (kimse) cima murad eyledikte (iliĢki arzuladığında) bunu okuya:

"Yarabbi, beni Ģeytandan uzak tut. ġeytanı, bize rızık olarak gönderdiğin çocuktan da uzak tut".

Eğer bu vak'ada uĢak olursa (bu iliĢkiden çocuk meydana gelirse), Ģeytan zarar edemez.

Ve inzal (boĢalma) vaktinde bunu okuya:

"Hamd beni, onu, soy, akraba yapan Allah'a mahsustur".

Ve Resul aleyhisselam, vakt-i cimada (iliĢki sırasında) mübarek baĢını bürürdü

(örterdi). Ve layık olan (iyi olanı), ikisi de ("ikisi de" sözüyle, kadın ve erkek kastediliyor) örtülmüĢ ola. Zira açık olursa, veled hayasız (utanmaz) olur.

Hadiste geldi ("söylendi" anlamında): "Sizler hayvan gibi hatuna cima eylemeyin.

Belki mukaddeminde (öncesinde) öpün ve tekellüm ve latifeler edin (konuĢup ĢakalaĢın)". Hatta denildi ki, "Sizler cima etmeyin, Ģehvetiniz galebe etmedikçe. Zira böyle olursa beden rahat bulur ve evlad tamam azalı olur".

CĠMANIN ġEKLĠ: Erkek hatunun üstüne çıka ve uyluklarını kaldıra. Tamam ("iyice"

anlamında) oynayıp memelerini sıka, sonra fercini sıkıp zekerini ovalayıp vakta ki kemal-i neĢat ve ikbal geldikte (zevkin olgunluğuna ulaĢıp mutluluğu artınca) zekerini ferci içine idhal eyleye (soka). Sonra, meni döke.

Amma avrat üste çıksa, meni güç dökülür, safası (zevki) az olur ve zeker içinde meni kalır ve içinde kurur ve mesaneyi fasid eder (bozar) ve mesanede emraz (hastalık) hasıl olur.

Cimanın efdali (en yararlısı), taamı kemaliyle (yemeği tamamen) hazmedip, beden ne pek sıcak ve ne pek soğuk olup mutedil (ılımlı) ola ve cimaa kemal-i Ģehvet ola (iliĢki isteği (azla ola). Bu minval üzere cima etmenin faidesi budur ki, bedeni kavi (kuvvetli) olur ve kalbi ferah bulur ve aklı ziyade olur ve sevda ve safra vesair ne kadar emraz (hastalık) olur ise, cima etmekle onlardan halâs olur (kurtulur). Ve bedeni zikrolunan emrazdan (hastalıklardan) boĢaltmak niyetiyle suru eyleye (baĢlaya).

Ve dahi er ve avrat, akib-i cimada (iliĢkiden sonra) silinmek için bir baĢka bez kullana. Zira iki tarafın bir bez kullanması, beynlerinde (aralarında) bozgunluğa sebep olur.

Ve cima mahallinde sabi (küçük çocuk) ve hayvan bulunmaya. Ve kesret-i cima ile iftihar ve ol sırrı saireye faĢ ve izhar eylemeye (iliĢkinin çokluğuyla övünüp o sırrı baĢkalarına açıklamaya) ve ehlinin hüsnünü gayrilere söylemeye. Ve avrat dahi gayrilerinin hüsnünü eri yanında demeye. Zira bu makule (bu Ģekilde) sözler fitne iras eder (fitne yaratır). Ve kendiyle ehli beyninde (arasında) olan esrarı gayrilere açmaya. Eğerçi faide me'mul ise (eğer yararı varsa), açmakta beis yoktur.

Ġfrat-ı cima (aĢırı iliĢki) zayıf bedeni ve zayıf basarı mucip olur ve emraz-ı

saireyi de mucip olur (bedeni ve görme yeteneğini azaltır, diğer hastalıkları da getirir).

Ve Hazreti Ali -Radiyallahu anh- buyurdular ki, "Cimada itidal (iliĢkide ölçülü

olma) topuklara ilik ve gözlere nur ve bedenlere kuvvettir".

Ve ba'del cima (iliĢkiden sonra), tebevvül (iĢemek) lazımdır. Bevil yolu kapanmaya ve akib-i cimada (iliĢkiden sonra) er ve avrat sağ yanları üzerine yatalar ve uyuyalar. ĠĢte bunların vücuda nefi zahirdir (faydası bellidir) ve çocuğun oğlan olmasına sebep bahirdir (açıktır). Ve ol hengâmda (o sırada) soğuk su içmeye. Ve veledi meme emer iken cima etmek velede zararlıdır.

Bu iĢ, ne zaman olur?,..

Gerek zor ile ve gerek rıza ile hamamda mücamaat edenin (iliĢkide bulunanın) veledi, ahmak olur.

Ve ayın evveli ve ortası ve ahirinde (sonunda) cima edenin veledi, mecnun (deli) olur.

Cumartesi gecesi cima edenin veledi, Ģârib-i hamr (Ģarap içici) olur.

Pazar ve çarĢamba gecesi cima edenin veledi, hayasız (utanmaz) olur.

Öğleden evvel ve sonra cima edenin veledi, ĢaĢı olur.

Ve ramazan bayramı gecesi cima edenin veledi, anaya ve baba ya âsi olur.

Ve kurban bayramı gecesi cima edenin veledi altı parmak ve güneĢe karĢı ve ayak üzeri (ayakta) cima edenin veledi, yerine bevledici (iĢeyici) olur.

Ve baldızı ve kızı hatırında (baldızını ve kızını düĢünürken) iken cima edenin veledi kız olur.

Ve hıyn-i cimada (iliĢki sırasında) fercine bakanın veledi, ammi (herkese ait, ortamalı) olur.

Ve avan-ı cimada (iliĢki sırasında) öpenin veledi sağır olur.

Ezan ve kamet arasında cima edenin veledi, mürai olur.

ġaban ayının yarı gecesi cima edenin veledi münafık olur, meğer örtülü olalar (üzerleri örtülü olmazsa).

Sefere gideceği (yola çıkacağı) gece cima edenin veledi, malını asiliğe sarfedici olur.

Karnı aç iken cima edenin veledinin cismi hafif (zayıf) ve karnı tok iken cima edenin veledi cismi sakil (ĢiĢman) olur.

Ve gece ahirinde (sonunda) cima, gece evvelinden iyidir. Zira gece evvelinde mide dolu olur ve ahiri (sonrası) boĢ olur.

Ve vakt-i inzalde (boĢalma sırasında) çirkin suretler (yüzler) tasavvur ve tahayyül (hayal) ederse, veledin azası (organları) ayıplı olur....

Ve kötü kimseleri hatıra getirmek, velede zararlıdır. Hub suretler (güzel yüzler) hatıra getire, veled hüsündar (güzel yüzlü) olur. Ve sulehadan (dine uygun kiĢilerden) ola deyu (diye) niyet ede. Zira hin-i inzalde (boĢalma sırasında) hatıra ne gelirse, Mevlâ veledi öyle halkeder (yaratır). Avrat da böyle niyet ede.

Rivayet olundu ki, bir hatun cima vaktinde satıhta (yerde) bir yılan gördü, veledi yılan Ģeklinde zuhur etti.

Ve pek koca ve pek küçük kızla da cima olunmaya.

Ve hasta avratla dahi cima etmeyeler. Zira edene zaiflik iras eder (zayıflık, hastalık bulaĢır).

Hayz ve nifas (aybaĢı ve lohusalık) vaktinde haramdır, helâl itikad ederse (helâl olduğuna inanırlarsa) küfürdür.

Resul-i Ekrem'den sual olundu ki, "Hayız halinde (adet durumunda) cima edene ne lazım gelir?". Buyurdular ki, "Bir yahut yarım altın sadaka versin, kefaret olur". Ve hadiste varid oldu ki ("söylendi ki" anlamında), bir kimse avratının dübüründen (arka tarafından) cima etse Allah-u teâlâ ve melekler ona lanet eder ve rahmet-i hakka vasıl olmaz (hakkın rahmetine ulaĢamaz).

Ve haizenin (adet gören kadının) göbeği altından dizi altına değin zekerini sürmek mubah değildir. Uyluğuna ve göbeğine dahi böyledir, zira cimaya sebep olur. Amma öpse ve sıksa ve gömlek üzerinden sürünse nefsini teskin (yatıĢtırmak) için caiz olur. Ve avrat avrata_sürtüĢtürmek caiz değildir.

Hadis: "Avrat avrata kapaklama, ikisi de zina etmiĢ olur ve gusül lazımdır.

Ve cünüp olan er ve avrat cima vakti elini ve fercini yıkaya.

Ve eğer avrat izin vermez ise, erkeğin menisini taĢraya (dıĢarıya) dökmesi caiz değildir. Cariyede, mutlaka caizdir.

Amma avratın çocuk düĢürmesi haramdır, nısıf (yarım) diyet lazım gelir.

Ve ayın evvelinde ve sabaha yakın cima ederse veledi cömert olur.

Ve pazartesi gecesi cima ederse veledi âlim ve zahid (sofu) olur.

Ve salı gecesi cima ederse veledi cömert ve Ģefkatli olur.

Ve perĢembe gecesi cima ederse veledi alim ve mütteki (inançlı) olur.

Ve perĢembe günü öğleden evvel cima ederse âlim olur ve Ģeytan ondan kaçar.

Ve cuma gecesi cima ederse veledi abid (ibadet eden) ve muhlis (içten, samimi) olur.

Ve cuma namazından evvel cima ederse veledi ehl-i cennet (cennete girecek kiĢi) veya Ģehid olur. Bu, cümle (bütün) hadis ile sabittir.

Yaratılma baĢlıyor...

Amma avratların rahmi yani uĢaklığı kese gibi birĢeydir. Bir parça et ve sinir ve damardır. Sağdadır, sinirin baĢı ve ağzı vardır. Onun ön tarafında, iki kanada benzer nesnesi vardır. Onlar, erin menisini çekerler. Zira Hakteâlâ, onda iki kuvvet halkeyledi (yarattı): Birisi, meni geldiği vakitte erin menisini avratın menisiyle karıĢtırır ve birisi dahi ağzını yumar (kapatır), o rahme meni girdiği vakit asla dökülmez. Ve dahi rahmin ağzı aĢağı doğru durur. Amma meninin keyfiyyeti ("meninin özelliği, görevi" anlamında), ondan veled halk olunur rahmin içinde (çocuğun rahmin içinde yaratılmasına yarar).

Ve Ġbn-i Mesud rivayet etti ki:

Allah-u teâlâ benî ademi (insanoğlunu) halketmek murad ettiğinde (yaratmak istediğinde), ebeveyni cima eder. Meni rahmin içine girince, erkeğin menisi avratın her azasına (organına) ve her tüyünün dibine ve derisinin her birine girer. Kırk gün bu hal üzre sakin olur (bekler). Meni sonra kan olur ve avratın rahmine iner".

Ve hadiste vârid oldu ki (Peygamber dedi ki): "Rahimde vazifeli plan melaîke meniyi avratın rahminden ellerine alırlar ve derler ki: "Yarab, halkolunacak mı

(yaratılacak mı), yoksa olunmayacak mı?". Hak teâlâ "olunmayacak" derse, rahme kan atarlar. Ve eğer "Halkonulacak" derse, melekler derler: "Yarabbi, erkek mi, yoksa kız mı? Cehennemlik mi, yoksa cennetlik mi? Eceli ve rızkı ne kadar?" Hak teâlâ der ki, "Ya melekler, levh-i mahfuza (Allah tarafından takdir edilen Ģeylerin yazılı olduğu kitap) nazar edin (bakın)". Levh'e nazar ederler (bakarlar), onda her ne minval üzere (Ģekilde) olduğunu görürler. Sonra bir miktar toprak alırlar defin olunacak mekândan (doğacak çocuğun öldüğünde gömüleceği me-zardan), meniyi o toprak ile yuğarlar. Nitekim Hakteâlâ buyurdu ki: "Oradan yarattık sizi, gene oraya iade edeceğiz ve oradan çıkaracağız sizi bir kere daha" (Tâhâ suresi, 55. ayet).

Sonra melekler kırk gün sağ ellerine alırlar, bir çamur olur, sonra sol ellerine alırlar, kemik olur, sonra aza (organlar) belli olur.Ġbtida (Ġlk önce) pazu kemiği zahir olur (ortaya çıkar) ve kabirde sonra çürür. Sonra elinin sebbabe parmağı (Ģehadet parmağı) zahir olur ve evvelki günde sol eli bahir (belli) olur. Ve sonra ayakları ve _dördüncü gün 248 kemiği ve sinirleri ve 360 damarı

ve kan ve bel, bunlar halkolunur (yaratılır). BeĢinci ve altıncı gün deri tüyü

ve tırnakları halkolunur. Yedinci gün burnu ve ağzı halkolunur. Onuncu gün ruh üfürürler baĢparmağı tarafından çıkar, âhır-ı ömründe lisandan huruç eder (ömrünün sonunda dilinden çıkar). Ve bu tafsilin küllisi (anlatılanların tamamı), dört aydan sonradır.

AMMA VELEDĠN ĠKĠZ OLMASI: Rahmin dört ağzı vardır. Eğer erin menisi birinden dahil olursa (girerse), veled bir olur. Ve eğer ikisinden girerse, veled iki olur. Eğer üçünden girerse, veled üç olur. Eğer dördünden girerse, veled dört olur.

"Veled" kime benzeyecek?...

Amma veledin baba tarafına ve ana tarafına ve erkek ve diĢi olması budur ki, erin ve avratın menilerinde dört hal (durum) vardır:

Evvela, erin menisi nazil olması (gelmesi).

Ġkincisi avratın menisinin evvel nazil olması.

Üçüncüsü, erin menisinin evvel nazil olup ta avratın menisinden çok olması.

Dördüncüsü, avratın menisinin evvel nazil olupta erin menisinden çok olması.

Eğer erin menisi evvel nazil olup ta çok olursa, o zaman veled oğlan olur.Erin menisinin mukaddem zuhuru (önce gelmesi), veledin oğlan olmasına ve çok gelmesi, baba tarafına çekmesine dalalet eder.

Eğer avratın evvel gelip çok olursa, kız olur. Kezalik (bunun gibi) avratın menisinin evvel vukuu, veledin kız olmasına ve çokluğu ana tarafına çekmesine dalalet eder.

Eğer erin menisi evvel nazil olup ta avratın menisi galip (üstün) olursa, veled erkek olur. Velâkin dayı tarafına ve baba tarafına benzer.

Eğer avratın menisi evvel gelip erin menisi galip (üstün) olursa veled kız olur, velâkin animi (amca) tarafına çeker.

Ve bazılar dediler ki, meni avratın her azasına (organına) girer.

Böyle olduğundan, her aza cima ile telezzüz kesbeder (her organ, iliĢkiden lezzet alır).

Rivayet olundu ki, ansardan (peygamber zamanında yaĢamıĢ olanlardan) bir hatun, bir siyah evlat doğurdu. Eri, avratın yedinden (elinden) tutup Resulullah'a götürdü. Ol avrat, "Ya Resulullah _siyah Arap'ın önüne oturmadım" dedi.

Resulullah, "Senin 99 damarın vardır ve erin dahi böyledir. Vakta ki velet olacağı zama'n bu (hepsi) titredi ve siyah olmasını Allah-u teâlâ istedi, onun

...oldu" deyu buyurdu.

2. BÖLÜM

BAHNAMELER: CĠNSELLĠĞĠN ĠLMĠ

Bahname, mahbube ve civan...

Bu üç kelime, Osmanlı cinsellik edebiyatının en sık kullanılan terimleridir.

Arapça sözlüklerde "bah" kelimesinin "Ģehvet" ve "cinsel iliĢki" anlamına geldiği yazılı. Kelimenin sonuna Farsça'da "kitap" demek olan "name"yi eklemiĢler, "bahname" olmuĢ. Türkçesi, "cinsel konulardan bahseden kitap".

Cinsel kitaplar yazılması, doğu ülkelerinde eski dönemlerden kalma bir gelenektir. Türkçe'deki ilk bahnamelerin geçmiĢi, Hintliler''in ünlü "Kama Sutra"sı kadar eski olmasa bile, yine de yüzyıllar öncesine dayanır...

Bahnamelerin kahramanları, "mahbube" ile "civan"dır._Mahbube Arapça ve "Kadın sevgili" anlamına geliyor. "Civan" ise Farsça "Genç, delikanlı" demek.

Bahnameleri yazanlar, öyle sıradan kiĢiler değil. Aralarında, Ġslam tarihinin en ünlü bilim adamları var.Örneğin tanınmıĢ tıp bilgini Ġbni Sina'dan (ölümü: 1037) astronominin "babalarından" sayılan Nasreddin-i Tusî'ye (1201-1274) kadar, çok sayıda bilgin, bahname kaleme almıĢlar. Özellikle Tusî'ninki artık klasik olmuĢ

bir eser.

Tarihi böyle yüzyıllar öncesine uzanan bahnameler, zamanla içerik açısından değiĢikliğe uğrarlar. Ġlk dönem bahnamelerinde, o dönemin bilimselliği çerçevesinde tıp hakimdir. Bunlarda cinsel gücün arttınlma yollan ve iliĢkiden daha fazla zevk alınmasını sağlayacak yöntemler anlatılır, çeĢitli ilaçlardan bahsedilir, reçeteler verilir, uygulama biçimleri yazılır.

Bu tür bahnameler, genelde dönemin sultanları için kaleme alınmıĢlardır. Ya sultan cinsel açıdan herhangi bir nedenle eskisine oranla güçsüzleĢmiĢ ve yazara bu derdini sona erdirecek çarelerin anlatıldığı bir kitap kaleme almasını

emretmiĢ, veya çok sevdiği hükümdarının sağlığı yerinde bile olsa, tüm dünya nimetlerinin yanısıra onun cinsel alanda da normalin üzerinde zevk sağlamasını

kendisine görev edinmiĢ olan yazar, bildiklerini kağıda dökerek, hükümdarına takdim etmiĢtir.

Bu kitaplarda iliĢki, çoğunlukla erkekler açısından ele alınır. Kadınlar, ikinci plandadır. Erkeklerin güçlerinin arttırılması için çeĢitli yöntemler önerilirken, kadınlara sadece iliĢki anında erkeğe zevk vermekle görevli bir araç gözüyle bakılır. Bazı risalelerde kadınlara yer verildiği de olur ama bu yer veriĢ, genellikle onların hamile kalmalarını sağlayıcı veya önleyici reçetelerin yazılması Ģeklindedir.

Daha sonraki yüzyıllarda kaleme alınan bahnamelerin ise, cinsel sağlıkla hemen hemen hiçbir iliĢkileri yoktur. Bunlar, değiĢik birleĢme yöntemlerini anlatan

"pozisyonlar kitabı" biçimindedirler. Metin aralarında sık sık cinsel öykülere yer verilir. Cinsel sağlığı konu alan bahisler ise bahnamelerin kapsamından çıkmıĢ, hekimler tarafından kaleme alınan tedavi risalelerinin arasına girmiĢtir.

Bahname terimleri...

Bahnamelerin, kendilerine özgü bir "teknik dili" vardır. Kullanılan terimlerin ne oldukları bilinmeden, metinlerin anlaĢılması oldukça güçtür.

Terimlerin ilaçlarla ilgili olanlarının çoğu, eski tıpta kullanılan sözcüklerdir. Örneğin "edviye" ilaç", "tila etmek" ilacı sürmek demektir.

"Macun", merhemdir. "ġurup" ise bildiğimiz Ģuruptur ama öksürük veya soğuk algınlığı benzeri rahatsızlıklar için değil, kudreti arttırmak amacıyla kullanılırlar.

ĠliĢkiyi konu alan terimlerin bir bölümü edebî metinlerde de geçer, bir bölümü

ise yalnızca bahnamelere mahsustur. "Cima" cinsel iliĢki, "civan" erkek,

"mahbube" kadındır. Kadından "avrat" diye de söz edilir. "Zeker" erkeğin, "ferc"

kadının cinsel organıdır. "Ferc-i murassa" veya "mevzi-i ziba" dendiği de olur.

1.

TÜRKÇE'DEKĠ ĠLK ÖRNEK

Türkçe'ye "kazandırılan" ilk bahname, Nasreddin-i Tusî'nin kitabının tercümesi.

Salahaddin adında bir kiĢi tarafından çevrilmiĢ. Elimizdeki yazma nüshalarda, çevirinin hangi yılda yapıldığı söylenmiyor ancak, dil özelliklerinden 15.

yüzyıla ait olduğu anlaĢılıyor.

Adı bazı nüshalarda "Bahname-i ġâhî", bazılarında "Bahname-i PadiĢah" Ģeklinde geçen kitap, bir önsöz ve 18 bölümden meydana geliyor. Önsözde, risalenin bir sultanın isteğiyle ve "zaruret üzerine" kaleme alındığı yazılı: Ġlhanlı hükümdarlarından Gazan Mahmut Han'ın (1271-1304) oğlu Muzaffer, dünyanın en güzel kızlarıyla iliĢkide bulunmaktadır ama günün birinde gücünü kaybeder.

Tabiple, hükümdarın oğlunu muayenelerden geçirip, üzerinde türlü türlü ilâç

denerlerse de çare bulamazlar. Muzaffer artık hiçbir Ģeyden zevk almaz hale gelmiĢtir.

Nasreddin saraya çağrılır, Muzaffer'in eski "gücüne" kavuĢmasının çarelerini içeren hacmi küçük ama yararı büyük bir kitap hazırlaması, cinsel iĢlevi olan her türlü ilacın formülünü yazması istenir. Asıl iĢi gök bilimciliği olan Tus'lu bilgin bu konuda yazılmıĢ tüm eski kitapları inceler, kendi dönemindeki uygulamayı da gözden geçirir ve istenen kitabı hazırlayıp saraya sunar.

Bahnamedeki reçetelerin zavallı Muzaffer'i yeniden eski gücüne kavuĢturup kavuĢturmadığı konusunda bir bilgimiz yok. Ama, "Bahname-i ġahî" yüzyıllar boyunca elden ele dolaĢtığına ve yazılmasından yaklaĢık 300 yıl sonra, Osmanlılar döneminde Farsça'dan Türkçe'ye çevrildiğine göre, Ġlhanlı

sarayındakilerin yanısıra, halk tarafından da kullanılmıĢa benziyor.

AĢağıda, Nasreddin-i Tusî'nin bahnamesinden bazı bölümleri, günümüz Türkçesine aktararak veriyoruz. Ülkemizde ilk kez burada yayınlanan bu elyazması bahnamenin dili, eski Anadolu Türkçesiyledir. Oldukça uzun olan sunuĢ bölümüyle çok sayıda örneklerin yeraldığı fasılları, kısaltarak aktarıyoruz.

BAHNAME-Ġ PADĠġÂHÎ

(Ġstanbul Üniversitesi Kitaplığı,

Türkçe Yazmalar, No: 7152)

Esirgeyen, bağıĢlayan Allah'ın adıyla...

Ölçülemeyecek derecede hamd ve Ģükür, O'nadır. Bizleri yarattı, nimetlendirdi, saadet verdi ve hikmetinin örneklerini gösterdi.

Tus'lu Nasreddin'in eski bilginlerin sırlarını keĢfeden bu kitabı yazmasına, Gazan Han'ın oğlu Ebu'l-Muzaffer Han'ın hastalığı neden oldu.

Muzaffer'e aniden, felce benzeyen bir tembellik geldi. O güne kadar dünyanın en hoĢ, en güzel kızlarıyla birarada bulunmuĢtu ama, hastalığından sonra bunların hiçbirinden zevk almaz oldu. Nasreddin'e haber verdiler, bir kitap yazmasını

istediler, "hacmi küçük ama yaran fazla olsun, insan bedenine yarayacak bilgileri içersin ve Muzaffer'i eski sağlığına kavuĢtursun" dediler.

Nasreddin, büyük bir dikkatle eskiden yazılmıĢ tıp kitaplarını inceledi, kendi zamanındaki uygulamaları gözden geçirdi ve bu kitabı yazarak, adını "Bahname-i PâdĢâhî" koydu.

Okuyanların benliklerine safa, ve ruhlarına gıda sağlamaları temennî edilir.

ġiir:

"Bu öyle bir kitaptır ki her bir sayfası güle benzer, özenilerek yapılmıĢ hoĢ

bir süs, mercan gibidir. Ġçerisinde anlatılanlar Ģurdan-burdan toparlanmıĢ

bilgiler değil, hikmettir. Lâyık olmayanlara ne göster, ne de bahset...".

Yüce Allah, insanoğlunu yokluktan yarattı ve çiftleĢmekte birbirine muhtaç

kıldı. En seçkin varlık olan insanı, akıl ve kerametle Ģereflendirdi, bitkilerle hayvanlardan elde edilen en hoĢ gıdaları insana tahsis etti, derken insanoğlu birbiriyle çiftleĢmeye mecbur oldu.

Bu bahname, 18 fasıl üzerine tertib edildi:

1. Ġnsanların özellikleri ve mizaçları.

2. Müfredat (basit) gıdalar.

3. Gücün artmasını sağlayacak basit ilaçlar.

4. Mürekkeb (bileĢik) gıdalar: Ġnsan mizacına yararlıdır. Üstelik gevĢekliği ve felci bile ortadan kardırır, kiĢiyi güçlü kılar.

5. Kanı temizleyen ve gücü arttıran içecekler.

6. Dertleri atıcı, düĢünceyi temizleyici, mideye kuvvet verici hazım ilaçları.

Bunlar aynı zamanda balgam ve safrayı yokeder, cinsel kuvveti arttırır.

7. Beldeki burudeti (soğukluğu) ve azalardaki (organlardaki) rutubeti defedici, safrayı ve balgamı yokedici; gücü arttırıcı hoĢaflar.

8. Hukne (tenkiye) usulleri.

9. Dört mevsimde giyilecek elbiseler ve kullanılacak kuĢaklar.

10. Cinsel iliĢkinin vücuda zarar vermeden yapılmasının yöntemleri.

11. Erkeğin cinsel organına sürüldüğünde organı sert ve güçlü yapacak ilaçlar.

12. Cinsel organın boyunu uzatacak ilaçlar.

13. Ayak parmağı arasına sürüldüğünde cinsel gücü arttırıcı ve iliĢkide ne kadar çok bulunulursa bulunulsun, kiĢinin asla yorulmamasını sağlayıcı ilaçlar.

14. ĠliĢki sırasında ağıza alındığında, erkeğe zevk verecek ilaçlar.

15. ĠliĢki sırasında iki tarafa da zevk verecek ilaçlar.

16. Avratları bakire gibi yapacak, ama hararetten cima edemeyecek hale getirici ilâçlar.

17. Avratların hamile kalmamasını, daima bakire gibi olmalarını sağlayıcı

ilaçlar.

18. Hamile kalmayan avratlara verilecek ilaçlar.

Fasıllardan seçmeler:

5. FASILDAN: ...hamr (Ģarap) beyanındadır amma haram olduğundan ötürü yazmaya istikrah olundu (tiksinildi).

10. FASILDAN: ...bilgil kim (bil ki), cimanın Ģekillerinden iĢbu Ģekilden ahsen (daha iyisi) yoktur ki avrat rast (düz) yatmıĢ ola ve arkası üzerine ve beli altına bir yuvka (ince) yastık koya, ne igen yuvka (ne çok ince) ve ne igen kalın (ne çok kalın) ola. Ve iki ayaklarını yukarı götürmüĢ ("kaldırmıĢ"

anlamında) ola, kendi üzerine getirmeye ki barkeĢ (yük taĢıyıcı) olup zahmet çekmeye. Er dahi iki ayağı üzerine gelip meĢgul ola. Tâ Ģuna değin ki, meni inzal olmaya baĢlaya (baĢlayınca), ol saat (o anda) iki dizlerin aĢağı koyup, avratın üzerine bıraka. Tâ kim meni tamam inzal ede, munkati olup (kesilip) avratın rahmine doğru gidip zayi olmaya. Böyle olsa (olursa), kiĢi cemi'

(bütün).zahmetlerden emin ola, biiznillah-i teâlâ (Allah'ın izniyle).

12. FASILDAN: ...bilgil kim zeker sinirden mürettebdir (yapılmıĢtır). Ovmakla uzanır. Lâkin ol maksudca olmaz kim, edviye sebebi ile ola (eğer istenildiği gibi olmazsa, ilâçla arzu edilen hale getirilir).

Hükemây-i mütekadimîn (eski bilginler) Ģöyle ittifak etmiĢlerdir: Evvelâ demir dikeninin kökünü alalar. Ol kök kim yıllanmıĢ ola. Kurutalar, sabah sahk edeler (ezeler). Gubare (toza) döne. Dahi hamama gireler, sıcak suyla zekeri ovalar, yuyalar, ondan sonra buçuk dirhem Hindistan kozu içini döğeler, topalak yağına katalar ve ol demir dikeni kökünü zeker özerine ekeler ve üzerine ol yağı

süreler, hamamdan çıkınca üç defa süreler, sol mikdar tavil ola ki (o derece uzaya ki), acayib göre. Velâkin hükmü üç güne değindir. Geri tecdid-i amel etmek (sonra, aynı iĢi yeniden yapmak) gerek.

13. FASILDAN: ...serçe yavrusunu alalar ki tüylenmemiĢ ola ve bal kovanının katına (yanına) koyalar ki arılar soka. Birkaç kez soktuktan sonra boğazlayalar, dahi kanıyla bir çömleğe koyalar ve biraz fesleğen yağını üstüne koyalar, kaynatalar. Ondan bir tutam sahk ederler (ezeler), gubare döne. O yağa karıĢdıralar, bir ĢiĢenin içine koyalar ve ağzını mumla berkiteler (sıkıca kapatalar). Üç gün güneĢe koyalar, üç gün sonra tamam olur. Hacet (ihtiyaç) vaktinde bir pare (parça) bez ile ol yağdan elin ve ayağın parmakları arasına dürteler elinin ve ayağının bileğine de dürteler, yani süreler, andan (ondan sonra) cimaya meĢgul olalar, acayib göreler.

14. FASILDAN: ...bir dirhem karanfil ve bir dirhem zencefil, beĢ dirhem Ģeker, üç denk Hindistan kozu içi. Bunları alalar, gayet sahk edeler (ezeler), andan ol yağ ile karıĢtıralar. Biraz güneĢte dura, sonra kıvama gelmiĢ bal ile haplar edeler, ağızda tutalar ve cimaya meĢgul olalar. Acayib göreler.

15. FASILDAN: ...bir dirhem darçın, buçuk dirhem akir kârha (bir baharat cinsi olabilir. Sözlüklerde bulamadım), bir denk kakule. Bunları dahi döğeler, gubare döne. Ve üzüm suyuyla kanĢtıralar, dahi ("sonra" anlamında) zekere tıla edeler (süreler). Tamam bir saat tevakkuf edeler (bekleyeler), sonra sıcak suyla yuyalar ve buçuk dirhem darçın ağzına bırakalar, tâ ki hal ola ("eriyene kadar"

anlamında). Ondan sonra onun yarısını alalar, ağız suyuyla zekere dürteler (süreler), cimaya meĢgul olalar, gayetle lezzet hâsıl kıla.

16. FASILDAN: ...Ģol (Ģu) ilâçları beyan eder ki, avratlar bikiri (kadınların bekâretini) kız oğlan gibi kıla: Evvelâ akir kârha iki dirhem, teke sakalı beĢ

dirhem ve rezaki üzümü suyu 16 dirhem ve mersin yemiĢi buçuk dirhem. Bunların cümlesin (hepsini) bir çömleğe koyalar ve mikdarınca su koyup kaynadalar, tâ kim suyu gide, sirkenin bazısı dahi gide. Ve kaynatırken avratı getire, yanına oturta, yedi kere buğunu (buharını) çektire. Ondan sonra indireler. Ol sudan bir yeni bez pâresiyle (parçasını) ıslatıp bir saat tevakkuf ede (bekleye). Ve her saatten sonra sol ola ki bikri mutlak ola, hiç fark olmaya ("bekâreti kız gibi olur, ayırdedilemez" anlamında). Ol suyu saklayalar ve hacet (ihtiyaç) vaktinde evvelki gibi edeler.

17. FASILDAN: ...Ģol ilâçları beyan eder ki, hiç avratlar hamile olmaya ve daim bikir (bakire) gibi olalar: rezaki üzümü suyuyla karıĢtırıp bir denk misk dahi katalar, onu dahi karıĢdıralar ki, tamam karıĢa. Ondan sonra bir yeni bezle avrat g...ne cimadan evvel süreler. Kız oğlan kız gibi ola ve hamile kalmaya.

18. FASILDAN: ...Ģol edviyeler (Ģu ilâçlar) beyanındadır ki avrata ilâç edeler ("kadınlara kullanırlar" anlamında), edviyelerin (ilâçların) sebebiyle hamile olalar biiznillâh-i teâlâ (Allah'ın izniyle): Evvelâ hindi ödü ve mersin yaprağı

ve hurma, her birinden buçuk dirhem, misk ve bir denk ceviz. Bunları bir ince beze bağlaya, Ģarabla bir kaba koya, kaynata, tâ ki suyu gide, sonra bir ĢiĢeye koya ve vaktinde bir bezle istimal ede (kullana), avrat hamile ola...

2.

MAHBUBE VE CĠVANA DERSLER

Bahnameler, 18. yüzyılın sonlarına doğru, artık içlerinde tıbbî konuların yer almadığı bir 'pozisyonlar kitabı" halindedir. Konu, hiç bir sansüre uğratılmadan yuzılmfĢtır.

Önceleri elyazması halinde elden ele dolaĢan bu tür bahnameler, geçtiğimiz yüzyılın ikinci yarısından sonra, baskı olarak ortaya çıkarlar, Ġstanbul'da yayınlananların yanısıra, bir kısmı Ġran Azerbaycan'ında basılıp Osmanlı

ülkesinde dağıtılır.

Ġçlerindeki resimler sadece Ģark çizimi değildir. O dönem Fransa'sından alınma görüntüler de vardır. BaĢında sarığıyla sedir üzerinde aĢk yapan bir doğuluların yanısıra redingotlu, uzun saçlı ve Avrupalı oldukları her hallerinden anlaĢılan erkeklere de rastlanır. Bazen pelerinli, bazen de üzerlerinde Avrupa modasına uygun elbiseler bulunan kadınlar, kimi zaman barok, kimi zaman da rokoko tipindeki binalarda, erkeklerle iliĢkide görünürler. Resimlerle ilgili Osmanlıca ifadeler ise, görüntülerle tam bir tezat oluĢturur.

AĢağıda, üzerinde basım yeri ve yılı bulunmayan, ancak 19. yüzyılın ilk yarısına ait olduğunu sandığımız bir bahnameden bazı bölümler yer almaktadır. Günümüzde sadece bir mizah duygusu uyandıracak olan bahnamenin dilinde çok az değiĢiklik yaptık...

BAHNAME

"...Cimanın hey'et-i Ģekli hasebiyle etvân (cinsel iliĢkinin görüntü açısından biçimleri) altı tavır üzerine mukassemdir (altıya ayrılmıĢtır): 1. Ġstilka (yatarak yapılan cinsel iliĢki)

2. Kuud (oturarak yapılan cinsel iliĢki)

3. Iztıca (yan yatarak cinsel iliĢki)

4.Ġntiba (yüzüstü yapılan cinsel iliĢki)

5.Ġnhina (eğilerek yapılan cinsel iliĢki)

6.Kıyam (ayakta yapılan cinsel iliĢki)

ĠSTĠLKA (Yatar durumda yapılan cinsel iliĢki)

Yani mahbube (kadın) arkası üstüne yatıp mücamaat olunmaktır (iliĢkide bulunmaktır). Cima vadilerinde mütevatir olan (anlatılan) vadi odur ki ekser halk (halkın çoğu) bu güna (bu Ģekilde) cima etmeyi bilip, gayrilerini (diğerlerini) bilmezler. Ve bu istilka on nev’ (çeĢit) üzerine olup: EVVELKĠ: Mahbube arkası üzre yatıp bacaklarını göğsüne doğru kaldıra ve erkek dahi uyluğu arasına girip ayağı parmaklarının üzerine dura. Mahbubenin karnı

üstüne düĢüp sıklet (ağırlık) vermiye. Hemen sarılıp öpe ve kemal mertebe (olgunluk derecesinde) hırs ve ikbal (mutluluk) gösterip dilini tutup ve dudaklarını ısırıp burun nağmeleri ve boğaz sadalarıyla zekerini (aletini) fercine ithal eyleye. Ve kellesi zahir olunca (görününce) çeke ve yine tekrar soka. Ve bu minval üzre inzal olunca (boĢalınca) hareketten ve kucaklayıp inip çıkmaktan hâlî olmaya (vaz geçmeye). Tâ ki lezzet-i acib (acayip lezzet) ve Ģehvet-i garib (garip Ģehvet) ile inzal ola. Bu gûnâ (Ģekilde) cimanın ismine

"niyku'l-ade" derler. Adetçe (alıĢıldığı gibi) cima demek olur.

ĠKĠNCĠ: Yine mahbube arkası üstüne yatıp bacaklarını dahi vucudla adet üzre kaldıra ve erkek dahi üstüne uzanıp zekerini karnına yahud kasığına dayaya. Bu hıynde (bu sırada) Ģehvet hasıl olup zekeri kuvvet ve salâbet buldukta (sertleĢtiğinde) hemen var kuvveti pazuya vererek zor ve Ģiddet ile öyle hamle eyleye ki mahbube dahi sadmesine tahammül edemeyip kâh aĢık-ı biçare-i dilhune (gönlü kanlı çaresiz aĢık) gibi eğile ve kâh hevay-i aĢk-ı deruni (derin bir aĢk havası) ile ateĢ alan biçare gibi ah edip ızdırab ederek yine kemal-i lezzetinden (olgunluğa ulaĢmıĢ lezzetten) balkıyıp (oynayıp) yana. Bu minval üzre (bu Ģekilde) kâh sükunet ve kâh hareket gösterip tamam inzal olmaları

(boĢalmaları) karîb olunca (yaklaĢınca) beraber inzal olup (boĢalıp) bir lezzet hasıl eyleyeler ki onun fevkinde (üzerinde) bir leziz (lezzetli) inzal (boĢalma) olmaya. Bu misillû (Ģekilde) cimanın ismine "muadde" derler. Yani pekâlâ cima demektir.

ÜÇÜNCÜ: Mahbube arkası üstüne yatıp iki ellerini baĢ altına koyup ve ayaklarını

göğsüne ulaĢtırıp gya (sanki) tortop olup yata. Erkek dahi mahbubesine sarılıp göğsünü göğsüne ve zekerini fercine dayayıp aheste (yavaĢça) yerleĢtirip mahbube fercini yukarı kaldırdıkça erkek dahi kendine çekip tamam yerleĢtirdikte (yerleĢtirince) zekere Ģırrak Ģırrak vurarak varıp gele. Bu hal ile ikisi dahi inzal olup (boĢalıp) le'zzet-i tam hasıl edeler (tam lezzet elde edeler). Bunun ismine "tıyyu'l-musaddi" derler.

DÖRDÜNCÜ: Mahbube arka üstüne yatıp bir ayağını yukarı kaldıra. Izhar-ı Ģehvet edip (Ģehvetini gösterip) erkek dahi arasına girip Ģehvet-i tam (tam bir Ģehvet) hasıl olunca zekerinin kellesini fercinin aralığına eriĢtirip bir miktar dura.

Bu gayet leziz olmakla mahbubenin kemal-i Ģehvetinden (Ģehvetinin en üst derecesinden) gözleri dönüp diye ki: "Canım, sabra mecalim kalmadı. Lütfet yavaĢça yavaĢça yap ki iĢ tamam olup bigâne gibi taĢrada (dıĢarıda) birĢey kalmaya" diyerek yine sevinerek sanla ve tâb-tıraĢ yerleĢtirip ikisi dahi inzal olalar. Bunun ismine "niyk-i muhalif derler.

BEġĠNCĠ: Mahbube arka üstüne yatıp belinin altına yastık koya ve ayaklarını

baĢına beraberce çekip ve dizini kaldıra. Ve erkek dahi kendine geldikte (gelince) zekerinin baĢını tükrükleyip dayaya. Ve mahbubenin omuzu baĢlarından tutup busesini alarak ve kucaklayarak yerleĢtire ve kemâl-i safasından (zevkinin en üst derecesinden) burun nağmeleri ederek arz-ı muhabbet eyleye (sevgisini göstere). Mahbube dahi altında inleyip ağlaya ve "Ġncittin zalim" diye niyazkârâne (yalvarırcasına) Ģekva ederek (ağlayarak) g...nü yukarı kaldırmaktan hâlî olmaya (vazgeçmeye). Ve erkek dahi uylukları üzerine Ģırrak Ģırrak vurarak varıp gele. Eğer dilerse zekerini çıkarıp temiz sile ve yine derhal ithal eyleye. Bu günâ maslahat ile (bu Ģekilde iĢ ile) mahbubeler erkek gönlünü ala.

Zevkyâb olmaya sebeptir (zevk almaya sebep olur). Bunun ismine "beyti" tabir ederler.

ALTINCI: Yine mahbube arka üstüne yatıp uyluğunu kaldıra, dahi koltuğuna doğru döne, ferc-i zibası (süslü organı) tamam kaz göğsü gibi meydana çıkınca erkek dahi var kuvveti pazuya getirip zekerini çıkartıp fercine ithal eyleye. Mahbube dahi göğüs vererek ikisi beraber inzal olalar (boĢalalar). Bunun ismine "aklabî"

tabir olunur.

YEDĠNCĠ: Mahbube dahi arka üstüne yatıp ve erkek dahi üstüne çekip mahbubenin bacaklarını omuzu baĢlarına beraber kaldıra. Dahi zekerinin baĢını ferc-i zibanın ağzına sürüĢtürüp tamam kıvam hasıl olunca (kıvama tam olarak gelince) hemen içine ithal eyleye. Ġnzal olmaya yakın olunca çekip zekerini bir temiz sile ve yine ithal eyliye. Bunun ismine "niyk-i muberred" tabir olunur.

SEKĠZĠNCĠ: Mahbube ayaklarını uzatıp otura. Erkek bacağının arasına girip ve zekerini dahi fercine ithal eyleye. Ve mahbube dahi nazikane (nazik Ģekilde) Ģiveler edip soluyarak yata ve ikisi dahi inzal olalar. Bunun ismine "niyk-i Acem" derler.

DOKUZUNCU: Yine mahbube arkası üste yatıp uyluklarını kaldıra ve önüne çekip omuzu baĢlarından tuta. ġehvet-i tam hasıl olunca zor ile zekerini ithal eyleye.

Mahbube dahi burun nağmeleri ederek naz ve Ģive ile ikisi dahi inzal olalar.

Bunun ismine "kalbus's-safı" derler.

ONUNCU: Mahbubeyi arkası üstüne yatırıp bacaklarını kaldırıp ve erkek dahi ara yerine girip mahbube bacaklarıyla erkeği ardından dahi kucaklayıp sarıla. O dahi mahbubeyi omuz baĢlarından tutup zekerini fercine koya. Ve ikisi dahi varıp gelerek inzal olalar. Bunun ismine "niyk-i müellif derler.

KISM-I SANl: KUUDAT

(Ġkinci kısım: Oturur durumda yapılan cinsel iliĢki)

Yani kuudat demek, oturduğu yerde cima etmektir. Ve bu dahi, beĢ nev' üzerine olur.

Zekeri fercin yarığına iliĢtirip zor ile ithal ede. Ve ikisi oturduklarında ayaklarını dahi altına alıp kasıklarını birbirine karĢı vereler ki, bütün bütün birleĢip taĢrada birĢey kalmaya. Bu hey'ette (bu Ģekillerde) cima etmenin dahi ismine "mürenfa" derler. Bu gûnâ mücamaat eyleyenlerin (iliĢkide bulunanların) zekeri gayet kuvvetli ve uzun olması gerektir (Bu bölümün giriĢinde, oturarak cinsel iliĢkinin beĢ çeĢit olduğu söyleniyor ama metinde, bunların sadece biri yazılmıĢ).

KISM-I SALĠS: IZTICA'

(Üçüncü kısım: Yan yatar durumda yapılan cinsel iliĢki)

Iztıca' demek, yani üstüne yatıp mücamaat etmektir (iliĢkide bulunmaktır). Bu dahi, on nev'(çeĢit) üzerinedir.

EVVELKĠ: Mahbubeyi sol tarafına yatırıp ayaklarını uzata ve civan dahi üzerine geçip bir elini altından ve bir elini üstünden kucaklayıp karnını ve kasığını

okĢayarak ferc-i zibasına yerleĢtire ve çalkıyarak (çalkalayarak) inzal olalar.

Bunun ismine "rıkku'l-tuhaf derler.

ĠKĠNCĠ: Mahbube yine sol tarafına yatıp ayaklarını uzata ve civan dahi üzerine geçip iki uyluğu mahbubenin uyluğu arasına yerleĢtire ve zekerini dahi kasığına dayayıp fercine ithal ede. Ġnzal oluncaya kadar ikisi dahi hareketten hâlî

olmaya (vazgeçmeye). Ve bu cimanın ismine "niyku'l-hukema" derler.

ÜÇÜNCÜ: Mahbube yatıp yüzünü döne ve erkek dahi üzerine yata. Bir ayağını uzatıp yata, bir ayağını mahbubenin bacağı arasına sokup, zekerini mevzi-i zibalarına yerleĢtire ve kâh çekip yine yerleĢtire. Bu usul üzre inzal olunca (boĢalınca), hareketten hâlî olmaya. Bunun ismine "niyku'l-Ģaklak" derler.

DÖRDÜNCÜ: Mahbube sağ yanı üstüne yatıp ve ayaklarını uzata ve erkek dahi mahbubenin ardına geçip bir uyluğunu mahbubenin üstüne ve bir uyluğunu dahi arasına koya ve zekerini dahi tükrükleyip ferciyle g...nün arasına sürtüĢtüre.

Tamam inzal karîb olunca (boĢalma yaklaĢınca) hangi mevziye rast gelirse durmaya, hemen yerleĢtire. Lâkin vaty eylemek (cinsel iliĢki anlamına gelen vaty, burada arkadan iliĢki karĢılığı kullanılmıĢ) kebair-i azîm (büyük günah) olduğundan, yine ferce inzal ola. Bunun ismine "müselleteyn" derler.

BEġĠNCĠ: Yine mahbube sağ canibine yatıp ayaklarını uzata ve erkek dahi ardına geçip öylece uzana ve zekerini mevzî-i zîbalarına yerleĢtire. Ve ziyade (fazla) sarıla, biraz dahi öylece duralar. Badehu (sonra) çıkarıp bir temizce siline, uyluğu arasına dayaya ve hamle edip tekrar içine koya. Ve inzal oluncaya kadar cilve edip kâh çıkarıp kâh soka. Bunun ismine "niyku'l-müferrec" derler.

ALTINCI: Mahbube sağ bacağını erkeğin sol koltuğuna doğru verip ferc-i zîbalarını (süslü cinsel organlarını) dahi zeker-i ma'hudenin (erkeğin bilinen organının) baĢına silkinerek, dahi sarsılarak, zor ile yerleĢtire. Ziyade lezîz ve zevkyâb (zevkli) olalar. Bunun ismine, "niyku'1-deva" derler.

YEDĠNCĠ: Mahbube sol tarafına yatıp ayaklarını uzata ve erkek dahi üzerine uzanıp dizi ile mahbubenin uyluğunu sara. Ve bir elini altından ve bir elini üstünden kucaklayıp sinesini (göğsünü) dahi okĢaya, iĢini göre. Bunun ismine

"arsanâ" derler.

SEKĠZĠNCĠ: Mahbube sağ canibine (tarafına) ve erkek sol canibine yatalar. Ve erkek mahbubenin sağ inciğini kendi incikleri arasına alıp, mahbube g...nü dönüp kalkan gibi karĢı vererek, çalkalayarak yerleĢtire, inzal olalar (boĢalalar).

Bunun ismine "niyk-i hıyn" derler.

DOKUZUNCU: Mahbube sol tarafına ve erkek sağ tarafına. Mahbubenin inciği kendi inciğine sarılıp, zekerini tükrükleyip inzal olalar. Ġsmine "niyk-i cif derler.

ONUNCU: Mahbube sol, erkek sağ tarafına. Mahbubenin inciğini kendi inciğine sıkıĢtıra ve nazikâne (nazik Ģekilde) yerleĢtire. Ġsmine "kellâb" derler.

KISM-I RABĠ: ĠNTĠBÂ

(Dördüncü kısım: Yüzüstü yatar durumda yapılan cinsel iliĢki) Yani intiba demek, yüzü üstüne yatıp cima etmektir. Bu dahi on nev'dir (çeĢittir):

EVVELKĠ: Mahbube yüzü koyun yata, ayaklarını uzata ve erkek mahbubenin uyluğuna otura ve Ģehveti tam oldukta hemen yerleĢtire. Ġsmine "rahatü's-südur" derler.

ĠKĠNCĠ: Mahbube yüzünü yere koya, erkek zekerini yerleĢtirip çalkayarak (çalkalayarak) lezzetyab olalar ki (lezzet alalar ki) tabiri mümkün olmaya.

Ġsmine "fellât" derler.

ÜÇÜNCÜ: Mahbube bir dizini sinesi üzerine çekip g...nü kaldıra ve erkek ardından yerleĢtire. Ġsmine "hamir" derler.

DÖRDÜNCÜ: Mahbube yüzü koyun yata, erkek dahi üzerine yata. Uyluğunu mahbubenin uyluğuna yahut arasına koyup mahbube bir eliyle civanın pehlûsundan (vücudun yan tarafından) ve bir eliyle karnından kucaklayıp yerleĢtire ve dudaklarını dahi emerek inzal olalar. Bunun ismine "niyk-i fukeha" derler.

BEġĠNCĠ: Mahbube yüzü koyun yatıp ferc-i zîbaların açıp erkek dahi ardına geçip oğlan arkasında durur gibi otura, muradı üzre (istediği Ģekilde) yerleĢtire.

Bunun ismine, "mugten" derler.

ALTINCI: Mahbube yüzü koyun yatıp, bir dizini sinesi (göğsü) üstüne doğrulayıp (doğrultup) ayaklarını yukarı kaldıra ve erkek dahi zekerini kıvama getirdikte kolayca yerleĢtire. Mahbube dahi "Ġncittin hey zalim" diye naz-u niyaz (naz ve yalvarıĢ) eyleyerek burun nağmeleri, sadalarıyla (sesleriyle) inzal karîb olunca (boĢalma yaklaĢınca) mahbubeyi kendine çekip saçlarından tuta ve zekerini sokup çıkara. Yani g....e ithal etmiĢ ise çıkarıp ferc-i zîbasına duhul ettire. Bu gûnâ (bu Ģekilde) mücamaatta (cinsel iliĢkide) bir derece lezzetyab olurlar ki, tabiri mümkün olmaya. Bunun ismine, "muhaf-fefeyn" derler.

YEDĠNCĠ: Mahbube yüzünü yasdığa koyup dizi üstüne gele. Yani domala. Erkek dahi ardından dübürü önüne çekip zekerini ithal ile mahbube dahi baĢını yastıktan kaldırıp Ģehvetinin harikinden (ateĢinden) ve kemal-i hırsından burun nağmeleri ve boğaz içi sadaları ederek eğlenerek ve ikisi dahi lezzet hasıl ederek ve inzal karîb olduğunda (boĢalma yaklaĢtığında) zekerini çekip ve temiz silip yine ferc-i zîbalarına ithal eyleye. Ziyadesiyle safa kesb edeler (zevk alalar).

Bunun ismine "ferahu'l-afiye" derler.

SEKĠZĠNCĠ: Mahbube sinesi üstüne yatıp ayaklarını uzata ve erkek dahi mahbubenin uyluğu üstüne oturup ellerini karnı altından sokup omuzu baĢlarından tuta ve üzerine hamle edip muradı üzre derkâr ola (iĢini istediği gibi göre). Bunun ismine, "meftuna" derler.

DOKUZUNCU: Mahbubeyi pehlûsundan (vücudunun yan tarafından) kucaklayıp ve ikisi dahi çalkayarak (çalkalayarak) inzal ola. Bunun ismine "muallak" derler.

ONUNCU: Mahbube yüzü koyun yatıp ayaklarını dike ve erkek dahi üzerine çıkıp bacaklarını sarmaĢtıra ve zekerini tükrükleyip gayrı istediği gibi yerleĢtire, varıp gele. Ġnzal olup tamam zevk ola ki ziyadesiyle lezzetyab olalar. Bunun ismine "niyku'l- müĢabih" derler.

KISM-I HAMĠġ: ĠNHĠNA

(BeĢinci kısım: Eğilir durumda yapılan cinsel iliĢki)

Yani inhina demek, eğilip mücamaat etmektir. Bu dahi, on nev' üzerinedir.

EVVELKĠ: Mahbube eğilip ve erkek dahi ardına geçip belinden kucaklayıp ve zekerini mevzî-i zîbaya yerleĢtire. Mahbube dahi kıvırarak, oynayarak, tamam doğrulup hikâyetin kavlince (hikayede söylendiği gibi) eğilip dibine kadar yerleĢtire. Ekseriya mabeyn odasında "koç kaçmığı" tabir olunur. Cariye mücamaatı (cariyeyle iliĢki) bunun gibi olup erkeğin kuvveti dahi kemalde ise, gayet lezizdir, tabiri mümkün değildir. Ġsmine "rahatü'z-ziyb" derler.

ĠKĠNCĠSĠ: Mahbube dört ayaklı gibi olup dura, badehu (sonra) erkek üzerine varıp belinden tuta, Ģehvet-i tam hasıl olunca (tam bir Ģehvet noktasına ulaĢınca) mahbubenin dahi bacaklarını yâb yâb çekip ferc-i zîbasına koya. Badehu yine çıkara, temiz silip beynü's sebileyn (sebil gibi su akıtan yerlerin arasına) sürtüĢtüre, mevzî-i zîbaya ithal edip inzal ola. Ġsmine, "niykü'1-muac" derler.

ÜÇÜNCÜSÜ: Erkek döĢek üstüne oturup sağ dizini dike ve sol dizini yere bıraka.

Ve mahbube dahi oturup sol dizini dike ve erkek mahbubeyi niyk-i pehlusundan (hoĢ ve güzel olan yan tarafından) tutup kendine çeke ve zekerine Ģehvet-i tam (tam Ģehvet) verip mevzî-i zîbaya aĢk ile ithal eyleye. Mahbube dahi burun nağmeleri ederek "Of, of, aman, merhametsiz zalim..." diyerek inzal olalar.

Bunun ismine, "niyku'1-uruc" derler.

DÖRDÜNCÜSÜ: Mahbube dört ayaklı gibi olup dirseğini yasdığa dayaya ve eline def alıp harbiye usulü agaz ede (savaĢ Ģarkısı söyler gibi okuya) ve kıçını domalta.

Erkek dahi eline çalpare (zile benzer, tahtadan yapılmıĢ bir çalgı) alıp düğün usulünde terennüm ederek ardına geçip ve ikisi dahi ahenklerini birbirine uydurup reftâr ederek (gidip gelerek) inzal olalar. Bu gûnâ (Ģekilde) hareketler ile mahbube erkek gönlünü cezbedip zevk-u safadan hali olmayalar (vaz geçmeyeler). Bunun ismine "mismaru'l-guvve" derler.

BEġĠNCĠSĠ: Mahbube yüzü üstüne çekip eyile ve erkek dahi ardına geçip göğsünden sarıla ve mahbubenin baĢını çevirip dudaklarından eme. Badehu (sonra) mahbube erkeğin aletini eline alıp baldırları arasına sürtüĢtüre, tamam Ģehvet kıvama geldikte baĢını tükrükleyip mahbube kendi eliyle ithal eyleye. Bunların kemal-i safalarından soluyarak ve içini çekip ağlayarak ve naz ederek inzal karîb olunca (boĢalma yaklaĢınca) mahbubenin dilini eme, karnını kucaklaya ve kemal-i lezzetinden (aldığı aĢırı lezzetten) ellerini birbirine çırparak inzal olalar.

Bunun ismine, "maid" derler.

ALTINCISI: Mahbube yüzü üstüne yata ve erkek dahi aletine kıvam verip sıçrayıp üstüne çıka, yerleĢtire. Badehu Ģiveler ederek inzal olalar. Bunun ismine

"felâhat" derler.

YEDĠNCĠSĠ: Mahbube eğilip bir ayağını önüne çekip dura ve erkek dahi uyluğundan arasına girip saçlarından tuta. Mahbube saçlı (...burada bir kelime okunmuyor) bindirip inzal oluncaya kadar gezdire ve safa kesbedeler (zevk alalar). Bunun ismine "bostani" derler.

SEKĠZĠNCĠSĠ: Mahbube eğilip ayağının parmaklarını tuta ve erkek dahi Ģehvet-i tam ile (tam bir Ģehvetle.) durmayıp yerleĢtire. Bunun ismine "sünbül-i i'nan"

derler.

DOKUZUNCUSU: Mahbube dört ayaklı gibi olup baldırların ayıra ve erkek bir bacağını altına ve birini üstüne koyup haçvarî (haç gibi) durup mevzî-i zîbasına yerleĢtire. Bunun ismine "niyku'l-müĢebbek" derler. , ONUNCUSU: Mahbube döĢek üstüne eğilip ellerini çaprazvari göğsüne koya. Bir dizini uzatıp ötekini büke. Ve erkek dahi ensesinden tutup zekerini mevzî-i zîbaya koya. Buna "kellâb" derler.

KISM-I SADĠS: KIYAM

(Altıncı kısım: Ayakta yapılan cinsel iliĢki)

Yani kıyam demek, ayak üstünde mücamaat demektir. Bu dahi on nev' üzerinedir.

EVVELKĠSĠ: Mahbube ayak üzerine kalkıp meclisten gidiyor gibi veda eyleye. Erkek dahi hemen yerinden kalka, mahbube dahi civanın boynuna sarılıp öpüĢeler. Ve erkek "Nazeninim, bizi bırakıp nire gidersin" diyerek dilnüvaz lâflar eyleye.

Birbirlerine muhabbetleri cuĢ edip mahbube Ģenlenip erkek dahi mevzî-i zîbaya el edip okĢayarak aheste aheste yerleĢtire ve kemâl-i safalarından burun nağmeleriyle türlü türlü hareketler edip inzal olalar. Bunun ismine "niyku'1-vedâ" derler.

ĠKĠNCĠSĠ: Mahbube giyinip ve kuĢanıp ferace ve yaĢmağını bağlayıp dehliz kenarına dayanıp dura ve erkek dahi gelip hemân (hemen) nikabı (örtüsü) üslünden peçeyi kaldırıp busesini alıp bend-i Ģalvarına (Ģalvarının ipine) el atıp çözerek Ģalvarını bir ayağından çıkara ve ayağını kaldıra ki, ferc-i zîba kaz göğsü gibi aĢikâr ola (ortaya çıka). Erkek dahi onu bu hey’ette (Ģekilde) görünce bir mertebe (o derecede) Ģehvete gele ki, zekerini göbeğine yapıĢtıra.

Bu halde iken ayağını dehlize dayayıp eliyle zekerini göbeğinden ayırarak fercin ağzına getirip öyle Ģiddetli ve salâbetli (sert) duhul eyle-ye ki (gire ki), mahbubeyi yerinden edip kemâl-i zevk ve safasından (aldığı zevkin yüksekliğinden) hoĢnud ve "Zalim" diyerek inzal olalar (boĢalalar). Bunun ismine

"dehliz" derler.

ÜÇÜNCÜSÜ: Mahbube ayak üstünde durup göğsü üzerine dehlize dayanıp ve erkek dahi usul ile ardından varıp eteklerin kaldırıp bend-i Ģalvarını küĢad verip (Ģalvarının ipini çözüp) bükülür gibi baldırları dahi aĢikâre olunca (görününce), belinden kucaklayıp derhal zekerini mevzî-i zîbaya ithal eyleye, safa kesb edeler (zevk alalar). Bunun ismine "niyku'l-acele" derler.

DÖRDÜNCÜSÜ: Mahbube ayak üstünde dururken erkek otura ve ayaklarını uzata ve zekerini Ģehvet-i tam ile (tam bir Ģehvetle) kaldıra. Mahbube dahi mukabelesine gelip (karĢısına geçip) mevzî-i zîbasına geçire. Ayaklarını önüne doğru uzata ve ve ağız ağıza geleler. Ve mahbube dahi kemâl-i zevkinden hareketten hâlî

olmayarak (vazgeçmeyerek) inzal olalar. Bunun ismine "niyku'1-cin" derler.

BEġĠNCĠSĠ: Mahbube ayak üstünde durup ellerini böğründe tuta ve göbek gösterip metâını aĢikâr ede (malını ortaya çıkara). Ve erkek dahi karĢıdan zekerini fercine niĢan rast getirip (niĢan alarak) yerleĢtire. Mahbube "Ferc-i zîbamı

canım harab ettin zâlim" diye. Erkek dahi küheylân at gibi hıĢlayarak doğruldukta dahi (doğrulunca da) zekerinin kuluncunu kırarak bir mertebe mütelezziz olup (lezzet alıp) inzal olalar. Buna "musadıriyye" derler.

ALTINCISI: Mahbube bir sahra kenarında yüzü üzerine yatıp g...nü davul gibi domaltıp ve erkek dahi ardına geçip davulunu usulü üzre okĢayarak inzal olalar.

Bunun ismine, "sakayat" derler.

YEDĠNCĠSĠ: Mahbube ile civan ayak üzere durup birbirlerine sarılalar ve ayaklarının dahi aralarını birbirlerine muhalif tutalar. Ve erkek zekerini mevzî-i zîbaya dayaya ve mahbubenin dahi gözleri süzülüp Ģehveti tam olunca yerleĢtirip safâyâb olalar (zevk alalar). Bunun ismine "muhalif derler.

SEKĠZĠNCĠSĠ: Mahbube ayak üstünde durup ayağını kaldıra ve erkek dahi mahbubenin ayağını böğrüne dayaya ve iki elini arkasına koyup zekerini mevzî-i zîbaya yerleĢtire. Burun nağmeleri ile safâlar kesbederek inzal olalar. Bunun ismine

"niyku'1-Ģebî" derler.

DOKUZUNCUSU: Mahbube yüzünü duvara koyup elleriyle duvara dayana ve ayaklarını

ayırıp dura." Ve erkek dahi baldırları arasına girip alet-i ma'hudesini (bilinen aletini) mevzî-i zîbaya yerleĢtire ve çalkıyarak (çalkalayarak), oynayarak beraber inzal olalar. Ġsmine "safiyye" derler.

ONUNCUSU: Mahbube ayaklarını kaldırıp duvara dayaya ve erkek dahi baldırları

arasına girip Ģehvet-i tam hasıl olunca (Ģehveti tam olarak gelince) tâb-tıraĢ

yerleĢtire. Buna, "niyku'l-necih" derler.

ġEKL-Ġ CĠMA (Cinsel iliĢkinin Ģekli)

Ezcümle (kıcasa) birisi "figai" tabir olunan Ģekle, zürefay-i Rum'da (Anadolu'nun zarif kiĢileri arasında), "Ģeddü'l-revanî" derler. ġekli budur ki erkek arkası üstüne yatıp ayaklarını uzata ve mahbube dahi gelip erkek uyluğu arasına girip otura. Badehu sol eliyle civanın zekerini tutup sıkıĢtıra ve Ģehvet-i tam hasıl oldukta (Ģehveti arttığı zaman) hemen mahbube kalka ve zekeri eliyle alıp fevvare (fıskiye) gibi dahi meni atınca elleyip sonra tamam inzal oldukta mahbube temenna ederek (selam vererek) "Afiyetler olsun sevdiğim efendim" diye. Celb-i kulb-u baisdir. Bu güna cimaya "fevvare-i fıskiye" teĢbih etmiĢlerdir.

Ve biri dahi bu günadır ki, mahbube arka üstüne yatıp ve erkek dahi üstüne yatıp mahbube ellerini erkeğin boynuna sarıp bacaklarını dahi arkasına sarıp tamam erkek zekerini yine ithal ettikte bir ya iki dakika varıp geldikte erkek doğrulup kalka, mahbubeyi belinden kucaklayıp kendi boynuna asılıcı olduğu halde kaldıra. Bu minval üzere mahbube erkek kucağında ve zekeri dahi mevzi-i zibasında kah eğilip kah doğrulup bu hal üzre inzal olunca (boĢalınca) cilveler ederek zevkyab olalar. Ġsmine "mülhak" derler. Ekseriye bu Ģekil üzre cima, ince belli zarif olan mahbubeler ile olur. Kucağa alması âsân (kolay) olup vücuda sıklet (ağırlık) vermezler.

Camiu'l-lezzât sahibi ("Lezzetleri biraraya getiren kitap" anlamında bir eser ve onun kim olduğunu bilmediğimiz yazarı), cimanın bir garip Ģeklini beyan eder (açıklar). Bu mahalde zikr olundu (burada anlatıldı):

Evvelâ kıçını altına yerleĢtire. Yastık koya ve arkası üstüne yatıp ve baĢını

dahi yere koyup karnını domalttıra. Ve erkek dahi mahbubeye arka üstü dönüp sinesi üstüne çıkıp otura ve mahbubeyi kendi elleriyle ve ayaklarıyla beraber tutup baĢına doğru çeke. Hatta erkek mahbubenin ayakları arasında kala. Böyle ettiği halde ferci ve g..ü kaz yumurtası gibi aĢikâre olup (görünüp) meydana çıka. Hemen onları görerek mevzî-i zîbasına bütün bütün yerleĢtire. Bunun ismine

"rubanî" tabir olunur.

MÜLÂTAFA VE MÜLÂABELER:

(ġakalaĢmalar, oynaĢmalar)

Malum ola ki mücamaata mübaĢeretten evvel (iliĢkiye baĢlamadan önce) mahbube ile mülâtafa (ĢakalaĢma) ve mülâabe (oynaĢma) edip birbirlerine arz-ı muhabbet (sevgi gösteriĢi) ve nâz-u niyaz ederek nazikane (nazik Ģekilde) sohbet esnasında boynuna sarılıp "Görüp bostanların bildim kemâlin gül memelerde /

Turunç amma ki bildim nice bitmiĢ yasemenlikte" diye memelerini okĢaya,

"Seni yaramaz" diye baldırlarını çimdikleyerek ve kiraz gibi dudaklarından emip gül yüzünden koklayarak busekenâr ederek (öperek) karnına ve göbeğine doğru el ederek bend-i Ģalvarını küĢâd vere (Ģalvarının bağını aça). Zira bend-i Ģalvar (Ģalvarın bağı), heves-i vuslata (birleĢme hevesine) bahanedir. Badehu (sonra) vuslata mübaĢeret eyleyip (iliĢkiye baĢlayıp) zevkyab olalar (zevk alalar).

BÛS OLUNACAK YERLER

(Öpülecek yerler)

Malum ola ki, mahbubenin bus olunacak yerleri yanakları ve dudakları ve gözleri ve alnı ve gerdanı ve sinesi ve göbeği etrafı olup billur gibi olursa, yani mevzî-i zîbaaın dudakları dahi lezizdir, lâkin her birine göre (herkese göre) değildir. Pes (artık) bu mevzilerde (yerlerde) boğaz sadaları ederek doya doya, istediği gibi öpüp okĢayalar.

KOKLANACAK YERLER

Malum ola ki, mahbubenin koklanacak, emilecek yerleri gerdanı ve yanakları ve alt dudağı ve zülüfleri (saçları) ve turunç gibi memeleri arası ve ayva göbeği ve kaz göğsüne benzer kasıklarıdır. Bu mevziler koklanacak, sevecek yerlerdir, misk-i anberden lâtif rayiha istimam olunur (misk ve anberden daha hoĢ koku alınır). ġehvet galebe eylediğinde (arttığı zaman) emmek ve ısırmak ve koklamak gibi lezîz birĢey olmaz.

LEZZET-Ġ CĠMADIR

(ĠliĢkiden zevk almak)

Avratlar cimadan hazzetmeleri ve cimaları gayet leziz olmasına müteallik ahvaller (durumlar) beyanındadır.

Malum ola ki bu fennin dakikaĢinasları (anlaĢılması zor olan tarafını bilen kiĢileri) nisvana (kadınlara) suimizac arız oldukta (kötü huylar geldiğinde), bedenlerine cimadan daha iyi nesne yoktur. Zira ki bedenlerini ıslah etmektir.

Onlara cima Ģifa oluptur ki mücamaat olundukta (iliĢkide bulunduklarında) mücamaatları erkekle dahi lezzetlidir. Hususan (özellikle) mahmum olduğu (ateĢlendiği) vakitte olsa, cimanın hudusu (sonraki etkileri) bedene sühunettir (sıcaklıktır). Ferci dahi kızdırıp o vakitte olan cima, sair vakit olan cimadan leziz olur. Zira gündüz hareket sebebiyle fercin dudakları birbirine sürtmeden sühunet (sıcaklık) peyda etmekle sıcak olur. Ve rutubeti mütehallil olmakla (ortadan kalkmakla, çözülmekle) pak (temiz) olur. Hususan (özellikle) tebevvül ettikçe (iĢedikçe) taharet (temizleme, yıkama) sebebiyle nezafet kesbeder (temizlenir).

Amma gece oldukta mevzi-i zibanın dudakları birbirine mutabık olduğundan, ağzı

kapalı ademin ağzında bir rayiha peyda olduğu gibi (koku oluĢtuğu gibi), lâteĢbih (benzemesin ama), ona dahi bir rayiha arız olur (koku gelir). Arabiden (Araplardan) Kadı Abdullah'tan rivayettir ki Ģol kimse ki evladım zeki ve reĢid ve hüsündar (güzellik sahibi) olsun gerektir ki uyku akabinde (uykudan hemen sonra) mücamaat eylemeye. Belki bir miktar hareket-i bedeniye (vücut hareketi) ve nefsaniye (canlanma) oldukta cima eyleye. Ve kablezcima (iliĢkiden önce), mevziyi tatlı su ile gusl eyleye (yıkaya). Bunların veledin bedeni pak (temiz) ve reĢid olmasına sebeb-tir.

Ve bazılar derler ki, on iki yaĢını tecavüz etmedikçe gece kızlara yakınlık etmeyeler. Bedenlerini sörpük ve taravetlerinin (tazeliklerinin) noksanına sebeptir. Ġptidası (baĢlangıcı), on üç yaĢından on sekiz yaĢına değindir. Ziyade safaları (en çok zevk verdikleri zamanlar) on üç yaĢında hamile olup vaz'-ı hami edinceye (doğuruncaya) değin. Zira vaz'-ı hamiden (doğumdan) sonra bir miktar evlada meyil etmeleri, muhabbet noksan olmaklığa bais olur (sebep olur).

Hasılı on sekizden kırka kadar taravetnüma (taze görüntüleri) ve hüsn-ü bahaları

(güzellikleri) tekmil (tam) olup badehu (sonra) günden güne bedenlerine rahat ve cildlerine buruĢma arız olup ekserisi hayızdan münkati olan (menapoza giren) avrat ile mücamaat eylemek inde't-tababi (doktorlar tarafından) mezmumdur (hoĢ

karĢılanmaz). Ashab-ı tecrübe (deneyimli kiĢiler) derler ki, hamile olan hatun hamlettikten (doğurduktan) sonra nifasdan pak olduğu gibi (lohusa süresini geçirmesiyle) mücamaata mübaĢeret eyleyeler ki (giriĢeler ki), bedenlerini ıslah edip kendilerine sıhhat hasıl olur. Zira susuzluk vaktinde kiĢiye su hayat verdiği gibi, onlara meninin vusulü (gelmesi) aynihayattır (hayat gibidir).

NĠSVANIN RĠCALE MEYĠLLERĠ

(Kadınların erkeklere meyletmesi)

Mahbubelerin rical (erkek) tarafına meyil ve muhabbetleri ziyade hazzeyledikleri (zevk aldıkları) vadiler (durumlar) beyanındadır. Malum ola ki kadınların indinde memduh (övünülen) ve pesendide olan (beğenilen) ahval (durumlar), erkeğin sehavet (cömert) ve Ģecaat (yiğit) ve kavline (sözüne) sadık olup sözü

tatlı olmasıdır. Ve hezli (eğlenceyi) ve medhi (övmeyi) farkedip ve latifeler bitmesidir. Ve ahdine vefa edip (sözünü tutup) nazlarına muvafık (uygun) niyaz ve cefalarına tahammül eylemesidir. Ve dahi erkek giyinip kuĢanmakta zarif-heyet (hoĢ görünümlü) olup ve zendost kıyafet (kadınlardan hoĢlanan Ģekilde) olmasıdır. Ve ahdine ve hilkati pak (yaratılıĢı temiz) ve bedeni nezafet (temizlik) üzre kıl kondurmamasıdır. Ve avratlar yanında sakallıdan bıyıklı

ziyade muteberdir (bıyıklı erkek, sakallıdan daha fazla geçerlidir).

"Yar hattını tıraĢ eder onuncun durmaz

Kati nazik geçinir üstüne kıl kondurmaz"

Ahbabı çok olup nezafet (temizlik) ve zarafette kendine müĢakil (benzeyen) ve müĢabih (benzer) ademler (erkekler) ile görüĢüp müvaniset eylemesidir (birlikte olmasıdır). Ve dahi ziyade meyi ve rağbet edecekleri Ģeyler ezcümle biri ağzının rayihasını (kokusunu) pak eder (temizler), devalar istimal edip (kullanıp) haftada bir kere tırnaklarını keseler ve koltuklarının kıllarını dahi tathir eyleyeler (temizleyeler) ve baĢında yağlı nesne ve ayağında eski terlik komayalar ve üzerini fena rayihadan (kokudan) hıfz edip (koruyup) zarif ve nazif olup daima ıtırĢahi (bir cins güzel koku) ve rayiha-i tayyibeler (beğenilen kokular) sürüne. Eğer bu haller kendilerinde bulunup sahib-i kerem (soylu, cömert, eli açık) olur ise, nisvanlar beyninde (kadınlar arasında) ondan rağbetli kimse olmaz.

ESNAY-Ġ MÜCAMAATTA OLAN MÜKALEME

(ĠliĢki sırasındaki konuĢmalar)

Mahbubeler ile esnay-ı mücamaatta (iliĢki sırasında) olan mükaleme (konuĢma) ve her birinin naz-u Ģivelerine göre niyaz ve ona müteallik (onunla ilgili) hikayeler beyan olunur ki:

Hindî'den (Hintlilerden) rivayettir ki, sıhhat olmaksızın cimaya mübaĢeret etmek (giriĢmek), mahbubeye eza ve cefadır. Ġnsan, hayvandan nutk ile mümtazdır (konuĢma kabiliyeti sayesinde üstündür) Zira birbirleriyle mükaleme (konuĢma) ve mübahase (sohbet) etlikçe beynlerinde (aralarında) muhabbet ziyadeliğine bais (sevginin artmasına sebep) olur.

Ricallere (erkeklere) layık olan budur ki, mahbube ile hıyn-i cimada (iliĢki sırasında) sükunet etmeye (sessiz kalmaya). Latifeler edeler, zira muvaneset (birbirine alıĢma) peyda eder (meydana çıkartır) ve neĢata (sevince) bais (sebep) olur. Hususen (özellikle) mücamaattan sonra gayet iyi olanı, cilveye agaz etmektir (baĢlamaktır). Cima akabinde (sonrasında) sükunet etme, mahbubeye hicab (utanma) verir ve neĢatını (neĢesini) ve Ģivesini kesr eder (azaltır), belki ram (teslim) olduğuna nadim (piĢman) olur, erbab-ı basirete hafi değildir (sezgi sahiplerine gizli değildir).

Güvercin iĢi cilveleĢip badehu (sonra) ağız ağıza verip güya öpüĢüyorlar gibi kanat yayıp ve göğüs gerip arz-ı muhabbet edeler (sevgilerini göstereler).

Kudema (eskiler), kızını kocaya verdikte nasihat edip der imiĢ: "Kızım, kocan sana yakın gelip mücamaat murad ettikte (iliĢki arzuladığında) bir miktar nazendelik edip yani heman canına minnet uçkurunu kendin çözme. Eğer elinden veya belinden tutup seni kendine çekerse, o zaman durma, ızhar-ı Ģehvet et (Ģehvetini göster) ve iĢvelerle tamam zekeri Ģiddet ve salâbet buldukta (sertleĢtiğinde) göbeğine dayayıp uçkuruna el ettikte sen de bayılıp Ģeker kamıĢı gibi rağbet göster. Tamam duhul ettikte zevke dair sözler söyle. Ve kocanın belinden kucaklayıp baĢını gerdanına sok ve koklamaya baĢla. Ve usul tutup karnının üstüne pürdikkat ile (dikkat dolu bir Ģekilde) koy. ĠĢ tamam olup (zekerini) çekip aldıkta hemen muhabbetle tutup silmeye baĢla. Eğer hareketine kuvvet gelip kalkarsa, "Efendim kangısından (hangisinden) hazzeylediğine (zevk aldığına) kalkık durursun. Galiba muradı (isteği) yine duhul etmektir" diyerek muhabbet kıl ve gâhice (bazan) kocanı na-mizac (canı sıkkın) gördüğünde "Niçin keyfiniz yoktur? Eleminiz nedir? Dünyada sizinle kulunuz sağ olayım" diye hatırını sor, güler yüz gösterdikte (gösterince) hangi tarafa meyil gösterirse, o tarafı tercih eyle, zira erlerin gönlünü olmakta bundan âlâ nesne olmaz. Ne ki murad ederse muti ol (sözünü dinle). Bir vasiyetim budur ki, sık sık yıkanıp nezafet (temizlik) üzre ol. Kendine çeki-düzen ver. KokuĢmuĢ avratlardan olma.

"Ben senin cariyenim, sense benim efendimsin, emir senindir" diye daima emrine hazır olmak lazım".

MÜCAMAAT EVKATLERĠ

(Cinsel iliĢkinin zamanı)

Bu fasıl, nisvan ile (kadınla) rnücamaat olunmaklığın (iliĢkinin) vakitleri beyanındadır.

Malum ola ki etibbanın cümlesi (bütün doktorlar), dekayik-i tıbba muarefesi olmadıklarından naĢi (tıbbın ince noktalarını bilmediklerinden dolayı), zahiri üzre amel edip (dıĢarıdan gördüklerine göre iĢ yapıp) halkı lezzetyab oldukları

Ģeyden men ederler. Zannederler ki, cimanın beden-i insana özrü gayet azimdir (insan vücuduna verdiği zarar çok büyüktür). Ġnsanı çabuk kocaltır derler. Lâkin bunların bu zannı akla batıldır (terstir). Zira görülmüĢtür ki bazı kimseler sinni kemale reĢide olmuĢken (yaĢları olgunluğa varmıĢken), yine cimada geceyi fevt etmezler (elden kaçırmazlar). Maahaza hassalarına (özelliklerine) asla zarar gelmeyip hesap ve kitaplarında ve hareketlerinde nicelerine faik (üstün) olurlar. Ve nice kimseler dahi cimaa takatleri var iken az zamanın içinde kendilerine kocalık arız olup (yaĢlılık gelip) saçı ve sakalı ağarır. Velhasıl hakk-ı kelâm (sözün doğrusu) budur ki cima etmek pirlere (yaĢlılara) ve ahvali mükedder olanlara muzırdır (hali kederli olanlara zararlıdır).

Ġmdi bu babda ("bu konuda" anlamında) herkesin sini (yaĢı) hasebiyle kendine layık mikdarı beyan edelim, ta ki malumları olup (bilip) ona göre hareket edeler. Ġptida (önce) buluğa ermeyip mesela yirmi yaĢına varınca çok cima eylemek muzırdır. Hiç etmemek dahi hüzali (zayıflığı) muciptir. Belki günaĢırı

cima etmek onlara kafidir.

Amma yirmi yaĢından otuz yaĢına varıncaya kadar münasip olan gündüz iki kere ve gece de bir kere kanaat eyleye. Amma sol (Ģu) Ģartla ki, mücamaat eylediği (iliĢkide bulunduğu) alâkası olan mahbube ola, zira alâkası olmayan kimse ile mücamaat eylemek yani bir Ģey'e müfid (yararlı) olmayıp mütelezziz olmadığından baĢka vücudunu bozar.

Ve otuz yaĢını tecavüz edip (geçip) kırkına varınca mizaç sıhhatte olup ve beline kavi (güçlü) ola. Tahammülü olursa ede, üç defa eyleye.

YetmiĢ yaĢına geldikte kuvvet hasebiyle gönlünde sürur ve neĢat tayy' (sevinç ve neĢ'e) olur ise ede, iki defa eylemek kifayet eder.

Amma seksen yaĢına vardıkta (varınca) senede ya iki defa ya üç defa eyleye. Eğer kuvveti kavi (kuvveti yerinde, güçlü), Ģehveti ziyade olur ise dört defa eyleye.

Bir kere eylemekte beis (zarar) yoktur. Amma seksen yaĢını geçtikten sonra, cima münasip değildir...".

3.

BĠR BAġKA BAHNAME

Bazı bahnamelerde ise, pozisyonlar yerine kadın ve erkeklerin belirli özellikleri anlatılır, kadınlar özelliklerine göre sıralanır.

AĢağıda, özel kitaplığımızda bulunan 16. yüzyıldan kalma ve yazarı belli olmayan bu Ģekildeki bir elyazması bahnamenin 77.a-80.a sayılı varakları arasında yeralan bazı bölümleri veriyoruz. Metin içerisindeki arabaĢlıklar, bize aittir.

"...Kadınlarda öyle alâmetler (belirtiler) vardır ki, cima etmeye begayct (çok) haris (hırslı) olur ve yüzüne bakınca güler ve sarılmaktan azîm (büyük) lezzet bulurlar. Bu babda (bölümde), avratlarda olan hub (güzel) alâmetleri zikredeceğiz:

Ġmdi bu zikredeceğimiz güzel alâmetler bir avratta bulunsa, onun hüsnü

(güzelliği) gayet kemalde olur. Ve alâmetlerin bazısı eksik olursa, güzelliği de o kadar eksik olur. Bu alâmetlerin cümlesinin (tamamının) bir avratta bulunması, hepsinden yeğdir (daha iyidir).

Güzellik alâmetleri bunlardır:

Dört nesnesi kara gerek: Saçı ve kaĢı ve kirpiği ve gözünün karası.

Dört nesnesi kızıl gerek: Dili ve dudağı ve yanakları ve avurdları.

Dört nesnesi değirmi (yuvarlak) gerek: Yüzü ve gözü ve topukları ve bilekleri.

Dört nesnesi uzun gerek: Boynu ve burnu ve kaĢı ve parmakları.

Dört nesnesi hoĢ kokulu gerek: Burnu ve azası (el, kol, ayak ve bacakları) ve koltuk altları kokusu ve ferci kokusu.

Dört nesnesi kik (geniĢ) gerek: Alnı ve gözleri ve göğsü ve butları.

Dört nesnesi dar gerek: Burun delikleri ve kulağı delikleri ve göbeği deliği ve ferci.

Dört nesnesi kiçi (küçük) gerek: Ağzı ve elleri ve ayakları ve kulakları.

Ve dahi Ģöyle gerek ki baĢı ne büyük ve ne küçük ola.

Ve boynu dahi ne uzun ve ne kısa ola.

Ve ne arık (zayıf) ve ne semiz ola.

Ve dahi gerektir ki, eti dahi değirmi (yuvarlak) ola.

Benzi ak ola veyahut kaz benizli veya karayağızın güzeli ola.

Ve teni pembe ola.

Ve saçı sık ve uzun ola, zira ki saç avratların yüzsuyudur.

Ve güldüğü vakit hub (güzel) ola. Zira geri kalan vasıflarından evvel, gülmesi gerek.

Ve gerek ki, gözlerinin karası çok ola ve kaĢları çatık ola.

Ve yürüdüğü zaman, g...nün etleri deprene (titreye).

Ve huyu tatlı ola sözü tatlı ola ve yumuĢak ola.

Ve bu dediğimiz Ģartlar bir avratta bulunsa, o avrat güzelliğinin kemalindedir.

ġehvetin belirtileri...

Öyle alâmetler (belirtiler) vardır ki, avrata bakınca Ģehveti az mıdır, çok mudur bilinir.

Ġmdi, anlayıĢ sahibi kiĢiler derler ki, avratın ağzı büyük olursa, ferci geniĢ

olur.

Ağzı küçük ve dar olursa, ferci de dar olur.

Alt dudağı kalın olursa, fercinin iki kenarı kalın olur.

Üst dudağı ince olursa, fercinin iki dudağı da yufka gibi olur.

Alt dudağı ince olursa, ferci kuru olur.

Dilinin ucu kiĢmiĢ (kuĢ üzümü) gibi olursa, ferci soğuk olur.

Burnunun ortası yumru olursa, cimaya rağbeti az olur.

Kolunun arkası çukur olursa, cimaya rağbeti çok olur.

Saçı seyrek olursa, ferci yumuk olur.

Eneği (çenesi) uzun olursa, ferci alınlı olur.

Yüzü büyük ve yoğun (kalın, iri) olursa, g..ü küçük ve ferci büyük ve dar olur.

Ayağı uslu elli olursa, ferci gayet büyük ve er katında (erkekler nazarında) sevgili olur.

Ve baldırları yoğun ve etli olursa, Ģehveti gayet çok olur ve cimasız kalmaya sabredemez.

Ağzı ince ve emçekleri (göğüsleri) değirmi olsa ve sarkık olmasa ve emçek düğmeleri (memeleri) katı olsa, cimaya Ģehveti az olur. Meğer ki (ama) çok cima kılmaktan Ģehvet depreĢir (artar).

Ve baldırları yoğun olsa, fercinin kenarı kalın olur.

Ve benzi kızıl ve gözleri gök (mayi) olsa, cimaya rağbeti az olur.

Ve gülmesi ve hareketi çok olsa, cimaya rağbeti çok olur.

Ve oynamayı sevse, cimaya rağmeti gayet çok olur.

Baldırları ince olsa ve umukları (bilekleri) büyük olursa, ferci dahi büyük olur.

Ve gözleri belirgin olursa, ferci geniĢ olur.

Kadın çeĢitleri...

Avratlar, beĢ bölüktür (gruptur). Bir bölüğü odur ki, henüz baliğ değildir.

Birisi odur ki baliğdir velâkin yiğitlikle (gençlikte) kemalinde değildir.

Birisi dahi odur ki, yiğitlikte kemalindedir (gençliğinin olgunluğundadır).

Biri dahi odur ki, saçma ben (ak) düĢüptür (düĢmüĢtür).

Ve biri dahi odur ki, saçının akı, karasından çoktur.

Amma o ki baliğ olmamıĢtır, onun tabiatı gerçek söyleyici ve nesne gizlemeyicidir.

O ki baliğdir, lâkin yiğitlik kemalinde değildir (ilk gençliğindedir), azıcık utanır olur ve bir nesne getirip yerse g...nü domaltır ve memeleri sarkmağa baĢlar ve aldanması çabuk olur.

Ama o ki yiğitliğin olgunluğundadır, hali ve edebi ve hicabı (utanması) da olgunlukta olur.

O ki saçına ak düĢmüĢtür, cimaya hırslı olur.

Ama o ki saçının akı karasından çoktur, eti gevĢek olur ve yüzünün nuru söner ve üzerine baĢka avrat almasın ve kimseyle cima etmesin diye erine çok lütuf eder.

Her avrat bu hale gelse, bilgil kim (bil ki) ondan asla menfaat yoktur ve cimasında da lezzet yoktur.

ĠliĢki sıralaması...

Bil ki, avratlar cima arzusunda 13 bölüktür (gruptur): BeĢi, cimayı yavlak (çok) severler, beĢi hiç sevmezler, üçü de ne sever, ne sevmezler.

Amma o beĢ ki cimayı yavlak severler, cimadan artuk (geri kalan) nesneye hiç

meyli yoktur. Birisi odur ki saçına ben ("ak" anlamında) düĢmüĢ ola ve emçeklerinin düğmesi gevĢemiĢ ola ve biri dahi odur ki uzun boylu ola ve biri dahi odur ki orta boylu ola ve birisi dahi odur ki olmaya. Amma o beĢ ki cimaı

sevmezler, ondan yana hiç meyletmezler. Birisi odur ki, henüz baliğ olmayıptır (olmamıĢtır), birisi odur ki kısa boylu ola ve birisi dahi odur ki begayet semiz (çok ĢiĢman) ola ve birisi dahi odur ki eri begayet (çok) cimacı ola. Ve bu sıfatlı avratlar öpmekten ve koçmaktan artuk (fazla) erleri sevmezler.

Arrim . o üç ki cimaı ne severler ve ne sevmezler. Birisi odur ki yirmi yaĢ ı U

on beĢ yaĢ arasında ola ve birisi dahi odur ki otuz ile yirmi arasında ola ve birisi dahi odur ki tamam otuz yaĢında ola. Amma o ki yirmi ile on beĢ

arasındadır, cimaı biraz sevmez (az sever). Amma o ki yirmi ile otuz arasındadır, cimaı o kadar dilemez olur, erden utandığından (erkekten utandığı

için). Meğer ki onunla oynayalar ve sohbet edeler, ta ki yüzü açıla ve Ģehveti deprene.Amma o ki tamam otuz yaĢındadır, cimaı er dönüp etmedikçe ve muhabbet göstermedikçe avrat talep etmez.

BoĢalma türleri... '

Avratların cima etmekte inzali (boĢalması) üç türlüdür:

Birisi odur ki, inzali begayet tiz (çok çabuk) olur.

Birisi odur ki, inzali begayet (çok) geç olur.

Ve birisi de odur ki, ne geç ve ne tiz olur.

O ki tiz olur, uzun ve teni arıktır (cılızdır). O ki geç olur, kısa boylu ve semizdir.

Bil ki, avratların inzal alâmetleri (boĢalma belirtileri) Ģunlardır ki, gözleri süzülür ve er yüzüne bakmaya utanır ve alnı terler ve göğsü titrer ve ere berk (sıkı) yapıĢır. Ve bilgil ki (bil ki) avrat ile erin inzali bir olacak (aynı

anda olursa), azim (büyük) lezzet bulurlar. Ve yine bil ki, avratla erin menileri birbirine karıĢacak olursa, aralarında muhabbet çok olur.

Kaç çeĢit fere var?...

Bil ki, avratların ferci üç türlüdür: Birisi gayet büyüktür, birisi gayet küçüktür ve birisi de ne büyük, ne küçüktür.

Bil ki, erlerin dahi zekeri üç türlüdür: Birisi gayet uzundur, on iki parmaktır.

Ve birisi sekiz parmaktır ve birisi altı parmaktır.

Büyük zeker ile küçük ferce cima etmek, münasip değildir. Bunda, cima lezzeti bulunmaz.

Amma yoğun (kalın) zeker ile orta ferce cimada lezzet bulunur.

Kiçi (küçük) zeker ile orta fercde de lezzet bulunur, velâkin zaruri ise yapılır.

Ve ondan daha iyisi yoktur ki, büyük büyüğe, orta ortaya ve küçük küçüğe münasiptir. Böyle olursa, oğlan ve kız doğunca, ataya benzer. Teninde eksik ve kusur olmaz, teni an (temiz) olur.

Böyle olmazsa (bu Ģekilde yapılmazsa), bir ügü (puhukuĢu) aygıra veya kısrağa katılmıĢ gibi olur. Yahut beygir aygıra katılmıĢ gibi olur. Ve her nesne cins, cinsiyle gerekir...".

3. B Ö L Ü M:

OSMANLI EġCĠNSEL METĠNLERĠ

Eskiler, Osmanlılar'daki eĢcinsel metinlerden bahsederken, "Bu iĢ, adamların sadece dilinde" derlerdi...

Sadece dillerinde olup olmadığını bugün bilemiyoruz ama eĢcinsel temalar, Osmanlı cinsellik metinlerinin azımsanamayacak bir bölümünü oluĢturur ve bunları

görmezlikten gelmek de zordur.

Bu tür iliĢkiler, o dönemin Ģartları içerisinde olağan bir davranıĢ görüntüsü

verir. EĢcinsel eğilim, sıradan Ģairinden divan sahibi Ģeyhülislamına yani en yüksek düzeydeki din görevlisine, padiĢahın maiyetindeki besteciden semai kahvelerinde sazını çalarak geçinen müzisyenine, ansiklopedistlerden tasavvuf bilginine kadar, toplumun değiĢik kesimlerinden gelenlerin yazdıklarında açıkça görülür.

AlıĢılmıĢ görüntülerden biri, kadının kötülenmesidir. Meselâ Sümbülzade Vehbi'ye göre erkek, "Eli kınalı kadınlardan elini çekmelidir, zira kadınlar, erkeğe kanlı gömlek giydirebilirler":

"Dest-i hınnâ-zedelerden el çek,

Giydirirler sana kanlı göynek"

Lâmiî Çelebi ise, erkeklere "evde kahbe tutmayın" diye nasihat eder:

"Merd isen evde kahbeyi tutma

Ger boyunca batursa altuna

Lanet olsun âna ve mâline de

Mâli mel'un, kendi mel'üne"

(Seni boyunca altına da gark etse, erkeksen, kahbeyi evinde tutma... Ona da, malına da lanet olsun!. Malı da, kendisi de mel'un...".

Ve, kadın unsurunun yerini erkek sevgili alır...

Fuzuli, "Subh çekmiĢ çerha tıygın taĢa çalmıĢ âfıtâb / Zahir etmiĢ ol meh-i dellâke ayn-i intisâb" diye baĢlayan gazelinde "Sabah usturasını bilemiĢ, güneĢ

kılıcını taĢa çalıp o ay gibi tellaka bağlılığını göstermiĢ... BaĢlar, onun anber kokulu usturasının hareketinden, suyun dalgalanıp kabarcıklar meydana getirmesi gibi neĢelenip tertemiz oluyor... Her kılımın ucunda bir baĢ olsaydı

ve sevgilim onları saç gibi doğrasaydı, kanlar döken usturasından yine de kaçmazdım..." sözleriyle, hamamda saç tıraĢı yapan bir tellaka övgüler yağdırır.

Divan Ģiirinin hemen her ünlü adı, bu Ģekilde mısraların yer aldığı

"hammamiye"ler, düzer ve güzel delikanlıları tasvir ederler.

Erkek sevgilinin Ģiirde sadece böylesine sembol olarak değil, adıyla, sanıyla geçmesi olağan bir Ģeydir...

Örneğin, Zatî'nin Rüstem'i... Güzelliğinin anlatımı cihanı baĢtan baĢa tutmuĢ, destanı gönül mecmuasında söylenir olmuĢtur:

"Vasf-ı hüsni tutdı sertâser cihanı Rüstem'ün

Söylenür mecmâ'-i dîlde dasitanı Rüstemün"

Zatî' sadece Rüstem'le değil, Ahmed'le, Recep'le, Halil'le ve belki daha baĢkalarıyla da gününü gün etmekte ama dert de çekmektedir. En çok üzüntü

verenlerden biri, Ferhad'dır... "Ona gönül verdiğinden beri bir ağlasa, dağlar ve taĢlar ahenge gelecektir":

"Nice dağ-u taĢ âheng ider âh-u figân eylesem

Olaldan Zatiyâ âĢık-ı gam-kîni Ferhâd'ın"

TaĢlıcalı Yahya, Memi'sinin benzerini göklerde bile bulamamıĢtır... Genci, "Bir gece rüyamda on sekiz bin âlemi gördüm... Bu büyük göğü gündüz gibi, dokuz kez dolaĢtım... Sana benzer ne melek, ne de insan gördüm... Benim gencim, sevdiğim, canım Memi" diye anlatır:

"Bir gice seyrimde gördüm on sekiz bin âlemi

Gün gibi dokkuz dolaĢdım bu sipihr-i â'zemi

Ne melek gördim sana benzer ne üns-i ademî

Nevcivânım, sevdiğim, canım Memi canım Memi"

Böylesine Ģiirler, örnekleri uzatacak olursak, sayfalarca devam eder, gider...

ġehirlerdeki genç erkeklerin, nadir de olsa kızların zerafetlerinden ve özelliklerinden Ģiir Ģeklinde sözeden, sadece onları anlatmak için kaleme alınmıĢ ve ünlü Ģairlerin imzasını taĢıyan eserler de vardır: ġehrengizler...

ġehrengizlerin bazı bölümleri geçmiĢte bölük pörçük de olsa yayınlandığı için, buraya tam metni bugüne kadar hiçbir yerde çıkmayan, Ģehrengiz benzeri bir baĢka eserin tamamını ahyouz: Hamamcılar Kethüdası DerviĢ Ġsmail'in 1686 tarihini taĢıyan "Dellaknâ-me-i DilküĢâ"sını, yani "Gönüller Açan Tellaklar Kitabı"nı...

Sadece kese ve sabun mu?...

"Tellak" veya "dellak" denilen hamam iĢçileri geçmiĢ yüzyıllarda, hamama gidenleri sadece "keseleyip sabunlama" iĢine mi yararlardı?

"Dellaknâme-i DilküĢâ", bunun böyle olmadığını, tellakların müĢterilerin baĢka

"isteklerini" de yerine getirdiklerini anlatıyor.

Risalenin konusu, o dönem Ġstanbul'unda isim sahibi 11 hamam tellağının öyküsü

ve "iĢ"lerini nasıl yaptıkları.

Kitabın içeriği kadar, geçmiĢi de ilginç...

1903 yılında, Taif mutasarrıfı olan o dönemin meĢhur yazarlarından Mehmet Ali Aynî Bey, risaleyi Taifte ġeyh Yasin el Rumi adında bir zenginin evinde bulur.

ġeyh Yasin, Ġbrahim ÇavuĢ adlı bir yeniçerinin torununun oğludur, Ġbrahim ÇavuĢ, yeniçerilerin ortadan kaldırıldığı 1826 kıyımından sonra Arabistan'a kaçıp Taifte yerleĢmiĢ, torununun çocuğu olan ġeyh Yasin, Dellakname'yi Mısır'daki bir kitap mezatından satın almıĢtır.

Mehmet Ali Aynî Bey, kitabı kopya eder, Ġstanbul'a dönerken yanında getirir ve risalenin elyazısıyla peĢpeĢe kopyaları çıkartılır. Bizim, 1985'te Ġstanbul'da yapılan bir müzayededen satın aldığımız nüsha da, bu kopyalardan biri.

DerviĢ Ġsmail'in yazdıklarından, 17. yüzyıl sonlarında Ġstanbul, Eyüp, Galata ve Üsküdar'daki toplam 408 hamamda 2 bin 321 tellakın çalıĢtığı anlaĢılıyor.

Risalede sözkonusu edilen 11 tellakla bunların çalıĢtıkları hamamlar, Ģunlar: Kılıç Ali PaĢa Hamamı'nda Yömenici Bali, Fındıklı Müftü Hamamı'nda Sipahi Mustafa Bey, KasımpaĢa PiyalepaĢa Hamamı'nda Seyis Hasan Ali, aynı hamamda Kalyoncu Süleyman, Yıldızbaba hamamında Kız Softa Ürgüplü Ġsmail, Kadırga Çardaklı Hamam'da Kınalıkuzu Firuz, Üsküdar Kolluk Hamamı'nda Peremeci Benli Kara Davud, MahmutpaĢa Hamamında AltınbaĢ Beyoğlu, Eyüp Eski Yeni Hamam'da KeĢmir Mustafa Azapkapısı YeĢildirekli Hamam'da Hamleci Ġbrahim ve ġengül Hamamı'nda Karanfil Hasan.

Risale, tellakların sadece "görevlerini" yerine getirme tekniklerinden sözetmiyor. Bu "görevlerin" nerede ve ne Ģekilde yapıldığını, kurnabaĢı

iĢlerini, camekanlı odaı'a "döĢek yoldaĢlığını", ve müĢterilerin ödeyeceği fiyatları da veriyor.

"Dellakname-i DilküĢâ'dan geçmiĢte sadece ReĢat Ekrem Koçu'nun Ġstanbul Ansiklopedisi'nde söz edildi. Kitabın adı ve bahsettiği tellakların isimleri ansiklopedide madde halinde çok kısa yeraldı ve ansiklopedi, bu kitapla ilgili tek kaynak olarak kaldı, tam metin ise hiçbir yerde yayınlanmadı.

AĢağıda, "Gönüller Açan Tellaklar Kitabı"nı tam metnini veriyoruz. Metinde cümle yapısını elden geldiğince bozmayarak ifadeye olabildiği kadar sadık kalmaya çalıĢtık. Osmanlıca kelimelerin karĢılıklarını hemen yanlarında, parantez içerisinde gösterdik, ancak çok ağdalı olan bazı cümleleri, günümüz Türkçesine uyarladık.

Bundan sonra DerviĢ Ġsmail konuĢsun ve 200 yıl öncesi Ġstanbul'unun en meĢhur 11

tellakının öyküsünü anlatsın...

DELLAKNÂME-Ġ DĠLKÜġÂ

(Gönüller Açan Tellaklar Kitabı)

SEBEB-Ġ TE'LĠF-Ġ RĠSALE (Risalenin yazılıĢ sebebi): "...Bir mahbub-ı ziba (yakıĢıklı sevgili) ve ne- civan-ı yektanın (tek olan gencin) ibram (zorlama) ve ricasıdır ki, fettanın (fenalıklar yapan kiĢinin) ism-i Ģerifi (Ģerefli adı) Yemenici Bali'dir.

Henüz on beĢ yaĢında ve güzellik tacı adının baĢında ve bu günahkârın mürg-i dili (gönül kuĢu), yemenici oğlanın samur kaĢında 59. ortanın civelek acemisi olup kullukta Ģahbaz yoldaĢ altında baskın vermek ile (basılması üzerine) Tophane'nin Kapudan-ı derya Kılıç Ali PaĢa hammam-ı dilküĢâsında soymuĢlar ve hamam çıplağı zeynine koymuĢlar ve gece ile gündüz elli dokuzun ehrimen-lika (kötülükler tanrısı suratlı) eĢkiyası ve Tophane ocağının cehennem zebanisi semenderleri ve kalyoncu levendler ki elli dokuzlu (bir yeniçeri ortası) ve Tophaneliden eĢedd (daha Ģiddetli, sert), padiĢah kullarının yüzkarasıdır, amma camekân odada, amma içeri halvette, o nazlı oğlanın firuze kâsesini ejder misali demir kazık millerle oymuĢlardır ki, Yemenici Bali'ye zulüm ve gadir bu kadar olur.

Bu abd-i hakir 1096 ġevval'inde kethuday-i hamamciyan oldukta (hamamcılar kethüdası olunca), oğlan rak'a (yama) ile gelip ve nergis gözlerinden feryad ile kanlı yaĢlar döküp "S....mek canımıza yetmiĢtir" deyu o hamamdan halâsını ve hîz (pasif eĢcinsel) oğlandır deyu subaĢının defterinden ism-i Ģerifinin çalınmasını

("silinme-anlamında) ve kapımızda kulluğu niyaz etmekle bu DerviĢ Ġsmail dahi gökte aradığını ağuĢ-u muhabbette (sevginin kucağında) bulup o garip oğlanı

subaĢı ağa ile hamamcı ağa pençelerinden kurtarıp hane-i bîminnette zahirde (görünürde) çubukdarlık hizmetin vermiĢ ama halvette döĢek yoldaĢı edinip murada ermiĢizdir.

Günlerde bir gün Yemenici Bali oğlanım, "Efendi, gün akĢamlıdır. N'ola ki (ne olur) bizim dahi ismimiz bir risale-i dilküĢâda (gönül açan küçük bir kitapta) mezkûr olup (anılıp) bu ruzigâr-ı bîvefada (vefasızlık zamanında) bir nam-u niĢan (isim ve eser) bıraksak dedikte (dediği zaman), 1096 tarihinde Ģehr-i Ģehir-i Ġstanbul'un (Ģehirler Ģehiri Ġstanbul'un) dört mevleviyet yerinde 408

hamam-ı dillküĢâlarında 2321 nefer tellak-i pak hamam çıplağı Ģerifleri ile gûnâ

bir tezkire icad ve tahrir eyledik.

YEMENĠCĠ BALĠ

Birincisi, Bali'dir. Hüsn-ü an (güzellik) ve cilve ve edep ve terbiye ve nezaket ve sadakat ondadır. Muhabbet dalında açmıĢ gonca gül, sine (göğüs) kafesinde yavru bülbüldür. Saça sünbül, gamzeye gül, nigâha (bakıĢa) cellâd, kadde (boya) ĢimĢad (ĢimĢir ağacı), hançere (çelik), g..e kâse-i billur (billur kâse), göbeğe katre-i nur (ıĢık katresi), baldırlara sim-sütun (gümüĢ sütun), ayaklara sebike-i Sim (gümüĢ külçesi) ve kaküllere dcste-i ibriĢim (ibriĢim destesi) dediler ise, iĢte bu Bali-i dellak Ģanındadır (tellak Bali için söylenmiĢ demektir).

Nalın ile sahn-ı hamamda (hamamın bahçesinde) tavus misali cevelân eden (dolaĢan) o pakize (temiz) oğlan, elli dokuzun acemisi ve Tophane'de bir yemenici ustanın çırağı olup:

"Biri yer biri bakar

Kıyamet ondan kopar"

Kalafat yerinde (gemilere zift sürülen yerde) kahvehanesi olan hezele güruhundan (gurubundan) elli dokuzlu (yeniçerilerin veya leventlerin 59. bölüğünden) Darıcalı GümüĢ Ali dedikleri it, bir akĢam oğlan yolun (oğlanın yolunu) çevirip kolluktan içeri çekmiĢ ve kalyonculardan Kıçlevendi Zehir Ahmet ve Tophane zebanilerinden Kurt Halil nam Ģakilerle Yemenici Bali'nin bal çanağına eĢek arıları misali üĢüĢmüĢler ve oğlanı sabaha varınca s..miĢler ve ana doğması

soyup üryan (çıplak) edip dahi (üstelik) oynatmıĢlardır. SubaĢı Ağa dahi kola (devriyeye) çıkıp kollukta meclis-i iĢret (içki meclisi) kurulduğunu haber aldıkta (alınca) varıp basıp, oğlanı y.... altında yatar iken ahz edip (alıp) ism-i Ģerifini (Ģerefli adını) deftere kayd ile tezlil (küçültüp, düĢürüp) ve altın adını bakıra çıkarmakla kalmayıp, baldırında kaba etine hîz (pasif eĢcinsel) oğlandır damgasını dahi basmıĢtır. Bali dahî gayrı ("artık" anlamında) beni bir hammam-ı dilküĢâ pak eyler (temizler) deyip Tophane'de Kapdan-ı Derya Kılıç Ali PaĢa'nın hammam-ı kebirinde (büyük hamamında) bir üstad dellakın elini öpmüĢ ve soyunmuĢtur.

Az zamanda Ģöhret bulup gece ve gündüz seferi 70 akça narhtır (bir defası için belirlenmiĢ ücreti 70 akçedir). 20 akça dahi ortağı dellak alır ki, 90 eder.

Gece döĢek yoldaĢlığı 300 akçadır. Amma kulamparesi kaç sefere ki takati vardır (kaç kez yapabilirse) oğlana o kadar fiĢek atar, 300 akçeye dahildir. Amma ser-nevbet (baĢ nöbetçi) dellak "Sabahdır" deyu (diye) nida ettikte (bağırınca) ve kulampare oğlana yine koymak murad ettikte (isteyince), 90 akça ücretini verir.

Yemenici Bali, günde üç seferden ziyade g.. vermez idi. Pak ve pakize (temiz) tendürüst (sağlam vücutlu) sine (göğüs) bülbülü kınalı kuzu idi.

SĠPAHĠ MUSTAFA BEY

Biri dahi, Sipahi Mustafa'dır. Kuzattan (kadılardan) bir zatın gönül eğlencesi iken yaramazlar pençesine düĢüp on beĢ yaĢında peri-peyker (peri yüzlü) oğlanı

Mudurnu Dağı'nda Kara Domuz nam Ģaki-i pelide (pis hayduta) peĢkeĢ çekmiĢlerdir.

Kara Domuz ki âdem ejderhası belây-ı asumandır (göklerin belasıdır), oğlancığı

kıllı sineye çekip gözleri yaĢına bakmayıp gümüĢ künbedine demir kazık çakmıĢtır. Nursuz Ali ve Yorganyüzüoğlu ve Çiçekli Mustafa ve Kalaycı Hasan emsali Ģeytanlar, cümle on sekiz nefer-i dîv heyet (dev yapılı) ve ehrimen-suret (kötülükler tanrısı suratlı) asılacak zehir ademlerdir. Sipahi Mustafa Bey'in g..ü üstünden geçip o nazlı oğlanı kan-revan periĢan etmiĢlerdir. Dağda, bayırda, taĢda, çakılda, çemen, dikende yürümeğe mecali kalmamakla bir handa emanet yatağa koyup gitmiĢlerdir.

Çamlıbel'de mezkur (adı geçen) handa Davud OdabaĢı ki gayet ile mu'lem (tanınmıĢ, bilinmiĢ) idi, o dahi oğlanın g..ünde çarh-ı felek merkezin bulmuĢ.

Aç kurdun kuzuyu koruduğu misali geceleri kendi döĢeğinde yatırmıĢ, kalemi hokkaya batırmıĢ, evrak-ı muhabbete sahhu'l-visal iĢaretin çekmiĢtir ("sah"

kelimesi eski belgelerde "karĢılaĢtırıldı, incelendi, doğrudur" anlamında kullanılır. Burada "iliĢkinin tam olarak meydana geldiği" kastediliyor). Amma oğlanın gözü yaĢına merhamet edip handa tutsa eĢkiya gelir alır. ġehr-i Ģehir-i Ġstanbul'dur (ġehirler içerisinde meĢhur olanı Ġstanbul'dur) deyip oğlanı

âsitane-i saadete getirip Fındıklı'da Müftü Efendi Hamamı'nda Sipahi Mustafa'nın nazlı beline dellak peĢtemalın kuĢatmıĢ ve o güruhun Ģanına Ģan katmıĢtır.

Kıl kadar ayıbı yok bir müeddeb (edepli, terbiyeli) pakize oğlandır ki hile ve Ģeytaniyet yoluna sapmaz, g..ünü domalıp yattıkta (yatınca) müĢterisinin y....ı

yolunu ĢaĢmaz, meyve-i vaslını rayegân eylerken (vuslatının meyvesini bol bol verirken) mest olup mesteder. Cilveli pak ve çâlâk (temiz ve eliçabuk) Sipahi civandır ki devrimiz ricalinden mal-i Karun'a sahip (Karun kadar zengin) Gümrükçü Emini Hasan Efendi bu dellak oğlana alâka edip Galata mollası eliyle hamamdan çıkartıp hanesine almıĢ ve fahir libaslar (süslü elbiseler giydirip) zer-ü zivere müstagrık edip (altın süslere garkedip) mahbub çubukdar eylemiĢtir.

Amma Sipahi Mustafa Bey'de de sadakat ve vefa bu kadar olur. Velinimetinden gayrı ferde uçkur çözmemiĢtir ki böyle emsali, çubukdar oğlanları çuhadar, tatar, dolapçı, arabacı, seyis, hamleci makulesi herifler Ģakır Ģakır s....lerken, Sipahi Mustafa Bey parmak ucuyla dahi dokundurmamıĢtır.

KIZ SOFTA

Biri dahi Kız Softa'dır, yani Ürgüplü Ġsmail'dir ki, ZalpaĢa Medresesi'nde hemĢehrisi Dağlı Hüseyin nam (adlı) pelide (pise) misafir olup, üçüncü gece o zalim dağlı herif "HemĢehri oğlan s....k yâri hiledir (dostça bir oyundur)"

deyip oğlancığı bi'l-ikna (ikna ederek) rızasıyla fiili livataya mübaĢeret eyledikte (giriĢince) maslahatı begayet kebir (çok büyük) olmakla Molla Ġsmail kan-revan bihuĢ (serhoĢ) oldukta (olunca), gaddar herif iĢini tamam görmüĢtür.

Amma ertesi vak'a Ģüyu buldukta (olay duyulunca) fail-i zalim Dağlı Hüseyin memleketi canibine firar, Ġsmail'e dahi medresede durmak olmayıp öyle mahbuba cümle kapılar küĢade olmakla (bütün kapılar açılmakla) helvacı esnafından Telli Halil Ağa oğlanı alıp esnaf zeynine koyup (esnafın süsleri arasına katıp) tezgâha oturtmuĢtur. Ve dükkanını o perî-suret (peri yüzlü) ile tezyin eylemiĢtir. Gece dahi odasında yatırıp telezzüz-ü nazar ve (bakarak zevk alma) deraguĢ (kucaklama) ve buse faslı, ayak öpme, göbek koklama, çakıl memecikler diĢleyip altın kamıĢ çük yoklama ile iltifat etmiĢtir.

Bir sene mürurunda (geçince) Ġstanbul'un kulampara eĢkiyası Kız Softa'yı

rahatına komayıp dükkânın gözleyip ustasın gaybubetinde (yokluğunda) müĢteri-suret (müĢteri gibi) ülfet ve muhabbet edip envai tuhfe (çeĢit çeĢit hediye) ve akçe ile oğlanın aklın çalarak birkaç ay mikdarı bahçe ve bostan ve bekâr odası

ve hamam dolaĢtırıp akıbet KarakuĢ nam (adlı) Ģeririn pençesine düĢtükte (düĢünce) Yıldızababa hamamına götürüp soymuĢ ve beline siyah dellak peĢtemalın sarıp üstad elinde ba'dettalim (talimden sonra) müĢteri aguĢuna (koynuna) halvete koymuĢ kapamıĢlardır.

Gündüz içeride halvette bir seferi 100 akça ve gece camekân odada döĢek yoldaĢlığı livata sabaha dek üç seferden ziyade olmamak üzere iki tafralı altın narhtır. Oğlan üç seferden ziyadeye rıza gösterdikte (kabul edince), müĢterisi her seferi 100 akçadan koyar, s...r. Oğlan kulamparasından hazzedip (zevk alıp) akça talep etmese dahi, herif oğlanın ortağı dellake 20 akça payını yine verir.

SEYĠS ALĠ

Biri dahi Seyis Ali'dir. Bir tüvana (güçlü) nev-hat (sakalı yeni çıkmıĢ) oğlan olup kendi kadr-ü kıymetini (değerini) bilmeyip boğazı tokluğuna tersane haytalarına uçkur çözerken hamam çıplağı olmuĢ, az zamanda Ģöhret bulup Hammam-ı

PiyalepaĢa'da (PiyalepaĢa Hamamı'nda) kibar ve rical (önde gelen kiĢilerin) tokmakçısı idi. Dellak Kalyoncu Süleyman'ın oğlanı ve Ģakirdi (öğrencisi) ve ortağıdır ki bir günde kırk g.t tokmaklayıp kırk sefer fiĢek attığı hamam siciline kaydolunmuĢtur.

Ricalden (Üst düzeydeki yöneticilerden) bir efendinin oğluna alâka edip oğlanı

kalafat yerine çekip cebren (zorla) gemi içine sokup livata etmekle (etmesi üzerine), hamamdan peĢtemalı ile çıkarmıĢlar ve o çıplak halinde kalafat yerinde salbeylemiĢlerdir (asmıĢlardır). Amma pek yazık olmuĢtur. Elhak (Allah için) erkek güzeli serbaz (cesur), Ģahbaz (yiğit), dilbaz (gönül eğlendiren), civanbaz (gençlere meraklıların) hizmetinde çâlâk (çevik) dellak-i pak (temiz tellak) idi.

KALYONCU SÜLEYMAN

Biri dahi Kalyoncu Süleyman'dır ki, âdem (insan) ejderhası tüvânâ (güçlü) yiğit, hamamın ab-ı ruyi (yüzsuyu) ve kibarın ve ayanın ve eĢrafın makbulü, gayeüc mergub (rağbet edilen) mahbub tokmakçıdır.

Trabzon hâkinden olup (aslı Trabzonlu, orada doğmuĢ olup) eyyam-ı Ģebabet ve nev civanisinde keĢtiban (gemici) dayılar aguĢunda (koynunda) perverde olup (büyütülmüĢ olup) Ģahin baĢında keçe külah, sine üryan (göğüs çıplak) ve yalın ayak baldırı çıplak kanca atıp palamar bağlamıĢ, geceler dahi bekâr dayıların koynunda uçkur çözüp g.. devirmiĢ oğlan olup bunlara gemici ıstılahı üzre (deyimlerine göre) zenane derler ki, adam s.....e doyamaz ve iri kıyım oğlan ayağı ile döĢekte öyle cilvelerle ayak uyuĢturur ki, muhabbet bu kadar olur.

Bu Kalyoncu Süleyman günlerden bir gün Hasköy iskelesine gelip Kalafat yerinde Ali PaĢa kahvesinde yalın ayak baldır bacak çıplak ve hem sinesi küĢade (göğsü

açık) levendane oturmuĢ, Ģehrî kulamparaların yüreklerini dağlar ve "ġu keĢtibân (gemici) oğlanın hancer-i puladı (çelik hançeri) acep ne boyda ve Ģekildedir"

diye o biçareleri uçkur kemendine bağlar iken meğer Ģehrimiz hamamcılarının eĢbehlerinden (kabadayılarından) PiyalepaĢa hamamcısı Hasan Ağa dahi o kahvehanede imiĢ. Ve oğlanın iri kıyım yalın ayaklarında demir gülle topuk ve hem sünbül koçanı y...k temaĢasında (seyrinde) imiĢ. "Tamam, bana böyle bir serbaz ve Ģahbaz ve aĢkbaz tokmakçı dellâk-i çâlâk (tez canlı tellâk) ve pak (temiz) zeberdest (mahir) fetâ (genç) lâzımdır" deyip ve hemen ülfet ve sohbet ve muhabbet edip oğlanı itma' (gözünü boyayıp tamaha düĢürüp) ve ikna ile kahvehaneden öyle yalın ayak ile çıkartıp hamamına götürmüĢ ve soyup dellak peĢtemahnı beline kendi eliyle sarıp bağlayıp, birkaç gün üstad elinde terbiyesi tamam oldukta müĢteriye çıkmıĢtır.

Hadd-ü edep bilir tokmakçıdır. Hicap (utanma) perdesini yoluyla açıp hizmetin tamam görür. MüĢterisini halvete alınca kapıya peĢtemal perde talik edip (asıp) altında nalınların kilit niĢanı bırakıp "Uzan beyim, paĢam, efendim, ağam, bacakların ve ayakların bir yol oğuĢturayım" deyip nicesini baldır bacağa atar ve kıvamı geldikte (gelince) kendi peĢtemalını fora edip çırçıplak, daltaĢak, dal...... hemen müĢterinin ayakların öper, "Sultanım, iĢte gör, vücudum uyandı.

Gayrı mürüvvet ve ihsan sendendir ki benim gibi garip çıplağını sevindir.

Seninle bir muhabbet edeyim" deyip nazikane el ense eder ve y......ı ki Ģah-ı

merdan ru-siyahtır (büyük siyah tokmaktır), bir nezaket yoluyla aheste beste dipleme sokar ki, bu hüner iĢte ancak bu ittedir. FiĢek atıp fiili livata tamam olunca, yine ayak öpüp izin talep eder. S.....i müĢteri taĢra camekâna çıkınca bahĢiĢ için lâf etmek, bu Kalyoncu Süleyman için değildir.

Narhdır ki, hamamda tokmakçılar halvette bir sefere 100 kuruĢ alırlar ama bu Süleyman'a 300 verse azdır. Gece döĢek yoldaĢlığına davet olunsa asgari üç sefer koyup fiĢek atması, 450 kuruĢ narhdır. Amma müĢterisi yeter derse, Kalyoncu Süleyman beĢ sefer bitip fiĢek atar. Böyle kaviyyülsine (göğsü güçlü) ateĢli tokmakçıdır. Ekser kendi dahi alta yatıp "Efendim lutfeyle, bu muhabbetin tadı

altlı üstlüdür" der. Elhak hamam uĢağı, mukaĢĢer (kabuğu soyulmuĢ) aĢkbaz yiğittir vesselam.

KINALIKUZU FĠRUZ

Biri dahi Kınalı kuzudur ki, ism-i Ģerifi (Ģerefli adı) Firuz'dur. ġehrî

(meĢhur) kulamparalar Firuz ġah dahi derler ki, elhak (gerçekten de) padiĢah-ı

iklim-i hüsndür (güzellik ikliminin padiĢahıdır). O dilberin el ayaklarında parmakları kınalıdır.

Arnavudiyu'l-asıl (Arnavud asıllı) olup, gözleri kanlı taze delikanlı olup vilayetinden ("memleketinden" anlamında) geldikte Çardaklı Hamam'da hemĢehri odasına misafir olmuĢ, o dellak-i pelid (pis tellak) Firuz'u s...p eritmiĢ, beline dellak peĢtemalını bağlayıp kese ve sabun ve lif ve lenger ile sanatını

talim edip ortağı etmiĢtir. Mürüvvet (mertlik) sahibi kulampara biraderlerimiz, Çardaklı Hamam'a vardıklarında "Bir kınalı kuzucağımız vardır" dedikte, o hayvan Firuz'u getirip el öptürür, makbule geçer makuleden olmakla (makbule geçer zannederek) iltifat gördükte (görünce) "Efendim, ortaklık yoludur. Oğlanın baĢını tutsam (tutmam) gerektir" deyip o lâîn (Ģeytan gibi kovulmuĢ) Arvavud Ģaki Firuz'un boynuna kol kemendini attıkta (atınca) oğlanın g..ü nur topu misali domalır ki, aĢkolsun o oğlana y...k basana.

ĠĢ bittikte oğlan su dokunup peĢtemalını bağlanıp el öpüp "Yine beklerim ağam, buyur" deyip çıkar ve bahĢiĢini ve kanun-u narh üzre (narh kanununa göre belirlenmiĢ) livata ücretini ortağı dellak alır. Bir böyle pervasız Arnavudun yezididir ki, Firuz'a g...nün kazancından birkaç akçe güç ile (zorla) verir imiĢ.

PEREMECĠ BENLĠ KARA DAVUD

Biri dahi Üsküdar'da Kolluk Hamamı'nda Peremeci Benli Kara Davut'dur.

Tokmakçıdır. Bâlâ kamet (uzun boylu) bir tüvânâ (güçlü) çâr-ebru (bıyıkları yeni çıkmıĢ) bir yiğittir ki gece ve gündüz bey ve paĢa ve ağa ve efendi ...ü

tokmaklar. Bir it oğlu ittir. S.....n kazancını yine s.....e yedirip bilâ libas (elbisesiz) yalın ayak gezer biçaredir. Üsküdar Kolluk Hamamı'nda zuhur etmiĢtir (ortaya çıkmıĢtır) amma kapısı yoktur. Hamam hamam dolaĢır kaltaban avaredir.

Varacağı hamamda ard kapıdan külhana duhul (girip) ve külhanda soyunup levendane reftar ile (levend gibi yürüyerek) varıp hamamcı ağanın eteğini ve natır ile dellak eskisi ser-nevbetin (baĢ nöbetçinin) ellerini öpüp müĢterisi kande (nerede) ise varıp hizmetini görür. Kadimden görüĢtüğü ise (önceden tanıyorsa) huyunu ve suyunu bilmekle (bilerek) "Ağam, paĢam, efendim, sultanım, iĢte Kara Davud'un geldi" deyip livataya mübaĢeret eder (baĢlar). Amma müĢteri o ana dek görüĢmediği ise natır ağa "Zannım ki (sanırım ki) tokmakçı arar" dedikte (deyince) bacak ve ayak oğuĢturup tedricen (ağır ağır) yukarı çıktıkça maslahata el atar, müĢteri "Elin çek" dedikte kendi kebir (büyük) maslahatını peĢtemaldan çıkarıp "Ağam, bunda hicab (utanma) olmaz. Ben seni memnun edeyim. Hemen emreyle ki gör bak benimki uyanmıĢtır" deyip müĢteri dahi el atıp tuttukta hemen onu yüzü üzerine çevirip bir hamlede biner, koyar ve iĢini tamam görür.

Saraç Ahmed Bey ki eyyam-ı nev-civanisinde (delikanlılık günlerinde) Sultan Murad Han-ı rabinin (Dardüncü Murad'ın) silâhdarı Mustafa PaĢa'nın kapıcıbaĢısı

olmuĢ Kız Cafer nam (adlı) kapıcıbaĢının nur-ı dide (göz nuru) oğludur. ĠĢte Benli Kara Davud o nazlı beye alâka edip cümle akçasın (bütün parasını) saraç

civane (gence) yedirir çıplak aĢıktır. Amma saraç oğlanı da Ģakır Ģakır s...r.

Saraçhanede o pakize (temiz) oğlan, "dellak saracı" diye melkubdur (lakaplıdır).

ALTINBAġ ĠSKENDER

Biri dahi AltunbaĢ Bey oğludur. Arnavud beyzadesi olup, Ģerefli adı Ġskender Bey'dir.

Gazi Sultan Ġkinci Murat ve Fatih Sultan Mehmed zamanında isyan ve eĢkiyalık yollarına düĢmüĢ olan Kastaryotoğlu Ġskender Bey dedikleri mel'unun Rum cariyesinden olan veled-i zinasının (piçinin) soyundan gelir ki, o taraflarda

"Ġskender adında bir Ģehzade Arnavut kavmine padiĢah olur" efsane tevatüren Ģayi (söylentisi çıkıp) ve bu nev-civan Ģehzadenin namı (adı) dahi Ġskender olmakla madde-i fesat (bozgunculuğun kaynağı, sebebi) bilinip Debre-i Bâlâ ayam Hacı

Nezir Ağa oğlanı dağa kaldırıp padiĢahlığını ilân eylemiĢ, Ģaki-i mel'unu tepeleyip ve Ġskender mahbubu onun pençesinden alıp katline kail olmayıp (öldürülmesine razı olmayıp) Ġstanbul'da Mahmut PaĢa Hamamı hamamcısı karındaĢı

Uzun Süleyman Ağa'ya göndermiĢtir ki, sine-i muhabbete (muhabbet göğsüne) çekip terbiye etsin için.

Amma Ġskender terbiye kabul etmeyip dağda bir eyyam (bir süre) haydud koynunda yatmıĢ ve kûh-ı billurun (billur dağını) hamam çıplağı dellaklar ile ülfet ve muhabbete rağbet edip Süleyman Ağa dahi hanesinden çerağ edip Ġskender'i hamamda soymuĢlar ve AltınbaĢ Bey oğlu namiyle bir dellak-i pakize (temiz tellak) yanına koymuĢlardır.

Halvette bir seferi 90 kuruĢtur ve 20 kuruĢ dahi ortağı alır ki, 110 kuruĢtur.

Geceliği üç seferden ziyade koymamak üzere 200 kuruĢtur. 100 kuruĢ dahi ortağı

alır. Amma müĢteri üç seferden ziyade fiĢek atacak olursa, her seferi için dahi 250 kuruĢ ziyade verir.

KEġMĠR MUSTAFA

Biri dahi KeĢmir Mustafa'dır. Halvet kubbesine güzellik bırakan nur-ı musaffadır (süzülmüĢ ıĢıktır).

Sil gözünün yaĢını

Çatma keman kaĢını

Basarlarken .....ı

Çalka gümüĢ tasını

Haramzadedir yani loncada çeribaĢı oğlu Kıptî'dir ki babası külhancı, anası

karılar hamamında natır, göbek taĢında uyumuĢ, kurna baĢında büyümüĢ, alnı kara

...ü ak nevcivan dellaktır. Kulağında gül, alnında kâkül, ot çalmaz, ustura vurmaz s...nin kılları sırma püskül, levendane reftar ile (levend gibi yürüyüĢle) halvete gelip Ģuhane, edibane selam verip elpençe durdukta yürek taĢ

olsa erir. Kıptidir ama akça, pul lafı yok tokgöz olup ejderha misali kol kadar m.......ı dibine dek alır ki, Kıptiyanda (çingeneler içerisinde) böyle nazik dilber bin oğlanda bir çıkar. Narhı yoktur, "MüĢterimin mürüvvetine endaze olmaz" deyip domalır ve ne bahĢedilse alır, akça tutmaz Ģahbaz bekâr yiğitlerin gönlünü dahi bad-ı heva hoĢnut eyler. Hammam-ı Eski Yeni'de natırdan talep oluna.

HAMLECĠ ĠBRAHĠM

Biri dahi, bostancı neferlerinin taze rûlerinden (yüzlerinden) Hamleci Ġbrahim'dir. Elhak, nur-ı dîdedir (göz nurudur). Fidan boylu, melek huylu, alnında kakülü sırma telli, incecik belli, eli ayağı gayetle dilber, lebleri (dudakları) gülbeĢeker, çakıl memeler damla-i anber (anber damlası), Ģükufeden (çiçekten yapılmıĢ) göbeği çukuru sünbülbeter, b.... çiçeğini sorar isek karanfil-gûster (karanfil yayan) Ģöyle bir içim su dellaktir.

Halvette ve camekan odada ak mermer üstünde yahud ki döĢekte serapa üryan (baĢtan aĢağı çıplak) serilip yattıkta (yatınca) y......nın baĢı tokmaklı yok uzundur, yok kalındır demeyip ve ah of etmeyip gayret-i nev-civanî (gençlik gayreti ile) ile tamamını alır ve adamın canına taze can katar. Gece dahi tâ-be-sabah sabaha kadar) türlü türlü iĢveler, cilvelerle kol-bacak kemendleri ve iri kıyım hamleci oğlan ayağı uyuĢturmaları, rayegân (bedava, bol bol) döĢek yoldaĢlığı eder ki, hamam çıplağından yâr-ı gar (vefalı arkadaĢ)bu kadar olur.

O nazenin oğlan nakleder ki, Karadeniz yalısında Giresun kasabasından kopmuĢ ve Ġstanbul'da saray-ı hümayun (padiĢah sarayı) bostancılar ocağında hamleci olan dayısı yanına gelmiĢ ve o adam dahi Ģahbazı kendi ocağında acemi nefer olmak için iltimas etmiĢtir. Ve acemi eyyamında (acemilik günlerinde) avare olmasın için hamleciler odaları karibinde (yakınında) Büyük Gümrük Ġskelesi ÇarĢısında Berber Salih ÇavuĢ'un nezdine Ģakird (öğrenci) deyu (diye) devam etsin demiĢ.

ĠĢte o berberin Ģakirdi iken alemi velveleye vermiĢ, nasıl vemesin ki, Ģahin baĢında bostancı külahı, cebîn-i pâkinde (temiz alnında) kakül-ü gümrahı (sık kakülü) tel tel, çuha cepkeniyle yakıĢık almıĢ, ayaklar yalın, sebike-i sim (gümüĢ külçe) , kalem kalem parmakları ĢimĢir nalın ile reftar ederken (geçerken) üftadelerinde yahey...

Tersane eĢkiyasından zindancıbaĢı Saçlı Deli Kürt diye maruf Kürt Haso Ağa, bu hamleci Ġbrahim oğlana alâka edip yoluyla takarrüb eyledikte (yaklaĢınca) oğlan dahi Haso Ağa'ya meyleder ki, Haso kapkara kıl içinde bir kara Kurttur amma vechinde letafet ve endamında heybet gayetle yakıĢık ve reftarında levendane çâlâki (gidiĢindeki levend gibi çevikliği) Ģöyle ki ayağın pekçe bassa zemin tir tir titrer ve pençelerinde demir çubuk haĢak (süprüntü, çöp) misali ve hem dahi Haso Ağa'da zer-i halis ile memlu (saf altın ile dolu) kesecikler vardır.

ZindancıbaĢı, bir cuma günü Hamleci Ġbrahim oğlanı Salih ÇavuĢ'un dükkanından kaldırıp "Gel sana tersane-i amirede zindanı temaĢa ettireyim" deyip oğlanı

alır, odasına götürür ve Hamleci civana rızay-ı nev-civanisiyle (gençlik rızasıyla) fiili livatayı Kürdî y.... ile tamam icra eder. Velâkin Haso'nun maslahatı rub'-u meskûnda (dünyanın dörtte birini oluĢturan kara kısmında) misli (benzeri) yok aygır s..i misalidir ki Ġbrahim'in b.... kaytanı deride olup (yırtılıp) vak'a Ģüyu' buldukta (duyulunca) Salih ÇavuĢ dükkana ve dayısı olacak herif dahi Hamlacılar odasına kabul etmemekle oğlan naçâr Azapkapısı'nda YeĢildirekli Hamam'da soyunur ve dellak peĢtemalın bağlar ki bu YeĢildirekli Hamam'ın cümle müĢterileri haylaz yaramaz cündbaz (askerlik eden) tersane dilaverleri, tüvânâ (güçlü kuvvetli) kalyoncu itleri yiğitler ve denize pala çalar sandalcı ve mavunacı yalın ayaklı hayta uĢaklardır ki, cümlesi zincirin kırmıĢ kızıl kulamparalardır ve hepsinde y.... demir kazıklardır, her sefer ki Ġbrahim'e talep olup içeride halvetde ya taĢrada camekan odada Ģîrâne (arslan gibi) hamle ettiklerinde, Hamleci oğlanın gereği gibi hakkından gelirler ve teknesini âlâ kalafat ederler.

Narhı kibar ve rical (seçkinler) için olup. bir seferi 200 kuruĢtur. Ve gece döĢek yoldaĢlığı üç sefer hesabıyla 1000 kuruĢtur. Oğlan rıza gösterse, her fazla seferi 250 kuruĢtur. Kethüday-i hamamciyan (hamamcılar kethüdası) olmamız sıfatıyla bu Hamleci Ġbrahim'i mezkur hamamdan çıkarıp hane-i bîminnetimizde (yapılan iyiliğin baĢa kakılmadığı evimizde) sinemize (göğsümüze) bastık ve Yemenici Bali oğlana döĢek yoldaĢı yaptık ki, iki oğlanın altlı üstlü muhabbeti ve birbirini s.......i bir özge temaĢadır bir baĢka seyirdir).

KARANFĠL HASAN

Biri dahi, Karanfil Hasan'dır. Hamam gülĢeninde (hamamın gül bahçesinde) perveriĢ bulmuĢ (beslenip büyütülmüĢ) KeĢmirî dilber-i müstesnadır (seçkin dilberdir) ki cilve katında üstad, kaddi ĢimĢâd (boyu ĢimĢir ağacı gibi), belinde hançer-i fulad (çelik hançer), müptelâsına dâd ve feryâd, kendi on beĢ

yaĢında, has damgası gümüĢ tasında ve alıĢveriĢi kurna baĢında. Ayvansaray'da Kız Yusuf denilen haramzadenin veled-i zinasıdır. Kalafat yerinde kayıkçı ve mavunacı bekâr uĢakları ile çelik ve çomak oynayım derken uçkuruna el atmıĢlar ve gece dahi odalarına kaldırıp üryan edip döĢeğe çekip yatmıĢlardır. Oğlanın gümüĢ künbed (kubbe) kâsesine kol kadar demir anahtar uydurup içinde oynatmıĢlardır.

Bab-ı vuslat bir kere açıldıkta (açılınca), ol güruh bal çanağına eĢĢek arıları

misali üĢüĢmüĢlerdir. Hamam böcekleri doydukta oğlanın yolun kesip "Aman oğul, subaĢı duymuĢtur, defterli olursun. Senin için cây-i halâs (kurtuluĢ yeri) bir hamam-ı dilküĢâda soyunmaktır" deyip ademî baĢına halisü'l-ayar akça salıp (her bir adam baĢına doğru ayarlı para ödeyip) o tarihte ġengül Hamamcısı Uzun Karabekir Ağa'ya götürüp el ve etek öptürüp hamamcı ağa dahi gayetle pesend eyleyip (çok beğenip) soyunmasın emreyledikte Kız Yusufoğlu soyunup kâküllerin ebruvan üzre döktükte (kaĢları üzerine dökünce) Karabekir aklı periĢan olup "Hay veled-i zinalar, bu karanfil oğlanı kande buldunuz?" demekle Karanfil Hasan deyu Ģöhret ve Ģan buldu. Hamamcı ağa "Bu oğlan bizimdir" demekle Karanfil Hasan iki sene gayriye (baĢkasına) peĢtemal bağlamayıp kahve ocağında hamamcı ağanın çubukdarlığı hizmetin görürdü. Amma nice nice yüz mahbubdostların lüle-i çeĢmine ateĢ-i arzu (göz lülesine aĢk ateĢi) koymuĢ, oğlanın sebike-i sim (gümüĢ

külçesi) yalın ayaklarını görenler.

ÇalmıĢ kalem parmaklara al kına Yakına gel aman oğlan yakına deyip Karanfil Hasan'ın ayağın öpüp koklamağa on akçe narh olmuĢtur.

Akıbet (sonuçta), iki nefer ocaklı dilâverler (yiğitler) ki biri altmıĢ dört bölüğün Deli Ferhad ve biri dahi elli altı bölüğün kahvecisi Kırkık Ali'dir.

Karanfil Hasan camekan odaya çubuk götürdükte (götürdüğünde) tabancaları çekip

"Bre bu ne olmaz iĢtir? Sine bülbülü oğlan hamamcı ağanın hanesinde kafeste olmak (olması) gerektir. Böyle hamam çıplağı oğlana tasarruf ve taassub olmaz.

Akçamıza geçer hükmümüz. Biz bu oğlana fiili livatayı elbet ki ederiz. Rıza ile verdi ne âlâ. Vermese silâhımız kuvveti ile iĢte o anda cebren ve kahran (zorla ve kahırla) yatırıp s...riz. Hamam nâr-ı fitne (fitne ateĢi) olmaz. Ġllâ (yoksa) kan olur" deyip Karanfili camekan odada bastırıp Deli Ferhad kapıyı tutup Kırkık Ali dahi seyf (kılıç) ile oğlanı kesecek oldukta Karanfil Hasan "Aman ağam, kıyma bana. Teslim, teslim" deyip uçkurunu çözmüĢ ve o aç yiğitlere gümüĢ

künbedin domalmıĢ Kahveci Kırkık Ali de Ģâh-ı merdan (tokmak) karayılan s...nin zehrini oğlanın içine kusturmuĢ ve o Ģaki iĢini tamam bitirip indikte (inince) Deli Ferhad dahi oğlana hamle edip kızıl deli çomağını karanfil b....e sokmuĢtur. Hamam uĢakları, "Ağa, önünde sonunda olacak bu idi, oldu. Hamamı

kolluğa bastırmak olmaz. Karanfil Hasan gayri müĢteriye soyunsun" deyip o gün ġengül Hamamı'nda olan cümbüĢler kalem dile gelse bir müstakil kitap olur...".

Fazıl Bey'in delikanlıları

Rum delikanlılarıyla Ġspanya'daki hemcinsleri arasında ne farklar vardır? Hint kadınları mı, Hollandalı kızlar mı daha cazibelidir? Cezayirlilerle Tunuslular'ı

birbirinden ayıran "cinsel özellikler" nelerdir? Kadınlar hamamında kavga nasıl çıkar? Ġstanbul'da kaç kadın yaĢar?

Böylesine akla gelmesi bile güç soruların cevaplarını, 18. yüzyılda yaĢamıĢ bir divan Ģairi, Enderunlu Fazıl Bey veriyor. Osmanlı eĢcinsel metinlerinden bahsedildiğinde, akla ilk gelen isimlerden biri Fazıl Bey...

1759-1810 yılları arasında yaĢamıĢ. Döneminin tanınmıĢ bir eĢcinseli ve eĢcinsel olmakla her zaman, her vesileyle övünmüĢ. Kadınlardan zevk almadığını devamlı

tekrarlamıĢ, eserlerinde hep bu konuyu iĢlemiĢ. Maceralarını, duygularını, isteklerini apaçık ve hiçbirĢeyin ardına gizlenmeden anlatmıĢ. Üstelik bu açık sözlülüğü, ona ünlü beytini, "ġairiz, Ģeyn verir sânımıza / Giremez fahiĢe divanımıza, (ġairiz, fahiĢeler divanımıza giremez, böyle birĢey bize utanç

verir)"i yazdıracak dereceye varmıĢ.

Hayatı romanlara, fılimlere konu olabilecek maceralarla dolu... Felaket dolu bir çocukluk, sarayda bolluk içinde bir gençlik, ters sevgiler, sefalet, sürgünler ve bunların yanında aĢırı keyif düĢkünlüğü, müsriflikten de öte hesapsız harcamalar, nihayet açlık ve ölüm...

Büyükbabasıyla babası, Akka'da bir isyana kalkıĢtıkları için idam edilmiĢler...

Fazıl Ġstanbul'a getirilmiĢ, padiĢahın emriyle saray okulu "Enderun"a alınmıĢ, burada üç kez kendi cinsinden olanlara aĢık olmuĢ, üçüncü aĢkı saraydan ayrılmasıyla sonuçlanmıĢ, Ġstanbul sokaklarında yıllarca serseri bir hayat sürmüĢ, bu arada Galata meyhanelerinde tutulduğu bir Çingene gencine gönül vermiĢ, bu aĢk da yedi ay devam etmiĢ.

Çektiği sıkıntılar canına tak demiĢ olacak ki, dönemin sultanı Üçüncü Selim'e yalvarmıĢ, yakarmıĢ ve Anadolu'da bazı idarî görevler kopartabilmiĢ ama Ġstanbul'a gırtlağına kadar borç içinde dönmüĢ, derken Rodos'a sürülmüĢ, üzüntüden gözleri kör olmuĢ ama her nasılsa on yıl sonra yeniden açılmıĢ, bir defa daha Ġstanbul'a dönmüĢ, kısa bir müddet sonra da BeĢiktaĢ'taki evinde sefalet içinde ölmüĢ.

Edebiyat tarihçileri Fazıl'dan bahsederlerken, onun divan Ģairleri içerisinde günlük olaylardan en fazla yararlanan kiĢi olduğunu, ama Ģiirlerinin sanat açısından zayıf ve biraz da kaba kaldığını söylüyorlar. Zayıflığın nedeni, dilinin kemiği olmayıĢı.

Eserleri divan edebiyatının birinci sınıf örnekleri sayılmasa da, kendine mahsus bir Ģair olarak kabul ediliyor. Kimilerine göre ise, ekol sahibi. Kavramların ardına gizlenmeden herĢeyi, maceralarını, duygularını, isteklerini; apaçık ama bazan "edepsizce" yazmıĢ. Genç erkeklere olan düĢkünlüğünü açıkça söylemiĢ,

"kadınlar bana göre değil, onlardan zevk almıyorum..." demiĢ.

BeĢ ayrı kitap...

Fazıl'ın, bugün elimizde beĢ kitabı var: Defter-i AĢk, Hubanname, Zenanname, Çenginame ve Divan. Kitapların geçmiĢi de, yazarları gibi maceralı. Kimisi yazma olarak elden ele dolaĢır, kimisi de basılır ama bazan ahlâka mugayir bulunarak toplatılır.

Defter-i AĢk'ta Ģair, baĢından geçen aĢk maceralarını hikaye eder. Saraya alınıĢını, Enderun'daki bazı delikanlılara aĢık olunca kovuluĢunu, sefaletini ve bir Çingene genciyle olan gönül iliĢkisine yer verir.

Hubanname'de, dünyanın çeĢitli uluslarına mensup delikanlıların özelliklerini anlatır. Sevgilisi, diğer ülkelerin güzel erkeklerini de öğrenmek istediğini söyler ve Fazıl bu isteği yerine getirmek için kaleme sarılır.

Zenanname, Hubanname'de bahsi geçen milletlerin kadınları üzerinedir. Bu kitabı

yazmasını da sevgilisi ister. Fazıl kadınlardan hoĢlanmadığını söyler, binbir bahane öne sürer ama delikanlının "Gider, düĢmanlarınla beraber olurum...

Onların yatağına girerim haaa!" diye tehditlere baĢlaması üzerine, kalemi eline almaya mecbur olur.

Zenanname, Fazıl'ın ölümünden 28 yıl sonra, 1838'de Ġstanbul'da bastırılır ve toplatılır. Toplatılma sebebi, nikaha karĢı çıkan bölümüdür. ĠĢin ilginç tarafı, toplatma kararını sarayın, Ģeyhülislamın veya ülkenin iç iĢleriyle ilgili bir makamın değil, DıĢiĢleri Bakanı Mustafa ReĢid PaĢa'nın vermiĢ olmasıdır.

Çenginame'de ise, o dönem Ġstanbul'unun en ünlü erkek dansçılarını konu alır.

Bir sohbet sırasında çengiler hakkında yapılan tartıĢmaya tanık olan Fazıl'dan, kimin haklı olduğunun anlaĢılması için hakemlik etmesi ve konuyla ilgili bir kitap yazması istenir. Fazıl da Rum, Yahudi, Ermeni, Hırvat ve Çingene köçekleri uzun uzun anlattığı Çenginame'sini kaleme alır.

Divan'ı dinî Ģiirler, devrin büyüklerine övgüler ve yine delikanlılar için yazılmıĢ gazellerle doludur. Fazıl bu Ģiirlerle de kendisine özgü bir tarz yaratır, o güne kadar söylemeye kimselerin cesaret edemediği bazı ifadeleri açıkça kullanır.

AĢağıda, Enderunlu Fazıl'ın tamamını Ģiir halinde kaleme aldığı kitaplarından yapılmıĢ küçük bir seçme yeralıyor. ġiirler düzyazıya çevrildi ama bugün de anlaĢılabilecek olan bazı önemli beyitler, bölümler arasında aynen verildi.

Öyle bir defter ki...

"Defter-i AĢk", Fazıl'ın baĢından geçen aĢk öykülerini anlattığı mesnevi tarzında uzun bir Ģiir ve edebiyatımızda bu konudaki ilk örnek.

GiriĢte, Mısır'dan Ġstanbul'a getirilip Enderun'a alınıĢını hikaye eder ve kitabı eski sevgililerini anmak için kaleme aldığını söyler, daha sonra da dört büyük "aĢkı" tarihleriyle kaydeder.

Burada, tamamı 397 beyit olan manzumenin bazı beyitleri, anlamda bir kopukluk olmayacak Ģekilde yeralıyor:

"Kimi zalim, kimisi adil idi

Kimi dana, kimisi cahil idi

Ġstedim cümlesini yad edeyim

Böyle tarih-i nev icad edeyim

Yani tâ aĢka giriftar olalı

Yazayım Ģahım olan her güzeli

Olduğu gibi yazıldı bu rakam

Hiç hilaf olmadı Allah'a kasem

Yadigârım ola bu eyyama

Ola dilberler için Ģehname

Dil ki âlâmla bî-fikr-i Ģuur

Ola küstahlık ederse ma'zur"

(O sevgililerin kimi zalim, kimi adildi. Bazısı bilgili, bazısı da cahildi.

Hepsini anarak, bu Ģekilde yeni bir tarih icad edeyim dedim. Yani, aĢka ilk kez düĢüĢümden buyana bana Ģahlık eden tüm güzelleri yazmak istedim ve herĢeyi olduğu gibi anlattım. Allah'a yemin ederim ki, gerçeğe aykırı birĢey demedim.

Yazdıklarım yadigâr kalsın ve güzeller için bir ġehname olsun. Gönlüm, elemlerden dolayı fikirsiz ve Ģuursuz bir halde... Küstahlık ederse affola...).

Fazıl, ilk sevgilisinin adını nedense vermez, bu "delikanlı" sevgilinin birdenbire kaybolduğunu söyler. Metinden anlaĢıldığına göre, genç aniden ölmüĢtür:

DüĢtü dil bir sanem-i mümtaze

Bir ocakzade-i ateĢbaze

Nazikane reviĢ-i etvan

Anı tab'ımca yaratmıĢ bârî

Zikri hayr olsun o rahmetkârın

Aheni olmaz idi bu zarın

Dil-i nâĢâdımı Ģad eyler idi

Nigeh-i lûtfile yâdeyler idi

TutuĢur dilde muhabbet nârı

Kimseye fâĢedemem esrârı

Gösterirken bana ol pâk-neseb

Gâhice rûy-i rıza, gah gazeb

Bir de gördüm ki o pâkize vücud

Nagehan oldu o yerden nâbud

ġöyle kâr etti firakı baha

Hayli dem gezdi gönül divane

Edelim ism-i Ģerifin mektum

Levh-i endîĢede kalsın mersum"

(Gönül seçkin bir sevgiliye, ateĢle oynayan birisine düĢtü. Tavrı nazikti, sanki Allah onu benim huyuma göre yaratmıĢtı. O rahmetliyi hayırla zikredelim.

Ġsteklerine kavuĢamamıĢ gönlümü Ģad eder, lütuflu bakıĢıyla yadederdi. Gönlümde sevgi ateĢi tutuĢur ama bu isteğimi kimselere açamazdım. O temiz soylu sevgili bana bazen rıza, bazen de gazap gösterirken, birdenbire ortadan kayboldu.

Ayrılığı beni öyle bir hale getirdi ki, gönül uzun bir süre deli gibi gezdi.

ġerefli adını gizli tutalım ve o, gamların defterlerinde resmedilmiĢ bir halde kalsın.)

Ġkinci sevgili, adıyla-sanıyla yazılmıĢ: Süleyman Bey. Ama Fazıl'a hiç yüz vermemiĢ, tek bir harf bile söylememiĢ. Fazıl da delikanlıya pek uğur getirmemiĢ

olacak ki, Süleyman durup dururken oluvermiĢ. Yıl, 1778:

"Yine bir aĢk ile medhuĢ oldum

Kaçtığım dâme yine düĢ oldum

Bir civanpâreye oldum bende

HoĢ eda, taze beden, nâzende

ġöhret-i ismi Süleyman Bey idi

Yüreği âĢıka taĢtan pek idi

Ruzigâr attı Süleyman'e beni

Hüdhüd etti O'na bu nâle-zeni

KiĢver-i sinede hakan oldu

Gönlümüz taht-ı Süleyman oldu

Harf-i vâhid bana söz söylemedi

Nigeh-i lûtfile Ģad eylemedi

Oldu ol,gonçe-i gülzâr-ı emel

Vah ki yağma Ģode-i dest-i ecel

Gönüm az kaldı ki gamgîn olacak

Türbesinde Hacı Yasin olacak

Bin ilâ yüz dahi doksan iki

Berhava oldu Süleyman meleği"

(Yine bir aĢkla dehĢete düĢtüm, kaçtığım tuzağa tekrar tutuldum. HoĢ edalı, taze vücutlu, nazlı bir gence bende oldum. Adı Süleyman Bey'di, yüreği âĢıklara taĢtan da sertti. Zamanın rüzgârı beni Süleyman'a attı ve feryatlar içindeki bu kiĢiyi, onun hüdhüd kuĢu haline getirdi. Göğsümün ülkesinde hakan, gönlümün tahtında Süleyman oldu ama, bana bir harfçik bile olsun söylemedi, lutuflar verici bakıĢıyla sevindirmedi. Yazık ki o isteklerin gül bahçesinin goncası, ecelin elinde yağmaya uğrayıp öldü. Gönül neredeyse gamlara düĢüp türbesinde Hacı Yasin olacaktı. Süleyman meleği, 1192 (Miladi 1778) yılında uçtu, gitti...).

Fazıl'ın hayatındaki en büyük dert, tasa ve sıkıntılar, üçüncü kez aĢık olmasıyla baĢlar. Bu aĢk, saraydan kovulmasıyla sonuçlanacaktır: Defter-i AĢk'ta üçüncü "aĢkıyla" ilgili olarak verdiği bilgiler musiki tarihi kaynaklarıyla karĢılaĢtırıldığında, Ģairin gönlünü kaptırdığı kiĢinin "ġehlâ

Hafız" diye tanınan besteci Hanende ġehlevendim Abdullah Ağa olduğu anlaĢılıyor.

Abdullah Ağa, aynı zamanda "ġevkaver" makamının da bulucusu. Genç yaĢta Enderun'a alınmıĢ, aĢırı güzelliğiyle "ġehlevendim" diye tanınmıĢ. Fazıl bu aĢk hikayesinin 1784'te yaĢandığını söylediğine göre, 1770'lerin baĢında doğduğu sanılan Abdullah Ağa, o sırada çok genç olmalı.

ġair, ġehlevendim'le ilgili bölümde, çok yaĢlı bir musiki hocasına da veryansın ediyor. Bu kiĢinin adını vermiyor ama, Enderun'da hocalık ettiğine göre, tanınmıĢ müzikçilerden birisi olacak.

Fazıl, ġehlevendim'le nasıl karĢılaĢtığını, ona nasıl gönül verdiğini ve bu garip sevginin kendisinin saraydan nasıl ayrılmasıyla sonuçlandığını anlattığı

bölümde, yaĢlı musiki hocasından da "akbaba, bunak, köpek, kodoĢ" sözleriyle bahseder. Çünki, göz koyduğu delikanlıyı o hoca elinden almıĢtır:

"Cüst-u cû eyler iken taze belâ

BaĢıma geldi kaza ah ne kaza

Handesi vaslını eyler îmâ

Gamzesi lâkin eder istihza

Ġsmi halk içre o sahib-i nahvet

ġehlevendim ile buldu Ģöhret

Hüsnü yoktur sesine düĢ oldum

Anı yok nâzına medhuĢ oldum

Yüzüne daire tutsa o peri

Döğünür def gibi üftadeleri

Dil bu haletle telâĢ eyler iken

Rukebâ ile hırâĢ eyler iken

Kıldı bir pîr-i kühen sâle zuhur

Akbaba çehreli nekbet kambur

Yani ol tıflın olup lalası

Taktı engeĢtine ol elması

Meğer ol mâhe gönül vermiĢtir

Anı zahm-ı diline sarmıĢtır

OlmuĢ idi yine ol pîr-i kodoĢ

Dilberan zümresine baĢçavuĢ

Beli Ģeftaliye dair iĢi yok

Köpeğin ısıracak bir diĢi yok

Leb-i cânâneyi emse o habîs

Tükrükiyle ider idi telvîs

Bir bahane ile edip âh firar

Hasta dil kaptı çürük bir timar

Oldu ol vak'a-i sûr-engîz

Bin ilâ yüz dahi doksan sekiz"

(Yine belâ ararken, baĢıma bir kaza geldi. Hem de öyle bir kaza ki...

Gülümsemesi kavuĢma görüntüsü veriyor, gamzesi ise alay ediyordu. O kibir sahibinin adı, halk içinde "ġehlevendim" diye Ģöhret bulmuĢtu. Güzel ve alımlı

değildi. Ama ben sesine aĢık olup nazından dehĢete düĢmüĢtüm. O peri, yüzüne bir zilli def tutsa, aĢıkları da def gibi döğünürdü. Gönül, bu telâĢlı durumda rakipleriyle mücadele içerisindeyken, ortaya neredeyse yüz yaĢında, akbaba suratlı, kanbur birisi çıktı. Çocuğun hocası oldu ve o elması parmağına taktı.

Allah, o sevgiliyi, cefa üstadı zalime öğrenci etti. Meğer o ay yüzlüye gönül verip, gönül yaralarına sarıyormuĢ. YaĢlı kodoĢ, dilberlere de baĢçavuĢ oldu.

ġeftali benzeri dudaklarla bir iliĢkisi olmadığı anlaĢıldı, çünki köpeğen ağzında ısıracak diĢ yoktu. O alçak herif sevgilisinin dudaklarını emse, tükürükle kirletirdi. Hasta gönlüm bir bahane ile kaçarak, çürük, iĢe yaramayan bir timar buldu. Çevrede gürültüler kopartan bu olay meydana geldiğinde, yıllardan 1784'tü...).

Fazıl'ın Defter-i AĢk'a kaydettiği dördüncü ve son sevgilisi, Ġsmail adında bir çingene genci, saraydan kovuluĢundan sonra bir süre Ġstanbul sokaklarında iĢsiz-güçsüz dolaĢtığını anlatan Ģair, günün birinde Galata'ya gittiğini, bir meyhanede Ġsmail'e rastladığını, yedi ay beraber olduklarını söylüyor:

"Galata semtine düĢtü güzerim

Bir sitemkâre eriĢti nazarım

Ġsmine derler imiĢ Ġsmail

Oldu kurbanı onun cism-i alîl

Çengilerde meğer ol Ģuh-i cihan

Hüsnile bulmuĢ idi Ģöhret-i Ģan

Aybı ancak bu ki ol canane

Milleti olmuĢ idi Çingâne

Gerçi Kıptî idi ol serv-ü sehî

AĢk onu kıldı gönül pâdiĢehi

Böyledir kaide-i aĢk-ı gayur

Dilde çingâneyi eyler Temur

KılmıĢ üftadelere ol âfet

Künc-i meyhaneyi cây-i vuslat

Raksa baĢlar idi ol canane

Gah ayağ üzre sunar peymane

Yedi ay oldu o nev-mâh-ı münîr

Hale-i sinede sahib-i te'sîr"

(Yolum Galata semtine düĢtü, sitemler eden bir güzel gördüm. Adı Ġsmail'di ve bu sakat vücudum onun kurbanı oldu. Meğer o cihanın Ģuhu, çengiler arasında güzelliğiyle Ģöhret bulmuĢ. Ayıbı, sadece Çingene milletinden olması. Gerçi o fidan boylu, Kıptîlerdendi ama, aĢk onu gönül padiĢahı yaptı. Gayretli aĢkın kuralı, bu Ģekildedir, çingeneyi bile gönülde Timur haline getirir. O afet, meyhane köĢelerini sevgililere kavuĢma yeri yaptı. Raksa baĢlar, bir yandan da içki sunardı. Parlayan yeni bir ay gibi olan o sevgili, gönlümün hâlesinde yedi ay kaldı).

Aradan yıllar geçer... Fazıl, bir gün arkadaĢlarıyla beraber HaydarpaĢa'dadır.

Onun deyimiyle "ayı gibi" bir çingene gelerek, elindeki defi çalmaya ve Ģarkılar söylemeye baĢlar. Sesi, son derece çirkindir. Fazıl'ın gözü çingeneyi bir yerden ısırır. Adını sorar, "Ġsmail" cevabını alır. Bir zamanlar "göğsünde yedi ay tuttuğu" çingene güzeli bozulmuĢtur, tanınmayacak haldedir. O da Fazıl'ı

tanıyamaz.

Fazıl birden aĢık olduğu günleri hatırlar, içine bir titreme gelir, ama dudaklarına "sükut mührü" vurur. Allah'ın iĢine daha çok ĢaĢırmıĢtır. Kimseye birĢey söylemez, zira "cahiller aĢkın Ģivesini anlamayacaklardır":

"Kılmadım kimseye razı ifĢa

ġive-i aĢkı ne bilsin cühela".

Güzel erkekler, tatlı kadınlar...

Sevgilisi, ama "erkek" sevgilisi, Fazıl'a "Otur, bir kitap yaz!..." der. "Öyle bir kitap olsun ki, dünyadaki her milletten erkeğin özelliklerini bunda bulayım...". Fazıl bu isteği reddedecek değil ya... Alır kalemi eline, Hint, Ġran, Bağdat, Kahire, HabeĢistan, Yemen, Fas, Cezayir, Tunus, Hicaz, ġam, Halep, Anadolu, Karadeniz, Ġstanbul, Ġspanya, Rum, Ermeni, Yahudi, Çingene, Rumelili, Arnavut, Çerkez, BoĢnak, Tatar, Polonyalı, Rus, Ġngiliz, Hollanda ve Amerikan delikanlılarını sırayla yazar ve kitabına "Hubanname", yani "Güzeller Kitabı"

adını verir.

AĢağıda Hubanname ve Zenanname'den bazı bölümleri aktarıyoruz. Türkçe açıklamalarda, Feza Çakmut'un Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Kürsüsü'nde 1975 yılında verdiği "Hubanname-Zenanname'nin minyatürleri"

baĢlıklı bitirme tezinden büyük ölçüde yararlandık, Çakmut'un tezinde geçmeyen bazı beyitlerin çevirilerini de araya ilâve ettik.

HUBANNAME

(Güzeller kitabı)

DER BEYAN-I SEBEB-Ġ MANZUME (ġiirin yazılıĢ sebebi): "...Bir gün o nazlı, ululanmanın mucidi ve naz bilgini padiĢah, içki meclisinde otururken bir-iki kadeh çekmiĢti...

Nazlı ağzını açıp ben kölesine, bu düĢkününe dedi ki: "Ey kahır ve zulüm verici Fazıl'ım!... Zülfümün bağlı kölesi... Ġncelikleri kendisinde toplayan genç ve bilgi sahiplerinin önde geleni olduğunu biliyorum... Bunca zaman aĢkla yanmıĢsın, her hünerde kazanılmıĢsın...

Ġsterim ki beni içimdeki Ģüpheden kurtarıp aydınlatasın: Hangi millette güzel ve kimlerin çok sevgilisi var... Hangisi güzellik içerisinde nazik tavırlıdır?

Nazlı iĢve ve iĢveli yürüyüĢ kimdedir? Dağdan dağa, ilden ile bütün güzelleri anlat ve hata etmemek için iyi düĢün... Önce özelliklerini anlat, sonra da resmini tasvir et... Tamamladığın zaman, bu son günlerimde lütuf kadehimi içersin..."

Bu sözü gönül duydu ve arzu ile bir mum gibi coĢtu...

HĠNT GÜZELLERĠ: Ey baĢı yükseklerde olan ve Hind beniyle siyah bir yıldız gibi duran güzel... Hint memleketi sıcaktır, orada insan beyaz kalamaz. Ġçleri soğuk olduğundan, Ģehvetleri de bozuk. Güzelleri kara-kuru, naz etmekte de hayvan gibiler.

ACEM GÜZELLERĠ: Uzun boy, büyüleyici göz, yay gibi kaĢlar, kırmızı yanaklar ve yuvarlak çehre, Acem ülkesine düĢtü. Hepsi, güzellikleri sayesinde birer hisseye sahip... Herbiri sitem etmenin, nâzın ve etrafı karıĢtırmanın üstadı... Gamzesi etkileyici, gözü alaycı, naz ve niyaz üslubunun aĢinaları onlar... KiĢi ç...nü

onun canına soksa, cahilcesine "Baba, ne yapıyorsun?" diye sorar.

ġirazlı güzel, cefayı kendisine huy edinmiĢ... Güzellik, ġiraz'a Allah vergisidir...

Tebriz çocuğu, Tebrizli'nin gönlü yansa bile, dönüp bakmaz...

Buhara güzelinin gönlü taĢtır, hepsi karıĢtırıcıdır, merhametsizdir...

Kandehar'ın güzeli, Ģeker gibidir. Sevgililerin dudağında Ģeker tadı bırakır.

KeĢmir güzeli, cazibelidir. Gönülleri fethetmek, onlara Allah vergisidir.

Özbek güzelleri acayiptir, çehrelerinde hiçbir çekicilik yoktur.

BAĞDAD GÜZELLERĠ: Pek cefacıdır o âsî, aĢığına imdat etmez. Kırmızı yanakları, kırmızı dudağı, kırmızı Ģaraptan da naziktir. KaĢları simsiyahtır, saçının kıvamları gecenin karanlığı gibidir. Yarınlar, onun hiçbir lûtfunu görmemiĢtir; yarınlar için verdikleri sözler hep yalandır.

Ama Basralılar'ın güzelliği, diğer güzellerden üstündür. Musul'un güzeli söz ile çekilir fakat aĢıka birleĢme imkânını ancak lûtufla verir.

MISIR GÜZELLERĠ: Mısır memleketinin kadın ve oğlanları, asrın insanının yeni bir oyuncağı gibi... Uykulu gözleri hasta, beyaz tenleri kılsız...Güzellerin çenesinde çukurlar var, bazısı da Hazreti Yusuf kadar güzel... KonuĢma ve iĢvede kabiliyetleri üstün, gönülleri yakıcı...

ZENGĠBAR GÜZELLERĠ (Zenciler): Ey gecenin rengi gibi benli, güzelliği gizli olan Zengi'nin genci!... Yanakları sade de olsa, yüzü tebessüm de etse, aĢığın gözü

kör olmadıkça öpülmeye lâyık görülmezler... Ġsimlerine "Mercan" deyelim, ama onunla birlikte olmayı kim kabullenecek? Sadakatleri meĢhur, kahraman, sevimli ve vakurdurlar; isimleri görünüĢte değiĢiktir ama içleri baĢtan baĢa bir cevherdir... Fakat anlayıĢ gözü kör mü acaba? Parlak gündüz ile gece bir mi?

Bırak, onları hatırlamasak daha iyi olacak... Geriye kalanları bir tütsü kabına koysak, hepsi anber olur...

HABEġ GÜZELLERĠ: Güzelleri caziptir, Ģehvet ve kudretleri vardır. HoĢ edalı, nazik ve tatlı sözlü, dudağı mütebessim ve yumuĢak yüzlüdür. Yanakları, Leylâ'nın yanakları gibi anber mayalıdır. Kılları görünmez çoğu zaman, renkleri de sararmaz, solmaz...

YEMEN GÜZELLERĠ: Ey Yemen'in akik taĢı gibi kırmızı dudaklı güzeli!...

Yemenliler esmer olur, güzelleri az çıkar. Yüzleri gülmez... Ġnce vücudlu, zulüm görmüĢ, yetim, mütevazi, gözü yaĢlı gibi; üzgün ve zayıf dururlar. ġehvetleri yoktur, sanki kudsî bir ruhaniyete sahiptirler... BambaĢka bir Ģeydir Yemenliler... Onları acımak bize düĢmez...

CEZAYĠR VE TUNUS GÜZELLERĠ: Hepsi kahraman görünüĢlü, Rüstem tavırlıdır.

YürüyüĢleri yosma gibi, levendanedir, gümüĢ yelek giyen o güzel, velvelelidir...

Ah o ay yüzlü güzel Tunuslu... Güzel saki, beyaz bornuslu... O gümüĢ ten ile üzerindeki mintanı her gören sevse bile ona ne minnet... Sanki çıkrıktan çıkmıĢ

gibi...

MAGRĠB (Fas) GÜZELLERĠ: Endamlan genellikle siyahtır ama yer yer civanları ve uzun boylu fidanları da bulunur. VahĢidirler, dostluk bilmezler. Kucağa gelmez, sevgiden anlamazlar. Kızgın, serkeĢ, garip huylu olurlar ve her zaman ateĢ gibi yanarlar...

ġAM GÜZELLERĠ: ġehirlisi ay gibidir, çölde yaĢayanı hâle misali yan çizer. Beyaz çehreleri mumu andırır. Bellerinde hançer, kılıç ve tabancayla sanki her biri bir meydan kahramanıdır... Ama fiilî livatanın ne olduğunu bilmezler, o zevk onlara kısmet olmadı...

HĠCAZ: Güzellerinin yanağı, HabeĢlilerinki gibi esmer; Ģehirlileri temiz ve pak, renkleri süslü. Ama gönül vermeye değmez, zira cazibeleri güçlü değil.

Mekkeliler, vefalıdır. Allah onların Ģanını ve Ģerefini arttırsın... Taifin cariyeleri, iri gözlü hurilere benzer... Çölde sırtına çuval geçirmiĢ olanını

görenler ise, kendilerini sanki insana değil, cine rastlamıĢ zannederler.

HALEP VE URFA GÜZELLERĠ: Rüzgârın can verdiği, mutedil bir havası var Halep'in... HoĢ yürüyüĢlü dilberleri temiz, yanaklarının aynası saf... Ama çocuklarının" yüzünde bile yara çıkar, erkeklerinin hepsi yaralı...

ANADOLU GÜZELLERĠ: Ey Anadolu'nun servi boylusu olan güzel!,.. Seni sarmaya iki kol dahi yetmez... Bunlar adetlerine bağlıdır, yaratılıĢları sırasında aldıkları

özelliklerini daima korurlar. Yani ne cilve, ne edalı yürüyüĢ, ne de kötü söz bilirler... Hepsinin budala yaratılıĢlı olmasının, aslında yüz sebebi var ama çoğu cennetlik... Ham vücutları da piĢmemiĢ, endamları kaba... Yüzü ay gibi olsa bile, cansız bir Ģekli ne yapayım? Cisminin kabalığı, resmini bile uygunsuz kılıyor...

ÂDAHÂY-Ġ BAHR-Ġ SEFÂĠD (Akdeniz adaları) GÜZELLERĠ: Siyah beni, güzellik denizi içerisindeki kapkara bir ada gibi... Akdeniz, baha biçilmez güzelliklerin madeni, üzerindeki her ada da beyaz bir övünç... Dilberlerin vatanı, deniz kenarı; hepsinin vücudu uygun oranlı...

ĠSTANBUL GÜZELLERĠ: Dünya sanki bir kitap, Ġstanbul da onun fihristi... Bazan insan harmanı yapıldı burada, bu yüzden her cinsin tohumu var... Bütün dilberlerinin bukalemun gibi renk değiĢtirmesinin sebebi de, iĢte bu... Uykulu tavırlı, edalı, güler yüzlü, tatlı seslidirler... Kadın gibi, bilmem ne gibi kırıtarak yürürler... Nazik boyu ince bir fidanı, yanağı ve yüzü sonbahar yaprağını andırır.

Güzelleri birbirine benzemez, üstelik renkleri de değiĢiktir ama hepsi naz ve niyaz ehli, aydınlık çehrelidir. Naz ve sitemde ustad, çevir ve cefa etmeye alıĢıktırlar. Ona Karun kadar mal harcasan, ne kadar sihirler, füsunlar yapsan, ciğerini önüne koysan, binbir vade ile kucağa gelir ama yine de göğsünü kırar, geçirir... Kimi hafız, kimi molla, kimi Ģair, kimi de seçkinin de seçkini...

RUM GÜZELLERĠ: Sanki âleme bir güzellik zerresi düĢtü, Rum milletine ise güzelliğin kubbesi verildi.... Güya âlemin kısmetine bir damla, Rumlar'a derya verildi...

Kadını da oğlanı da güzel, her biri birer afet. Vücudları öylesine ölçülü ki, bu sırra herkes hayret ediyor. Kamburu ve cücesi yok...

Nedir o doğuĢtan olan gümüĢ maya, o uyum, o meyil, o bakıĢ, o beyaz gerdan ve siyah saç... Göğsü billur gibi saf kâfirin... Beyaz gerdanın üzerinde siyah saç... Saf gümüĢ gibi ağır bir mal... Sanki süzülmüĢ bir bal... Hele esmerleri..

Öylesine çekici ki, güzellikleri hepsine üstün...

YaĢı ne kadar ilerlerse ilerlesin, yüzünde kaĢından baĢka bir tüy bitmez... YaĢı

elliyi bile bulsa, aĢkıyla yine de kuyuya düĢerim...

Yosma yürüyüĢlü, Ģuh edalıdır hepsi... Ermeniler'in yumuĢaklığına, Yahudiler'in miskinliğine onlarda rastlanmaz... Galata meyhanelerindeki çocuklar, en iyi insanı bile yolundan çıkartır... Ġçki meclisinde dönerlerken, âhır zaman fitnesini andırırlar... Saçlarının kıvrımları yanaklarına düĢtüğünde, aylar günleri ĢaĢırır... Hele kendisini bir sana teslim etti mi, Ģehvet içerisinde can verirsin...

ERMENĠ GÜZELLERĠ: Yüzlerinin ifadesi hummalıdır ama güzellikleri Rum gibi olmaz...

Nazik huylu Serkis... Vücudu nazik, boyu ince uzun, bacağı kılları az ama Ģehveti kıĢkırtmıyor... Bedeni vahĢi görünüyor... Kılları samur gibi... KarakıĢ

için iyi bir güzel; onu kıĢın kullanmak için sakla... Göğsü bir kıl tarlası, her kılı bir eĢek lâlesi... Kıllar Ermeni'de daha beĢikteyken biter, belki de anasının karnındayken çıkar... Bu anlattıklarımıza ters düĢen bir Ermeni görürsen, inan ki, anası onun tohumunu muhakkak bir yabancıdan almıĢtır...

YAHUDĠ GÜZELLERĠ: Çehreleri ak olur, kırmızı yüzlüleri, esmerleri azdır...

Güzellikte ufukların en Ģuhu bile olsa, baĢı kel olanı neyleyeyim? ĠĢte Yahudi'nin baĢı kel, yüzü sarı. Bu onun soyundan geliyor... Bedeni ve yüzü

bembeyaz... Çocukları kuvvetsiz, sanki kemik yok vücudlarında... Katı gönüllü, her millete düĢman olmuĢlar...

ARNAVUD GÜZELLERĠ: Tazeleri çok ama sesleri çirkin. Yüzlcri her zaman için beyaz... Göbekleri var, enselerinin kalın olmasına dikkat ediyorlar.

KonuĢmalarında gizli-saklı ayırdetmiyorlar. Hem kavgayı alevlendiriyor, hem de hiddette sabır bilmiyorlar...

Bunların tellâkları, gönül vermiĢ olanları soyup temizler... âĢığı külhanda ateĢ

ile yatsa bile, tellâk ona bir kerecik olsun gülümsemez... TaĢ kalbi sanki BektaĢi, gamı göğsümde göbek taĢı... Çıplak geldiği zaman, cana ve gönüle ateĢler bırakır o ay parçası... Kuvvetli tene değdiğinde, sıcaklığı cana tesir eder... Sevgili ona eliyle dokunsun diye yanağı terlemeye baĢlar... Alnına düĢen saçı, sıcak liflere bedeldir... Böyle adamın olduğu yerde, o cehennem hamam cennete döner...

TATAR: Çehreleri çirkin, vücudları da öyle... Hepsi, yaĢlı gibi duruyor, hepsi köse... Göğüsleri, vücudlarına uygun değil... Çoğunun baĢı iri ve kaba, burnu yassı... Yüzleri hem geniĢ hem iri, gözleri de ufacık... Bilmem ki Ģairler Tatar'ın gözünü niçin medhedip durmuĢlar? Hem tavırları nazik değil, hem sözleri pek kaba... Ne gerek bana Moğol oğlanı... Ağlayıp inleyen aĢıka bir oğul yeter...

ÇĠNGENE GÜZELLERĠ: Dilberleri hoĢça, yüzleri esmerdir... Musiki onlara Allah vergisidir. Hareketleri anlamlı ve ölçülüdür. Sesleri nazik ve gevrek, sözleri Ģerbetten lezzetlidir. Onlarla gizlice "alıĢveriĢ" yapmak mümkündür... Birçok bahaneyle kapıya gelirler...

BOġNAK: Dilberleri gerçi çoktur ama aĢığın kucağına hiç oturmazlar. Hepsi uzun boylu, yiğit, zalim ama asidir. Çok aĢığa kenar süsü olurlar. Boyları gıpta edilecek gibi uzun, bakıĢları beyaz göğsün vakfı gibidir.

GÜRCÜ GÜZELLERĠ: Güzellik ve değer cevheri Gürcüler... Büklüm büklüm saçlarında, gönül kuĢu hazineler buluyor... Herbiri yeryüzünün mehtabı ama sanma ki kucağa hemen gelir... Ağzı da, gönlü de temiz, huyu hem acı hem tatlı... Pehlivanı

pehlivandan da kuvvetli... Güzel ahlâklıdır, en yüksek mertebeye lâyıktır Gürcüler...

ÇERKEZ GÜZELLERĠ: Güzeli hem müstesnadır, hem de Gürcülerden üstündür... KaĢı

gönül çeker, yüzü ayı andırır... O kıymetli yüzü hep gülümser... Ay gibiyse de övünmez, Ģah da olsa büyüklük taslamaz... Ağasına esir düĢüp onun bendesi kesilir... Tende bir can gibidir...

FELEMENK GÜZELLERĠ: Yüzleri bembeyaz, hepsi kötü... Çehreleri sarı, simaları da berbat... Moskof cinsine benziyorlar... Hep kiliseyle vuslat ederler ama sevgilileri de mumlarını dikerler...

NEMÇE GÜZELLERĠ: Ey pazuları gümüĢten bir külçe olan güzel!.. Nemçe'nin dilberi cihan karıĢtırıcıdır, milletinin aslı da Avrupalıdır... Kolları ve boyu, aĢığının uzayıp giden istekleri gibi uzundur... Ama saçının rengi miskin bir perdeye benziyor... Siyah beni, yanağına kaskatı bir gönlün sağlamlığı gibi oturmuĢ... Talep edene, asla "yok" demiyor..:

ĠSPANYOL GÜZELLERĠ: ĠĢvenin mucidi, dünyanın belasıdır Ġspanya... Ġnsana Ģevk ve zevk veren çehreleri ak olur... Boyları uzun, güzellikte müstesnadırlar. Saçları

ve kaĢları gece rengindedir... Ama aĢağılık olur o millet... Huyu, Yahudi gibidir... Gerçi Hristiyandırlar ama, Yahudi gibi konuĢurlar...

FRANSIZ GÜZELLERĠ: Afet gibiler ama zevkte beceriksizler... Bahar günleri geçip gider, kimselere kavuĢma ümidi vermezler... Göz, onlara bakmayagörsün... Hemen yere indirirler gözlerini...

ĠNGĠLĠZ GÜZELLERĠ: Canları karıĢtırıcı, sessiz ve sevgilinin arzusudurlar...

Denizde, mutedil bir adada yaĢarlar... O adanın dünyada benzeri yoktur... Billur tenli, ölçülü boylu ve yaradılıĢtan tıraĢlıdırlar. Hepsi denizcidir, balığı

andırırlar... Malı vardır ama vuslatta hediyesi çürük çıkar...

Bilmediği bir konu...

Aradan bir süre geçer. Hubanname artık elden ele dolaĢan, mısraları ezbere okunan bir kitap olmuĢtur. Günün birinde, Fazıl'ın aynı "delikanlı" sevgilisi, bir baĢka kitap ister. Bu kez de "kadınları" öğrenmeyi arzulamıĢtır ve Fazıl'a

"Yaz!.." diye emreder.

Fazıl sevgilisinin ayaklarına kapanır, "Yapma" der. "Ben kadınlardan anlamam, onlarla hiç iliĢkim olmadı, beni zora koĢma, yazamam...".

Ama delikanlı serttir:

- "Ya yazarsın, ya da seni terkeder, gider düĢmanlarınla beraber olurum...".

Çaresiz kalan Fazıl kalemi-kâğıdı alır ve Hubanname'de erkeklerini anlattığı

milletlerin, bu kez o kadınlarını yazmaya çalıĢır... Ġlginç olan taraf, Ġstanbul'dan çok uzak ülkelerde yaĢayan kadınların geleneklerini, davranıĢlarını

ve giyim-kuĢamlarını, gerçeğe çok yakın biçimde, baĢarıyla sergilemiĢ olmasıdır.

Özellikle Ġstanbul kadınları için yazdıkları, o dönem Osmanlı baĢkentinin sosyal hayatını gösteren bir ayna gibidir, Ġstanbul kadınlarını dörde ayırır Fazıl...

Dinine bağlı, namazında-apdestinde olanlar; hafif iĢveliler; fahiĢeler ve lezbiyenler...

Risalenin sonuna da, mahalle baskınını, kadınlar hamamını, Anadolu halkının gerdeğe giriĢini, aĢırı cinsel iliĢkinin ve nikâhın "zararlarını" sözkonusu ettiği manzumeler ekler.

Ve ortaya "Zenanname", bugünün Türkçesiyle "Kadınlar Kitabı", çıkar...

Zenanname'nin bir diğer özelliği de, Osmanlılar döneminde toplatılan, cinsellikle ilgili ilk kitap olması... Daha önce de bahsettik... Yıllarca elyazması halinde kalan, kopya üstüne kopyası çıkartılan ve Ģairinin ölümünden 28 yıl sonra, 1838'de Ġstanbul'da bastırılan "Zenanname"nin ele geçen nüshaları, DıĢiĢleri Bakanı Mustafa ReĢid PaĢa'nın emriyle toplanıp imha edilir. Emri niçin sadrazamın veya Ģeyhülislamın değil de dıĢiĢleri bakanının vermiĢ olduğu ise, tarihçilerimiz tarafından bugün bile bilenmeyen bir konudur. Söylenenlere bakılırsa, PaĢa'yı, kitabın nikâha karĢı olan ve evlilikle alay eden bölümleri hiddetlendirmiĢtir...

AĢağıda, Hubanname bahsinde olduğu gibi, Zenanname'den kısa bir seçme yeralıyor.

Asıl metnin ortalarında geçen "Ġstanbul kadınları" bahsiyle "Anadolu kadınları",

"Türkler'in zifafı" ve "Kadınlar hamamı" kısımlarını, önemleri dolayısıyla, Zenanname metninin sonuna aldık.

ZENANNAME

(Kadınlar Kitabı)

DER BEYAN-I SEBEB-Ġ MANZUME (YazılıĢ sebebinin açıklanması): Kalbimde yer etmiĢ, gönül kıran belâlı sevgilim birgün evime geldi... Merdiven, zevkinden kat kat oldu.

"Senden birĢey istemeye geldim" dedi. "Aziz Allah, beni sana düĢmanlarınla diz dize göstermesin... Hubannamen, bana çok tatlı geldi. ġimdi, benim için bunun gibi bir baĢka kitap yaz ama kadınları anlat. Önce özelliklerini söyle, sonra resimlerini çiz... Güzelini, çirkinini iyisini, kötüsünü yaz, adını da

"Zenanname" koy... Her ne kadar senin alıĢkanlıklarına ters gelse de, benim hatırım için bu iĢte yorul...".

"Ey Ģuh, bu sevdadan vazgeç, Leyla ve Züleyha düĢüncelerini bir yana bırak"

dedim. "Onları bu duacından sorma, ben o vadilerden hiç geçmedim... O bağa ne fidan, ne de o meydana bir niĢan diktim. Sana bütün âlem "mehpâre" derken Ģimdi

"zanpara" denmesi lâyık mı? Biz Ģairiz... FahiĢelerin divanımıza girmesi, Ģanımıza utanç verir... ġiirlerim her ne kadar karnıyarık ise de, kadınları

anlatmak benim iĢim değil... Batakçılıktan da nefret ederim... ĠĢte, benim çamurum bu... BaĢka bir emrin varsa can ve baĢ üstüne ama bu iĢten affet beni..."

Sevgili, "Gül bahçemin gülünü soldurma, ben bir gonçeyim, nazik tenimi üzme"

dedi. "Ġki gözüm, gamzem hatırına, kavuĢma gecem, en makbul saatim hürmetine lütfet... Kadehimdeki üzüm suyu için, terlediği zaman yüzümün suyu için... Beni hasretle gönderme ve hemen söze baĢla... ĠĢte, sana bir hafta süre..." dedi.

"Senin gibi bir ay parçasına dünyanın bütün kadın aĢifteleri feda olsun" dedim.

"Ama güzelim, benden kadınların iĢini sorma... Ben bu bağın armudu değilim, Ģu ham armudu bana yutturma...".

Sevgili bu sözümü iĢitince, gazap dolu bir bakıĢ fırlattı bana... "Bundan sonra sana ayrılık vereyim de gör!..." dedi. "Seni ağlatmak ahdim olsun... Seni kıyamete kadar anmayacağım... DüĢmanlarınla omuz omuza olayım, ağlamalarına, inlemelerine kulak vermeyeyim de anla... Evine bir daha ancak bu kitap bittiğinde geleceğim...".

Bu sözleri iĢitince aydınlandım ve sevgilinin emrine bağlandım... Ey söyleyen kalem, baĢla söze, sana bol bol kafiye gözüktü yine!...

"Hubanname" oğlan gibidir, bu "Zenanname" de onun kız kardeĢi...

HĠNDĠ-Ġ ġARKĠ (Doğu Hindistan) KADINLARI: Yüzleri gözleri siyahtır. Duvarlara asılı resim gibidirler. Nefis, onlarla birleĢmeyi arzulamaz, çünki çok soğukturlar.

ACEM KADINLARI: Nedir o eĢsiz cazibe, nedir o yanakların üzerindeki gözler...

SerhoĢu andıran gözleri badem Ģeklindedir. Çatık kaĢları, vücudlarının kıvrımıdır... Sır gibi, naz ve niyaz gidiĢlidirler. HoĢ edalı, hoĢ hareketli, hoĢ seslidirler... Eteklerini kısa yapmak, hepsinde eski bir adettir.... Kimi Ģair, kimi söz ustası, kimi de ressamdır.., BuruĢuk çehreli çirkin avratlar, kocakarıların hallerini andırır. Böyle çirkin bakire kızları seyredersen "sanki iki yüz yaĢına girmiĢ" dersin...

BAĞDAD KADINLARI: Ey huyu ay gibi olan, yüzü de güneĢi andıran, Zühre yıldızının huyuna gıpta eden güzel!... Bağdad kadınları esmerdir, yanakları parlaktır ama zevk ve safadan yoksundurlar, Ġnsan oldukları da belirsizdir... O kızıl yüzlü

kızılbaĢ kız... Allah sizi ona düĢürmesin... Onları arzulayanlara sanmayın ki Bağdat uzak olur...

SUDAN KADINLARI: Özelliklerini anlatmayalım, geceyi tarif etmeye ne gerek var?... Hepsi gece yüzlü olur... Sübhanallah! Ama sözüm yok... Surete bakma, ahlâka bak... Aslında kalbi saftır... Gece rengi teni baĢtan aĢağı abanozdur, sanki cismine abanoz karıĢtırılmıĢ gibidir... Yüzleri âhımın ateĢi, yanakları da siyah deniz gibidir. .."O beden sanki geceden meydana gelmiĢ... O gerdan sanki tulumdan süzülmüĢ... Ne yazık ki saçını anlatamam, karanlık içinde kpyu bir gölge gibi çünki...

MISIR KADINLARI: Dinle ey devrin Mısır'ının Yusuf'u; ey ciğer yakan zamanın Züleyha'sı... Mısır kadınlarının yürüyüĢü, seğirtip yürümenin bir ihsanıdır...

Esmer tenlerinin rengi, et rengi nokta olmazsa hoĢtur... Mısır'da mübarekdirler, bütün dilberler ona tutkundur... Gözleri mahmur, Ģehla gibi görünür ama dikkatle bakarsan köre benzerler... Ayağı yerle beraber sürünür, cebindeki torbası da, baldırı da görünür... Mısır'ın konuĢması hakikaten güzeldir, etkili ses onlara bir ihsandır...

YEMEN KADINLARI: Hepsi hasta, bedenleri yıkılmıĢ, tenleri nâzende değil...

Karınları su dolu sanırsın... Bu durum, yaratılıĢından gelir... Zayıf cüsseli, kuzgun duruĢlu, soluk çehreli, bozgun görünüĢlüdürler... Kadın ve cariyelerin hepsinin suratı çirkindir... Ey sevgili!... Sendeki bu güzellik o diyara bir kez bile gitse, kimi sana candan köle olur, kimi de dehĢetle secde ederdi...

HABEġ KADINLARI: Kızları nâzende olur.. Kadınları bir-iki çeĢittir, renkleri de farklıdır... Onlara "yanlıĢlığın kızı" derler... Saf renkli hoĢ dilberler...

Yanaklarının rengi kırmızı, kırmızı ile karıĢık esmerdir...

HĠCAZ KADINLARI: Ey hali kara sevda ve ayrılık olan, güzelliğinin kâbesine kul olmuĢ güzel,.. Gerçi Mekke'nin kadınları güzeldir, uzun boylu ve doludur ama boĢtur... Tenleri gümüĢ gibidir... Öyle bir gümüĢ ki, onunla para bile basılabilir... Hepsinin dudağı mavidir, baĢtan aĢağı süslüdür... Burnunda asılı

halka çok güzel görünür...

CEZAYĠR KADINLARI: Kadınları hoĢcadır, hepsi temiz ve hoĢ edalıdır... Ġnsanı

baĢtan çıkaran, hep o baĢı üzerindeki altın tacıdır...

FAS KADINLARI: Magrib'in kadınları kötü huyludur, çirkin dilli, çirkin hareketli, çirkin yüzlüdürler... Ġster halktan, ister yüksek sınıftan gelsinler, hepsi beyaz bornozlu ve feslidir...

ġAM KADINLARI: AĢifteleri gayesizdir, kötü mayaları çoktur... Bundan dolayı

evlâtlarının kimi çarpık, kimi ĢaĢıdır... Her kadın ölü kefeninden farkı olmayan sade bir kumaĢ örtünür... Ayağındaki gümüĢ halka, atın ayağındaki bağ gibidir...

Ama acayip bir kanunları var, fukarası bile dört kadın alıyor...

HALEP KADINLARI: Yüzleri hoĢtur, yani Halep gibi aktır... Havası gayet güzel olduğu için, kadını güzel olur... Güzelliklerinin parıltısı cihanın aydınlığıdır, her biri mehtap gibi berraktır... Halep oradaysa, arĢın burada...

BAHR-I SEFĠD (Akdeniz) KADINLARI: Ey yüzündeki siyah benle Akdeniz'e vali olmuĢ

güzel... O tarafa bir git, Adalar kızlarına bir bakıĢ at... Kıbrıs'ın kadınları

çirkin, köleleri güzeldir...

ĠSPANYA KADINLARI: Hepsi seçkindir, dünya sazının velvelesidir. Dilberlerin vücudları güzeldir, boyları ince ve uzundur.

YAHUDĠ KADINLARI: Bütün kadınları kendisini bize vermiĢ, avratı ve oğlanı bol...

Ama kadını çirkin suratlı, temiz olmayan teni beyaz fakat kar helvasına benziyor, tatsız...

RUM KADINLARI: Nedir o dilinin ortasındaki incelik?.. Nedir o naz, o gönül çeken dil, o temayül, o gönül götüren salınıĢ?... Nedir o cümbüĢ, serhoĢ gibi gamze?... O ĢaĢkınlık, o eda, o konuĢma ona mahsus, o ses ona mahkûm... Naz ve edası cana can katar... Doğrusu, sevgiliye lâzım böylesi... Yakaları, aĢıklarının gönlünü yakana kadar yerlerde sürünür... Takdire ne kadar lâyık iseler, o derece huysuzdurlar.

ERMENĠ KADINLARI: Hepsi kötü tavırlı, sadece edalı yürüyüĢleri kalmıĢ... Teni çirkin, sohbeti tatsız, konuĢması ve tavrı kötü, vücuduyla elbisesi çirkin...

Ama hepsi çirkin değil, içlerinde güzelleri de var...

ÇĠNGENE KADINLARI: Çingene kadınının yüzü kara, onda sevgili için gümüĢ yok...

Bazı cariyeleri süslü ama kadınları baĢtan aĢağı birbirine benziyor... Gönül kara, çehre kara, vücud kara, o fakirin iki dünyası da kara...

RUMELĠ KADINLARI: Huri gibidirler, Ġstanbul'dakilere benzerler. O gümüĢ ten, o gül dudaklı çehre, birbirine uygun endam... Hepsini anlatmaya kalksam, söz uzar gider...

BOġNAK KADINLARI: Kadınlarının huyu vahĢidir, küçük bir hataya bile tırnak vermezler... Ġçlerinde seçkin, süslü bir gonca gibi olanları vardır. Hiddet, bu milletin huylarına üstün gelmiĢtir. Aralarında çok dilber olanları da çıkar.

TATAR KADINLARI: Aslında anlatılmaya lâyık değiller... Cadı yüzlü, maymun suratlılar... O garip yaratılıĢ, cinslerine mahsus. Kadınları nasıl çirkinse, oğlanları da çirkin... Artık bilmem, hangisi ötekinden daha çirkin...

ARNAVUD KADINLARI: Güzel yüzlü, süslü tavırlı değildir... Boyları gönül alıcı

olmaz... Yer yer güzelleri çıksa da, âzalarının Ģekli çirkindir... Bazı tarih kitaplarında yazıldığına göre, asılları ArapmıĢ...

ÇERKEZ KADINLARI: Kızları ay yüzlü olur, aĢık onda her aradığını bulur... Onlara nazar ayağıyla çıkılır, kalbin gözüyle bakılır... Çerkezler Gürcü'den daha süslüdür ama Gürcüler'in cazibesi daha fazladır... Nedir o cömertlik, o bağlılık, o edep, nedir o mukaddes yaratılıĢ...

GÜRCÜ KADINLARI: Yüzleri ay gibidir... Üç kat gökte saadet kulesidirler. Nedir o çekici hoĢ aydınlık, nedir o ağız, o müstesna yanak?... Kadın ve erkekleri merhametlidir, kimsenin hatırını kırmazlar... Ama sana teslim olmazlar, onlara tuzak da kurulmaz...

MĠLEL-Î MUHTELĠFE (ÇeĢidi milletlerin) KADINLARI: Boğdan kadınları çirkin suratlıdır, velhâsıl o ülkenin kadınlarında güzellik bulunmaz. Koynuna Bulgar'ı

alma... Ġyi huylu isen, Hırvat karısına da bakma zira oğlanı ne kadar dilberse, kadını o kadar kötü...

EFRENCĠYAN (Frenk, Avrupalı kadınlar): Güzellikleri hoĢtur, saf tenleri gümüĢ

külçesi gibidir. Süsün esası onlarda gizlidir, elbiseleri bile türlü türlü

süsler içerisindedir.

FELEMENK (Hollanda) KADINLARI: YürüyüĢleri hoĢ, vücudları çirkindir... Yüzleri hep safran gibidir, çekicilikleri yoktur... Kadını ve oğlanı birbirinden beterdir, kadınlarının hepsi de aĢiftedir...

RUS KADINLARI: Bu millerin kadınlarının hepsi çirkin olur... Sarı yüzlü, mavi gözlü, uğursuzlar... Kiminin vücudu beyaz kar gibi, dili de soğuk yılan...

Hepsi, bir-iki bin kocaya sahip fahiĢeler...

LEH (Polonya) KADINLARI: Müstesna olurlar. Bağlılıkları güzel, uzun boyları

hoĢtur... Âah yürüdükçe o nazlı bel, söyledikçe o nazlı ağız... Aslı

Yahudilerden gelmiyorsa, o temiz vücud naziktir...

NEMÇE KADINLARI: Naz kutusu, samur saçlı, billur tenlidirler ama kadınlar zümresinin de cadısıdırlar...

ĠNGĠLĠZ KADINLARI: Ey siyah beni Hindistan olan güzel!... Ġngilizin kadını hoĢ

yüzlü, hoĢ edalı, hoĢ yürüyüĢlüdür... Hepsi temiz huyludur, süse ve süs eĢyasına meyleder... Dudaklarından bülbül sesi çıkar...

YENĠ DÜNYA (Amerika) KADINLARI: Ey ümid bağında yürüyen ve iĢve bahçesinde yeni dünya gibi olan güzel!.. Yeni dünya kadınları çirkin suratlı, hayvana benzer avratlardır... Zaten çoğu çok yaĢamaz, ölür, gider... Ama cimayı çok arzu ederler, Ģevhet onlarda galip gelmiĢtir...

ANADOLU KADINLARI: Bunlar, dağın tepesindeki ağaç gibi... Öncellikle, güzelliği ciğer yakıcı değil... Sonra Ģivesi de gönül delmiyor. Güzelliği, Ģivesi olmayan bir avrata akıllı kiĢi nasıl meyletsin? Ama birisi çıkar da o surata meylederse, kendi cinsinden olanlar arasında Ģüphe doğar.

ZĠFAF-I ETRÂK (Türklerin gerdeği): Birbirinden beter nice adetleri var...

Zavallı, çaresiz gelini soyup üzerine türlü türlü boya sürerler. Her tarafı

alaca-bulaca olur, "Çobaniko" oyununa çıkan adama öner. Sağdıcın elinde bir karga vardır. KuĢa eziyet üstüne eziyet eder... Sanki kuĢ dile gelecektir...

Kargayı, ayağını bağlayıp meydanın ortasına koyar. Çaresiz kuĢ "gak" deyecek olsa, hepsi birden "Allah Hak!..." diye bağırır... Sonra gelini alıp gerdek odasına sokarlar... Allah mübarek etsin, ne nadanlık, ne hayvanlık... Böyle birbirinden beter nice adetleri vardır ama onları anlatmak bana düĢmez...

ġifalar veren bu sözlerim, zevk ehli için kâfi...

ĠSTANBUL KADINLARI: Ey naz ülkesini süsleyip naz beĢiğini okĢayan sevgili!...

Ġstanbul cihanın yüzünün parlaklığıdır, oğlan ve kadınlar hazinesidir... Allah bu Ģehre güzel huy ve güzellik vermiĢtir. Burada doğanların teni penbe, rengi gonçedendir... Nadide yürüyüĢ ona çok yakıĢır, dünya onu taklid etmeye çalıĢır... Bu Ģehirde kadınlar, bir-iki fırkaya ayrılmıĢlardır... Onların hepsini anlatalım ve iyilerle kötüler birbirlerinden ayrılarak anlaĢılsın...

ĠSTANBUL KADINLARININ BĠRĠNCĠ BÖLÜĞÜ: Bunlar perde ehlidir, mahĢerde bile görünmezler... Ey erbabı, gümüĢler arasına sıkıĢmıĢ yakut gibidirler... ġiĢede saklanan gonca, kafese hapsedilmiĢ papağandırlar... Her biri mutlu birer Meryem'e benzer ve sanki Hazreti Rabia'nın ikincisidirler... Alınlarındaki saça sabah rüzgârı hiç değmemiĢ, yüzlerini güneĢ bile görmemiĢtir... Namus ve vakar sahibidirler, gece-gündüz evlerinde otururlar...

ĠSTANBUL KADINLARININ ĠKĠNCĠ BÖLÜĞÜ: Bir bölüğü de, dıĢarıdan bakınca perde ehli görünenlerdir. Namuslu gibi gezerlerse de, aĢiftedirler... ÇeĢit çeĢit süslü

elbiseler giyerler... Sanki mücevherli birer servidirler... Eflatunî feraceleri insanın aklını ĢaĢırtır... Güzelliklerini böyle süslediklerinde ava niyet ederler... Arkalarında bir-iki cariye yürür, çarĢıyı dükkân dükkân dolaĢırlar...

Ayakları birbirine bağlı gibi, hasta imiĢcesine, naz içerisinde yürürler...

Sevdikleri hangi dükkandaysa, naz ve Ģive ile oraya giderler...

Halini anlamak için "Bana uygun malın var mı?" diye sorarlar... "Malın kötüyse bana hiç gösterme, değilse gel seninle alıĢveriĢ edelim ama önce ölçünü çıkart"

derler... Bu sözler, karĢılarındaki ay parçasına dokunur ve her söz artık birer günah olur... Kadının kınalı parmaklarını gördükçe, Ģeytan da onu parmaklar...

Derken kadın onu avlar, evine götürür... Kocası yoktur, çünki gecenin yarısında dükkânına gitmiĢtir... ĠĢinin peĢinde koĢmakta, düzenbaz karısının ne ettiğini bilmemektedir...

ĠSTANBUL KADINLARININ ÜÇÜNCÜ BÖLÜĞÜ: Bunlar çarĢılarda dolaĢan, aĢifte ve iĢ

üzerindeki kadınlardır... Gözleri sürmeli, yüzleri yumuĢak, hoĢ sözlü ve süzgün gözlüdürler. Hele bir bölükleri vardır ki, içlerinde en beterleri onlardır, sanki mahĢer gününün Ģirretidirler. Suratlarına ıtırĢahiler sürer, kaĢlarına rastık çekerler. Suratsızdırlar, hamama gittiklerinde kızlıklarını yeniden bulacaklarmıĢ gibi çeĢit çeĢit ilâç taĢırlar... O fahiĢelerin bakıĢları ne zaman karĢılaĢsa, birbirlerine "Bre çingene kılıklı cadı, seni gidi fıĢkıcı sürtük orospu!... Ayağıma papuç bile yapmam seni, tarlamda havuç bile olamazsın..."

derler...

ĠSTANBUL KADINLARININ DÖRDÜNCÜ BÖLÜĞÜ: Ey sevgili, eski zaman kadınları arasında olmayan, "sevici zümresi" denilen yeni bir bölük çıktı ortaya. Kadınlara kötü

bir hediye bu... Birbirlerine gönül verip aĢık olurlar, iliĢki vaktinde bile hile yaparlar... Hileleri, zekeri (erkeğin cinsel organını) taklid ederek yapılmıĢ bir alettir. Aletin adını yazamam ama bir bilmeceyle söyleyebilirim...

ĠĢte o bilmece: "Nazı bıktırdı beni dildarın" (Fazıl burada, eski harflerden ve aruz vezninden yararlanarak, "yapay erkeklik organı" demek olan "zıbık"

kelimesini Ģifreyle veriyor)... Bu yola girenler temiz huylu, nazik, ilim-irfan sahibi kadınlardır. Böylesine iliĢkiler artık pek çok oluyorsa da, diğer davranıĢlara göre kötünün iyisi sayılıyor, birbirleriyle geçinip gidiyorlar...

Her biri, sevgilisi için canlar verir, baĢkasına dönüp bakmaz bile... Edalarla, seçkin sözlerle birbirlerine naz ve niyaz ederler:

"Nazeninim, güzelim, toplanmıĢ gülüm, gönül eğlencem, gözümün nuru... Ey inci tanem, merhaba!... Evim seni, hoĢ ayağını gözler... Nazlı servim, hoĢ edalı

hanım, âââh, a hercai bakıĢlı canım!... Ey gül goncam, ben senin bülbülünüm...

Ey iki pazusu da gümüĢ külçeden sevgilim... Nerde kaldın a ömrümün varı?... Ayak altına hiç bakmadın bile, yoksa beni yarınlara mı bıraktın, eyvâââh!... Bizi duvarlara mı vurdun? Ġpliğimiz pazara mı çıktı?... Adın "Öd ağacı" ise a canım, benimki de "AteĢli Hanım"... Sana "Gülpembe" diyen yalvarıĢ ehli, bana da "Naz ıĢığı" diyor. Seni "Gül gonca" diye çağırıyorlarsa, benim adımı da "Sabah rüzgârı" yapıyorlar...".

Bu nazlardan sonra, iĢe giriĢirler...

Ben, bu iĢin bu kadınlar arasında niçin yayıldığını düĢündüm ve anladım: Galiba zekerin her çeĢidini görüp birbirlerine aĢık oldular... Bu garip iĢi de gayretli bazı kadınlar ortaya koydu. Erkeğe doymuĢlardı ama dilberden bıkmamıĢlardı...

Yine de güzel bir oğlan görünce canları onun güzelliğine elbette meylediyor...

Ġrfan sahiplerine sapa o yollar... Zaten kimisi haize (kanamalı), kimisi de gebe... Koy, birbirleriyle geçip gitsinler ve Allah onları birbirlerine bağıĢlasın..."

KADINLAR HAMAMI HĠKÂYESĠ: Ey kadınlarla ilgili haberleri arzulayan!... Kadınlar hamamının hikâyesini dinle...

O zümre hamamda ne edepsizlikler, ne terbiyesizlikler eder... Hamam hususunda öyle güçlüdürler ki, günün doğuĢundan akĢama kadar içeride otururlar...

Ah o saçlarını tarayanların konuĢmaları, al çakĢırlı kadın tellâklar, temiz bedenli natırlar, o ayak üzerinde gezen billurlar...

Koltuklarında sırmalı bohçalarıyla geliĢleri âĢığın gönlünde bir ukde olmaz mı?

Önce perdeyi yüz parça eder, sonra hamama tellâk olurlar... Her biri eda ilminin ustasıdır... Allah kadın düĢkünlerine sabır ve takat versin...

Gömleğini iĢveyle çıkartınca, bedeni hamama ıĢık verir. Kurnada aksi görünür, sanki güneĢ deniz üzerinde bir daire Ģeklinde belirmiĢtir... Sudaki kınalı

parmakları, anber içindeki mercanın Ģahını andırır. Siyah saçları bütün cismini kaplar, o ay, karanlık gece içerisinde kalır. Çıplak vücudu ıĢık kıt'ası

gibidir... Sanki bir parçası örtülüdür... Ama peĢtemalı o kadar ince kumaĢtan yapılmıĢtır ki, gizlediği nesneyi ortaya çıkartır...

Âaah göğsündeki o turuncu memeleri, güzellik bağındaki cimcimeleri...

Ama hamamdaki kadınların çoğu dehĢet verici bir haldedir... Memeleri yerle beraber sürünür... Böyleleri huri veya melek bile olsalar, memeler tâ bir tarafına kadar sarkarken ne yapayım?

Gelenler içerisinde hamile olanları da vardır... Onu rezil ederler... "Bu ĢiĢ, karnına ne kadar yakıĢmıĢ..." derler...

Hanımlar köĢelere oturur, Ģamata üstüne Ģamata yaparlar... Gelen turĢuları, meyveleri, Ģerbetleri kapıĢırlar... Kimi sabundan kandiller uçurur, kimi bin türlü oyun gösterir... Biri liften sahte sakal yapar, ötekiler tel tel koparırlar o sakalı... Kimisi tasla soğuk su serperken, kimisi de suratına ot çarpar... Bellerinden, birbirlerinin peĢtemalını kaparlar... Sanki düğün var sanırsın... Bir tek zurna eksiktir...

FahiĢeleri ortada toplanır, havlularını kâkül haline getirirler. Bellerine havluyu takıp zeker taklidi yaparlar, ötekiler de havluyu kapmaya çalıĢır...

Derken, kavga çıkar... Seyreyle o kavgayı... Saç saça, baĢ baĢa... Kimisi "Bre külhani" der, kimisi "Arsız fahiĢe...". "Benzin hasretle solsun... Benim dostlarımın hepsi seçkindir... Kimisi beydir, kimisi paĢadır... Hepsi yiğit yürüyüĢlüdür, tosun, sırma bıyıklı aydır".

Öteki "Ey burun nezlesi!..." der... "Bize mi bi yordam? Senin de papucun dama atıldı... Ġki çıplak bir hamama yakıĢır...".

FahiĢeler birbirlerine bu Ģekilde nice söz söylerken, kadınlar hamamdan çıkarlar... Yanaklarından kan ve ter damlar... Her biri ay gibidir, natırlar

"MaĢaallah" derler... Naz yatağına yatarlar, cariyeler el pençe durur... Yağlar, galiyeler, amberler, öd ağacı, tütsü kapları gelir... Cariyeler elbiselerini tutar, bin dertle giyerler... Figanlar, edalar, "Ah, bayıldım" diye Ģive ve nazlar, arbedeler, debdebeler ve mücevherler içerisinde akĢama kadar camekânlı

bölmede otururlar...

Sonra hamamdan hasta gibi çıkarlar. Tavırları nazik, yürüyüĢleri ağırdır... Bin iĢve ve nazla, vücudları kırılmıĢcasına yürürler...

Nedir bu edalar, bu riyakârlıklar? Allah yolunda olanlar bunlara kapılır mı?...".

Çingeneler, çengiler...

Fazıl'ın bir diğer kitabı, "Çenginame". Yani "Erkek Dansçılar ' Kitabı"...

ġair, erkeklerin ve erkek sevgililerin konuĢulduğu bir toplulukta, "çengi"

denilen bu dansçılar üzerine yapılan bir tartıĢmaya tanık olur. Herkes, bir baĢka çengiyi medhetmekte, göklere çıkartmakta ama hangisinin en yakıĢıklı ve en hünerli olduğu hakkında bir türlü karar verememektedirler.

Sonuçta, Fazıl'dan hakemlik etmesini ve bu konuda bir kitap yazmasını

isterler... ġair böylesine isteklere önceden zaten alıĢıktır. Oturur ve Rum, Yahudi, Ermeni, Hırvat ve Çingene "milletinden" gelme 42 adet erkek dansçıyı

Ģiirle anlattığı "Çingenename"sini kaleme alır.

AĢağıda, Çenginame'de adları geçen oyuncularla ilgili bölümlerden bazıları, düzyazı Ģeklinde ve kısaca yer alıyor. Çengilerin isimlerini, büyük harflerle gösterdik...

"...TODORĠ elli sekiz yaĢında, Frenk illeti baĢında... Deli ormanı gibi kıllı.

Yüzünün tüylerinden, bir kıl elek yapılır. Kıllarını cımbızla alırken de bir hayli emek sarfeder... Sanki tabakhaneye girmiĢtir. Ama bir berberi vardır, onu oğlancığa çevirir. Evi zevk ehlinin kerhanesidir, zina erbabı ve livata meraklıları orada toplanır. "ġak, Ģak" diye çıkan seslerden, içeride dülger çalıĢıyor zannedilir...

BÜYÜK AFET denilen güzel YORGAKĠ'nin temiz vücudu gümüĢe benzer. O edasının, yiğitçe yürüyüĢünün dünyada bir benzeri daha yoktur. GörünüĢü, hareketleri alemi kendisine bağlar... AĢığın burnuna bile girse, değer. Dikenden çıkmıĢ gibi olan o zatın anası da, babası da Hırvat'tır. Bağ-bahçe sahibidir, iki de rençberi vardır...

ANDON, eli ağzına uyan bir dilberdi, naz tahtı üzerine kurulmuĢ Ġskender'e benzerdi, iki bin aĢığı vardı... ġimdi yüzüne sinekler üĢüĢtü, ġirin dudaklarına karıncalar düĢtü... Meğer, güzellik de bir kuĢ gibiymiĢ...

YASEMĠN artık dikenlendi, nergis gözleri kefenlendi ama hâlâ çok müĢterisi var...

RUBĠYYE, Ģike mahsulü... Paraya, pula değer vermez... Tertemiz bir vücudu, hoĢ

bir manzarası var...

Kâfir PANAYOT beni yağmaladı, gönül hanesinde yurt bırakmadı... Tilki gibi, deli bir kurt o...

TĠLKĠ biraz nadan, postu elden alan bir hayvan... Ama insana yakın bir can...

Esmer, cazibeli...

Çengilerin Ģahı MISIRLI'nın vücudunun uyumu ve boyu eĢsizdir... Aslı Yahudi'dir.

Raksa girip her tarafını oynatmaya baĢlayınca, halkı deli eder... AĢıklarını

saymakla bitiremezler. Hem çehresi, hem yürüyüĢü bir hoĢtur, Ģalvarını

çözdüğünde daha da hoĢ olur... Ama bazı meraklıları, g...nün çirkin olduğunu, üstelik Yahudi'ye yakıĢmayacak bir alet taĢıdığını söyler...

LÂTĠF'in, sadece adı lâtif, üstelik Yahudi... BaĢı kel ve sevimsiz, sesinin benzeri hiçbir yerde yok... Ama birkaç eĢek, onunla göğüs göğüse yatıyor...

ALTINTOP'un mabadı, aĢıklarına hazırlop... Çok kiĢi, ona dua ediyor... Ermeni olmaktan baĢka bir kusuru yok... Yürüdüğünde, arkasına minder koymuĢ sanırsın...

TAZEFĠDAN yüzünden, çok kiĢinin hali yaman... Kupkuru bir ağaç gibi, baĢında esenler de kavak yeli...

TENSUH, tepeden tırnağa hoĢ bir tuh... Saçları turra, arkası tepsi gibi...

ZERNĠġAN, ismi gibi taze bir fidan... Ġki aĢığı var, ikisi de hayvan...

MEHTÂB, çehresi yıkılmıĢ bir ev gibi harab... Sevgilileri göklere çıkartırlar ama, aslında gökten düĢmüĢ...

KANARYA, aĢıkların kuĢunu kaldırıyor... Güzeller içinde bir bülbül... Onun yanında bize düĢen, mum tutmak...

KIZ MEHMED, hanlarda gezen bir aĢifte... Malını makatına vermiĢ, böylece yüz bin kocaya sahip olmuĢ... O papağan kafese girmez, âvârelerin eğlencesi olur, livata düĢkünlerinin de bol bol duasını alır...

YENĠDÜNYA'nın geldiği yer, külhandır... Çingeneyi andırır bir Ermeni'dir, baĢtan aĢağı cifedir. Teni, kubur meraklılarına iyi hitab eder...

KARAOĞLAN, sanki yayılmıĢ bir manda... KocamıĢ iri heriflerden zevk alan hayvanlar, ona "kuzu" derler.

KANARYA ġAKĠR'e, "Karga ġakir" demek lâzım... Sesi, baykuĢa misal...

AFĠTAB'ın yüzüne bakınca gözler kamaĢır, ama felek göğsünde bir hödük yatırır...

PANDELĠ, çingenlerin en güzeli... Cazibede ondan âlâsı bulunmaz, güzellikte Ġskender'dir... Beni yıllarca deli etmiĢ, sunduğum badelerin hiçbirini içmemiĢtir. Velhasıl, çok mutaassıb bir çengidir...

ELMASPARE, cevheri tıraĢ edilmiĢ elmasa benzer... O da bir baĢka sofudur...

Raksı niçin öğrendiğini kimseler anlamaz... ġakıyıp oynayacağına gidip kilisede Ġncil okusa ya!...

VELVELE raksa çıktığında kopan, zelzele... Öylesine iridir ve raksederken öylesine sesler çıkartır ki, seyredenler arkasında bir ordu saklıyor sanırlar...

ĠSTAVRĠ'nin alnındaki perçemi ejder gibidir... Gönül açıcıdır, belâlı heriflere varıcıdır...".

Bir garip gazeller

Fazıl Bey'in divanı, ilk bakıĢta diğer Ģairlerin divanlarından farksız...

Ötekiler gibi dualarla, kasidelerle baĢlıyor, gazeller peĢpeĢe geliyor, sonra Ģarkılar, tarih mısraları sıralanıyor...

Ama gazellcrin bulunduğu sayfalar Ģöyle bir çevrildiğinde, ondan öncekilerde hiç

rastlanmayan satırlarla, Fazıl'ın huyuna uyan yepyeni "buluĢlarla"

karĢılaĢılıyor...

Meselâ, "Dest-i erbâb-ı sehâ geh uzanur geh kısalur / Kîr-i ashâb-ı safa geh uzanur geh kısalur" diyor Fazıl... Bugünün Türkçesiyle; "Cömert kiĢilerin eli bazan uzar bazan kısalır; zevk ve safa düĢkünlerinin âleti de kâh uzar, kâh kısalır"...

"Ahmed Ağa'nın boyu uzun ama iliĢkiye razı olunca uzanıp kısalıyor" dediği de oluyor:

"Ahmed Ağa ki anın kameti bâlâ amma

Viricek vasla rızâ geh uzanur geh kısalur"

Ama divanındaki en garip Ģiirler, "baldır" için kaleme aldığı gazeller...

Baldırları anlatan mısralar döktürüyor, üstelik bu iĢin öncüsünün kendisi olduğunu da biliyor:

"Görünürken tenine berk-i semen kare aba

Berk-i gülden ona bir câme biçirsem ne kaba

Sîm-i hâlîs gibi ol baldırı der kim görse

Rahm-i mâderde gümüĢ mâ'deni var mı acaba?

Sâk-i safîsi hevâdan dahî olur muğber

Leke bağlar ona yüz sürse eğer bâd-ı sabâ

Oldu çakĢırlı güğercin gibi tozluklar ile

Fitenu'l-halk besâkiyye ve bi'l-kâb-ı sebâ

Virdi ziynet ana ol sırmalı tozluk elhâk

Dahi def eyledi nezzâre-i çcĢmi rukebâ

Vasf-ı baldırla ayağ altına gitdi suhenim

Medh-i ednâda suhen böyle olur cümle heba

Nısf-ı sânîsi o Ģuhun bize ehl-i gareziz

Nısf-ı evvel sana ey âĢık-ı dîdâr-ı caba

Vasf-ı baldır ile sâhib-kademim ben Fâzıl

Hiç bu vâdîde ayaklanmadı evvel udebâ"

(O parlak tenine giydiği gümüĢ yapraklı giysiler bile kapkara bir aba gibi görünürken, gül yapraklarından bir giyecek yaptırsam, o da ne kadar kaba düĢecek!... O sevgilinin gümüĢe benzeyen baldırlarını görenler ĢaĢkınlığa düĢer ve "Ananın rahminde gümüĢ madeni mi var?" diye sorar. Baldırları öylesine hassas ki, havadan bile incinir, hatta sabah rüzgârı onlara değecek olsa leke bırakır... O tozlukları ayağına geçirince giyinmiĢ bir güvercine döndü, halkın içinde kargaĢa çıkardı, milleri birbirine düĢürdü... Sırmalı tozlukları ona öyle bir süs verdi ki, gözler kamaĢtı ve kimseler baldırlarına bakamaz oldu...

Baldırı anlatırken, sözlerim ayak altına gitti; kötü Ģeylerle uğraĢırsan, söz böyle heba olur gider... Ey sevgililerin yüzlerine âĢık olan kiĢi! O gencin belinden yukarısı sana, aĢağısı da bana... ġairler Ģimdiye kadar baldırdan bahsetmeyi düĢünememiĢler; artık bu konudaki öncelik Fazıl'a ait...) Bir baĢka baldır gazelinde, ayakların gümüĢ külçesi, topukların elmas parçası

olduğunu anlatıyor, "Kıldan eser bile yok... O bacaklar Ģeker renginde, lezzetli bir bal; hatta baldan bile tatlı" diyor:

"O baldırlarla o cânân-ı zîbâ

Ġki sîmîn ayaklı serv-u bâlâ

Ayaklar bir sebîke-i sîm-i hâlîs

Topuklar pâre-i elmas güya

Kıla külçe-i sîmîn-i kudret

Eser yok mûyden sakinde asla

ġeker renginde bir lezzetli baldır

ġekerden datludur âĢıka hâlâ

Değil hâlî o sâk-i pâke Fâzıl

Siyeh benlerde olmuĢ ziynet-efzâ"

4. B Ö L Ü M

ġARKILARDA EROTĠZM: SAKAL BESTELERĠ

TV'deki sunucu, tüm ciddiyetiyle ve Osmanlıca kelimelerin üzerine basa basa, icra edilecek eserin anonsunu yapmaktadır:

"...ġimdiii, Doktooor ..... yönetimindeki Klasik Koro'dan, Küçük Mehmed Ağa'nın Evcara Beste'sini dinleyeceksiniz. Musikimizin Ģaheserlerinden olan bu bestenin güftesi, Ģöyle azîîîz dinleyiciler:

"Gelince hatt-ı mû-anber o meh cemâlimize,

Yazıldı mebhas-i sevda, kitâb-ı hâlimize...".

Ancak programın ne yapımcısı, ne sunucusu, ne de koronun Ģefi, musikimizin bu

"Ģaheseri"nin ağdalı Osmanlıcayla olan sözlerini günümüz Türkçesiyle veremez.

Veremez, zira bunu yapmaya kalksa, ekran baĢındaki milyonlarca kiĢinin gözünün içine baka baka "O ay yüzlü sevgilimizin sakalları çıkmaya baĢlayınca, halimizi anlatan kitaba sevda bahisleri yazıldı" demek zorundadır ki, dedirtmezler.

Program, Küçük Mehmed Ağa ile devam eder ve bu 18. yüzyıl bestecisinin bir baĢka eseri, örneğin Acembuselik makamındaki "murabba beste"si çalınır. Klasik koro, eserin sözlerini yazan Ģair ġakir Efendi'nin "yersizlikten" doğan sıkıntısını, 250 yıl sonra, huĢu içerisinde yeniden terennüm etmektedir:

"Ol gonçe dehen gül gibi güldükçe demâdem

Ümmîd-i visale nice sabreylesin âdem

Bir bûselicek yer taleb ettim Acemâne

Ol meh dedi: "ġakir, be tu câ nîst ki dârem".

Sunucunun "mecburiyetten" açıklayamadığı güftede ġakir Efendi, Ġranlı olduğu anlaĢılan sevgilisine "O gonca ağızlı güzel sevgili bir gül gibi sürekli olarak güldükçe, insanoğlu onunla yatma arzusunda nasıl sabretsin? Acemler gibi sadece bir öpüĢlük yer istedim, o ay yüzlünün cevabı 'ġakir, sana vereceğim ama yer yok' oldu" demektedir.

Osmanlılar'da müzik, edebiyatın aynası gibidir. Edebiyatta olan herĢey, anlayıĢ, kavramlar, teknik sanatlar, buluĢlar ve ifade biçimi, müziğe "güfte" olarak yansır. Dolayısıyla, normal iliĢkiden erkek sevgili öğesine kadar, yer yer de yakası açılmadık ifadeler, müzikte sürekli olarak mevcuttur.

Sevgiliye kavuĢamamaktan doğan duygusal hal, edebiyatta olduğu gibi müzikte de ana temayı oluĢturur. "Sinede bir lâhza aram eyle gel canım gibi / Geçme ey rûh-

ı revân ömr-ü Ģitâbânım gibi" diyen Nedim'in duygusu, Kara Ġsmail Ağa'da (ölümü: 18. yüzyıl baĢları) "Dolanam Ģem'ine pervane gibi / Olurum yoluna dîvâne gibi"

sözleriyle, ezgi halinde dökülür.

PadiĢaha "Mansur ede Allah ĢehinĢâh-ı zemânı / Ram eyleye fermanına ser cümle cihanı" Ģeklinde medhiyeler düzen Ģairlerin yaptığının aynını, besteciler, mesela Sadullah Ağa,

"Ey ĢehinĢâh-ı cihan-ârây-ı nev tarz-ı usul

Nevbe nev âsâr-ı lütfün hayret-efzây-i ukûl

Taht-ı âlî baht-ı Ģâhî buldu zâtınla Ģeref

Hep bula ömr-ü fırâvân ile dilhâhın husul"

örneğindeki gibi terennüm ederler.

Ancak, Klasik Türk Müziği'nde güfteler, daima ikinci planda kalmıĢtır. Önemli olan, melodidir. Ezginin altına nasıl bir söz yerleĢtirilirse yerleĢtirilsin, melodi daima öncelik taĢır. BaĢka bir deyimle "Ģarkı", "beste", "semai", vs.

denilince, akla sözkonusu eserlerin sözleri değil, ezgileri gelir. Akılda kalan ezgidir.

Güfteler incelendiğinde, bestecilerin bunları genellikle rastlantı sonucu seçtikleri anlaĢılır. En ünlü Ģairlerin en güzel ve en tanınmıĢ dizeleri sıradan bir bestede güfte olarak kullanılabildiği gibi, müziğin baĢyapıtları sayılan kimi bestelerin sözleri, bazan hiçbir edebî değer taĢımayan Ģiirlerden alınmıĢ

olabilir.

Özellikle, "kasten" ve isteyerek yapılmıĢ besteler ise, bu kuralın dıĢındadır.

Mesela bir rakkase veya köçeği konu alan Ģarkıların sözleri, kuĢkusuz, rastlantısal değildir. Arayarak bulunmuĢ, bazan bizzat bestecisi tarafından yazılmıĢ veya yazdırılmıĢtır.

Ġleriki sayfalarda daha geniĢ Ģekilde bahsedeceğimiz 17. yüzyıldan kalma bir yazma olan "Mecmua-i Saz-u Söz"ün 30.b numaralı varağında yeralan "Sultan Ġbrahim'in Huzurunda Oynanan Raks" baĢlıklı Ģiir, bu tür güftelere örnektir.

Konu, "Saçbağı" adındaki bir dansçıdır:

Saçbağı takar saçına

Gider sarayın içine

Güzel sevenin suçu ne

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Sen bağçelerde gezersin

Benden iltifat sezersin

BaĢına güller dizersin

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Kaldır eteğine bakayım

A..na çakmak çakayım

BaĢına sünbül sokayım

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Kuyumcu düzer getirir

Alıp kadınlar götürür

Kıçın üstünde oturur

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Ay benim kargı kamıĢım

Taze turfanda yemiĢim

Sarı altında (?) gümüĢüm

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Saçbağı sen???

Kızların dünbeleğin ohĢarsın

Alemi seyran kılarsın

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlını senindir

Alemde devran senindir

Yeniçerilerin ağası

Önünde gider yayası

Kırk bin kulların ağası

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Üsküdar'dan gelir kayık

Sultan Ġbrahim'e lâyık

Kimi serhoĢ kimi ayık

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Sen gezersin hecin gibi

Taracığın macun gibi

Bir çifte güğercin gibi

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Sen gezersin ferde ferde

Seni uğratdılar derde

Zülfün bulunduğu yerde

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Evlerinin önü bakla

Güğercinler kılar takla

Al beni koynunda sakla

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Yorganın ucunu basdım

Koynuna girmekdir kasdım

Güğercin topuklu dostum

Saçbağı devran senindir

Senindir nazlım senindir

Alemde devran senindir

Ancak bu gibi bestelerin musiki literatüründeki yüzdesi gayet az olmuĢ ve besteciler genelde, elden ele dolaĢan Ģiirleri ezgilendirmiĢlerdir.

Önceliğin güfteye değil besteye verilmesi, sözler ne derece saçma ve değersiz de olsa veya ileri derecede cinsel konuları içerse, Ģarkıların padiĢah meclisinden evlerdeki özel toplantılara kadar hemen her yerde okunmasını sağlamıĢ ve çekingenliği ortadan kaldırmıĢtır.

Saraydan kahveye kadar...

ġarkılardaki cinsellik, edebiyatta olduğu gibi çeĢitli Ģekillerde belirir.

ġairin olduğu gibi, bestecinin de bir türlü söz geçiremediği, kendisini acılar içerisinde bırakan zalim bir sevgilisi vardır. Sevgilinin cinsiyeti önemli değildir. Ama her nedense "gece beraber olma" isteği bir türlü gerçekleĢmemiĢ, erkeğin eli hep boĢ kalmıĢtır. Bu talihsizlik, sarayında besteler yapan padiĢahından, Ġstanbul'un kenar mahalle kahvelerindeki müzisyenine kadar hep aynıdır. Örneğin Üçüncü Selim,

"Zîver-i sine edip ruh-ı revanim diyerek

Emsem ol gönce lebin lâlini canım diyerek

Subha dek arz-ı niyaz ettim o fettâne bu Ģeb

Sevdiğim, dilber-i mümtâz-ı cihanım diyerek",

sözleriyle baĢlayan Pesendide bestesinde "Yürüyen ruhum diyerek göğsümün süsü

etsem ve gonca kırmızısı dudaklarını emsem. Bu gece sabaha kadar o gönül alıcı, fenalıklar yapan sevgiliye "Sevdiğim, dünyanın en seçkin dilberi" diye istediğimi söyledim" diye seslenir.

PadiĢahın en yakınlarından olan besteci Sadullah Ağa'run sıkıntısı da hükümdarıyla aynıdır... Ağa, sevgilisinin dudaklarını emmek isteyip hiçbirĢey elde edememesini, Hicaz Yürük Semai'sinde anlatır:

"N'ideyim sahn-ı çemen seyrini cananım yok

Bir yanımda salınır serv-i hırâmanım yok

Emdirir gerçi lebin vaslına canlar verene

Leb-i can-bahĢını emsem demeye canım yok"

(Gönül verdiğim, bir yanımda salınıp yürüyen, serviye benzer sevgilim yok...

YeĢilliklerle dolu bahçeleri seyredip de ne yapayım? Gerçi beraber olma uğruna canını verecek olanlara dudağını emdirir ama "ġu canlar bağıĢlayan dudağını

emeyim" demeye mecalim yok...).

Bu "dudak emme" merakı, klasik müziğimizin gelenekselleĢmiĢ temalarındandır.

Kime ait olduğu bilinmeyen eski bir Hüzzam bestede, "Peri yüzlü sevgiliyi ele geçirip, hiç bitmeyecekmiĢcesine içer gibi dudağının cmiliĢi terennüm edilir:

"Dem-i vasim düĢürüp ayĢ-ı demademcesine

Lebin emdim o peri çehrenin ademcesine"

Dudak emme merakı sadece Türk bestecilerde değil, Osmanlı müziği yapan Rum ve Ermenilerde de vardır.

Mesela, Zaharya... "Mir Cemil" olarak da bilinen Zaharya (ölümü: 18. yüzyılık ilk yarısı), Rumdur. Ġstanbul'daki Ortodoks kiliselerinde ve Patrikhane'de ilahicilik yapmıĢ, kilise için ilahiler bestelemiĢ, bu arada Türk Müziği'ne de 20'ye yakın eser vermiĢtir.

Ortodoks kilise müziğinin günlük hayatı konu alan eserlere izin vermemesinden olacak, Zaharya, "dünyevî" arzularını alaturka makamlardan yaptığı bestelerinde ortaya koyar. Kilise çevresinin bunu nasıl karĢıladığı bilinmez ama, Buselik AĢiran Beste'sinde, sevgilisinin dudağını "ememediğinden" dolayı neler çektiğini yana-yakıla anlatır:

"Lâlin emdir, hikmetin sorma, dil-i Ģeyda bilir

Çektiği cevr-i cefây-ı aĢkı bir mevlâ bilir

Gamzen inkâr eylesin davama Ģahittir müjen

Ey keman-ebru bize ettiklerin dünya bilir"

(Dudaklarını emdir, sebebini sorma... Onu, aklını kaybetmiĢ bir halde olan gönül bilir, aĢktan çektiği zulmü ve cefayı bilen de sadece Allah'tır. Ey keman kaĢlı

sevgili!... Gamzen istediği kadar inkâr etsin ama, davama kirpiklerin tanık.

Bize yaptıklarını dünya biliyor...).

Bir büyük dert: Düğme...

Bestecilerimiz, yüzyıllar boyunca, sevgilinin üç özelliğiyle uğraĢıp durmuĢlardır: YaĢı, elbisesinin "düğme"si ve gönül verilen genç bir "hemcins"

ise, "sakalları"...

AĢık olunan gençlerin "olgun" çağa gelmeleri için yılların geçmesi gerekmektedir ama yaĢı olgunluğa ulaĢtıkça, bu defa da elbiselerinin düğmelerini bir türlü

çözmezler. Besteci yanar, yakılır, yalvarır, karĢılığında herĢeyini feda edip kendisini parçalayacak hale gelir, ama o Ģuhu, düğmesini çözmesi için bir türlü

ikna edemez:

"Her ne dem huban ile bezme o verd-i ter gelir

Cümlesinden bana ânın hüsnü bâlâ-ter gelir

Germ-i bezm-i Ģevk olup çözdükçe saki düğmesin

Yaka yırtıp sineler çak edecek yerler gelir"

(O taze gül bezme diğer güzellerle beraber geldiği zaman, güzelliği bana ötekilerden çok daha üstün görünür. ġevkten harareti artıp düğmelerini çözdükçe, yaka yırtıp göğüs parçalayacak gibi oluruz... - Sadullah Ağa, Arazbar beste).

Türk Müziği'nin en parlak kabul edilen eserlerinin bestecisi, Lale Devri'nin tüm görkemini ezgilerine aksettiren Ebubekir Ağa da, düğmeden yakınır:

"ġeyda-ter eyledi beni huy-gerde gerdenin

Ġki yakayı bir yerde görmeye gerdenin

Olsun vebali boynuma, bir dahi söylemem

Çöz düğmeni, olmasın âzürde gerdenin"

(TerlemiĢ gerdanın, beni sırılsıklam bir mecnun haline getirdi. O gerdan, iki yakayı bir arada görmesin... Bir daha söylemeyeceğim; günahı benim boynuma: Boynun incinmesin, çöz düğmeni.. -Eviç beste).

Ebubekir Ağa sevgilisinin sadece gerdanı veya düğmeleri konusunda değil, baĢka hususlarında da aĢırı bir istek sahibidir. Ama bunu sevdalısına doğrudan doğruya söylemeye utanır ve ezgilerden medet umar:

"O Ģuha arz-ı niyaz etmeye Ģitâb ederim / ..... / Ben ise cürmümü fikreyleyip hicap ederim"

(O Ģuh güzele isteğimi arzetmek için, acele içerisindeyim... Suçumu düĢünüp utanıyorum... - Eviç ağır semai).

Lâle Devri'nin bu unutulmaz bestecisinin bu kadarla da kalmadığını, bambaĢka Ģeylere de ilgi duyduğunu, birazdan göreceğiz...

Bazı besteciler ise, aĢıklarından bir fayda çıkmadığını anladıkları zaman, düğmeden medet umarlar. "Gül memeleri öpme iznini" bir türlü alamayan Halifezade Tahir Efendi (18. yy.) de, Saba ağır semaisinde aynı yolu tutar:

''Bilindi buseye yok yârin izni gül memeden

Garez ne âĢıka cevretmeden, öpülmemcden

Tereddüt eyleme ey düğme, çözül sen memeden".

"Gül memeler" terennümü...

Türk Müziği'nde Ģarkı, köçekçe, türkü gibi hafif parçaların dıĢında kalan ve

"büyük formlar" olarak adlandırılan "kâr", "beste", "ağır veya yürük semai" gibi beste biçimlerinde, vezinli olarak yazılmıĢ asıl güfteden sonra "terennüm" adı

verilen bir bölüm gelir.

Terennümlerde besteci "ten", "te ne", "yel", "ye le lel" veya "ten-ni" gibi anlamsız hecelerle ezgiye refakat eder, arada bir "âh efendim", "gel gel aman",

"hey canım" benzeri sözler kullanır ve asıl güftede yer almayan isteğini, bu terennüm ki..tında açıklar.

Baki'nin bir gazelini Isfahan makamında ağır semai olarak ezgilendiren Zaharya da aynı yolu tutar, istediklerini terennüm kısmında anlatır:

"Karar etmez gönül mürgü bu bağın değme Ģahında

Nihal-i kadd-i dilber gibi bir serv-bülend ister

Ah-u vah dilberler elinden, dad ile feryad

güzeller elinden, nedir o reviĢ, nedir o geliĢ,

nedir o gülüĢ, gel canım gel,

yanağında güllerle, gerdenindebenlerle,

sünbül giysularla,

sinede gül memelere hayran olayım....".

Hele bir büyüsün de...

Çocuklara gönül veren müzisyen sabırlı olmalıdır... Sevgili küçüktür, henüz yaĢı

gelmemiĢtir. Büyümesini bekler, geçen bu uzun sürede bir yandan onu gizlice izler, bir yandan da özlemini bastırmaya çalıĢır, sevgili uygun bir yaĢa gelince de hemen yanına koĢup arzusunu söyler, ama genellikle isteğini elde edemez.

ġeyh Hacı Edhem Efendi'nin Karcığar Ģarkısında olduğu gibi:

"Çok zamandır gelmedin ey nevcivanım yanıma

Gel bu akĢam bir sözüm var gizlice sultanıma

Bunca yıldır hasretin kâr etti zira canıma

Gel bu akĢam bir sözüm var gizlice sultanıma

Tıfl iken yaktım bilirsin aĢkına cân-ü teni

Sen unutmuĢsun beni amma unutmam ben seni

Darılıp Ģayet efendim reddedersen de beni

Gel bu akĢam bir sözüm var gizlice sultanıma"

(Tıfl: çocuk; cân-ü ten: ruh ve vücud)

Halifezade Tahir Efendi de bir "tıfıla", yani çocuğa aĢık olur, "daha çoook zaman-var" diyerek bekler, zamanı gelince de "vuslat bugüne kısmetmiĢ" deyip yanına koĢar ve Hüseyni Ağır Semai'siyle yalvarır:

"Ey dil sev ol perî-veĢi bu hüsn-ü aniyle

Bu idi dilrubası desinler zamaniyle

......

Gönlüm küçücükten sana maildi efendim

Bir buse-i can-bahĢına kaildi elendim

Bu vakte imiĢ vuslatın olması müyesser"

......

(Gönlüm sana, daha sen ufacık bir çocukken meylederdi... Canlar bağıĢlayacak tek bir busene bile razıydım'. Ama kader, gece beraber olmamızı bu zamana bırakmıĢ... Artık ne utanmam kaldı, ne de çekinmem).

Zekâî Dede (1825-1897 ise, gençle "vuslata ermek" için hiç beklememiĢ, bu iĢ

için Ģaraptan faydalanmıĢtır. Sipihr Ağır Semai'sinde, "metodunu" açıkça anlatır:

"Vardım yanaĢıp fülk-i Ģarap ile suyunca

Tâ mest edip ol tıflı Küçüksu'da soyunca

Sevdim sarılıp zülfüne ol serv-i hıramın

Yattım heves-i vuslat ile boylu boyunca"

(O çocuğu Küçüksu'da serhaĢ edip soyuncaya kadar bir Ģarap gemisiyle yanına yaklaĢtım. Saçlarına sarılıp sevdim ve kavuĢmanın verdiği hevesle boylu boyunca yattım).

"Kâfirlerle" beraber...

Ġmparatorluk baĢkentinde Rum, Yahudi, Ermeni, Kıpti, her ulustan yaĢayan vardır ve tabii bunların arasında da aĢık olunacak, canlar yakacak âfetler bulunmaktadır.

Ama bu afetler de Müslüman hemcinsleri gibi naz yapar, aĢıklarını usandırır.

Cilveler yine aynıdır ve "bakıĢ oklarıyla", Kara Ġsmail Ağa'nın Buselik Beste'sinde olduğu gibi canlar alır:

"Ne var bu mertebe ey Ģuh bî-amân olacak

Harab-gerde Ģekib-i mülk-i can olacak

Elinde tîr-i nigeh, kasdı bir Müselmâne

O gamze kâfirini sanma Müselmân olacak"

(Ey Ģuh! bu derece aman vermez olacak, can mülkünün sabrını harab edecek ne var?

BakıĢ oklarım eline almıĢ, bir Müslüman'ın canına kastediyor. O gamzeli kâfiri Müslüman olacak sanma.)

18. yüzyılın Ģen ve Ģuh Ģarkılarının bestecisi Tanburi Mustafa ÇavuĢ ise, müptelâ olduğu dilberin milliyetini, Bayati Ģarkısında söyler:

"Bir Rum dilbere oldum müptelâ

Keman kaĢlı gözleri gayet ela

Mislini seyreden varsa sâlî

Bir Rum dilber-i mümtaz

Yaktı beni o iĢveyle bu nâz

DüĢürdü beni ferdaya yârim

Kalmadı gönlümde sabr-ı mecalim

Etmez kerem nic'olur hâlim

Bir Rum dilber-i mümtaz

Yaktı beni o iĢveyle bu nâz"

ġarkıyı TV veya radyolarda bu sözlerle dinleyebileceğinizi hiç sanmayın... Zira TRT, Tanburî Mustafa ÇavuĢ'un eserini 250 yıl sonra millileĢtirmiĢ ve "Rum dilber" kısmını "Ģuh dilber"e çevirivermiĢtir.

Lirik Ģarkıları bugün de dillerde dolaĢan ġevki Bey (ölümü: 1891) de gönlünü

"Ġsa yolunda bir Ģuha" kaptırmıĢtır. O Ģuh Ģirindir, esmerdir, ġevki Bey sonsuzdan beri onun çehresine taptığı, saçlarına bağlandığı haldı, bu Hristiyan güzeli ġevki'nin "ġ"sini bile söylememiĢtir:

"Bir büt-i Ġsa ki Ģûh-i bî-bedel

ġekli Ģirin, çehresi esmer güzel

Taptınr dîdarına gönlüm ezel

ġekli Ģirin, çehresi esmer güzel

Harf-ı "Ģın" sığmaz o Ģîrin diline

Hüsn-ü endamı muvafık beline

Bağladı gönlümü zülf-i terine

ġekli Ģirin, çehresi esmer güzel"

(Karcığar Ģarkı).

(büt-i Ġsa: Ġsa putu. Hristiyan putu; bî-bedel: eĢsiz; dîdar: çehre; hüsn-ü

endam: vücud hoğluğu; zülf-i ter: ıslak saç)

Portakal ve turunç...

Kavramları oldukça zengin olan divan edebiyatında boyun serviye, kirpiklerin oka, yüzün aya benzetilmesinin yanısıra, kadın göğüs-leriylc portakal ve turunç

gibi meyveler arasında bağlantı kurulmuĢ, bu durum sonuçta güftelere de aksetmiĢtir.

Bestecilerimizin derdi, be meyvelerin genellikle "ham" olmasıdır. Narenciye türünden olan bu meyveler tam olgunlaĢmıdığı için, besteciye düĢen, her zamanki gibi beklemektir:

"Kamet-i mevzunu kim bir mısra-i bercestedir

Eve ya ġehnaz usulünde miyanı bestedir

Biz heman olmayacak endiĢe-i ham eyleriz '

Meyve-i nârenc-i bustânı henüz nârestedir"

(Ölçülü boyu divanın en güzel mısraı, beli Eviç veya ġehnaz'dan yapılmıĢ bir beste... Bostanındaki turunç meyveleri henüz ham; biz henüz gerçekleĢemeyecek bir endiĢe, bir merak içerisindeyiz... -Mehmcd Ağa, Evcara beste) 19. yüzyıl bestecilerinden Asdik Ağa da, sevgilisinin "bostan içerisindeki turunçlarının hamlığından" yakınanlardandır:

"Görüp bostanların bildim kemâlin gül bedenlikte Turunç amma ki bilmem nice bitmiĢ yâsemenlikte Hayal ettim ki divan içinde berceste mısradır ' Geçerken ol kadd-i bâlâya baktım nârdinlikte" (berceste mısra: divanın en güzel, söylenmesi en zor olan dizesi; kadd-i \bâlâ: uzun boy; nârdinlik: sünbül bahçesi) -

Kürdilihicazkâr Ağır Semai)

Güfte Ģairlerinin veya bestecilerin sözlerini kavramlar ardına gizlemelerine rağmen, meramını en açık Ģekilde anlatan tek kiĢi, Tab'i Mustafa Efendi'dir (ölümü: 18. yy. ortaları). Rehavi Ağır Semaisinde, sevgilisinin göğüslerinin portakal ve turuncu andırdığını, dudaklarının ise Ģeftali Ģekerlemesi olduğunu söyler:

"Portakal-u turunç iki memesi

Lebi Ģeftalinin Ģekerlemesi"

Hanende Petraki (18. yy.) ise, Irak bestesinde serhoĢ bir kadın tablosu çizer.

Bu güfte, Klasik Türk Müziği'nde cinsellik sınırının belki de en üst sınırıdır:

"Mest olup etmiĢ giribanın küĢade tâ be nâf

Vaktidir ol mâh ile olmak dilersen sîne-sâf

(SerhoĢ olup, yakasını gözbeğine kadar açmıĢ; o ay yüzlü ile göğüs göğüse olmak istersen, Ģimdi tam zamanı...)

Bir değiĢiklik...

Gönül bu... Nerede karar edeceği belli olmaz. Bazen bir Rum dilberin perçemine, bazen Tarabya'daki bir mahbubenin ince beline, bazen de bir Rum delikanlısının kâküllerine takılır.

Osmanlı Ģairleri gibi, bestecileri için durum böyledir. Sevgili erkek veya kadınmıĢ, onlar için farketmez. Kadınlardan çektiklerinin aynını erkeklerden de çekerler, yalvarıp yakarırlar, genelde hüsrana uğrarlar, hayal kırıklığı

yaĢarlar, dertlerini ezgilerle terennüme çalıĢırlar:

"Bugün bir keyfiyyetim var

Ayvaz mey doldur mey doldur

Arada bir iĢretim var

Ayvaz mey doldur mey doldur

Çocuk sen doldur sen doldur

Kır ata bindim bahsile

Seni sevdim heves ile

Altın yaldızlı tas ile

Ayvaz mey doldur mey doldur

Çocuk sen doldur sen doldur"

(Bestecisi bilinmeyen bir Bayati beste).

Ayvaz'ın yanısıra, MemiĢ adında bir "püser", yani genç bir erkek çocuk da, Diyarbakırlı Mahmud Çelebi'nin (17. yy.) Maye Ģarkısıyla müzik literatürümüze girmiĢtir:

"Püser adın MemiĢ imiĢ

Gerdanın ham gümüĢ imiĢ

AĢıkların emmiĢ imiĢ

Gerdaneden gerdaneye

Def-i gam için gezerim

Meyhaneden meyhaneye

Kirpiklerin elmas imiĢ

Yaresi onulmaz imiĢ

AĢk ateĢi miras imiĢ

Cananeden cananeye

Def-i gam için gezerim

Meyhaneden meyhaneye"

Kadınlar için aĢk Ģarkıları yapan besteci, gönlünü genç bir delikanlıya kaptırıverince, aynı tür besteleri bu defa onlar için yapar.

Örneğin Kara Ġsmail Ağa, daha önce kadınları konu alan çok sayıda eser vermesine rağmen, kendisini bir "bey"e kaptırınca, bu kez de onun için Hicaz'dan bir Yürük Semai döktürür. Sevgilisinin erkek olduğunu da, ancak terennümde açıklar:

"Dolanam sem'ine pervane gibi ben senin

Olurum yoluna divane gibi ben senin

Bendeyim, zülf-i dilâraya dolaĢtı gönlüm

Ederim sineni sîm Ģâne gibi

...bir buse ver beyim yanağından,

bir buse ver kiraz dudağından,

gel gel ki bu gönlü Ģad edem seninle,

gel gel ki nesîmi yâd edem seninle...".

(ġem'ine: ıĢığına; zülf-i dilârâ: gönül okĢayan saç; sîm Ģâne: gümüĢ tarak) Kemanî Ali Ağa (ölümü: 1830'lar) da aynı yoldadır. Bir "civan"a aĢık olur.Civanın perçemi anber saçmakta, gerdanı kâfura benzemekte, beli güzelliğiyle bakıĢları çekmektedir:

"DüĢtü gönül bir civana

GelmemiĢ misli cihana

Hâsılı kalmaz bahane

Bir nazar kıl zer-niĢana

Perçem-i anber-feĢânâ

Dağ tavĢanıdır ol dilber

AĢıka sayd olmaz ürker

Gerdeni kâfura benzer

Bir nazar kıl zer-niĢana

Perçem-i anber-feĢânâ

Bu meyanın pek güzeldir

Almak aguĢa muhaldir

Hüsn-ü ânı bîbedeldir

Bir nazar kıl zer-niĢana

Perçem-i anber-feĢânâ

Her sözünde var letafet

Doğrusu yosma kıyafet

Ruy-i mâhı pür teravet

Bir nazar kıl zer-niĢana

Perçem-i anber-feĢânâ

(zer-niĢan: altın iĢleme; perçem-i anber feĢan: anber kokusu saçan perçem; saydolmaz: avlanmaz; aguĢ: koyun, kucak; hüsn-ü ân: onun güzelliği; rûy-i mâh: ay gibi yüz; pür taravet: tazelik dolu. -Acembuselik Ģarkı) Tanburi Mustafa ÇavuĢ da, Tarabyalı bir civana gönül vermiĢtir ve civandan fesini çıkartıp perçemini göstermesini ister:

"Çıkalım sayd-ü Ģikâre

Çatarız belki o yâre

Geçmez gönül dilberinden

Dokunur zülf-i nigâre

Hüsnün gören seni ister

Aç fesini perçem göster »

Yanıyor âĢık-ı biçare

Tarabyalı bir civane"

(sayd-u Ģikâr: av; zülf-i nigâr: sevgilinin saçı. - Bayati Ģarkı).

Güftede geçen "Aç fesini" sözleri, bugün radyolarda her nedense "Aç yüzünü" diye okunuyor.

Eski hikâyelerden...

Bestelerde erkek sevgiliyle ġark-Ġslam edebiyatındaki hikayelere konu olan efsanevi güzeller arasında da bir bağ kurulur ve sevilen kiĢi o güzellere benzetilir.

Sadık Ağa, Büzürk Ağır Semai'sinde, sevdiği gencin güzelliğine herkesin aĢık olduğunu söylerken, aralarındaki "hikâyenin", eski öykülerden "Azra ve Vamık"a benzediğini anlatır:

"Hüsnüne sertaser alem gerçi âĢıktır beyim

Cümlesinden dil yine mümtazdı faikdir beyim

Tâ-be-mahĢer yâd olunsak aĢk ile biz de n'ola

Kıssamız çün kıssa-i Azra vu Vamık'tır beyim"

(Beyim, bütün dünya güzelliğine aĢık ama benim gönlüm ötekilerden ayrı ve üstün... MahĢer gününe kadar aĢkla beraber yâdedilsek de bir zararı yok, zira hikâyemiz, Azra ve Vamık hikâyesi gibi...)

Hacı Faik Bey'in (ölümü: 1891) sevdiği delikanlı ise, güzelliği kutsal kitaplara kadar geçmiĢ olan Yusuf Peygamber gibidir:

"Ol Yusuf-u sani ki güzeller güzelidir

Gül gibi bugün yeryüzünün bîbedelidir

Fikretme ki senden ederiz terk-i mahabbet

Kim bizde olan mihr-i muhabbet ezelîdir"

(Güzellikte Yusuf'tan sonra ikinci ve bugün gül gibi, yeryüzünün eĢsiz güzeli.

Sana olan sevgimiz kaybolur sanma; bizdeki bu sevgi güneĢi, sonsuza kadar demam eder... - Kûçek Ģarkı)

Köçekler raksediyor...

Köçek, rakkas, erkek çengi, Osmanlı zamanında müzik eĢliğinde rakseden genç

erkeklere verilen ad. Bazan "tavĢan oğlanı" dendiği de oluyor.

Köçeklerin oyunları sırasında çalınan müziğin adı da "köçekçe" veya "tavĢanca".

Rakkaslar bazen rakkaselerle, yani kadın dansçılarla birlikte oynuyor, bazen de tek baĢlarına, ya da sadece bir erkek grubuyla raksediyorlar.

Güftelerden anlaĢıldığına göre, sanatını yalnız baĢına icra eden köçekler daha çok tutulmuĢ, onlar için destanlar düzülüp Ģiirler yazılmıĢ, Ģarkılar bestelenmiĢ...

Mesela Numan Ağa (ölümü: 1834), Arazbarbuselik Ģarkısında, rakseden bir köçeğin kız mı, oğlan mı olduğunu ayırdedemediğini söylüyor:

"Gönlüm aldı ol meh-i sîmin bilek

Tavrı müstesna güzel reftan pek

Bir getirmiĢ böyle mahbubu felek

Kız mı oğlan mı bilinmez bir köçek

Tavrı, reftan, dili mecbur eder

ĠĢvesi dilden kederi dür eder

AĢıkı lûtfuyla pek mesrur eder

Kız mı oğlan mı bilinmez bir köçek"

(sîmin bilek: gümüĢ bilek; reftâr: yürüyüĢ; dili mecbur eder gönlü aĢık eder; dur eder: uzaklaĢtırır; mesrur: sevinmiĢ)

Asıl adı Yorgaki olan ve "Büyük Afet" diye bilinen Hırvat genci, 19. yüzyıl Ġstanbul'unda erkeklerin neredeyse hemen hepsinin gönlünü almıĢ olacak ki, sadece Fazıl Bey'in "Çenginame"sine değil, Mıskalî'nin Ģarkısına girmiĢ:

"Sende nedir bu letafet

Bu güzellik bu zerafet

Sırma saçlı, kalem kaĢlı

Bir nevcivan güzel âfet

Semtini bilsem, yanıma gels

Bir buse verse gönce lebinden

Güzel oynar eda ile

Yaktı dili sevda ile

Fes eğilmiĢ, perçem saçmıĢ

ġarkı okur sada ile

GümüĢ gibi beyaz gerdan

Gören âĢık olur hayran

Niyazım var kuzum âfet

Bir buse ver bana ondan"

Üçüncü Selim dönemi bestecisi Vardakosta Ahmet Ağa (ölümü: 1794) da, padiĢahın köçeklerinden Yorgaki için Mahur bir Ģarkı yapar. TürkçeleĢtirmeye gerek yok, bestecinin ne demek istediği zaten hemen anlaĢılıyor:

"Misal-i gonçe-i handan

Tebessümle gelir ol can

Ne candır âfet-i taban

Ne âfet, âfet-i devrân

PeriĢan saçları anber

Vücudu pek beyaz dilber

Dudağı hem sözü Ģeker

Ne âfet, âfet-i devrân

Görenler tarz-ı civarın

Oyunda raks-ı reftârın

Feda eyler bütün varın

Ne âfet, âfet-i devrân

Sanlsam, sineme çeksem

Eziyyet etmese, öpsem

Lebin sorma, öpebilsem

Ne âfet, âfet-i devrân

YaĢı on beĢ, hilâl kaĢı

Ayın ondördü kardaĢı

~ Bütün dilberlerin baĢı

Ne âfet, âfet-i devrân

Verir âĢıklara halet

Güzel tavĢan, kamer tal'at

Adı Yorgaki hem âfet

Ne âfet, âfet-i devrân

Ahu, 18. yüzyıl sonlarının ünlü bir meyhane köçeği. PadiĢah meclisinde bile raksettiği ve Ġkinci Mahmud'un onun için "Bakınca çeĢm-i gazale / Kopar meclisinde nâle" diye baĢlayan bir Ģarkı bestelediği söyleniyor.

Aynı hükümdarın musahiplerinden olan ve Ģakalarıyla ünlü Said Efendi de, Ahu için bir Büzürg Ģarkı yapar:

"Meclise gel reftâr ile

Yosma kesim etvâr ile

Nazeninim, sinebendim

Memnun eyle güftar ile

Yalvarayım gel sarayım

Sen gelmezsen ben varayım

ah, ah kuzum âhû...".

(reftâr: yürüyüĢ; etvâr: tavırlar; sînebend: göğüs bağı; güftar: söz) PadiĢahından musahibine kadar sarayda çok kiĢinin baĢını döndüren Ahu, Numan Ağa'yı da "yakmıĢ" olacak ki, Ağa onun için Muhayyerkürdî Ģarkı besteler:

"Reftârı dilcû, perende âhû

Rakkas-ı mehrû, iĢte budur bu

Mintanı telli, hem ince belli

Etvârı dilkeĢ, pek tatlı dilli"

reftâr: yürüyüĢ; dilcû: gönül çeken; mehrû: ay yüzlü; etvârı dilli keĢ: tavırları gönlü çekici).

Ah o sakallar!...

Genç erkek çocukları elbette büyüyecek ve sakalları çıkacaktır. ĠĢte Ģairlerimizin, bestecilerimizin feryada baĢlayacakları zaman gelip çatmıĢtır...

Kimi besteci "sakalları çıktı, güzelliği kayboldu" derken, kimisi de sakalın o sevgiliye bambaĢka bir hava verdiğini söyler, bazısı "sakallarını kes de yanıma gel" diye terennüm eder.

Müziğimizin en san'atlı parçalarından biri sayılan Küçük Mehmed Ağa'nın Evcara Beste'si de, böyle sakal üzerine kuruludur:

"Gelince hatt-ı muanber o meh cemâlimize Yazıldı mebhas-i sevda kitâb-ı

hâlimize..." (O ay yüzlü sevgilimizin sakallan çıkmaya baĢlayınca, halimizi anlatan kitaba sevda bahsi yazıldı).

Tab'i Mustafa Efendi de, Rahatülervah Yürük Semai'sinde, sevdiğinin sakallarının çıkmamasından yakınır:

"Hat geldi ruh-ı dilbere nevbet bize düĢtü"

(Sevgilinin yanağına sakal gelince, bize nöbet tutmak düĢtü...) Yahya Nazim Çelebi'nin en seçkin eserlerinden biri olan Bayati Beste'sinde de konu, sakalın güzelliği bozmasıdır:

"Hat zâit etti hüsnünü ben kaĢtayım dahi

Gün battı gitti, seyr-i kemankeĢteyim dahi..."

(Sakal, güzelliğini ortadan kaldırdı ama ben kaĢlardayım... Gün battı gitti, o yay çeken sevgilisi seyrediyorum...)

Besteciler, sakaldan bazen memnundurlar. Onlara göre, sevdiklerinin çehresine yeni bir görünüm gelmiĢ ve yakıĢmıĢtır:

"Ebrusuna vesme, ruhuna gamze mi çekmiĢ?

ÇeĢm-i siyehin sürmeleyip nâze mi çekmiĢ?

Nev hat görünür salha-i ruhsâresi cana

Mecmua-i hüsne yeni Ģiraze mi çekmiĢ"

(KaĢına rastık, yanağına gamze, siyah gözüne de sürme çekip kendisini naza mı

salmıĢ? Yüzünde yeni çıkmıĢ sakallar görünüyor... Güzellik mecmuasına Ģiraze mi çekmiĢ?.. - Küçük Mehmed Ağa, Sabazemzeme Beste).

TaĢçızade Recep Çelebi (ölümü, 17. yy sonları) de, aynı meraktadır:

"Seyret izar-ı yâri hatt-ı müĢg-bâr ile

HoĢdur çemende mevsim-i gül nevbahâr ile"

(Sevgilinin yanağındaki miskler yağdıran sakalları seyret... Ġlkbaharla beraber gül mevsimi, çimenler üzerine hoĢ olur... - Mahur Beste).

Sadık Ağa'ya göre sakal, ateĢ içerisindeki bir anber parçasıdır:

"Hûbân seninle leyl-ü nehâr istinas eder

HurĢidden kamer beli nur iktibas eder

Sahn-ı ruhunda hâl-i siyehin gören beyim

ÂteĢ içinde pâre-i anber kıyâs eder"

(Ayın güneĢten ıĢık alması gibi, güzeller de gece gündüz seninle beraber gidiyorlar... Yanağının ortasındaki o siyahlığı görenler, ateĢ içine düĢmüĢ bir anber parçasıyla karĢılaĢtırıyorlar... - Büzürg Ağır Semai).

Ebubekir Ağa, sevgilisin kendini aynada seyretse aksinin feryada geleceğini ve bakıĢların çokluğunun güzelliğini ayaklar altında ezdiği sırada sakallarının imdada yetiĢtiğini söyler:

"Bakılır mı o Ģeh-i kiĢver-i hüsn-âbâde

Etse mir'âte nazar aksi gelir feryâde

Ġzdiham-ı nigeh etmiĢti cemâlin pâmâl

Ne güzel geldi mahallinde hattı imdâde"

CerrahpaĢa Müezzini Halil Efendi'nin (ölümü, 18. yüzyılın ilk yarısı) Hicaz faslının en seçkin bestelerinden olan parçası da, sakal üzerinedir. Halil Efendi'ye göre sevgilinin sakalı, bahar bulutunun gül bahçesi üzerindeki gölgesidir:

"DüĢse zülfünden arak ruhsâr-ı canan üstüne

Gûyiya Ģebnem düĢer gülberk-i handan üstüne

Zîr-i zülfünden görenler hattını ebr-i bahar

Saye salmıĢ sandılar sahn-i gülistan üstüne"

(O sevgilinin saçlarından yanağına ter damlaması, gülümseyen bir gül yaprağına Ģebnem düĢüĢü gibidir... Saçının altındaki sakallarını görenler, bahar bulutunun gülbahçesi üzerine saldığı gölge sanıyorlar...)

19. yüzyılın ilk .yıllarında ölen Kemani Ama Corci ise, sakaldan hoĢlanmamaktadır. Rast Ağır Semai'sinin sonunda "Ey sevgili, sakalını kes, baĢında kâkülün kalsın" der ve sakalın kıllarını birer askere benzeterek,

"Kırılsın gitsin o askerler, onların kumandanı sağolsun" diye seslenir:

"TıraĢ et hattını cana, serinde kâkülün dursun

Kırılsa leĢker-i hat gam değil, serdâr sağ olsun"

Corci gibi düĢünen Rıfat Bey de sakalın gölge yapmamasını, sevdiğinin tıraĢ

olmasını ister ve güzelliğine güvenerek yaptıklarının yanında kalmaması için beddualar eder:

"Olsun tıraĢ hatt-ı ruyin saye salmasın

Ettiklerin bu hüsn ile yanında kalmasın"

(Saba Yürük Semai).

Divan edebiyatında olsun, müzikte olsun, sevgilinin milliyeti ve cinsiyeti gibi mesleği de önemli değildir. Rakkas olur, medrese talebesi olur veya Tanburi Ali Efendi'nin Hüzzam Ģarkısındaki gibi genç bir papaz olur:

"Tersa güzeli gerdana zünnarını taktı

Bir yortu günü geldi gönül deyrini yıktı"

(O Hristiyan güzeli, zünnarını gerdanına takıp bir yortu günü geldi gönül kilisesini yıktı...)

Ali Efendi genç papaza öylesine gönül vermiĢ ki, papazların bellerine sardığı

kalın bir sicime benzeyen "zünnar" denilen kuĢağı, bir gerdanlık gibi sevdiğinin boynuna geçirivermiĢ...

Kendi dilinde...

Güftelerde bazen, Rumca terkipler de bulunabilir. Besteciler veya güfte Ģairleri, Rum güzeller için, güfte içerisindeki bir veya birkaç kelimeyle, onlara kendi dillerinden hitap ederler.

Ġsmail Dede Efendi'nin, kimbilir hangi Ģairin Rum köçekler için yazdığı Ģiirleri Eviç Ģarkı haline getirmesi gibi:

Sevdim bir gonçe-i rana

Gerdanı elmastan âlâ

Raksediyor gül-i ziba

Pupayis elado ey çeĢm-i ahu

Beni âteĢlere saldın

Nâr-ı hicranda bıraktın

Sarılıp ellerle yattın

Bak benim hâlime cana

Elado kiriye lesso

Galata'da Todoraki

Beyoğlu'nda Vasilaki

Doldur doldur Panayaki

Elado ey çeĢm-i ahu"

Ġlk dörtlüğün sonunda Rumca "Nereye gidiyorsun buraya gel" diyen Dede, ikinci dörtlükte Rum köçeğine "kiriye lesso" sözleriyle ilâhi bir kimlik vermekte ve yanına çağırmakta.

Bir baĢka bestesinde, Evcara Ģarkısında ise, bir yerde yine Rumca seslenmekte:

"Gel ey güzeller serveri

Feryadım eflâke çıkar

Gönlüm cemalin göreli

Bir yerde hiç etmez karar

Aman aman canım yanako

Ġpsihimu nase fliso"

(Ey güzellerin en önde gideni, feryadım göklere çıkıyor. Gönlüm, senin yüzünün güzelliğini gördüğünden beri bir yerde karar etmiyor. Aman canım küçük Yannis!

Ruhum, seni öpmek istiyorum...).

Tahir Ağa da, Buselik AĢiran Ģarkısında, bir Rum dilberine kafiyelerle ezgiler döktürüyor:

"Sevdi dil bir muğbece Ģuh-i Ģeni

Târ-ı zülfü çekti zencîre beni

Duzah-ı aĢka düĢürdü bu teni

Ela pedimu matyamu patriko karni"

Son mısradaki "Ela pedimu matyamu", Rumca'da "Gel oğlum, gözlerim" demek.

"Patri" baba ama, "...ko kami"'nin ne olduğunu bulamadık. Rumca sözler Osmanlıcaya geçirilirken kelimeler anlaĢılmaz hale gelmiĢ olacak.

Peruz'dan civanına...

"Kanto" denilen müzik türü, ülkemize 19. yüzyılın ortalarında gelmiĢ. Kelimenin aslı Ġtalyanca. "ġarkı" demek. Gayet neĢeli, kıvrak ve oynak ezgilerle bestelenen kantolar, genellikle gayrimüslim kadın sanatçılar tarafından sahnede showlarla okunmuĢ, güftede çoğu kez bir genç konu edilmiĢ ve bu gence kavuĢma arzusu anlatılmıĢ.

BaĢta Direklerarası olmak üzere çeĢitli eğlence yerlerinde icra edilen kantoları

okuyan Peruz, ġamram, Anjel ve Ojeni gibi sanatçıların, o dönem Ġstanbul bıçkınlarının gönüllerini nasıl hoplattığını hatırlayanlar hâlâ hayatta.

Zaten, kanto dinlemeye gidenlerin meramı, müzik değil, sahneye dekolte elbiselerle çıkan, Ģarkıları bin bir iĢve, göz süzme ve eda içerisinde okuyan gayrimüslim kadınları seyretmektir... Bugünün müzikhollerinde olduğu gibi...

Kantolarda sözü edilen civanlar mutlaka çok yakıĢıklıdır, Fransız delikanlılarına benzerler. Sürekli caka satarlar, sevenlerine yüz vermezler.

AĢık kadınlar ise gözlerinden kanlar akıtmakta, delikanlı için canlarını vermeye hazır beklemektedirler.

Peruz ve ġamram hanımların okuduğu Hüzzam kantoda da bu duygular dile getirilir ve civanın uğruna canlar verilir:

"Nazlı civan gel etme nâz

AĢıkına rahmeyle biraz

Gece gündüz eylerim niyaz

Nazlı dilber sev beni biraz

Her derdine derman olayım

Nigâhına kurban olayım

Ġnan artık Ģivekârım

Sevdim seni emin ol emin

Gel elini koy sineme

Çek hançerini vur ciğerime

Feda olsun bu can civan

Çün gece gündüz eylerim efgan

Bu halime ağlıyor cihan

Severim seni imanım aman"

Bir Rast kantoda da, yaĢlı kadın genç sevgilisine yalvarırken artık dayanamadığını, beraber olmaları halinde her isteğini yerine getireceğini söylemekte ve "masraflar benden" demektedir. YaĢlı kadınlarla genç erkek sevgili konusunu iĢleyen Türkiye'deki ilk müzik eseri herhalde bu parçadır:

"Aman civanım civanım

Kalmadı tab-ü tüvânım

Feda olsun sana canım

Civanım civanım civanım

Aman civanım kaĢlarını çatma

Rakibin sözüne aldanıp kanma

Giydireyim kuĢatayım

Kont gibi yaĢatayım

Kafe ġantan gazinoda

Masrafım kapatayım...".

Bir diğer Rast kantoda ise, "fındıkçı" bir yare aĢık olunduğu, önce bir sonuç

alınamadığı, ama sonra bol bol "fındık kırıldığı" konu ediliyor:

"Bir fındıkçı yare gönül verdim

Evirtiriyor, aldatıyor, gelmiyor

Aman aman fındık, ne güzel de kırdık

Ceviz içi bademde Ģamfıstık"

Kantolar, Ġstanbul'un ciddi musiki çevrelerinde hoĢ karĢılanmaz, bu tür bestelere hafif ve sanattan uzak gözüyle bakılır ama baĢta azınlık grupları ve batı meraklısı Osmanlı beyzadeleri tarafından rağbet görür, zamanla imparatorluk dahilinde yaĢayan hemen her ulusun dilinde bir kanto literatürü geliĢir. Kanto albümleri karıĢtırıldığında, Arapça'dan Arnavutça'ya, Ermenice'den BoĢnakça ve Hırvatça'ya, Rumca'dan Çerkezce'ye kadar birçok dilde bestelenmiĢ güfteler görülür.

Rumca kantolar ise, sayıca ötekilerden daha çoktur... ĠĢte onlardan biri:

"To aporopos ebleksa

Ke paramana bi ika

Tetyot relo afendiko

Ke to belamu verika

Of! Den vasto

Tatoy poesi afendiko"

(Nasıl karıĢtım bu iĢe, bilmiyorum. Ana sütüne döndüm. Öyle yaramaz bir küçük efendi ki, dertlere düĢtüm. Senin yolunda duramaz oldum efendi).

Öyle bir mecmua ki...

17. yüzyıldan kalma "Mecmua-i Saz-ı Söz", yani "Saz ve Söz Mecmuası" adlı

elyazması kitap, bugün Londra'da, British Museum'da...

Yazarı, Ali Ufki. 1610-1675 yılları arasında yaĢadığı sanılıyor. Aslen, Polonyalı. Müslüman olmadan önceki adı, Alberto Bobowski.

Gençliğinde Osmanlılara esir düĢmüĢ, Ġstanbul'a gönderilmiĢ, saray okulu

"Enderun"da eğitilmiĢ, saray tercümanlığı yapmıĢ, musiki öğrenmiĢ, Ģarkılar ve saz eserleri bestelemiĢ, dilciliğe ve tarihe de merak salmıĢ, birçok gramer ve tarih kitabı yazmıĢ, bu arada Tevrat ve Ġncil'i de Türkçe'ye çevirivermiĢ.

Ali Ufki'nin, "on parmağında on hüner" denilen kiĢilerden olduğu, herhalde anlaĢılmıĢtır... Hayatı boyunca okumuĢ, yazmıĢ ama bu arada zevk ve sefadan da geri kalmamıĢ. Dördüncü Mehmet sarayının tüm görkemini yaĢamıĢ ve bu görkemi kitaplarına da aksettirmiĢ.

Mecmua-i Saz-ı Söz, çeĢitli bakımlardan önem taĢıyor. Notaya genellikle rağbet etmeyen Türk müzikçileri arasında yaĢayan Ali Ufki'nin bu kitabında 200'e yakın saz eseriyle bir o kadar da söz eserinin bulunması, kitabı müzikolojinin en önemli kaynaklarından biri yapıyor.

Kitabın ikinci önemli yanı, folklor açısından da faydalı bilgiler vermesi.

Mecmuada, bugün adlarına baĢka kaynaklarda rastlamadığımız birçok halk Ģairinin Ģiirleri de var.

Ufki'nin kitabının bir diğer ilginç yanı ise, o dönemde kullanılan küfür, argo, cinsel yaklaĢımlar gibi kavramları da içermesi. Yazma incelendiğinde, Ģarkı

güftelerinden hicivlere kadar, cinsellik temelindeki çok sayıda metnin yeraldığı

sayfaların hiç de az olmadığı görülüyor.

Örneğin, bestecisi bilinmeyen Irak makamındaki bir Ģarkıda, Süleyman adlı bir genç için tanrıya yakarıyor:

"Yârab meded ol meh-i tabanımı göster

Öldüm gam-ı hecr ile ol canımı göster

Reflârı güzel yâni Süleyman'ımı göster

Rahmeyle gözüm yaĢına, cananımı göster"

(meh-i taban: parlak ay; gamı hecr: ayrılık ateĢi; reftâr: gidiĢ, yürüyüĢ; rahmetmek: acımak)

Aynı makamdaki bir baĢka Ģarkıda da, erkek mi, kadın mı olduğu anlaĢılamayan bir

"körpeye hitap ediliyor:

"Gönülden yâr olandan kaçma gel yâr benim körpem

Vefalı âĢıka yâr ol, vefâdâr ol benim körpem

Hele bir bûy-i ĢimĢâda hevâdâr ol benim körpem

Gezersin Ģimdi azade çekedursun beni yâre"

Bir türküde ise, konu genç bir derviĢ. Kime ait olduğu anlaĢılamayan bu güftede, derviĢe apaçık "üzerine konayım" deniyor:

"Bârekallah hoĢ yaratmıĢ gülse halk âlem güler

Serteser güldükçe bir gün, korkarım aklım böler

AĢkımın kervanı gelmiĢ, üstüne konmak diler

Kayil olmaz ise eğer, gel göçelim derviĢçiğim

Bir inayet eyle dostum, sineme olsun yolun

Hizmetini etmesin hiç benden özge bir kulun

Tut ki bir gülĢene gelmiĢ bülbüle dönsün dilin

Saki doldursun sürahi, içelim derviĢçiğim

Ey gülüm soldu rengin kırmızı güller gibi

Halk içinde yıkma lütfet hatırım eller gibi

Dola boynuma kolunu keĢmirî Ģallar gibi

Gel muhabbet sancağını açalım derviĢçiğim

Bülbülüm doğru söyle, Ģimdi feryadın kime

Meyi edersen eyliğe git baĢ koyup uyma deme

Hak katında âĢıkın sözü kabul olmaz deme

Gel, aĢkın dağlarını aĢalım derviĢçiğim"

Mecmua-i Saz-u Söz'de güfteler dıĢında, gazeller de var. Bunların bir kısmının vezni ve üstelik dili de bozuk. Genç çocuklara düĢkün bir hocayı ve okulunu anlatan Ģu gazel de, bunlardan biri:

"ġehr-i Ġstanbul'u baĢtan baĢa seyrettim hep

Ne acîb nednelerle dolu sakla nazardan yârâb

Seyrederek bir yolum uğradı temaĢa kıldım,

Gonca dilberlerle dopdolu bir hoĢ mektep

Hoca büründi gulâmpare cihan nehuster idi

Cümle koçulmağa gelmiĢ olan oğlanları hep

Hoca almıĢ önüne bir sanem-i gönce lebi

Eyice tâlim eder ağız ağıza leb-ber-leb

Dedim ey hoca, bu önünde duran oğlancık

Elifi bayı bilir ye'ye dek bilir mi aceb

Dedi ki mektebe yakında geliptür bu dahi

Bunu da öğretiriz himmet edersen yap yap"

Bugünün Türkçesine çevirmeye gerek yok gibi...

Anlamı kaybolmadan... -

Yüzlerce yıldan buyana, özellikle Ġstanbul beyzadelerinin elinde dolaĢan bir Ģiir vardır.

Güya Dördüncü Murad, Ģairlerden birine, "Bana öyle bir gazel yaz ki, ilk mısralar çok ağır bir anlam versin, ikinci mısralar bu anlamı silsin ama Ģiirin metninde bir kesinti olmasın" buyurmuĢ.

ĠĢte, yüzyıllardır Ġstanbullu beyzadelerin akıl defterlerine kaydettikleri, bazan kitaplarının boĢ sayfalarına kasten okunaksız bir yazıyla yazdıkları ve meclislerde karĢılıklı tebessümlerle okudukları bu gazelin aslını, vezni bozuk bir Ģekilde de olsa, Ali Ufki'de buluyoruz:

"Ey büt-i Ģîrin dehan, kameti serv-i revân

Bir gececik gelesin bizim odaya hemân

Sen gelicek kapıya ite ite vereyim

TaĢradan içeriye mahbubuın hub-u zeman

Sen geçip oturasın, ben durup az az koyam

Bir kadehin içine sağ-ı mey-i erguvan

SerhoĢ olup yalasın dun ile kalkanı idem

EkĢilice çorbayı sana mahmur ey civan

ġöyle uram içeru, hiç kalmaya dıĢaru

DüĢmeninin bağrına hançer-i tiq-ı bürran

Lâle-had mey içireni baĢ edüben gecirem

Parmağına ey sanem hâtem-i zerrin niĢan

Ġki tutam az mıdır anla deyu sokayım

Bu lâle ve nergisi sarığına ey canan

Gayet hoĢuma gelür bir ağaç kim erdeke

Ġki bölük zülfüne misk-i anber-feĢân

Sen her sabah gelesin, Ahmed'ine veresin

Hoca selâm aleyküm, Ģahım aleykümselam"

Ufki, gazelin baĢ kısmına, "ġah Sultan Murad Han" yazmıĢ ama Ģairin Ahmed adında birisi olduğu belli.

Gazelin sonraki yüzyıllarda elden ele dolaĢan biçimi ise, Ģekil açısından daha düzgün:

"Eğiliver sokayım iki tutam az mıdır

Lâle ile sünbiilü baĢına ey nevcivan

Bizim eve gelesin, ben kuluna veresin

Selâmüke aleyküm, diyem aleykümselam

Bizim eve gelince ite ite girdirem

DıĢ kapıdan içeri izzet ile ve'l-ikrâm

Bacakların kaldıranı, dibine dek daldıram

Ayağına çizmeyi, olasın yola revân

Önüne diz çökeyim, ılık ılık dökeyim

Ol gümüĢ ibrik ile destine âb-ı revân

Ruhsatınla çıkarıp iki yana sallayım

ġu kılıcı kalmasın dünyada sana düĢman

Ġzin ver de sarılıp kucaklayıp öpeyim

EĢiğinin taĢını, toprağını ey sultân

Sen önümdem gidesin, ben ardından sokayım

Ard eteğin beline, çamur olmasın ammân

Gel gidelim hamama, sürtüĢtürem ben sana

Kese ile sabunu, rahat etsin cism-ü can

Mest oluben içirem, tükrükleyip geçirem

Parmağına ey sultan, hâtem-i zerrîn-niĢân"

ġiirdeki kavramlar, yüzyıllardan buyana hiçbir değiĢiklik göstermediğinden,

"dest'in el, "âb-ı revân"ın akan su, "hâtem-i zerrin niĢân"ın da altın niĢan yüzüğü demek olduğunu söylemek, sözlerin tam olarak anlaĢılması için yetecektir.

En "nazik" Ģiir...

Mecmua-i Sâzu Söz'deki belki de en ilginç Ģiir, "Yave", yani "saçma, anlamsız"

baĢlığı altında, hakikaten bir yave.

Bazı yerleri vezin bozuklukları gösteren Ģiirde, kızgınlık duyulan bir erkeğe karĢı bazı "özel" duygular dile getiriliyor:

"Behey kahpe, ne yüz ile söylersin

ÂĢıkların yüzden artuk var gibi

PuĢtluğundan nâz-ü Ģive eylersin

Bir kalın y......a kasdın var gibi

Onda bunda veresiye verirsin

Çamurlarda engelleri sürersin

Etine bir uğrudan dürersin

Züğürtlükten akça derdin var gibi

Ġkrah eder her kim baksa yüzüne

Bakılır mı artık nüfus g....e

EĢek s..i yeğdir bol büzüğüne

Dayanırsın, gelmez sana zor gibi

Senin yanında hiç kimse durmadı

N'eylesinler, kimse hayrın görmedi

Nice kertik girip g...n burmadı

Bolluğu han kapısı kadar gibi

Yazık sana bu mekerler âl olmuĢ

Kel baĢına türlü türlü hâl olmuĢ

S.......ten g.. deliğin bol olmuĢ

Gerçi derler beyaz daruklar gibi

G.. haceti olan senden ar etmez

D.....n kenarları karar etmez

Tükrüksüz dalar s..ler zor etmez

Cünüplükten suya girmek az gibi

Hamallar tuttular seni belinden

S....ler doyunca nisbet yolundan

Bunu diyen bîzâr olmuĢ dilinden

Ġster güzellerden g..ü kör gibi".

Mecmua-i Sâzu Söz'deki cinselliği konu alan örnekler, sadece bunlar değil. Daha pek çok var. Merak edenler, kitabı açıp bakabilirler. Bu iĢ için taa Londra'ya gitmeye de gerek yok... Kültür Bakanlığımız, bu elyazmasının ulusal kültürümüz için ne denli gerekli olduğunu görerek, British Museum'dan filmini getirtti ve 1976'da tıpkıbasımını yayınladı. Hem de hiçbir yerini kesmeden, sansüre uğratmadan, aynen...

Dikkat, sesi bozuyor!...

Çok sık cinsel iliĢkide bulunup hele soğuk suyla boy apdesti alanlar, sakın ses sanatçısı olmaya özenmesinler, zira sesleri giderek bozulacak...

Bunu, 500 sene öncesinin bir müzik bilgini söylüyor...

Ahmed oğlu ġükrullah, 1380'li yıllarda, ÇemiĢgezek civarında doğmuĢ, genç

yaĢında Osmanlılar'ın hizmetine girmiĢ, Ġkinci Murad'ın yakın adamlarıan olmuĢ, uzun yıllar devlet hizmetinde bulunmuĢ... Ne zaman öldüğü ise bilinmiyor...

ġükrullah, yoğun devlet iĢlerinin arasında tarih, din bilimleri, felsefe ve musikiyle de uğraĢmıĢ, bu konularda birçok kitap yazmıĢ. Özellikle Osmanlı

Devleti'nin kuruluĢ dönemini anlattığı "Behce-tü't-Tevârih", önemli...

ġükrullah'ın musiki alanında yazdığı risale ise, hem bu konuda kaleme alınmıĢ il Türkçe kitap olması, hem de müziğin bazı teknik sorunlarını ilk kez incelemesi bakımından, müzikolojide seçkin bir yer alıyor. ġükrullah, müzikle cinsel yaĢam arasında iliĢki kuran ilk kiĢi olarak da tarihe geçmiĢ.

Risalenin 31. faslının baĢlığı, "avazı harâb iden nesneleri! bildirür", yani

"Sesi bozan etkenler" Ģeklinde.

Yazar, bu etkenleri Ģöyle sıralıyor:

"...Kar suyun içmek, manuĢ yimek ve ekĢi taamlar yimek ve sığır yağıyla taam yimek ve esrar yimek ve soğuk suda gusl eylemek ve yaturken nesne okumak ve çok istifrağ eylemek ve baĢlarun açık tutmak. Bu kamıĢı, avazı harâb ider, boğar...".

Eski Anadolu Türkçesi'yle yazılmıĢ olan bu ifade, günümüz Türkçesiyle Ģöyle:

"Kar suyu içmek, meneviĢ yemek, ekĢi yemekler yemek, sığır yağıyla piĢmiĢ

yemekler yemek, esrar kullanmak, soğuk suda boy abdesti almak, çok cinsel iliĢkide bulunmak, yatarken herhangi birĢey okumak, çok kusmak ve baĢını açık tutmak... Bunların hepsi sesi harap eder, boğar...".

ġükrullah'ın öğütlerine uyup uymamak, ses sanatçılarımızın bileceği birĢey...

5. B Ö L Ü M:

YAYIN DÖNEMĠ AÇILIRKEN...

Matbaa, Osmanlı toplumunu sadece sosyal, ekonomik ve kültürel alanlarda değil, cinsellikte de etkiledi...

600 yıllık Osmanlı tarihi boyunca "umumi ahlaka mugayir" bulunarak toplatılan iki kitap biliyoruz... Enderunlu Fazıl'ın "Zenanname"siyle Mehmed Rauf'un kendi adını vermeden yayınladığı "Bir Zambağın Hikâyesi"...

Daha önce de yazdık. Zenanname, 1836'da yazannın ölümünden sonra basılır ve müstehcen veya muzır olduğundan değil, evliliğin aleyhinde bulunduğundan toplatılır. Toplatma emrini veren ise, yine her nedense, içiĢleriyle görevli olanlar değil, dönemin dıĢiĢleri bakanıdır...

Osmanlı döneminde, cinselliği konu alan basılı yayınların ortaya ilk çıkıĢı, Ġkinci Abdülhamid dönemidir. Bu kitapların furya halini aldığı ve cinsel yayın hürriyetinin yaĢandığı yıllar ise, Abdülhamid'i deviren Ġttihat ve Terakki'nin iktidarına rastlar.

Önceleri, Tıbbiye-i ġahane öğrencileri için Avrupa baĢkentlerinde yetiĢmiĢ

hocalar tarafından kaleme alınmıĢ tıp kitapları görünür. Bunlar, zamanla yan bilimsel hale gelirler.

Mesela, Dr. Nazım ġakir'in 1910'da çıkan "AĢk-ı Marazî"si...

Önsözde, "sevdaperestleri tehlikelerden korumak ve sevgiyle birlikte görülen bazı sapıklıkları öğretmek için kaleme alındığı" söyleniyor, sapıklıklar

"eblehlerin sapıklığı, delilerde görülen sapıklıklar, fetiĢist aĢk, hayvanlarla iliĢki, sadist aĢk, mazoĢist aĢk, oranist aĢk, tıfıl aĢıkları, kıskançlıklar, hastalıktan doğan cinayetler" halinde sıralanıyor.

Dr. Nazım ġakir, kitabına batı edebiyatının bazı sürükleyici örneklerini koymayı

da ihmal etmemiĢ. "Edebiyatta AĢk-ı Marazi" " baĢlıklı son bölümde, klasik Yunan ve Latin edebiyatından, Rönesans döneminden ve Alphonde Daudet, Alfred de Musset, Jean Rispen, Marqui de Sade gibi o dönemin ünlü yazarlarından en seçkin sahneleri aktarıyor.

Yan bilimsellik zamanla ortadan kalkar, kitaplar halk düzeyine iner ve cinsellik üzerine kurulu cep romanları haline gelir.

"Abdurrahman Efendi Gebe", "Adem-i Ġktidarı (iktidarsızlığı) Omletle Tedavi",

"BaĢtan Çıkan Halime", "Harem Ağası'nın MuaĢĢakası" ve "Zifaf Hatırası", bunlardan bazıları.

"Zifaf Hatırası". Enis Avni tarafından "Akagündüz" takma adıyla yazılmıĢ.

1914'te Hayriye Matbaası'nda basılan 64 sayfalık bu küçük roman, adı verilmeyen bir "küçük hanım"la Abdülcebbar Bey'in tanıĢmalarını, mektuplaĢmalarını ve nikahlarını anlatıyor, zifaf odasında son buluyor.

Son sayfalar, zifaf anına aynlmıĢ. Kitap, Abdülcebbar Bey'in "Ah! Ne kadar lâtifsiniz elmasım..." ve "Yatalım" demesinden sonra, küçük hanımın olup bitenleri anlatmasıyla sona eriyor:

"...Yatalım mı? pancar gibi oldum. Pos bıyıklı, ateĢten elli bir erkekle, nöbeti üstünde bir genç kız... Beraber yatmak! Allah göstermesin!

Bir aralık ne oldu bilmiyorum, kendimde bir hafiflik hissettim. Sanki havaya doğru kalkıyordum. Kalktım, kalktım, biraz ileri, biraz geri derken, yumuĢak bir zemin üzerine serildim. Bir heyecan geçiriyordum. Gözlerimi biraz açtım ve kirpiklerimin arasından baktım...

Kalın kadifeden sivri bir zaviye vardı... Bir ara, çenemle göğsümün arasında bir gıcık hissettim. Aman yarabbi! Dikenli birĢey. Acaba bir cadı mı, kirpi mi? Ġçim içime geçti... Gerineyim dedim, ah! KeĢki gerinmeseydim. Bir an Ģiddetli, müdhiĢ, öldürücü bir sancı hissettim. Sanki bıçaklıyorlardı. Güya, haydutlar üzerime yüklenmiĢ, mutlaka beni parçalamak istiyorlardı... Ne olursa olsun dedim. Bir erkektir, istimdadın edersem (yardım istersem) elbette beni bu dehĢetten kurtarır... Ve... Hemen kollarımı kaldırdım, sarıldım, sıktım.

- "Ooooh!..." dedim. "Aman, çabuk... Çabuk... Bayılıyorum, bitiyorum, ölüyorum...".

Ve, kitabın son cümlesi:

-

"A..h! Haydi... Haydi... Ha...y...di..." (sah. 59-60).

Harem ağasının öyküsü...

Bir diğer roman, 1913'te yayınlanan "Zifaf Gecesi-Harem Ağası'nın MuaĢĢakası".

Yazarının adı yerinde sadece "M.S." rumuzu var.

Romanın özelliği, yapay erkeklik organını konu alan ilk Türkçe kitap olması.

Gerçi Enderunlu Fazıl'ın Zenanname'sinde bir "zıbık" bahsi var ama Harem Ağası'nın MuaĢĢakası, konunun iĢlendiği ilk düzyazı örneği.

Konusu, kısaca Ģöyle:

Hadım edilmiĢ bir zenci olan harem ağası Anber, sürekli evlilik hayalleri içerisindedir. Çevresindeki kızlar, erkekliğinin olmadığım bilmelerine rağmen, parası için Ağa'yla evlenmek isterler. Anber de bu kızlar arasından Envare'yi seçer.

Envare ve diğer kızların bilmedikleri birĢey vardır. Anber, iliĢkide bulunabilmek amacıyla, Ġtalya'da kendisi için bir erkeklik aleti yaptırtmıĢtır.

Envare'yle gerdek odasına girer girmez aletin kutusunu açar ama kutuya saklanmıĢ

olan bir yılan tarafından ısınlır. Zifaf odasından, Ağa'nın cesedini çıkartırlar. Olup bitenler üzerine çıldıran Envare de bir akıl hastahanesine kapatılır.

AĢağıda, "Harem Ağası'nın MuaĢĢakası"ndan bazı bölümleri, diline dokunmadan veriyoruz:

"...Anber Ağa gece gündüz evlenmek isterdi. Erkek değil mi ya? O da evlenmek istemez mi? Anber Ağa evlenmek hususundaki isteğini bazan Ģuna-buna anlatır ve iĢitenler bunun yüzüne karĢı birĢey demezler idiyse de fakat içlerinden gülerler ve adeta zavallı Anber Ağa ile eğlenirlerdi. Anber Ağa'nın ikamet etmekte bulunduğu mahalde kendisiyle görüĢenler çok idi.

Çünki Anber Ağa sahib-i servet olduğundan etrafında bulunanlar bunun parasından ve taamından istifade etmek isterler ve gece . gündüz biçare zencinin peĢini bırakmazlar idi.

Anber Ağa'nın serveti, hizmet etmekte olduğu efendisini felakete uğratma suretiyle hasıl olmuĢtu. Zenci-i merkumun kırk-elli bin lira raddesinde bulunan serveti, efendisinden aĢırmıĢ olduğu paralardan mürekkep ve müteĢekkil idi.

Anber Ağa, efendisinin mevcud olan cariyelerinden biriyle daha efendisinin hayat ve ikbalde bulunduğu günlerde aĢıkdaĢlık eder ve kendisini iğdiĢ edenlere lanet okurdu.

Çünki Anber Ağa'da nefsani Ģehvet ve heves son derecede idi ise de, bu Ģehveti bilfiil izale ve teskine medar olacak olan uzuvdan mahrumiyeti, zavallıyı divane ediyor ve çığırından çıkarıyordu.

Erbabına malum olduğu üzere, Doğu Roma Ġmparatorluğu zamanında umumi ahlakın son derece bozulmuĢ bulunduğu anlarda bir takım erkeklerin daima genç ve güzel bulundurmak ve seslerinin inceliği muhafaza edilmek için iğdiĢ edilmesine baĢlanmıĢ ve imparatorlar saraylarında, livatanın terakkisine (eĢcinsel iliĢkinin geliĢmesine) bu suretle himmet edilmiĢ idi..." (Sah. 3-4)

"Anber Ağa, efendisinin felâkete uğraması akabinde vefatı da vukua geldiğinden ve müteveffanın veresesi canibinden (tarafından) Anber Ağa'dan bir hesap da sorulmaması üzerine zenci o kadar paranın üzerine de oturduğundan, bununla birkaç parça emlâk ve arazi edinmiĢ ve mühim bir kısmını da ecnebi bankalara koymuĢtu.

Anber Ağa efendisinin hayatında bunun cariyeleri ile ĢakalaĢıp eğlenmekte olduğu anlarda, belki de bir Ģifa tesiri husule gelir ümidiyle, sun'i aletler satmakta meĢhur Ġtalyalı Gaytano Forsaro namındaki birisiyle vaki olan müzakere neticesinde, bu zatın dalâletiyle Ġtalya'dan bir "zeker" (erkeklik organı) getirtmiĢ ve bununla nefsanî heveslerini tatmine çalıĢmıĢ idi.

ĠĢbu sun'i alet, tıpkı hakikisi mesabesinde (gerçeği gibi) ve o biçimde olup bittabii tatviĢ (iğdiĢ) edilenlerin husyeteyni (husyeleri, iki husyesi) olmadığından gerçi o lezzeti hasıl ettirecek surette değil ise de, arzu edildiği anda sertleĢtiği ve duhul ve hurucu (giriĢ-çıkıĢı) adeta kemal-i lezzet husule getirdiği için, kadınların neĢ'e ve Ģataretini (sevincini) arttırmakta olduğu bilvasıta istihbar olunmuĢ ise de, erkekte o lezzeti vücuda getireceği bittabi söylenemez..." (sah. 5-6)

"...Anber Ağa'yı bir kadehte teshir edebilmek (elde edebilmek) için Zatıgül, dekolte halinde memeleri de meydanda olarak, rakı masasının baĢında oturur ve buseler vesairesine garketmekle iktifa etmeyerek ayva gibi göbeğine rakıyı

dökerek Ağa'ya içirir idi ki, ĠĢte bunlar Anber Ağa'yı bir kat daha çileden çıkarır ve hemen sızmasını sağlardı..." (sah. 12)

"...- Ağa hazretleri, kocaya varan bir kadın Allah'ın emrini yerine getirecek bir adam ister. Halbuki siz hadımsınız, nasıl kocalık edeceksiniz?

- Yok elmasım... Bende öyle birĢey var ki... Frengistan'dan geldi. Tamam 110

Napolyon (bir çeĢit Fransız altını) verdim,

- ġimdi yanınızda mı?

- Hayır, evde sandık içerisinde saklıdır. Görseniz arslanım ne güzel, ne uzun...

Kadınlar bundan öyle keyif duyuyorlar ki tarif edemem. ġok bile yapıyor.

- Vakıa iki kocaya vardım, ikisi de ecelleriyle vefat ettiler. Çocuğum olmadıysa da böyle sun'i afetlerle çocuk olacağını ümid edemem..." (sah:25).

"...(zifaf odasına girdikten sonra) Bunlar nihayet, iki kiĢilik kanepenin üzerine yanyana oturdular. Aradan bir çeyrek geçince yemiĢ tepsisi, muahharen (sonra) bir fincan kahve getirdiler. Anber Ağa'nın gözü yemiĢte ve kahvede olmayıp, Envare'nin iki bacağının arasında idi.

Buseler, filanlar teatisinden sonra Ģafak sökmeye takarrüb ettiği (yaklaĢtığı) sırada Anber Ağa, Envare'yi soyunmaya razı etti.

Bu esnada Envare, artık zevci olan zata sordu:

- Sizin aletinizin sun'i olduğunu iĢittim, fakat uzunluğu hakkında henüz bir söz cereyan etmedi. Zifaf da malumunuz ya, emrin icrası demektir. Sakın lüzumundan fazla cesamette (büyüklükte) birĢey olmasın?

- O cihetleri merak etmeyiniz elmasım. Sizi her veçhile memnun edeceğine eminim, ben onu çok kullandım.

- Artık neyse... Böyle Ģeye aklım ermiyor ise de, bakalım ne olacak?

Anber Ağa soyundu. Kutuyu alıp abdesthaneye gitti. Çünki bunun takılması biraz külfetli olduğundan, herhalde yatak odasında olamaz idi.

Aradan bir saate kadar zaman geçti. Anber Ağa henüz meydana çıkmadığından, bu hali Envare'ye merak oldu. Abdesthaneye kadar gitmek istedi, fakat ona da sıkıldığından muvaffak olamadı.

Yarım saat daha bekledi. Artık sabrı tükenmiĢ olduğundan, ne olursa olsun diyerek, zevcini aramaya müsaraat eyledi.

Abdesthane aydınlık olmadığından ve Anber Ağa da serhoĢluğuna inzimam eden galebe-i Ģehvet ile (Ģehvetin üstün gelmesiyle) ıĢık almaya lüzum görmediğinden oraya koĢup kutuyu açınca içindekini bacakları arasına geçirmeye uğraĢtığı

sırada kutudaki yılan bunu sokmuĢ ve harem ağası derhal zehirlenerek vefat edivermiĢtir..." (sah. 41-43)

Playmen'in atası...

Günümuzün Playmen, Playboy, Penthouse gibi dergilerinin Osmanlılardaki atası,

"Nisvan-ı Zarife" adını taĢıyor. Yani, "Güzel Kadınlar.

Hazırlayan, "ġövalye" Hasan Bahri. 1911'de, Selanik Matbaası'nda basılmıĢ.

Kitap, daha önceleri elyazması olarak ortalarda dolaĢanlardan çok farklı. Ġfade, daha çağdaĢ bir Ģekil almıĢ. Mesela "avrat" değil, "kadın" deniyor. Eski metinlerdeki "Avrat erinin emrine amadedir. Onun arzularını yerine getirmek için yaratılmıĢtır..." kuralının yerini, "Kadın, bir cins-i lâtiftir. Erkeklerin hayat çölünü ızdırabsız geçebilmesine yarar..." gibisinden sözler almıĢ. Buse için, "kucaklamadan önce tatbik edilir" deniyor. Yazara göre kadın göğsü, "arzu ve muhabbet için yaratılmıĢ bir aĢk organı". "Hem çocuğu besler, hem çocuğun babasını memnun eder". Kitapta bazı resimler de yer alıyor. Bunların çoğu bugün için kimsenin dikkatini çekmeyecek ama o zaman göre cüretkâr sayılacak fotoğraflar.

AĢağıda, "Türk Playmeni'nin atası" sayılabilecek olan "Nisvan-ı Zarife"den bazı

bölümler veriyoruz:

ÖNSÖZDEN: Hayat hem tatlı, hem acıdır. Hayatta öyle ızdırablı dakikalar mevcuttur ki, insan çok kere artık yaĢamamak ister. Lâkin o saniye kafasından bir elektrik kıvılcımı gibi cereyan eden tatlı bir ümit, derhal gözleri önünde tecessüm eden (beliren) tatlı bir hayal onu tevkif, fikir ve ruhunu tebdil eder (değiĢtirir) ki, bu da ancak muhabbet kuvvetidir.

Evet... Artık yaĢamak ister, kendisini peri-i melâhati mahbubesinin aguĢ-u visalinde (kavuĢmanın kucağında) görür. Yine hayattan, yaĢamaktan lezzet alır.

Mesut olduğunu ilân eder..."

KADIN NEDĠR? Kadın, cenab-ı Allah'ın, insanlara hayat sahrasını (çölünü) ızdırapsız ve tatlı olarak geçmesi için bahĢettiği bir cins-i lâtifdir.

Kadın, bilhassa insanların hoĢuna gitmek için yaratılmıĢtır. Kadın pamuktan, insan ateĢten olup, Ģeytan da onun vasıta-i iĢtigalidir (uğraĢıdır).

Kadın, üzümü tatlı bir bağdır. Hem besler, hem mest eder. Sermestlik hoĢ, bedmestlik pek boĢtur.

Kadının baĢı, esen rüzgara göre dönen bir fırıldak gibidir.

Dünyada en fazla değiĢen iki Ģey mevcuttur. Birincisi suların yatağı, ikincisi kadınların mizacıdır.

Kadınları asla dövmemeli, hatta gül ile dokunmalıdır.

En nazik ve rakik bir isim ararsanız, o da kadındır.

Kadınsız en muhteĢem salon, zindan gibidir.

Kadın çok kere safa, maalesef bazı kere de cefa bahĢeder.

Kadınların vaadlerine asla itimad etmemelidir. Zira kalpleri araba tekerleği gibi çabuk döner.

Kadın, tehlikeli bir köprü gibidir. Ġnsan onu iyice muayene etmeden geçmemelidir.

Devamlı olmayan üç Ģey vardır: Büyüklerin dostluğu, kıĢ güneĢi, kadınların yeminleri.

Kadınlar timsah gibidir. Ġnsanları elde etmek için yalvarırlar. Bir defa da ellerine geçerse, büyük iĢtah ile yerler...".

LETAFET (HoĢluk, güzellik): Bir kadının güzel olması için ber-vech-i ati (aĢağıdaki), tenasüb-ü hükmiyyeyi cami bulunmalıdır (uyum ölçülerini taĢımalıdır).

BaĢ: BaĢ, vücudun yedide biri olmalıdır. Yani boyun irtifaı (yüksekliği), yedi baĢ tulûnda (uzunluğunda) olmalıdır.

Yüz: Yüzün irtifaı, iki Ģakak uçları arasındaki mesafeye müsavi (eĢit) bulunmalıdır.

Alın: Alın ne pek açık ne de pek geniĢ olmayıp, Yüzün beyzî (oval) olan Ģekliyle tevafuk etmelidir (uymalıdır). Deri penbe beyaz olmalı ve buruĢukluk bulunmamalıdır.

KaĢlar: KaĢlar kendisini göstermeli ve uçlara doğru inceleĢmelidir.

Kirpikler: Kirpikler güzel olmak için uzun ve ipek gibi olmalıdır.

Gözler: Badem gibi yarık olanlar, en güzel gözlerdir.

Saçlar: Sık, uzun, ipek gibi parlak, en mutena ve makbul olan kumral ve siyah renklere bulunmalıdır.

Burun: Burunun uzunluğu, alının açıklığı nisbetinde, kalınlığı da yüzün aksam-ı

sairesiyle mütenasip (diğer kısımlarıyla uyumlu) olmalıdır.

Ağız: Kadının en sevilecek noktasıdır. Açılınca, pırlanta gibi diĢleri gösterecek bir mücevherat mahfazasıdır. AĢk ve muhabbetin de tatlı yuvasıdır.

Çene: Hafif, müdevver (yuvarlak) ve biraz çukur olmalıdır.

Yanaklar: Yanaklar gülgünî penbe ve kadife gibi yumuĢak olmalıdır. '

Gerdan: Gerdan iki burun uzunluğunda, kar gibi beyaz, kuĢtüyü gibi yumuĢak olmalıdır.

Omuzlar: Omuzlar biraz geniĢ, etli ve tatlı müdevver (yuvarlak) olmalıdır.

Göğüs: Tombul, lekesiz, beyaz, güzel kokulu olmalıdır. Çünki kadının göğsü, saadet uykusunun yastığıdır.

Kollar: Kollar omuzlardan itibaren kalın baĢlayıp aĢağı doğru mütenasiben (uyumlu Ģekilde) incfelmiĢ bulunmalıdır.

Eller: Biraz tombul ve uzun, zarif parmaklar ve sedef gibi tırnaklarla mücehhez olmalıdır.

Kalçalar: Biraz taĢkın olmalıdır.

Bacaklar: Ġki kol kalınlığında bulunmalı, baldırın boyu iki ayak uzunluğunda ve topukları da ince olmalıdır.

Ayaklar: Küçük ve tombul ve biraz uzun olmalıdır...".

BUSE YUVALARI NERELERĠDĠR? Yüzdeki ve vücuddaki çukurlardır.

Omuz üzerine konulan buse: Uzun ve devamlı olursa, büyük bir Ģehvete alâmettir.

Parmak ucundan öpüĢ: Mahcuplar busesidir.

Elden öpüĢ: Bir hürmet eseridir.

Saçlardan öpüĢ: TelâĢlı muhabbet busesidir.

Gerdandan öpüĢ: Asabî bir kadın için müĢevveĢ (belirsiz, karmakarıĢık) bir busedir.

Enseden öpüĢ: Bir ibtilâ-i mecnunaneye (delice düĢkünlüğe), Ģiddetli arzu ve hevese dalâlet eder.

Gözlerden öpüĢ: Lâtif ve halisanedir.

Ağızdan öpüĢ: Mir-i muhabbet (sevginin beyi) olan dudakların teması, insanı

tahrik ve vücudu serapa râĢedâr eder (baĢtan aĢağı titretir).

Hatem-i sevda (sevda mührü) üzerindeki buse devamlı olmalıdır. Bunun için evvelâ

dudakların kenarında dolaĢmalı, onları yavaĢ yavaĢ açmalı, kuĢların gagaları

gibi diller birbirlerine tokuĢmah, karıĢmalı, nihayet birleĢmelidir.

Buse bir fendir ve kitab-ı muhabbetin (sevgi kitabının) en rakik (ince, hassas) bir faslıdır.

Ġnsan sevdiğini nasıl dcraguĢ etmelidir (kucaklamalıdır)? AĢk ve muhabbette muvaffakiyet temin eden buseler nasıldır?

Birinci buse: Kadın, sevgilisinin alt dudağını dudaklan arasına sıkıĢtırır ve ona bir hareket vererek ağzının içine alır.

Ġkinci buse: Kadın gözlerini kapatarak, dilini dostunun diliyle temas ettirir.

Üçüncü buse: Kadın doğrudan doğruya iki dudağını, sevgilisinin dudaklarına tatbik eder.

Dördüncü buse: Kadın sevgilisinin üst dudağını, dostu da mahbubesinin alt dudağını öper.

BeĢinci buse: Kadın dostunun dudaklarını dudakları içine alır ki, bu nev'i öpüĢe

"kopçalı buse" denir ve iki tarafın da kalbini meste-den dil mübarezesi (kavgası) vukua gelir...".

GÖZLER: Gözler, kalbin aynasıdır.

Kalbin mir'at-i in'itafı (döner aynası), serair-i vicdaniyenin (gizli vicdanın) tercümanı olan gözlerden kara gözler mi yoksa mavi gözler mi daha güzeldir?

Kara gözler: Latif bir çehrede, zarif bir baĢın altında daha iyi parlarlar.

Mavi gözler: Münasebet-i aĢkiyyeye muvafık (aĢk iliĢkisine uygun) saadette daha müessirdirler (etkilidirler).

Kara gözler: Daha ziyade muharrik (hareketli) ve calib-i dikkattirler (dikkat çekicidirler).

Mavi gözler: Muvaffakiyet ve dilberliklerini daha iyi muhafaza ederler.

Siyah gözler: Daha ateĢli lâkin seriü'z-zevaldirler (güneĢ gibi daha çabuk batıcıdırlar).

Mavi gözler: Daha mülayim fakat metin bir kalbe malikiyeti (sahip olmayı) tasvir ederler.

Kara gözler fikri, mavi gözler ruhu tasvir ve telziz ederler...

(tatlandırırlar)".

SĠNE (Göğüs): Sine, arzu ve muhabbeti cezb için yapılmıĢ bir uzuvv-u aĢıkanedir.

Kadının sadrı (göğsü) çocuğu besler, babasını telziz (zevklendirir) ve memnun eder.

Sine, insanların saadet ve lezzet-i kat'iyye (kesin lezzet) buldukları ve yorgunluklarını dinlendirdikleri tatlı muhabbet yastığıdır.

Ecnebi kadınların sineleri:

Rus: Rus kadınlarının sadrlafı (göğüsleri) gayet güzel ve makbul surette teĢekkül etmiĢtir.

Ġsviçre: Ġsviçreliler'in sineleri gayet sağlam ve mütenasiptir.

Hollanda: Hollanda kadınları, bu teĢkilât-ı zarifeye malik değildir.

Ġtalya: Ġtalya kadınlarının sineleri cazibe ve letafetiyle meĢhurdur.

Fransız: Fransız kadınlarının sineleri rengin (renkli) ve taravetiyle (tazeliğiyle) Ģöhretgîr-i cihandır (dünyada Ģöhret bulmuĢtur).

Alman: Alman kadınlarının sineleri pek büyük, sakil (kaba), lâkin analık etmeye pek elveriĢlidirler.

Mısır: Mısırlı kadınlar letafeti keyfıyyette değil, kemmiyette (nitelikte değil, nicelikte) ararlar. Yani sinelerinin büyük ve vücutlarının ağır olması pek makbul ve mergup (beğenilen) ve kendilerince en büyük ziynetten maduttur (biridir). Buna binaen göğüs ve memelerinin daha ziyade neĢvenüma (neĢ'e verici olması), kuvvet ve metanet bulması için avam kısmı (halk kesimi), sinelerine sıcak ekmek içi yapıĢtırırlar...".

ÇEHREDEN KADINLARIN TABĠATLARINI ANLAMA ĠLMĠ: Alâim-i vechiye (yüzdeki belirtiler) erkek ve kadının ahvalini (durumunu, özelliklerini) pek muvafık ve doğru olarak izhar (gösterir) ve ifade ederler.

Uzun çehre, tam güzellik, açık alın, badem gibi gözler, küçük ağız, kumral saçlara malik bulunan kadınların mizaç ve hasleti: Bu gibiler ziynet ve ihtiĢamı

seven, hüsn-ü tabiat, izzet-i nefis sahibi, sür'at-ı infial (çabuk kızan), nezaket, zeka hassalarına malik san'atkâr ve mütehavvildirler (değiĢkendirler).

Kısa çehre, faal bir tavır, narin sima, çeĢman-ı ateĢî (ateĢli gözler), ağzı

küçük, saçları siyah olan kadınların mizacı: Serbestlik, keyif, sadakat, mahcubiyet, intizam ve Ģehvet hassalarına (özelliklerine) maliktirler.

Müdevver (ablak) çehre, muntazam ve nazik sima, berrak gözler, saçları kumral olanların mizacı: Hayalâtı nabi (hayalleri fıĢkıran), Ģen, yalancı, müstehzi, sebatsız ve pek Ģehvetperesttirler.

Murabba çehre, nasiyesi kemikli ve uzun, küçük gözler, küçük muntazam bir burun, büyük ağız mizacı: ġiddetli, azimkar, kalbi katı, garazkâr ve hissi kablelvuku (önsezi) hassalarına maliktirler...".

ERKEKLERĠN TABĠATLARI: Uzun çehre, açık alın, ateĢî gözler, kemerli burun, küçük ağız, solgun renk, ince ve kuru Ģimali olanların mizacı: Riyakâr, bârid (soğuk) tabiatlı.

Müdevver çehre, ateĢî gözler, küçük ağız, küçük burun mizacı: Zeki, çabuk tesir eden, hevesli.

Murabba çehre, benzi kuru, burnu kemerli, gözleri küçük, ağzı büyük olanın mizacı: Mürai, fasid (kötü), fısk ve fücura (dinsizliğe ve günahkârlığa) düĢkün...".

ALEMÜ'L-KIYAFE (Kıyafetler dünyası)

VE HER ĠKĠ CĠNSTE

DELÂLET ETTĠĞĠ MĠZAÇ VE VASIFLAR:

Organ

Kadın

Erkek

Büyük burun :

Ġyilik, sade gönül

Kuvve-i mefkure (ülkü, inanç kuvveti)

Pek küçük burun: Hodbinlik Tehevvür (öfke), aculluk

Yukarı kalkmıĢ

Sürat, hareket, Cüret ve cesaret,

burun :

Büyük ağız :

Büyük Ģehvet

Oburluk

Küçük ağız :

Gaddarlık, Demir gibi

merhametsizlik

mizaç

Pek incedudaklar :

Kayıtsızlık, soğukluk Zulüm ve Ģiddet

Kaba dudaklar : Muhabbet ve Ģehvet

Sefahat

Uzun veya Azimli

Dikkatsizlik, yuvarlak çene :

vurdumduymazlık

Küçük el : Ġyi, cins, asil Ġyi, cins, asil

ġiĢman el, AĢağı tabakadan Kötülük

kalın parmak

gelme

Ġri, büyük el :

Kabalık,

Adilik, ama

zerafetsizlik

kollarla ahenk

içindeyse,

sağlamlık.

Küçük ayak :

Nezaket ve letafet

Kibarlık ve

zerafet

Kalın, ĢiĢman

Mübtezellik

Adi tabiat

ayak :

Küçük, parlak göz:

Nüfuz ve feraset Sür'at-i intikal

(çabuk kavrama)

Kara göz : Pek Ģiddetli arzu

Azim ve sebat

Çakır göz :

Akıllı, fikirli Kalp soğukluğu

Mavi göz: Dermansız, halsiz

Hülyalı

YeĢil göz: Sır, hikmet Ġhanet edici

Ela göz:

Ġyi dost

Saf ve temiz

kalpli

Küçük kulak :

Lâtiflik, merak, Hazırcevap,

heyecan

aceleci

Büyük ve taĢmıĢ Gazab ve tehevvür Hareketli mizaç

kulak :

Kalın ses: Erkek tabiatlı

Hakikate aĢık

Ġnce ses: SerkeĢ fikirli

Demir gibi

mizaçlı

Lâtif ve tiz ses:

Lütufkâr, iyilik edici Saf, muhabbetli

Yüksek perdeden Asabi

Ġstidatlı.

ses:

ÇĠÇEKLERĠN DĠLĠ: ...Çiçekler rüzgârın burudeti (soğukluğu), kadınlar erkeklerin ihaneti ile solarlar. Çiçekler, aĢk ve muhabbet saileridir (habercisidir).

Beyaz salkım ağacı, hakiki muhabbete; penbe salkım ağacı, zerafete; gece safası, mahcubiyete; latin çiçeği, Ģiddetli muhabbete; hanımeli, rabıta-i muhabbete (sevgi bağlılığına); Ģebboy, letafet ve samimiyet-i ebediyeye (sonsuz samimiyete); gün çiçeği, muhabbet-i sermediye (sürekli sevgiye); yasemin, ibtila ve aĢk meftunluğuna; fulya, bir arzuya; beyaz fulya, "AĢkımın ızdırabına merhamet ediniz" ifadesine; tarla papatyası, "Beni seviyor musunuz?" sualine; Cezayir menekĢesi, ibtida-i muhabbete (sevginin baĢlangıcına); çiçekli ve kokulu sarmaĢık, muhabbet busesine; erik ağacı çiçeği, bir vaade; gül, güzelliğe; yer sarmaĢığı, "Ölürüm, kalbimi size bağlarım" sözüne; lâle, ilân-ı aĢka; asma, serhoĢluğa; menekĢe, mahcubiyet ve gizli muhabbete; inci çiçeği, dostluğa; peygamber çiçeği, sadakata; gelincik, Ģiddetli arzuya; sarı fulya, sadakatsizliğe; ipek çiçeği, servete; beyaz leylâk, tesir edilmiĢliğe; kırmızı

karanfil, Ģiddetli meftuniyete; beyaz karanfil, "Sizi çokdan beri seviyorum"

sözüne; mina çiçeği, hıyanet ve riyakârlığa; adi menekĢe, "Daima sizi düĢünüyorum, bütün kalbim sizindir" sözüne; lavanta, büyük bir muhabbete; saman sapı, münasebetin kesilmesine delalet eder...".

Kama Sutra, Türkçe'de..,

"Sevmek Sanatı", 1913'te Ġstanbul'da iki cilt halinde basılmıĢ. Hintliler'in aĢk tekniklerini anlatan ünlü "Kama Sutra"nın Türkçe'ye ilk çevirisi.

Çeviriyi, Ahmet Saib yapmıĢ. Büyük bir ihtimalle, takma bir isim.

AĢağıda, Sevmek Sanatı'nın değiĢik bölümlerinden bir seçme yeralıyor. Metinde geçen "visal" kelimesinin, "kavuĢma"dan öte, "iliĢki" anlamina geldiğini unutmamak gerektiğini söylemeye, herhalde lüzum yok...

"VĠSALĠN ENVAĠ (ĠliĢki, kavuĢma türleri): Yedi türlü visal vardır: Bilâîhtiyar (Kendiliğinden, elde olmadan) visal: Yekdiğerine karĢı incizab-ı

muhabbet (aĢkın cazibesi) ve haz duyan iki Ģahıs, birbirini sever ve yekdiğerinin nimet-i visaliyle mütenaim olur (diğerine kavuĢmanın nimetıyle uykuya dalar). Visalin bu nev'i, birbirleriyle uzak olan aĢıkla maĢuka arasında vuku bulur.

Bir aĢk-ı har (yakıcı aĢk) neticesi olan visal: Kadınla erkek bir müddetten beri birbirini sever ve biraraya gelmek hususunda pek-çok zahmet çeker, yahut erkekle kadından biri seyahatten avdet eder veyahut aĢıkla maĢuka, aralannda zuhur eden bir nizadan (anlaĢmazlıktan) sonra barıĢır, hal böyle olunca iki aĢık nail-i visal olmak (kavuĢabilmek) için yanıp tutuĢur ve ilk fırsatta yekdiğerini memnun eder.

Ġleride husule gelecek (meydana gelecek) bir aĢk neticesi olan visal: Visalin bu nev"i, aralarındaki muhabbet henüz inkiĢaf etmemiĢ (geliĢmemiĢ) bir tohum halinde bulunan iki Ģahıs beyninde (arasında) vuku bulur.

Sahte bir aĢk neticesi olan visal: Erkek kendini vesait-i fer'iyye-den madud olan ("ikinci derece iĢlerden" anlamında) öpüĢmelerle, sarmaĢmalarla tahrik eder, hırslandırır. Veyahut erkekle kadın, her-birinin gönlü baĢka birinin muhabbetiyle memlu (dolu) olduğu halde, birbirine karĢı aĢk ve sevda hissetmeden zevkiyab-ı visal (kavuĢmanın, iliĢkinin zevkini alır) olur. Bu takdirde kendilerini tahriĢ etmek (hırslandırmak) için iktiza eden vesaile (gereken vesilelere), ikisinin tevessül etmesi (ikisinin birden giriĢmesi) lazımdır.

Bir aĢk-ı menkul ("ara verilmiĢ veya araya bir baĢkasının girdiği aĢk"

anlamında) neticesi olan visal: AĢıkla maĢukadan biri, visalin devam etmediği müddet zarfında kendisini hakikaten sevdiği diğer bir Ģahsın kollan arasında tahayyül eder (hayal eder).

Visal-i kâzib (yalancı visal): Bir fahiĢe ile bir köylü erkek yahut bir terbiyeli erkekle bir köylü kadın arasında vuku bulur. Visalin bu nev'i, hayvanca bir fiilden (iĢten) baĢka birĢey değildir.

Harem ağalarının visali: Kadın pespaye bir hizmetkâr olur, visal, erkeğin hırs ve arzusu zail oluncaya (ortadan kalkıncaya) kadar devam eder. Bu halde visalden evvel öpüĢme, oynaĢma gibi baĢlangıçlar vuku bulmaz (meydana gelmez, yapılmaz).

OKġAMALAR, CĠLVELER, BUSELER: Ġlk mülakatlarda (görüĢmelerde) maĢuka, füruattan (ikinci derece iĢlerden) olan buseleri, sarmaĢmaları, kucaklamaları vesaireyi teksir etmemelidir (arttırmamalıdır). Fakat bunlar, sonra vukua gelecek mülakatlarda israf derecesinde ibzal edilebilir (esirgemeden, bol bol harcanabilir).

Alın, gözler, yanaklar, gerdan, göğüs, memeler, dudaklar ve ağzın içi öpülür.

Aksay-i Ģark ahalisi (uzak doğulular), kadının oynak yerlerini, uyluklarını, kollarını, göbeğini de öperler.

Bir duhter-i duĢizeyi (el değmemiĢ kızı, kızoğlankızı) öpmek, için üç türlü buse vardır: Ġtibari, müteharrik, mümasi:

Ġtibari (gerçek olmayan) buse: Ġki aĢık dudaklarını yekdiğerinin (diğerinin) dudakları üzerine vaz' ederek (yerleĢtirerek), birbirini sadece ağızlarından öperler.

Müteharrik buse: MaĢuka, aĢığın alt dudağını, kendi dudakları arasına alır, sıkıĢtırır ve bir hareketle ağzının içine doğru çeker.

Mümas (dokunan) buse: MaĢuka, gözlerini kapayarak ve ellerini aĢıkının elleri içine vaz'ederek (yerleĢtirerek), dilinin ucuyla onun dudaklarına temas eder.

Müellifler, dört türlü buse daha zikr ve tadad eyliyorlar (söyleyip sayıyorlar): Müstakim, mail, döndürülmüĢ, Ģiddetli.

Müstakim (düz) buse: Ġki aĢık, bir vaziyette yekdiğerlerinin dudaklarını

öperler.

Mail (eğri) buse: Ġki aĢık, baĢlarının yekdiğerine doğru meylettirmiĢ oldukları

halde dudaklarını birbirine uzatırlar.

Döndürücü buse: AĢıkla maĢukadan biri eliyle diğerinin baĢını kendine doğru döndürür ve diğer eliyle de çenesini yakalar.

ġiddetli buse: AĢıkla maĢukadan biri, diğerinin alt dudağını kendi dudaklarının arasında Ģiddetle sıkar. MaĢukanın dudağı iki parmakla yakalanıp dil ucuyla temas edilecek yahut dudakla üzerine kuvvetli bir surette basılacak olursa, buse daha Ģedid (Ģiddetli) olur.

Üst dudak busesi: Erkek, kadının üst dudağını öptüğü sırada kadın da erkeğin alt dudağını öper.

Döğme (tekme) busesi: AĢıkla maĢukadan biri, diğerinin iki dudağını birden kendi dudaklarının arasına alır.

Dil kavgası: Yukarıda tarif olunan buseyi alırken, aĢık dilinin ucunu maĢukanın diĢlerine ve damağına temas ettirir.

Esnay-ı muaĢĢakada (ĢakalaĢma sırasında) aĢıkla maĢuka, hangisi daha evvel kendi dudaklarıyla diğerinin alt dudağını yakalayacağına dair bahse giriĢirler. Eğer maĢuka bahsi kaybederse, ellerini birbirine vurarak haykırır. AĢıkı iter, kavga eder ve bahsin bir defa daha tekrar edilmesini talep eyler. Yine maĢuka bahsi kaybedecek olursa bu defa daha ziyade hiddet gösterir, aĢıkın gafil bir zamanını

yahut hâbe vardığı (uyuduğu) sırayı gözetir, onun alt dudağını kendi dudakları

arasına alıp Ģiddetle tazyik eder, gülerek, birçok gürültüler ederek aĢıkla eğlenir, neĢ'esinden raks eder (dans eder), sıçrar ve bu sırada hatırına ne gelirse latife olarak aĢıka söyler, tehdid makamında kaĢlarını çatar, gözlerini açar.

ĠĢte buse ahz ve itası hengâmında (alınıp verilmesi sırasında) iki aĢıkm edeceği mülâabeler (oynaĢmalar), böyle cereyan eder.

Pek ziyade hevesnâk (hevesli) aĢıklar, daha ileride göreceğimiz diğer cilveler esnasında da bu tarz mülâabeyi tatbik ederler (bu Ģekilde (OynaĢmaları

uygularlar).

Buse, vücudun öpülen mahalline (yerine) göre mutedil (ılımlı), mütekerrir (tekrarlanan), Ģedid (Ģiddetli) yahut hafif olur.

AĢk ateĢi tutuĢturan buse: Kadın, uyumakta olan aĢıkının yüzünü öper.

Ġntibah (harekete geçirme) busesi: Kadın, dalgın yahut meĢgul olan aĢıkını öper veyahut onunla kavga eder.

Uyandırıcı buse: Vaadine geç gelen aĢık, maĢukasını yatıp uyumuĢ bulur ve vaziyeti izhar etmemek için (geç geldiğinin ortaya çıkmaması için) onu uyumakta iken öper. Bu takdirde kadın aĢıkından bir diğer buse alabilmek için, uyumuyorsa bile, uyur gibi görünür.

Ġlân-ı aĢk busesi: Bir Ģahsın aynaya yahut suya akseden suretini veyahut duvara düĢen gölgesini öpmektir.

Buse-i menkul (nakledilmiĢ buse): Ġnsan, sevdiği kadının huzurunda, dizinde oturan çocuğu yahut bir resmi veyahut bir heykeli öper. Bu buse hakikatte ne o çocuğa, o resme, o heykele ait olmayıp doğrudan doğruya sevilen kadına tevcih edilmiĢtir (yöneltilmiĢtir).

Tahrik busesi: Gece tiyatroda veyahut bir rical-i kibar meclisinde (kibar kiĢilerin, önde gelenlerin toplantısında) bir erkek bir kadına takarrüb eder (yaklaĢır), kadın ayakta ise elinin, oturuyorsa ayağının bir parmağını öper.

Yahut bir kadın aĢkının vücudunu ovuĢtururken ateĢ-i hırs ile (hırs ateĢi) ve Ģehvetini ikad eyleyecek (yakacak) surette güya uyumak için bir baĢ yastığı

yapmak istiyormuĢ gibi baĢını butlarının üzerine koyar, butlarını yahut ayağının baĢparmağını öper.

Bu buseler hakkında, iki mısra zikrederler:

Ġki aĢıktan biri diğerine ne yaparsa, diğeri de ona aynı suretle, buseye buse ile, okĢamaya okĢama ile, tokada tokatla mukabele etmelidir (karĢılık vermelidir).

SARMAġMALAR YAHUT KUCAKLAġMALAR: Yekdiğerine karĢı bir aĢk-ı mütekabil (karĢılıklı aĢk) izhar etmek (göstermek) için vuku bulan sarmaĢmalar, dört türlü

olur: Ġttisal (bitiĢme) ile, duhul (giriĢ) ile, temas ile, tazyik ile.

Birinci suret: Bir erkeğin bir bahane ile bir kadının yanına yahut karĢısına, ikisinin de vücutları birbirine dokunacak bir tarzda oturmasıyla vuku bulur.

Duhul suretiyle sarmaĢma: Tenha bir mahalde, bir kadın yerde bulunan bir Ģeyi almak vesilesiyle eğilir ve memelerinin ucuyla erkeğin vücuduna, güya duhul etmek istemiyormuĢ gibi dokunur. Erkek de kadını yakalayıp sıkıĢtırır.

Bu iki nev" (çeĢit) sarmaĢma, yekdiğerini göremeyen yahut yekdiğeriyle serbest musahabe (sohbet) edemeyen iki Ģahıs arasında vukua gelir.

Üçüncü suret: Karanlıkta yahut tenha bir mahalde, iki Ģahsın vücutlarını

yekdiğerine temas ettirmeleriyle husule gelir.

Ayni ahval ve Ģerait dahilinde (durumda ve Ģartlar içerisinde) aĢıklardan biri diğerinin vücudunu bir duvara yahut bir sütuna dayayarak sıkıĢtırırsa, "tazyik suretiyle sarmaĢma" vuku bulmuĢ olur.

Bu iki nev" (çeĢit) sarmaĢma, tarafeynin (iki tarafın) muvafakat-ı müĢterekesine (ortak kabullerine) bağlıdır. Bir telakkiye göre, vücudun bazı aksamı

(kısımları) arasında, yüz yüze, sine sineye, jadgana jadganaya -jadgana, vücudun göbekle butlar mabeynindeki kısmıdır-, fahz fahza (uyluk uyluğa) temas ettirilmek suretiyle sarmaĢmalar ve her türlü cilvekârâne (cilveli) hareketlerle, kadın saçlarını geliĢigüzel omuzları üzerine dökmüĢ olduğu halde, vücudun her tarafıyla birden kucaklaĢmalar meydana gelir.

Bu sarmaĢmalar, atideki (aĢağıdaki) isimlerle yad olunurlar (anılırlar): 1. SarmaĢık sarmaĢması

2. Ağaca tırmanan kimsenin sarmaĢması

3. Susamla pirincin ihtilâli (karıĢması)

4. Süt ile suyun ihtilâli.

Ġlk iki sarmaĢmada erkek kaimen (ayakta) durur, öteki iki sarmaĢma mukarenet mebhasinin aksamındandır (iliĢki bahsiyle ilgilidir).

1. Kadın, sarmaĢığın ağaca sarılması gibi erkeğe sımsıkı sarılır. Hafif sadalar çıkararak erkeği öpmek için baĢını onun baĢına doğru imale eder (eğer), tamamiyle erkeği sarar ve sevdaperverane (aĢık, sevdalı) bir halde çehresine nasb-ı nazar eder (bakar).

2. Kadın bir ayağım erkeğin ayağı üzerine, diğer ayağını budu üzerine vaz'edip (yerleĢtirip) bir kolunu arkasına geçirir, sarar, diğer koluyla omuzlarına sarılır, terennüm eder, kumru gibi tatlı sesler husule getirir (çıkartır), sanki bu erkek ağacına tırmanıp da bir buse meyvesi koparmak istiyormuĢ zannolunur (sanılır).

3. Vücutların teması: Erkekle kadın yatarak birbirini o kadar Ģiddetle kucaklarlar ki, butlarıyla kolları iki sarmaĢık gibi yekdiğerine sarılır.

4. Kadınla erkek aĢk ve sevdadan, herĢeyi unuturlar. Müteellim (elemli), cerihadâr (yaralı) olmaktan havf ve hazer etmezler (sakınmazlar). Elem ve cerihayı (üzüntüyü ve yarayı) da his eylemezler. Erkek, kadını isterse kucağında yahut yanında yahut karĢısında olurmuĢ, islerse bir yatağın içine yatırlmıĢ

olsun, birbirlerine sarılırlar, duhul ederler, bir cism-i vahid (tek cisim), bir lâhm-ı vahid (tek el) teĢkil ederler.

Bir Ģair, bu hususa dair Ģu kaideyi vaz'ediyor (koyuyor): AĢk ve heves daire-i itidali tecavüz etmedikçe (ölçüyü kaçırmadıkça) Sutra'nın kavaidine riayet edilir, (kurallarına uyulur). Fakat çerh-i aĢk (aĢkın çarkı) bir kere devran etmeye (dönmeye) baĢladı mı, ne Sutra'nın kavaidi (kuralları), ne de intizam kalır.

SIKIġTIRMALAR, OVUġTURMALAR, TIRMIKLAR, TIRNAKLA YAPILAN NĠġANELER: Tırnak niĢaneleri (izleri), alelekser (genellikle), koltuk aklarında, gerdanda, memelerde, dudaklarda, vasal-ı vücutta (vücudun orta yerlerinde), butlarda yapılır.

Bunlarda, ısırmalar gibi, ekseriya cari olan bir takım âsâr-ı garîbe-i muhabbettir (sevginin garip iĢaretleri, eserleridir) ki, pek ziyade hevesnâk (hevesli) olan aĢıklar arasında vuku bulur. Bunları aĢıklar, ilk mülakatta, seyahatten önce veya azimet (gidiĢ) esnasında, seyahatten avdetle vukua gelen bir içtima (toplantı) ve itilaf hengamında (uyuĢma anında), hasılı kadının sermesi (serhoĢ) bulunduğu bir sırada yaparlar.

Tırmalamak yahut basmak suretiyle, sekiz türlü tırnak niĢanesi (izi) yapılır: Mutasavvıf, yarım ay, daire, tırnak çizgisi, kaplan pençesi, tavus ayağı, tavĢan sıçraması, mavi nelüfer yaprağı.

Mutasavvıf (orta) niĢane, hiçbir tırnak izi bırakmamak ve yalnız cildin üzerinde gezindiği iĢitilen tırnağın temasıyla kıllar dimdik ayağa kalkmak için çeneye, memelere, alt dudağa, göbeğe hafif bir surette basmakla husule (meydana) gelir.

Bir aĢık bir genç kızı ovduğu yahut baĢını tırnakladığı ve korkutarak heyecana düĢürüp eğlendiği zaman, böyle yapar.

Yarım ay: Boynun yahut memelerin üzerine tek bir tırnağın intıbaıyla (bastırılmasıyla) hasıl olan çizgidir.

Daire, yekdiğerine mukabil vaziyette (diğerine karĢılık durumunda) bulunan iki yarım aydan teĢekkül eder. Bu niĢane alelade, göbekte ve göbek etrafında etrafında teĢkil olan mini mini çukurlarda yapılır.

Tırnak çizgisi, vücudun hangi kısmına olursa olsun tab' edilen (basılan) bir küçük çizgidir.

Kaplan pençesi, göğsün üzerine çizilen münhani (eğri) çizgidir.

Tavus ayağı, göğsün üzerinde beĢ tırnakla çizilmiĢ hatt-ı münhanidir (eğri çizgidir).

Bir müelleif-i kadîm, (eski yazar), "Vücuda sevda niĢaneleri tab'etmek (basmak) sanatına herkes aĢinadır" der.

Zatü'l-zevc (evli) kadınların vücutlarında katiyyen tırnak niĢaneleri yapılmaz.

Fakat bir yadigâr olmak ve aĢk ve sevdayı tezyid eylemek (arttırmak) için vücutlarının gizli mahallerine hususi iĢaretler yapılabilir.

ISIRMALAR: Alt dudak, derun-u fem (ağzın içi) ve gözler müstesna olmak üzere, öpülen vücudun kâffe-i aksamı (bütün kısımları, her yeri) ısırılabilir.

DiĢlerin evsaf-ı makbulesi (beğenilen, makbul olan özellikleri) Ģunlardır: Parlaklık,

Birbirine müsavi (eĢit) ve mütenasib (uygun) olmak,

Uçları keskin olmak.

Evsaf-ı gayn makbulesi (beğenilmeyen özellikleri) ber vech-i atidir (aĢağıdadır):

Donukluk,

YumuĢaklık,

Ġrilik,

Sallanmak.

Isırma, birkaç türlüdür:

Derinin üzerinde birkaç saniye sonra zail olan (kaybolan) hafif bir kızıllıktan baĢka bir eser bırakmayanı: gayrı mer'î (devam etmeyen) ısırma.

ġiĢen ısırma: Cild sanki bir kıskaçla yakalanıp çekilmiĢ gibi kabarır, ĢiĢer.

Nokta: Cildin pek ufak bir parçası, yalnız iki diĢle yakalanıp ısırılır.

Mercan ve inci ısırması: Cild hem diĢlerle hem dudakla sıkıĢtırılır.

Ġnci hattı: Bütün diĢlerle ısırmadır.

Kırık bulut: DiĢlerin aralarındaki mesafe itibariyle bir kavs-i münhaniye (eğri kavise) nisbeten girintili-çıkıntılı olan noktalardan müteĢekkil olan bir hatt-ı

münkesirdir (kırık çizgidir).

Hınzır ısırması: Yekdiğerinin fevkinde (üzerinde) olmak ve aralarında bir kızıllık eseri bulunmak üzere memelerle omuzlara iki diĢ sırası tab'etmektir (basmaktır).

Ġlk üç ısırma, alt dudak üzerinde olur. Noktalı hatla inci hattı gerdanda, boyundaki çukurlarda ve göbekte yapılır.

Yalnız noktalı hat, alnın ve butların üzerine nakledilir.

ġiĢirme ısırma ile inci-mercan denilen ısırma, daima sol yanak üzerinde icra olunur.

Bir kadına, arzu eylediğini isbat etmek için üzerinde taĢıdığı ve malik olduğu atiyyu'l-beyan (aĢağıda söylenecek olan) Ģeylerde tırnaklarla, diĢlerle eserler bırakılır: Alına yahut kulaklara müteallik ziynetlerde, bir çiçek demetinde, yahut bir yaprakta.

Bu mebhase müteallik (bu bölüme iliĢkin) iki mısra: "Bir aĢık mahbubesini Ģiddetle ısırınca, mahbubesi de cali (yapmacık) bir hiddet izhar ederek (göstererek), onu iki kat daha Ģiddetli bir surette ısırmalıdır".

Binaenaleyh mahbube bir noktaya mukabil, noktalardan mürekkep bir hatta bedel kırık bir bulut nakĢetmelidir (iĢlemelidir).

Eğer maĢuk pek ziyade müteheyyiç (coĢkun) olursa ve hevesinin teheyyücüyle (heyecaniyle) bir nevi cidale (savaĢa) kıyam ederse (kalkarsa), o zaman aĢıkı

saçlarından yakalar, baĢını kendine doğru çeker, alt dudağını öper, sonra müptela olduğu hal-i mahmumane (ateĢli hal) içinde gözlerini kapayarak serapa (baĢtan aĢağı) vücudunu ısırır.

Hatta gündüz, ammenin huzurunda (topluluk önünde), aĢık vücudundaki maĢuka tarafından nakĢedilmiĢ nükuĢ-u dendanı (sevgilisinin yaptığı diĢ iĢlemelerini) kendisine gösterdiği zaman, o bu manzaranın karĢısında gülmelidir, sanki tekdir etmek (azarlamak) istiyormuĢ gibi baĢını aĢıka doğru çevirerek, maĢuka da gazabnak (gazablı) bir tavır ile, kendi vücuduna aĢıkın tab'ettiği (bastığı, yaptığı) diĢ eserlerini göstermelidir.

Ġki aĢık, yekdiğerine karĢı bu minval üzerine (bu Ģekilde) hareket edecek olurlarsa, aralanndaki heves ve muhabbet noksan olmayarak ("eksilmeyerek"

anlamında), asırlarca payidar olur (devam eder).

EL ĠLE VURMALAR: Vurmalar da bir nevi (bir tür) cilvedir. AĢıkla maĢuka arasında serzede olan (baĢgösteren) bin türlü mevani (engeller), aĢıkla maĢukanın yekdiğeriyle niza etmek (kavga etmek, anlaĢmazlık çıkartmak) hususunda gösterdikleri temayül hasebiyle (meyil dolayısıyla), mukarenet-i cinsiyyeyi (cinsel yaklaĢmayı) bir cidale (savaĢa) teĢbih ediyorlar (benzetiyorlar).

Vücudun hırs-ı muhabbetle darbedilen aksamı (sevginin verdiği hırsla vurulan yerleri) Ģunlardır: Omuzlar, baĢ, göğsün mabeyn kısmı (iki meme arası), arka, göbek, kalçalar, pehlular (vücudun her iki yanı).

Elin tersiyle, bir araya toplanmıĢ parmaklarla, el ayasıyla, yumrukla vurulur.

Yumruk darbesi, erkeğin dizleri üzerinde oturduğu esnada kadının arkasına indirilir. Kadın hiddet etmiĢ görünerek ve güvercin sadasıyla ağlayıcı Ģada (ses) çıkartarak mukabele etmelidir (karĢılık vermelidir).

Visal esnasında (iliĢki sırasında) iki memenin arasına elin tersiyle hafif darbeler indirilir ve hitam-ı visale (iliĢkinin sonuna) kadar hırsı tezayüd ettikçe (arttıkça) bu darbeler de teksir ve tezyid edilir (arttırılır).

Kadın darbelere ülfet etmemiĢse, visal esnasında mütemadiyen "Elverir, elverir, artık bitiriniz" sözlerini haykırmalarla, iniltilerle, gürleyici, ağlayıcı

sadalarla "baba, ana" kelimelerini telaffuz eder.

Hitam-ı visale (iliĢkinin sonuna) doğru kadının pistanları (memeleri), nafı

(göbeği) yâhud pehluları (vücudunun her iki yan tarafından biri) Ģiddetli bir surette tazyik edilir (bastırılır).

6. BÖLÜM

ESKĠ ĠSTANBUL'UN NAMUSU

Kitabın ilk sayfalarından buyana, Osmanlı cinsel metinlerden seçmeler verdik.

Peki, bu metinlerin kaleme alındığı yıllarda Osmanlı toplumunun cinsel hayatı

nasıldı?

Osmanlı döneminde cinsellikle ilgili bir olaydan sözedilmesi demek, haremde veya Ġstanbul'un herhangi bir yerinde yaĢanan ve cinsellikten kaynaklanan bir skandalin varolması demektir.

Skandallar, toplumun hemen her kesiminde yaĢanır. Sarayda bizzat padiĢah veya ona ait cariyelerden biri rezaletlere sebep olurken, kentin seçkin yerlerinde veya kenar mahallelerinde de iĢler piĢirilmekte, "ev" ler açılmakta, baskınlar yapılmaktadır.

Dönem, Galata meyhanelerinde genç Rum delikanlıların sakilik ettiği; kadın elbiseleri içerisindeki genç erkeklerin eğlencelerde "köçek" veya "tavĢan"

oğlanı" olarak doğu raksının en ince hünerlerini gösterdiği; bir "kolbaĢı"nın yönettiği çengi topluluklarının davetli olduktan evlerde, hiçbir isteği reddetmediği devirdir.

Kısacası, "Müslüman Ġstanbul", cinsel yaĢamın bütün gereklerinin yerine getirildiği ve bu konuda Batı'daki çağdaĢlarından hiç de geri olmayan bir kenttir.

En eski mesleğin ilkleri...

FahiĢeliğin Osmanlılar'daki "resmî" tarihi, oldukça geç baĢlar: 1565 yılında...

ArĢivlere göre, Ġstanbul'un bilinen ilk fahiĢeleri, Arap Fatı, Giritli Narin, Atlıases Kamer, Kirteli Nefise ve Balatlı Aynî adında beĢ kiĢidir.

Dünyanın bu en eski mesleğinin Ġstanbul'daki izlerinin çok daha eski dönemlere uzandığı kuĢkusuz. Ama 16. yüzyıl öncesi dönemle ilgili belge yokluğundan, bu beĢ kiĢi, tarihlere öncü olarak geçerler.

1565'te, mahalle halkının ihbarıyla, gece-gündüz çalıĢan Arap Fatı'nın evi basılır ama her ne hikmetse, Fatı baskını önceden haber alıp izini kaybettirir.

Eve giren subaĢıyla adamları, içeride buldukları kadınları toplar ve Yedikule zindanında misafir ederler.

ĠĢ saraya akseder, Kanuni Süleyman bir ferman çıkartır ve "muzır avratların"

Ġstanbul'dan sürgün edilmelerini buyurur.

Aynı günlerde, Kalafatçı mahallesindeki bir baĢka eve de baskın yapılır.

Basılan, bir yeniçerinin karısıdır. Kocası seferdeyken bu mesleğe girmiĢ, önceleri Arap Fatı'nın evinde çalıĢtığı duyulmuĢ, nedense herhangi birĢcy yapılmamıĢ, bu sefer iĢi daha da azıtıp kocasının evinde çalıĢmaya baĢlamıĢtır.

Ġmam ve'subaĢının baĢını çektiği kalabalık kapısının önünde toplanınca,

"Ġmamınıza da, kadınıza da, Ģeriatınıza da lanet olsun" diye bağırır, linç

edilmekten imamın müdahalesiyle kurtulur, mahalle halkının huzurunda iman tazeler ve kocası seferden dönünceye kadar Yedikule'ye kapatılır.

FahiĢeleri konu alan bildiğimiz ilk fermanı, Ġkinci Selim çıkartır, Ġstanbul kadısına Ģehirdeki bütün uygunsuz kadın ve hatta "erkeklerin" toplanıp listelerinin çıkartılmasını, sonra da hapsedilmelerini buyurur.

Fermanın uygulanması, aylar sürer, yüzlerce kadın hapsedilir. Derken, bunlara gönül vermiĢ erkekler ortaya çıkar, hapisteki kadınların bazılarıyla evleneceklerini söylerler. ĠĢ yine saraya akseder, Ġkinci Selim, yeni bir ferman çıkartır:

"Ġsteyen istediği fahiĢeyle evlensin ama nikâhlarının kıyılmasından sonra, Ġstanbul'dan hemen defolsunlar...".

Her türlü yol var...

Bütün bu sürgün, takip ve hapislere rağmen, iĢin önü hiçbir Ģekilde alınamaz.

Sarayın çıkarttığı her fermana karĢı diğer taraf mutlaka bir yol bulur, malûm sektörün faaliyetini kesintisiz sürdürebilmesi için hemen her türlü meslek ve yerden yararlanılır.

Önce, kadınların bekâr erkeklerin çamaĢırlarını yıkadıkları çamaĢırhaneler devreye girer. Kucağında bohçasıyla gelen erkeklerin içeride çamaĢırla değil de baĢka Ģeyle uğraĢtıkları anlaĢılınca, kadınların bekâr çamaĢırı yıkaması

yasaklanır.

ÇamaĢırhanelerin yerini, bu defa kaymakçı dükkanları alır. Dükkana ayrı ayrı

giren kadın ve erkeklerin kaymak yemekle kalmayıp baĢka Ģeyler de yedikleri tesbit edilir, yine bir ferman çıkar: Kadınlar artık kaymakçı dükkanlarına giremeyeceklerdir.

Yüzyıllar boyunca, fuhĢun en rahat Ģekilde yapıldığı yer, esir pazarlarıdır.

Üstelik iĢ, dine de uygundur...

Pazara alıĢveriĢe, yani cariye satın almaya gelmiĢ gibi görünen erkekler esircilere bir miktar kaparo verip, beğendikleri cariyeyi evlerine götürürler.

Birkaç gece beraber olur, sonra "kusurlu çıktı" bahanesiyle iade ederler. Bir mal satın alınmadan önce denenebileceğine ve cariye Ģeriat açısından erkeğin malı olduğuna göre, ortada dinî açıdan bir mahzur yok gibi görünmektedir.

Ġstanbul tarihçileri, iĢin önünü almak için kadın ve erkek esircilerden zincirleme kefalet istendiğini fakat her türlü tedbire ve Ģiddete rağmen, esirciler arasında muhabbet tellallığı yapanların her zaman bulunduğunu yazıyorlar.

Sarayın, kadı efendinin ve subaĢının tüm çabalarına rağmen önleyemedikleri sistem, artık yerleĢmiĢtir.

Bir tarih kitabından...

"...Sultanahmet meydanı, iğne atılsa yere düĢmeyecek gibi kalabalıktı...

Ġstanbul'un her dinden, her milletten gelme halkı, Müslümanı, Rumu, Ermenisi, Yahudisi, Osmanlı baĢkentindeki yabancı tüccarlardan geçici elçilere kadar hemen herkes milletten insan, hayatlarında ilk kez rastlayacakları bir olayı seyretmek için meydanı doldurmuĢlardı..

Caminin hemen karĢısındaki burmalı sütünün önünde kazılmıĢ bir çukur, çukurun 40-50 adım ilerisinde de, yumruk büyüklüğünde taĢların oluĢturduğu bir yığın görünüyordu.

O dönem Ġstanbul'unun zabıta amiri olan "subaĢı"nın adamları, elleri arkasından bağlı bir kadını sürükleyerek meydana getirdiler, beline kadar çukura gömdükten sonra birkaç adım yana çekildiler.

Önce, tok sesle okunan bir dua iĢitildi. Arkasından "Haydi bismillah!" diye baĢlayan bir emir duyuldu, onlarca taĢın bir anda havada uçuĢarak beline kadar çukura gömülü kadının üzerine yağdığı görüldü. Kadın, feryad etmeye bile vakit bulamamıĢtı.

1680 yılıydı ve Osmanlı Ġmparatorluğu'nun tarihinde ilk kez "recm", yani

"gayrimüslim bir erkekle zina yapan Müslüman kadının taĢlanarak öldürülmesi"

cezası uygulanıyordu.,

Aksaraylı Abdullah Efendi'nin karısı bir genç bir Yahudiyle basılmıĢ, Rumeli Kazaskeri Beyazîzade Ahmed Efendi, taĢlanması için fetva vermiĢ, aralarında devletin önde gelenlerinin de bulunduğu birçok kiĢi fetvasını geri alması için Beyazîzade'yi sıkıĢtırmıĢlar ama kazaskeri kararından döndürmeyi baĢaramamıĢlardı.

Sonuçta, cezanın infazından baĢka çare kalmadı. Tellallar, "iffetine el uzatılmasına izin veren bir kadının taĢlanacağı" kararını Ģehrin dört bir kösesinde okuyup, halkın ibret-i alem için infazı seyretmesini istediler.

Rağbet, beklenenden de fazla oldu. Dönemin padiĢahı Dördüncü Mehmet bile öylesine meraklandı ki, Aksaraylı Abdullah Efendi'nin karısının taĢlanmasını, Sultanahmet'teki Fazlı PaĢa Sarayı'na gidip bizzat seyretti...".

Osmanlı tarihçileri, imparatorlukta ilk kez uygulanan bir recm cezasını böyle anlatıyor ve "Yüzlerce yıl boyunca, zina yapan birçok kadın kolluk kuvvetleri tarafından belki Sarayburnu'ndan bir çuvala konularak denize atılmıĢlar veya baĢka bir yolla sessizce ortadan kaldırılmıĢlardı ama o güne kadar hiç kimse meydanda halkın gözleri önünde taĢlanmamıĢtı diyorlar.

Ġstanbul zinadan kaynaklanan ikinci idam, bu recm olayından 50 yıl kadar sonra, Lale Devri'nde yaĢanır. "GümüĢendaze" lakabı ile anılan bir Ermeni delikanlısıyla basılan Ġstanbul'lu Müslüman, bir kadın, Ģeyhülislamın fetvasıyla gizlice boğdurulur ve cesedi denize atılır.

Tarih kitaplarında, bu ikinci "resmi" idamın kurbanı olan kadının adı geçmiyor.

Olayın ilginç tarafı, idamın, Lale Devri'nde yani ünlü Ģair Nedim'in genç

delikanlılara "Annenden cuma namazına gidiyorum diye izin al, benimle Sadabad'a gel" Ģekline gazeller düzdüğü, hamamda yıkanırken gördüğü bir baĢka delikanlı

için ünlü "Hamamiye"sini kaleme aldığı, Kağıthane deresi sahilindeki saray ve köĢklerde en unutulmaz eğlencelerin düzenlendiği, mumların kaplumbağaların sırtında dolaĢtırıldığı, yani imparatorluğun "tatlı hayat" yaĢadığı bir dönemde meydana gelmesidir.

Ġlk jigololar...

Ġstanbul halkı için seks skandalları, sık rastlanan olaylardandır...

Ġmparatorluk tarihinin hiçbir döneminde engellenemcmiĢ olan yasak iliĢkiler Ġstanbulluların diline her zaman pelesenk olmuĢ, Ģehir dedikodularla çalkalanmıĢ, hadiseler üzerine bazen destanlar bile yazılmıĢtır.

Yavuz Selim zamanında meydana gelen ve tarihlere "Bali Bey'in karısının vukuatı"

Ģeklinde geçen olay da bunlardan biridir.

Ġstanbul'da kayıtlı ilk fahiĢelere Kanuni Süleyman zamanında rastlanıyor ama jigololar daha da önce ortaya çıkıyor: Yavuz Selim'in iktidar yıllarında...

Bali Bey, dönemin millî kahramanıdır. Fetihler yapmıĢ bir aileden gelmektedir.

Cesaretiyle, muharebe planları hazırlamaktaki ustalığıyla ve kazandığı

zaferlerle halkın gönlünde taht kurmuĢtur. Ama karısından dertlidir... Büyük bir servetin sahibi olan kadın varını-yoğunu genç erkeklerle yemekten baĢka bir Ģey yapmamaktadır.

Bali Bey Semendire beyi iken karısı Üsküp'te oturmakta ve gününü bir delikanlıyla beraber geçirmektedir. Dedikodular artınca evi basılır, sevgilisiyle beraber "aradan kılıç geçmeyecek" vaziyette yakalanıp kadının önüne çıkartılır.

Delikanlı, kadınla olan yasak aĢkını itiraf eder, "Bana para veriyor, Ģık elbiseler alıyordu..." gibisinden sözler söyler ve böylelikle, tarihlere Ġstanbul'un ilk jigolosu olarak geçer. Ama Bali Bey'in karısının, ortaya yeni çıkan bu meslekte taraf olması, Bey'in mahkemeyi izleyen yakınlarının kanına dokunur. Kadı kararını tam açıklayacağı sırada, mahkeme salonundakilerden biri kılıcını çeker, önce delikanlıyı biçer, peĢinden de altı kiĢiyi, basılan evin kapıcılarını ve hanıma erkek bulmakla görevli kadınları, kadı efendinin gözleri önünde doğrar.

Mahkeme mezbahaya dönmüĢ ama kadı da büyük bir dertten kurtulmuĢtur... Millî

kahraman sayılan bir kiĢinin karısıyla ilgili davanın söylentileri ayyuka çıkmadan, suçluların biri hariç, tümü ortadan kalkmıĢtır. Kadı diplomatça bir karara varır, olayda asıl suçlu olan Bali Bey'in karısını, Üsküp'ün ileri gelen yöneticilerinden birinin gözetimine verir.

Ve asıl rezalet, bundan sonra yaĢanır...

Kadın, kendisine göz-kulak olmakla görevlendirilen kiĢiye haber bile vermeden Üsküp'ten kalkar, Ġstanbul'a gider, Dellakoğlu diye tanınan genç bir hafızla düĢüp kalkmaya baĢlar, üstelik bir de çocuk doğurur. Dedikodular yine baĢlar, Ġstanbul kadısı hafızı huzuruna getirtir, herkesin gözü önünde bir meydan dayağı

attırır, kellesinin gitmesinden korkan genç sevgilisine haber vermeden Edirne'ye kaçar ama orada sıtmaya yakalanıp ölür.

Bu sevgilisi de elinden giden Bali Bey'in karısı, artık zıvanadan çıkmıĢtır.

Edirne'ye, genç hafızın mezarını ziyarete gider, ziyaret etmekle kalmaz, mezarı

açtırır, cesedi saatlerce seyreder, bir iddiaya göre baĢka Ģeyler de yapar, sonra Ġstanbul'a döner, bu defa da. merhum hafızın kardeĢiyle yaĢamaya baĢlar.

Gözleri önünde cereyan eden bu rezaletlere bir son vermek gerektiğini düĢünenler, olayı ayrıntılarıyla padiĢah Yavuz Selim'e rapor ederler.

"...KemerveĢ adlı bir cariyesi vardır ve Ferayet adlı bir çerkez kulu vardır.

Pezevenklik edenler bunlardır" deyip, sarayın iĢi halletmesini isterler.

Yavuz Selim'in ne karar verdiğini bilmiyoruz... Ama Ġstanbul'da böylesine yer yerinden oynarken, Bali Bey baĢkentten binlerce fersah uzakta, olup bitenlerden belki haberli, belki de habersiz, devletine hizmet etmekte ve fetihlerini sürdürmektedir.

Dul sayısında rekor...

1577'de, Kuklacı Mustafa adındaki bir muhabbet tellalının sebep olduğu hadise ise, Ġstanbul'daki dul sayısının artmasına yol açar.

Mustafa, çeĢitli semtlerden topladığı dokuz delikanlıyı bir hana yerleĢtirir, saçlarını uzatır, kadın kıyafetine sokar ve bazı kibar konaklarına terzi, çarĢafçı, falcı görüntüsü altında götürmeye baĢlar.

ĠĢ, önceleri iyi gider. Hem konakların evli sahibeleri, hem delikanlılar, hem de Kuklacı Mustafa memnundur. Ama gün gelir, bu delikanlılardan birinin gittiği ev basılır, delikanlının dili falakada hemen çözülür. Aynı gün, Mustafa'nın kaldığı

han basılır, içerdeki diğer delikanlılar da yakalanır. Mustafa ve uzun saçlı

gençleri, imparatorluğun değiĢik yerlerine sürülürler.

Fesadın baĢı ezilmiĢtir ama bu kez Ġstanbul'da konağı olan beyleri bir evhamdır alır. Uzun saçlı, boyalı delikanlıların kendi konaklarını da ziyaret edip etmedikleri, hepsine dert olur. "Ya benim eve de geldilerse" düĢüncesi içlerini kemirmektedir.

Derken en kolay çareyi bulur ve karılarını peĢpeĢe boĢarlar.

Kurunun yanında yaĢ da yanmıĢ ama Ġstanbul erkeklerinin içi rahatlamıĢtır.

Babıali'de cümbüĢ var...

Osmanlıca sözlüklerde, Arapça'dan gelme zarif Helime'nin çoğulu olan "Zürefa"nın

"lezbiyen, sevici" demek olduğu yazılı.

Tarih kitapları, bu "merakın" Ġstanbul'da her dönemde ve özellikle yüksek kesimde revaçta olduğunu anlatıyor, kahramanlığını kadın düĢkünü kadınların yaptığı birçok gerçek olayı hikaye ediyorlar.

Sadaret kaymakamı Osman PaĢa'nın karısının öyküsü de, bunlardan biri...

1810 yılında sadaret kaymakamlığına, yani sadrazam vekilliğine getirilen Osman PaĢa'nın en büyük zaafı, Ġstanbul'un en namlı sevicilerinden olan karısına aĢırı

düĢkünlüğüdür. PaĢa, karısının yanında el pençe divan durmakta, bir dediğini iki etmemekte, yetkisi ölçüsünde devletin bütün imkanlarını kadının emrine seferber etmektedir.

Karısı genç bir çingene rakkaseye gönül vermiĢ, Babıali hareminde her gece, etraftaki evlerden rahatça iĢitilen müzikli toplantılar, Ģakiliğini genç

kızların yaptığı içki meclisleri düzenlenir olmuĢtur. Ġmparatorluğun padiĢahtan sonra gelen adamına vekalet eden Osman PaĢa'ya düĢen görev ise, karısının sevgilisine bol gelir getiren çiftlikler bulmak ve tapularını çingene kızın üzerine geçirmektir.

Bu durum, aylarca devam eder. Mahalle halkı da, hükümet erkânı da huzursuzdur.

Dedikodular, padiĢah Ġkinci Mahmud'a kadar gider. Saraydan bir ferman çıkar,

"Karısına sahip olamayan kiĢi devlete hiç olamaz" denilir. Osman PaĢa görevinden alınıp ve Limni'ye sürülür, karısı devamlı bir gözetim altında bulundurulmak üzere Bursa'ya gönderilir, çingene kızı da tenha bir yerde boğdurulur.

Mahallenin namusu...

Osmanlılarda fuhĢun önlenmesi iĢinde sadece subaĢı, asesbaĢı gibi kolluk kuvvetlerine değil, mahalle halkına da görev düĢmektedir ve bu, genellikle fuhuĢ

yapıldığı belirlenen evlerin cümbür cemaat basılması Ģeklinde olur.

Baskın kahvede planlanır, kolluk kuvvetleri ve imamla beraber düzenlenir.

Kadının namahrem bir erkekle beraber olduğu evin kapısına dayanan kalabalığın baĢkanı mutlaka imamdır. Kapıyı önce o vurur, içeriye ilk adımı da o atar. Erkek arka kapıdan veya pencereden kaçamadıysa ele geçirilir, giyinmesine izin verilmez, üzerinde ne varsa öylece dıĢarıya çıkartılır, bir eline ayakkabıları, bir eline de elbiseleri tutuĢturulur, önce zabıta karakoluna götürülür, mahallenin gözü önünde ve ibret-i alem için güzelce bir falakaya çekilir, sonra kadı efendinin huzuruna çıkartılır, kadınla orada yüzleĢtirilir ve Ģeriata göre cezası neyse verilir.

Ġhbarların asılsız çıktığı, baskınların sonuçsuz kaldığı da olur. Baskınları

anlatan tarihçiler, romancılar ve hiciv yazarları, böyle bir durumda tüm sorumluluğun imam efendinin üzerine atıldığını ve "Biz zaten böyle bir Ģeye ihtimal vermiyorduk ama hoca efendi aklımızı çeldi" dendiğini söylüyorlar.

PadiĢahı inleten cariye...

Ceviz oda kapısının altın tokmağını kurcalayan genç adam kapının kilitli olduğunu anlamıĢ. "Aç, ne olur, aç..." diye fısıldamaktadır...

Ġçeriden, hırçın bir kadın sesi gelir:

- Açmıyorum iĢte, açmıyorum, açmıycaaammm...

- Ama neden?

- Sen bana edepsiz demiĢsin. Edepsizler böyle yaparlar... Bu gece benim odama giremezsin...

Genç adam, sinirlendiğini belli etmemeye çalıĢarak ayaklarıma ucuna basarak kapının önünden ayrılır, kendi yatak odasına döner. Yatak irisi döĢeğinde, o geceyi yalnız geçirecektir...

Reddedilen genç adam sıradan bir erkek değil, dünyanın en geniĢ

imparatorluklarından birinin hakimi, Osmanlılar'ın 31. hükümdarı Abdülmecid'dir.

Ceviz kapının arkasından "Bu gece odama giremezsin!..." diye haykıran hırçın kadın ise, gönlünü kaptırdığı cariyesi Serfiraz Hanım...

Abdülmecid, paĢalarıyla o sabah günlük iĢlerden olan "saray dedikoduları"

yaparken söz Serfiraz'a gelmiĢ, padiĢah cariyesinin aĢırı masraflarından bıktığını söylemiĢ ve ağzından "edepsiz karı, çok para harcıyor..." diye bir söz çıkmıĢtır. Sarayın vıdıvıdı çarkları hemen dönmeye baĢlamıĢ, Serfiraz, Abdülmecid'in sözlerinden birkaç dakka sonra haberdar olmuĢtur.

PadiĢahın kaderinde, o gece yalnız yatmak vardır... ?.

Yatak odasının kapısında olup bitenler, "Ġki kiĢi arasında konuĢulan Ģey sır değildir" sözünü doğrularcasına, bir anda Ġstanbul'a yayılır. Artık hemen herkes, cariyenin padiĢahı o gece nasıl reddettiğini konuĢmaktadır.

Kabak, haremağası Tahsin'in baĢına patlar...

Hadım edilmiĢ zavallı zenci saraydan kovulur, bir gemiye bindirilip Kıbrıs'a sürgüne gönderilir, yerine de Hayrettin Ağa getirilir.

ĠĢ bu kadarla da kalmaz...

Haremde bu olup bitenlerden birkaç gün sonradır... O dönem Ġstanbul'unun seçkin semtlerinden sayılan BeĢiktaĢ'tan Ihlamur Sarayı'na uzanan iki yanı ağaçlıklı

yolda yürüyen feraceli hanımlarla onları belli etmeden izlemeye çalıĢan feslerini yana devirmiĢ, ince bıyıklı ve redingotlu beyler, canhıraĢ bir feryatla irkilirler.

Yolun iki yanındaki ahĢap evlerin, konak yavrularının cumbaları gıcırdayarak açılır, meraklı yüzler caddede ne olup bittiğini anlamaya çalıĢırlar.

Bir genç yerde kanlar içerisinde yatmakta, ellerindeki kanlı bıçakları bir yana atarak koĢmaya baĢlayan hırpani kılıklı iki kiĢi, ara sokaklarda gözden kaybolmaktadır.

Olay, Ġstanbul'un seçkin ve özellikle saraya yakın çevrelerinde bomba gibi patlar.

Yıllardan 1855 ve Abdülmecit'in devri iktidarıdır.

PadiĢahı odasının kapısından geri çevirmekle isim yapmıĢ olan Serfiraz, BeĢiktaĢ'ta oturan ve Küçük Fesli diye anılan bir Ermeni gencine gönlünü

kaptırmıĢ ama sevgisine karĢılık alamayınca intikama kalkıĢmıĢ, önce Beyoğlu'ndaki bir kahvede öldürtmek istemiĢ, sonuç alamayınca da BeĢiktaĢ

ÇarĢısı'nda bıçaklatmıĢtır.

Sevgili, Küçük Fesli diye anılan genç bir Ermeni müzisyenidir. BeĢiktaĢ'ta, bugünkü ÇarĢıiçi Caddesi'nde oturmakta ve Yıldız KöĢkü'nde kalan Serfiraz'la haftada birkaç kez buluĢmaktadır. Bir gün, Beyoğlu'ndaki müzisyenler kahvesinde arkadaĢlarıyla çene çalarken içeri giren bir Hırvat tarafından yaylım ateĢine tutulur, ama hafif yaralanır. Ailesi, Küçük Fesli'yi adalardan birine kaçırır.

Ama Serfiraz "Ġlle de Feslimi isterim..." diye tutturunca, yeniden BeĢiktaĢ'a döner. Ancak aĢkları bu defa kısa sürer ve padiĢaha ortaklık eden Ermeni genci bir gece ÇarĢıiçi'nde iki kiĢi tarafından bıçaklanır, ertesi gün de ölür.

Ailesi, iĢin peĢini bırakmaz. Ermeni cemaati, Ġstanbul çapında özel bir soruĢturma baĢlatır, üstelik birkaç gün içinde katillerin kimliği ortaya çıkartılır. Asıl rezalet, o zaman yaĢanır. Dedikodular, katillerin bizzat saray tarafından kiralandıklarını itiraf ettikleri yolundadır.

Ermeni gencinin ailesi, dedikodulardan yola çıkıp Ġstanbul'daki Ġngiltere, Fransa ve Rusya büyükelçiliklerine dilekçeler verir, "Oğlumuzu padiĢah öldürtmüĢtür" derler. Dilekçe, "Serfiraz'ın aĢkını kıskanan padiĢah, kiralık katiller tutup oğlumuzun canına kıydırdı. Aslında oğlumuz, cariyeye baĢını

çevirip bakmazdı ama Serfiraz adamlarını eve gönderip Feslimizi rahatsız eder, saraya çağırırdı. Evladımız boĢ yere canından oldu. Saray bize tazminat versin..." deyip gitmektedir.

Neyse ki, Osmanlı Ġmparatorluğu ile Avrupa'nın üç büyük devleti arasındaki siyasi iliĢkiler o günlerde iyi seyretmektedir. Elçilikler, Küçük Fesli'nin ailesinin verdiği dilekçelerin üzerinde durmazlar, mesele de kapanır.

Ahlâkı kim bozdu?...

Tarihçilere göre Ġstanbul, bir zamanlar ahlâkına gayet düĢkün ve gayet namuslu bir Ģehirdir ama bu namusu ve zarafeti, Kahire'den gelen Mısır sosyetesi bozmuĢtur.

Tahtta, yine Abdülmecid vardır. Mısır valisi Abdullah PaĢa'nın çevresindeki zenginler, Ġstanbul'a akın etmeye baĢlarlar. Çok paralar harcayıp konaklar, yalılar alır ve bunları Paris'ten getirttikleri eĢya ile döĢerler.

O zamana kadar kafes arkasında yaĢayan Ġstanbul kadınları, Cevdet PaĢa'nın deyimiyle, bu "Mısır döküntüleriyle aĢık atmaya" baĢlar. Kavalalı hanedanından Zeynep Hanım'la israf yarıĢına çıkarlar. Mısırlılar artık her alanda taklid edilmekle, sefahat kapısı ardına kadar açılmaktadır, Ġstanbul sosyetesi boğazına kadar borca girer ve bu iĢten en çok, günümüz Tahtakale çevresinin ataları olan Galata bankerleri kârlı çıkar. Borçlular arasında ilk sırayı, saraylı hanımlar almaktadır.

Sultanlar, Tanzimat'ın da etkisiyle, hem Mısırlı, hem de Avrupalı prenseslerin hayat tarzlarına imrenerek sırtlarına o dönemde yeni moda olmuĢ feracelerini geçirir, gündüzleri kuyumcu dükkanlarını boĢaltır, geceleri de sandallarla Boğaz'da "mehtap seyrine" çıkarlar.

Mehtap seyrinin pek bir zararı yoktur ama, kuyumculardan gelen faturalar arttıkça artar ve sarayı gırtlağına kadar borca sokar. Sadece Refia Sultan'ın borçlarının toplamı, 60 bin kese altındır.

Abdülmecid, önce kız kardeĢlerine ve kızlarına nasihat etmeyi, savurganlıktan vazgeçmelerini söylemeyi dener ama sultanlardan hiçbirine sözünü geçiremez.

Sultanları yola getirmenin yolunun, kocaları olan "damat paĢaları" yola getirmekten geçtiğini düĢünür. 1858 Temmuz'unun bir günü hıĢımla Babıali'ye gelir, bütün damatları karĢısına dizer:

"...Hareketleriniz artık namusuma dokunur oldu..." diye söze baĢlar...

"Karılarınıza sahip olun, yoksa alimallah hepinizi dövdürürüm... Sultanlar gece mehtapta gezerlermiĢ... Benim, gece mehtapta gezer kızım yoktur... Hepsini reddedeceğim... Karılar, akıllarını baĢlarına toplasınlar..." der, Refia Sultan'ın kocası Mehmet Ali PaĢa'ya döner, "Hain herif!..." diye haykırır...

"Avrupa'da düello diye bir adet varmıĢ... Gel, seninle karĢılıklı geçip tabanca atalım...".

Sosyal hayattaki bu değiĢiklik, sadece harcamalarda kalmaz, döĢek yoldaĢlarının

"cinsi" de değiĢir. O zamana kadar "delikanlılardan" bazı hoĢlanan paĢalar ve beyler, birdenbire kadınlarla düĢüp kalkmaya baĢlarlar. Cevdet PaĢa'nın Ġkinci Abdülhamid'e sunduğu raporlardan oluĢan "Maruzat", bu değiĢmeyi Ģöyle anlatıyor:

"...Kadın merakı arttı, erkek düĢkünleri azaldı... Ġstanbul'da öteden beri yakıĢıklı delikanlılara yönelen ilgi kadınlara, kızlara döndü. Beyler, Kâğıthane ve Bayezit'te yeni bir usul yarattılar... Artık arabayla gezen kadınlara iĢaretler gönderiliyordu...".

Ama "gelenekleri" bozmayan ve alıĢkanlıklarından taviz vermeyen iki kiĢi vardır: Birkaç kez sadrazamlık makamına geçmiĢ ola Âlî ve Kâmil PaĢalar...

Her iki paĢa modaya uyup kadınlarla birlikte olmayı reddeder ve yakıĢıklı

gözdeleriyle konaklarına kapanırlar. Âli PaĢa'nın gözdesinin ismi de Âli'dir.

Mısırlılar gelmeden sadrazamlık maaĢıyla gül gibi geçinip giden "çift", birden geçim sıkıntısına düĢüverir. Genç Âli de Mısırlı hanımlara uyarak sağa-sola para saçmaya baĢlar. Ayda dört bin altın harcamaktadır. Eski sadrazam, gırtlağına kadar borca batar. Ġmparatorluğun yıllarca ikinci adamı olan Âli PaĢa, bir yandan yabancı elçiliklerin duymasını önlemek için delikanlı sevgilisini olabildiğince ortalarda göstermemeye çalıĢmakta, bir yandan da gözdesinin yaptığı borçları ödeyebilmek için ailesinden yadigâr kalan birkaç parça mücevheri Galata bankerlerine bozdurmaktadır.

Hanedanın damatları da baĢka havadadır…

Mesela, Ġkinci Mahmud'un kızı Atiye Sultan'ın kocası Damat Fethi PaĢa…

PaĢa, kayınbiraderi Abdülmecid'in gözüne girebilmek için, padiĢahın "cinsel gücünü" arttırmayı kendisine görev edinir. Avrupa'dan kuvvet macunu benzeri ilaçlar getirtip hükümdara içirir, böylelikle resmi görevlerinde yükselir. PaĢa daha sonra Paris ve Londra'da sefirlik, ticaret nazırlığı, hatta saltanat müsteĢarlığı yapacaktır.

ġiĢeler dolusu "güçlendiriciler" içen Abdülmecid'e gelince…

Sarayındaki yüzlerce cariyeden bıkar, geceleri kıyafet değiĢtirip Beyoğlu'ndaki ünlü "evlere" devama baĢlar ve 38 yaĢında verem olup bu dünyayı terkeder.

Son sözü, "Beni karılarımla kızlarım bitirdi" olur…

Ġstanbul'un ünlü "Ev"leri…

Eski adıyla "umumhane"; argoda "aĢağı mahalle", "kırmızı fener" yahut sadece

"ev"; gençlerin dilinde "mektep"; en çok bilinen adlarıyla da "kerhane" veya

"genelev"…

Aslında birçoğumuz yanlıĢ biliriz… "Kerhane" sözünün, Farsça'da "iĢyeri, fabrika" anlamına gelen "kâr-hane"den geldiğini sanırız ama yanılırız. Gerçi bizim kerhanelerin çalıĢma hızıyla fabrikalar arasında bir benzerlik vardır ama, kelimenin aslı Arapça "kerh" sözcüğüdür: "iğrenme, tiksinme" anlamına gelir

"kerh"… Eskiler, "kerh"in sonuna Farsça "ev" demek olan "hane"yi eklemiĢ,

"kerhhane" yapmıĢlardır. Kelime söylene söylene hafiflemiĢ, "h"nin biri düĢmüĢ, neticede "kerhane" olup kalmıĢtır…

Bu "kerhane" kavramı, Osmanlılar’da 19. yüzyılda ortaya çıkar.

O döneme kadar gerçi fuhuĢ amacıyla kullanılan çeĢitli evler vardır ancak bunlarda ya bir tek kiĢi çalıĢmakta, ya da geçici olarak faaliyet göstermekte ve zaptiye korkusundan sık sık yer değiĢtirmektedir.

Ġstanbul'da, bugünkü anlamdaki ilk "yerleĢik" genelev, Abdülaziz döneminde görülür. Resmen yasak olmalarına rağmen öncelikle baĢkentin yönetici ve zengin sınıfına hizmet veren evlere kimse karıĢmaz, bunlar büyük ün yaparak edebiyata bile girerler.

Bu evlerin en ünlüsü, Langa Fatma adında bir kadına aittir. Fatma, Ġstanbul'un öylesine önemli bir kiĢisidir ki, Ġkinci Abdülhamit zamanında öldüğünde, ölümü

tarihçi Cevdet PaĢa'nın raporlarında bile yer alır ve "Edirnekapı semtinde bayağı bir mahalleye mutasarrıfa olarak kibarane ve zarifane kerhanecilik ekmekte olan ve hakkında Zaptiye müĢirinin bile hüküm ve nüfuzu cari olamayan meĢhure Langa Fatma, Ģevvalin yirmi sekizinci günü veda-i kârhane-i fena edip gitmiĢ olduğundan, Ġstanbul'un en büyük kerhanesi kapandı ve ondan sonra ol mertebe muhteĢem bir kerhane açılmadı. Vefatına bazı Ģuera (Ģairler) "Öldü Langa Fatıma" terkibini tarih düĢürdü…" denir.

Ġstanbul’daki bu çeĢit evlerin en eskilerinden biri, Aksaray yakınlarında, Ġbrahim adlı bir Ġranlı tarafından iĢletilen "Acem'in kerhanesi"dir.

MüĢterilerinin baĢında döneminin hükümet üyeleri, beyleri, paĢaları ve diğer zenginlerinin bulunduğu evin "direktörlüğünü" Ġbrahim'in dostu Fitnat hanım yapmakta, "Kalfahanım" diye anılan namazında-niyazında, baĢı örtülü ve eli tesbihli bir kadın da, ortalığa göz-kulak olmaktadır.

Acem'in evi, bugünkü benzerlerinden lüks ve ihtiĢam açısından çok farklıdır.

Öyle ki, müĢterilere hünkarbeğendiden elmasiye tatlısına kadar Osmanlı

mutfağının hemen her örneğini sunabilen Ferruh adında birinci sınıf bir ahçısı

ve Ferrufun mutfakta hazırladıklarını "zarif bir Ģekilde sofraya getiren Aleksan adlı genç bir Rum hizmetkarı ve Hoylu Turhan diye bi de peĢkircisi vardır.

Ġstanbul'la ilgili kayıtlarda, Acem'in evinde mesleklerini sürdüren ve adlarına Ģarkılar, kantolar bestelenen, destanlar yazdıran kadınların adları Ģöyle:

"Sidikli Perver, Tarife, Kumru, Büyük Allı, Küçükallı, Pesend, Gonca, Cihanyandı, Teranedil, Büyükinci, Küçükinci, ġaĢı Ġfakat, Camigelini Seher, Büyük Cenap, Küçük Cenap, Uzunküpe Firdevs" ve "Bacaksız Ġncitab".

Özellikle 19. yüzyılda yazılan siyasal hicivlere konu olan bir diğer umumhane de, Hürmüz'e aittir. Öyle ki, Türk hiciv sanatının zirvelerinden sayılan EĢref bile, birçok Ģiirinde Hürmüz'den bahseder, döneminin bazı ileri gelenleri için en uygun yerin "Hürmüz'ün kerhanesi" olduğunu yazar ve daha da ileri giderek, yüksek düzeydeki devlet yöneticilerinin "nikahlı kanlarıyla geceleri Hürmüz'de birbirlerine rastladıklarını" söyler.

"Nazır-ı zaptiyye Abdi beyefendi dün gece

Hürmüz'ün kerhanesinde bir güzel zevkeylemiĢ

Akıbet nimet-tesadüf ol gece aguĢuna

Zevcesi hamfendiyi kader sevkeylemiĢ".

Aynı yıllarda, kentin Anadolu yakasında da bu tür bir "evler zinciri" vardır.

Üsküdar Bülbülderesi'nde Halide, Nigar, KarakaĢ Melek, Sütçünün kızı Kadriye, Arap Saliha ve Vecdiye adlı kadınlar tarafından iĢletilen bu evler Anadolu'yla da bağlantılı bulunmakta ve karĢılıklı "sermaye transferi" yapmaktadırlar.

Bu evler, Ġkinci Abdülhamit'in tahta geçiĢinden birkaç yıl sonra kapatılır. Ama ahlakî gerekçelerle değil, yönetim karĢıtlarının buralara "müĢteri" gibi girerek içeride siyasi toplantılar yapabilecekleri korkusundan.

Artık evlerin müdavimlerinin gidebilecekleri tek yer ise, baskın korkusunun hüküm sürdüğü "müstakil" evlerdir.

Ya haremde?...

Kelime anlamı "gizli, saklı, yasak" demek olan haremdeki günlük hayat, gerçekten de bir sır bulutunun ardında.

Topkapı Sarayı'nın yüzyıllar boyunca yerli-yabancı hemen herkesin ilgisini çeken bu köĢesine ait bilgilerimiz, çok az sayıdaki belgeyle ve bazı tarih kitaplarındaki kayıtlarla sınırlı kalıyor, padiĢahların haremdeki kadınlarla iliĢkilerini, bu kadınların sayılarını ve günlük hayatlarını aydınlatmaya yetmiyor.

Ama saray ve harem hayatıyla ilgili, okunduğunda tebessüm uyandıran olaylar da var.

Örneğin, kadınlara aĢırı düĢkünlüğüyle bilinen Sultan Ġbrahim döneminde, yüksek düzeydeki devlet yöneticilerinin görevlerinden biri de, güzel, etkileyici ve alımlı genç kızlar bulmak ve padiĢahı memnun etmek amacıyla, bunları saraya

"hediye" etmektir.

Ġbrahim'in sadrazamı, bir gün hükümdarın hoĢlanacağı tipten bir kız bulur ve geceyarısına doğru saraya haber göndererek "hediyenin ertesi gün teslim edileceğini" söyler. PadiĢahtan ihsan beklerken, nefes nefese bir saray hademesi gelir: Ġbrahim, "Çabuk olsun, çabuk göndersin" demektedir.

Ama vakit geceyarısını çoktan geçmektedir ve o saatten sonra gönderilen cariyenin pek iĢe yaramayacağını düĢünen sadrazam, tekrar haber göndererek

"Sultanım" der, "Vakit geç oldu... Sabah erkenden takdim edeyim...".

Giden haberci, biraz sonra kanter içerisinde döner ve sadrazama padiĢahın elyazısıyla bir "nâme-i hümayun" uzatır. Ġbrahim, "Bir karı bulmuĢ idin, bunu bize gönderesin, tahayyür etmeyesin" demekte ve "Çabul ol..." diye devam etmektedir.

"Hediye", gün doğarken saraydadır.

Sultan Ġbrahim'in günün birinde aklına eser, "Bana Ġstanbul'un en ĢiĢman kadınını getirin" diye tutturur. Saray görevlileri Ġstanbul'u karıĢ karıĢ tarar, dev yavrusu bir Ermeni kadını bulup hükümdara takdim ederler.

Ġbrahim, kadına hemen aĢık olur... Adını "ġivekâr"a çevirir, kadınları arasında

"yedi numara" yapmakla da yetinmez, alır ġam'ın bütün gelirlerini bu Ermeni kadına bağıĢlar.

Ermeni kadının, Ġbrahim'in tahttan indirilmesinden sonraki akıbetini bilmiyoruz...

Ġbrahim'in tam tersi olan ve haremde kadın görmeye tahammül edemeyen padiĢahlar da vardır ve bunların baĢında Üçüncü Osman gelmektedir.

Oldukça ilerlemiĢ bir yaĢta tahta geçen ve o güne kadar sarayın bir odasında hapis hayatı yaĢayan bu padiĢahın, saray kadınlarını çevresinde gördüğünde nasıl hiddetlendiğini anlatan tarih kitapları, sonunda bir çözüm bulunduğunu söylüyorlar:

"...Altlarına büyük çiviler çakılmıĢ bir ayakkabı yaptırttı ve bunu giyerek dolaĢmaya baĢladı. Çivilerin çıkarttığı tok sesleri duyan cariyeler derhal odalarına çekilir ve efendimiz geçinceye kadar orada otururlardı...".

Üçüncü Osman bununla da yetinmez ve Ģehre indiği günlerde kadınların sokağa çıkmasını yasaklar arkasından kadınların evlerinin dıĢında bulunduklarında, hiçbir yerlerini göstermeyecek Ģekilde giyinmelerini buyurur.

Ġstanbul kadınları, tarihte ilk ve son kez olarak gözlerini bile örtmeye mecbur kalmıĢlardır.

Sıkıntılar, hanedan mensubu kadınlar için de sözkonusudur. Bir padiĢah kızının hayatındaki en büyük dertlerin baĢında, babasının tahtından indirilmesi veya babası daha hükümdarken, kendisine tanımadığı, sevmediği ve seçiminde siyasal tercihlerin rol oynadığı kocalar bulmasıdır.

Osmanlı tarihinde çok genç, daha doğrusu bebekken niĢanlandırılan bir hanedan üyesi, Üçüncü Ahmet'in kızı Ümmügülsüm Sultan'dır. Sultan, daha konuĢmayı bile beceremezken, iki yaĢında bulunduğu sırada vezirlerden Abdurrahman PaĢa'yla niĢanlanır, paĢa nikahtan önce ölüverince de bir baĢka devlet adamına, NevĢehirli Ali PaĢa'ya verilir. Derken babası tahtından indirilir, damat paĢa gözden düĢer ve sultan da büyük bir maddi sıkıntıya girer. Ellerinde ne varsa satmaya baĢlarlar, iki yıl sonra da Ümmügülsüm Sultan çektiklerine dayanamayarak 24 yaĢındayken hayata gözlerini kapar.

Bir diğer hanedan mensubu, Birinci Ahmet'in kızı Fatma Sultan ise, baĢka tür bir rekorun sahibidir: Evlenme rekorunun.

12 evlilik yaparak eriĢilmesi güç bir "skoru" elinde bulunduran bu sultanı, çok büyük bir farkla, diğer kızkardeĢleri izler. AyĢe ve Safiye sultanlar, sadece

"altı" kez evlenebilmiĢlerdir.

Sarayda bu ve benzeri hadiseler yaĢanırken, devletin yüksek düzeydeki yöneticilerinin akĢam meĢgaleleri, cariyelerdir. Ama bu cariyeler, zevk vermelerinin yanısıra bazan can da alırlar.

Kapdan-ı Derya Kılıç Ali PaĢa olayındaki gibi:

Osmanlı tarihinin ünlü kahramanlarından olan Ali PaĢa, cariyelere aĢırı

düĢkünlüğüyle tanınan ve doksan yaĢına gelinceye kadar, her akĢam "bakire" bir cariyeyle beraber olma alıĢkanlığından hiçbir fedakarlıkta bulunmamıĢ bir kiĢidir.

PaĢa, günün birinde ağır bir hastalığa yakalanır. Tabipler "PaĢa hazretleri"

derler, "Önce Ģu ilaçları almanız ve perhize girmeniz gerek...". Sonra da bu perhizin kızartma ve zeytinyağlı yemeklerle ilgisi bulunmadığını, "cariye perhizi" olduğunu söylerler.

Ama doktorları dinleyen kim? "Benim Ģifam ilaç filan değil, sizin yasaklamak istediklerinizdir" der ve hemen o gece yatağının çevresinde bol sazlı, bol cariyeli bir cümbüĢ düzenler.

Ve biraz sonra, yataktan paĢanın cenazesini çıkartırlar.

Böylesine bir ölüm...

Hayrullah Efendi'nin (1817-1866) "Devlet-i Osmaniye Tarihinin 14. cildinin 97.

sayfasında yeralan bir olay, konusu cinsel olmasa bile, ifade biçimi açısından son derece ilginçtir.

"...Ve yine bu sâlde vefat eden Ayasofya Cami-i ġerifi vaizi Mehmet Efendi'nin sebeb-i vefatı Ģöyle beyân olunur ki:

Mumaileyhin, Süleymaniye timarhanesi kurbünde hanesi olup tımarhanede mevcud olan mecnunlardan birisi firara münasib bir cây-i halâs ararken, mezkûr hanenin memĢa lâğımına yol bulup ol mâber-i tenk-i târ içinde güzâr ederken, gözüne bir sürahtan aydınlık görünür ve Ģâkül-i saat-i tam misillû bâlâ-i kuburdan bir âvîze dahî gözüne dokunur.

Dîvane herif muzik-i müteaffın ve kazîften tahlîs-i can kasdıyla ol âvîze-i muallâkı habl-i metîn kıyasıyla sıçrayıp iki eli ile sarılır. Meğer dehân-ı

sürahtan sarkan, Ģeyh-i derdmendin sâha-i müsterâhta ferağ-ı bal ile bıraktığı

kadîb-i acîbi imiĢ.

Bîçare Ģeyh o kaza-i muallâk isabetinden feryad ettikçe, derûn-ı karîzde cây-ı

girîz arayan dîvane dahi habl-i metîn sandığı beyzateyni muhkem tutup inâd ederdi. Vak'a-i karîz ve hâyeden haberdar olanlar gelip Ģeyhi sîh-i kebâb ile dîvanenin baĢına kakarak alıp velinimetlerinin topalak pûsîdesini kurtardılar.

Amma bu belây-i nigergîrden bîçarenin âlet-i reculiyyeti düĢüp madde-i hayatı

kesildi...".

Ünlü Ģair Abdülhak Hamid'in. bu satırların yazarı olan babası olan Hayrullah Efendi, günümüz Türkçesiyle Ģöyle demektedir:

"...Bu yıl vefat eden Ayasofya Camii vaizi Mehmet Efendi'nin ölüm nedeni Ģu Ģekilde anlatılır:

Adı geçen kiĢinin Süleymaniye timarhanesi yakınlarında evi vardır. Delilerden biri kaçıp kurtulmak için yol ararken, bu evin lağımına girer. Dargeçit içerisinde giderken, gözüne bir delikten sızan aydınlık çarpar ve deliğin üzerinden saat Ģakülüne benzer bir Ģeyin sarktığını görür.

Deli herif, nefes almayı güçleĢtiren koku ve pislikten canını kurtarmak için, sağlam bir ip sandığı Ģeye sıçrayarak iki eliyle birden asılır. Meğer delikten sarkan, dertli Ģeyhin apdesthanede gönül rahatlığıyla bıraktığı garip erkeklik aleti imiĢ.

Çaresiz, Ģeyh, uğradığı bu kazadan ötürü feryad ettikçe, lağımın dibine kurtuluĢ

yolu arayan deli de, sağlam bir ip sandığı aleti sıkıca tutup inad ederdi. Olayı

haber alanlar gelerek kebap ĢiĢleriyle delinin baĢına vurdular ve efendilerini kurtardılar.

Ama bu beladan dolayı çaresiz Ģeyhin erkeklik aleti düĢtü ve adam öldü...".

Kul-köle olan padiĢah...

Hükümdarlara ait bilinen en büyük aĢk hikâyesi. Birinci Abdülhamid'in, cariyelerinden RuhĢah'a olan bağlılığıdır...

Bu aĢkı, Abdülhamid'in RuhĢah'a hitaben kaleme aklığı ve bugün Topkapı Sarayı

arĢivinde saklanan mektuplarından öğreniyoruz...

Hükümdar, bir mektubuna "RuhĢah'ım. Hamid'in sana kurban ola!..." diye baĢlıyor:

"Cenâb-ı hallâk-ı âlem (alemin yaratıcısı), mahlûkatın halikidir (yaratılmıĢların yaratıcısıdır. Bir kusur ile azâb eylemez.. Sana ben-dolmuĢ

(bağlanmıĢ) bir kulunum. Bu gece gel, niyazımdır. Billahi sebeb-i illetim (hastalığıma sebep) ve belki mevtim (ölümüm) olursun. Ayağın allına yüzüm gözüm sürerek rica ederim. Kendimi zaptedemiyorum, billâhi'l-azîm".

Kendisini zaptedemediğini söyleyen ve arzuladığı kadını "ayağının altına yüzünü, gözünü sürerek" davet eden, sıradan bir insan değil, kılmak üzere de olsa yine de koskoca bir imparatorluğun tek hakimidir.

Hükümdar, bir baĢka mektubumla arlık kendisinden "kul, kurban" diye bahsetmekledir:

"Abdülhamit'in, RuhĢâh'ına kul, kurban olsun! Bir kusur ile beni unutma. Benim vücudum turâb (toprak) olunca ben senden geçer isem ("toprak olduğumda ben senden vazgeçersem" anlamında). Allah lâyığımı versin. Efendim! Sen benim, ben senin ĠnĢallah-u teâlâ ömrüm oldukça cem (birarada) oluruz: Nazik ayağına yüzümü

sürerek niyaz ederim".

RuhĢah bu davetlere icabet etmemiĢ olacak ki, Abdülhamid tekrar kaleme sarılır:

"Efendim, Hamid sana kurban olsun. Bu gece teĢrifinle kulunu ihya edesin.

Billahi sabra mecalim kalmadı. Hem ayın iblida (ilk) gecesidir. Kerem senindir.

Bu gece kendimi güç zaptettim. Ayağını öpeyim, beni bu gece Allahu teâlâ aĢkına mahzun eyleme efendim. Sana kul ve kurban olayım efendim".

Hükümdarın mektuplarının ne sonuç verdiğini, tarihçi Çağatay Uluçay yazıyor:

"...Birinci Hamid'in bu yalvarmaları ve niyazları tesirini gösterse gerek. Çünki baĢkadın AyĢe Sultan'ın o günden sonra yerini sevgilisi RuhĢah kadın almıĢ, ölünceye kadar Birinci Abdülhamid'in kalbine, tahtına ve hazinesine hükmetmiĢtir...".

BĠBLĠYOGRAFYA

- Abdülhalim Galip PaĢa: "Mutayyebat-ı Türkiyye". Basım yeri ve yılı belli değil, 19. yüzyıl ortaları.

- Ahmed Cevdet PaĢa: "Tezâkir". Türk Tarih Kurumu Yayını, Ankara 1953.

- Ahmed Refik: "Ġstanbul Hayatı", Ġstanbul 1917-1932.

- Ahmed Sahib (çeviren): "Kamasutra - Sevmek Sanatı", Ġstanbul 1329.

- "Bahname". Yazarı, basım yeri ve yılı belli değil. 19. yüzyılın baĢlarında olabilir.

- Burill, K.R.F.. "The Nasreddin Hoca Stories". Archivum Ottomanicum, Mouton, Anno. 1970.

- Çakmut, Feza: "Hubanname-Zenanname'nin Minyatürleri", Ġstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Sanat Tarihi Kürsüsüne verilmiĢ basılmamıĢ bitirme tezi, 1975.

- DerviĢ Ġsmail: "Dellâkname-i DilküĢâ". bizdeki yazma nüsha, tarihsiz.

- Ertop, Konur: "Türk Edebiyatı'nda Seks , Ġstanbul 1977.

- Fazıl-ı Enderunî: "Hubanname". Ġstanbul Üniversitesi Küt., T.Y.5502.

- Fazıl-ı Enderuni: "Zenanname. Çenginame, Defter-i AĢk". Bizdeki yazma nüsha.

- Gazalî: "Dâfiu'l-Gumûm ve Râfiu'l-Humum". Ġstanbul Üniversitesi Küt., T.Y.9659, 1400.

- Gölpınarlı, Abdülbaki: 'Divan Edebiyatı Beyanındadır", Ġstanbul 1946.

- Hâce Nasreddîn-i Tûsî: "Bahname-i Tûsî". Ġstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, T.Y.7152.

- Hacı Mustafa Rakım (?): "MürĢîd-i Müteehhilîn" ve "MürĢîd-i Nîsâ". Ġstanbul, 1299.

- Kâtibzade Mehmed Refi: "Bahname", Ġstanbul Üniversitesi Kütüphanesi, T.Y.2706.

- Keykâvus: "Kabusname" (Yayınlayan: O.ġ.Gökyay). Ġstanbul. 1974.

- M.S.: "Zifaf Gecesi-Harem Ağası'nın MuaĢakası". Ġstanbul. 1329.

- Nazım ġakir: "AĢk-ı Marazi". Ġstanbul 1326.

- Refik Ahmet: "Ġstanbul Nasıl Eğleniyordu?", Ġstanbul 1927.

- ġihabeddin: "Bahname" (Mir Mustafa bin Hüseyin PaĢa tercümesi). Topkapı Sarayı

Kut.. R. 1702.

- ġövalye Hasan Bahri: "Nisvân-ı Zarife", Ġstanbul 1327.

- Uluçay. Çağatay: "Harem". Türk Tarih Kurumu Yayınları. Ankara 1985.

- Uluçay, Çağatay: "Harem'den Mektuplar", Ġstanbul, 1956.

- Uluçay, Çağatay: "Osmanlı Saraylarında Harem Hayatının Ġçyüzü", Ġstanbul, 1959.

- "Zifaf Hatırası", yazarı belli değil, Ġstanbul 1330.

----{ kutupyıldızı kitaplığı }----